# siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2020 Memo

> Grade 12 siSwati HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2020, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2020-memo/603e05a8-e11a-4ad7-8029-b880087a7e56
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati HL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-hl) › [siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2020-memo/603e05a8-e11a-4ad7-8029-b880087a7e56)

## About this document

Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2020 · siswati. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2020/3197281a-50a8-479f-b9fa-4177f2865a80) — QP · 2020 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   GRADE 12

                          SENIOR CERTIFICATE/
                      NATIONAL SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

                      SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                          LIPHEPHA LESITSATFU (P3)

                                   LWETI 2020

                            TICONDZISO TEKUMAKA
                                IMEMORANDAMU

EMAMAKI: 100

                      Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-13.

Emalungelo agodliwe                                              Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                2                         DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA A: INDZABA

UMBUTO 1: KUBHALWA KWENDZABA (340–390 emagama) (50 emamaki)

CAPHELA: Kuyo yonkhe imibhalo cikelela linani lemagama lelimisiwe. Indzaba
         lephatselene nesitfombe ayinikwe sihloko.

1.1      Ngatsi nangivuleka emehlo, tintfo besetonakele.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sihloko ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
             Indzaba ingalandzisa ngesehlakalo lesavula umhlolwa emehlo.
             Indzaba ayivete kutsi sehlakalo sivule umhlolwa emehlo sekute sikhatsi
              sekutsi angalungisa emaphutsa.
             Indzaba kungenteka ilandzise/ivete limuva lembhali/ichaze.                     [50]

1.2      Kuhle kuphatsa kahle bantfu.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sihloko ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
             Umhlolwa kulindzeleke kutsi abhale ngetizatfu letenta kutsi ate atsi kuhle
              kuphatsa kahle bantfu.
             Indzaba ayivete tigameko letihle umhlolwa latentela bantfu nemtselela
              wato lomuhle emphilweni yakhe.
             Indzaba kungenteka ichaze/ivete limuva lembhali/ilandzise/ hlangotsi           [50]
              lunye/nhlangotsimbili.

1.3      Nanyalo abakholwa kutsi ngimi lo.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sihloko ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
             Indzaba ayivete tintfo letenta bantfu bangakholwa kutsi nguye umhlolwa
              lo.
             Indzaba ayivete simo umhlolwa labekuso ngaphambilini, lesihle nobe
              lesibi, nalapho sesintjintje khona saze senta bantfu bangakholwa kutsi
              nguye lo.
             Indzaba kungenteka ivete limuva lembhali/ilandzise/ichaze.                     [50]

1.4      Umtali unesandla esimilweni semntfwana.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sihloko ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
             indzaba kulindzeleke kutsi ivete tintfo letingumtselela letentiwa ngumtali
              emntfwaneni.
             Letintfo letingumtselela tingaba nguletinhle nobe letimbi esimilweni
              semntfwana futsi tingabuye tigucule similo semntfwana sibe sihle nobe
              sibe sibi.
             Indzaba kungenteka ibe nhlangotsimbili/hlangotsilunye/ichaze/ ilandzise .      [50]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                3                          DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

1.5      Kucina kwemtsetfo wekushushunjiswa kwetidzakamiva kungaliphephisa
         lelive.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sihloko ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
             Indzaba kulindzeleke kutsi ivete umbono wemhlolwa wekutsi
              nakungaciniswa umtsetfo wekushushunjiswa kwetidzakamiva lelive
              lingaphepha.
             Indzaba     ayivete    kungaciniswa       kwemtsetfo     wekungeniswa
              kwetidzakamiva tibuya kulamanye emave nendlela live lelingaphepha
              ngayo nangabe lomtsetfo uciniswa.
             Indzaba kungenteka ibe nhlangotsimbili/hlangotsilunye/ichaze/ilandzise.         [50]

1.6      1.6.1–       Tonkhe tindzaba letiphatselene netitfombe tingatsatsa nobe
         1.6.3        nguluphi luhlobo lwendzaba: indzaba lelandzisako, lechazako,
                      lehlangotsilunye, lenhlangotsimbili, naleveta limuva lembhali.

         LOKUBALULEKILE:

             Umhlolwa angahumusha sibonwa ngalokusobala nobe ngalokufihlakele.
              Umhlolwa kulindzeleke kutsi avete emaphuzu lavakalako lahambelana
              nesitfombe, angagudluki kuso.                                                   [50]

CAPHELA: KWABIWA KWEMAMAKI: (BONA IRUBHRIKI)

                                                                    SAMBA SESIGABA A:         50

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                4                             DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO

UMBUTO 2: IMIBHALOMBIKO                  (100–120      emagama      itheksthi   ngayinye)
          (50 emamaki)

2.1      INCWADZI YEMTSETFO

         LOKUCUKETFWE:

         Incwadzi ayibonge umphatsisiteshi wemsakato ngetinhlelo letimnandzi
         latetfulela ummango.

         SAKHIWO:

             Inesingeniso, umtimba nesiphetfo.
             Emakheli aba mabili langakafakwa timphawu tekufundza. (Lalohlolwako
              liba sesandleni sekudla, lalobhalelwako liba sesandleni sesancele.)
             Likheli lesibili lifakwa sikhundla salobhalelwako.
             Kweciwa umugca ngembikwesibingelelo.
             Sibingelelo         sencwadzi.    (Sibingelelo   kufanele  sivete   bulili
              balobhalelwako).
             Sihloko sendzaba lekutawukhulunywa ngaso.
             Singeniso lesetfula loko lokutawucocwa ngako ngelulwimi loluhlelekile.
             Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
             Tindzima letinemicondvo lebumbene.
             Kweciwa umugca ngembikwesiphetfo.
             Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
             Kweciwa umugca ngembikwekuvalelisa.
             Kuvalelisa lokutitfobako lokuhambelana nesibingelelo.
             Sibongo siyafakwa.

         LOKUBALULEKILE:

             Kusetjentiswa irejista lefanele.
             Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
             Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                            [25]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                5                      DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

2.2      UMLANDVOMUFI

         LOKUCUKETFWE:

         Umlandvomufi awukhulume ngalomunye labecula nemhlolwa ekwayeni
         labatisungulela yona.

         SAKHIWO

             Unesingeniso, umtimba nesiphetfo.
             Sihloko semlandvomufi. Sib. Umlandvomufi wa--- (Ligama nesibongo
              semufi.)
             Lusuku latelwe ngalo.
             Batali bakhe, (sebashona/basaphila.)
             Wesingaki ekhaya ngekutalwa.
             Indzawo latalelwa kuyo nalashonele kuyo.
             Imfundvo yakhe.
             Umsebenti wakhe.
             Lusuku lashone ngalo.
             Umndeni wakhe lawushiya emhlabeni.
             Emavi ekumvalelisa. (Sib. Lala ngekuthula/Tinanatelo temufi njll.)

         LOKUBALULEKILE:

             Kusetjentiswa irejista lefanele.
             Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
             Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                     [25]

2.3      SIHLATIYWA

         LOKUCUKETFWE:

         Sihlatiywa asiphatselane nencenye yelihhotela lapho bekubanjelwe khona
         lomcimbi.
         SAKHIWO:
          Singeniso.
          Umtimba.
          Siphetfo.
         IMINININGWANE LELINDZELEKILE:
             Sihloko sesihlatiywa.
             Indzawo lekubanjelwe kuyo umcimbi.
             Lusuku lwemcimbi.
             Akuvetwe basebenti labebayincenye yendzawo lehlatiywako.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                6                             DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

             Sifinyeto ngaloko lokuhlatiywako.
             Ingcikitsi yalokuhlatiywako.
             Imibono yemhlolwa ngalendzawo (tincomo).

         LOKUBALULEKILE:

             Kusetjentiswa irejista lefanele.
             Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
             Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                            [25]

2.4      INKHULUMOLUHLOLO/I-INTHAVIYU

         LOKUCUKETFWE:

         Caphela kutsi         inkhulumoluhlolo      iphatselene    nesicelo   semfundzate
         wemhlolwa.

         SAKHIWO:

             Inesingeniso, umtimba nesiphetfo.
             Sihloko. (Iphatselene nani lenkhulumoluhlolo.)
             Balingisi labaphatselene nenkhulumoluhlolo. (Emagama abo abhalwa
              esandleni sesancele ehlukaniswe ngekholoni.)
             Kubingelela kwalabahlolako. (kwalababuta imibuto)
             Umtimba wakhiwa yimibuto lehambelana netimphendvulo.
             Litfuba lemibuto yemhlolwa.
             Siphetfo. (Kusongwa kwenkhulumoluhlolo.)
             Kubumbana         kwesihloko      nalokucocwako/     lokukhulunywako
              kulenkhulumoluhlolo.

         LOKUBALULEKILE:

             Ibhalwa ibe sesikhatsini sanyalo.
             Lulwimi lolusetjentiswako luhlelekile futsi lwetayelekile.
             Kusetjentiswa irejista lefanele.
             Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki.)
                                                                                                 [25]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                7                         DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

2.5      INCWADZI YEBUNGANI

         LOKUCUKETFWE:

         Incwadzi ayibikele lilunga lemndeni lesisebentela khashane nasekhaya
         ngaloko lokusale kwenteka ekhaya.

         SAKHIWO:

             Inesingeniso, umtimba nesiphetfo.
             Likheli linye leliphelele lelingakafakwa timphawu lelisesandleni sekudla.
             Kweciwa umugca embikwesibingelelo.
             Sibingelelo sencwadzi. (Sibingelelo kufanele sivete buhlobo lobukhona
              emkhatsini walobhalako nalobhalelwako.)
             Kweciwa umugca ngembikwesingeniso.
             Singeniso lesetfula loko lokutawucocwa ngako.
             Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
             Tindzima letinemicondvo lebumbene.
             Kweciwa umugca ngembikwesiphetfo.
             Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
             Kweciwa umugca ngembikwekuvalelisa.
             Kuvalelisa lokuhambelana nesibingelelo. (Sivaleliso kufanele sivete
              buhlobo lobukhona emkhatsini walobhalako nalobhalelwako.)
             Sibongo asifakwa.

         LOKUBALULEKILE:

             Kusetjentiswa irejista lefanele.
             Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
             Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                        [25]

2.6      INKHULUMO

         LOKUCUKETFWE:

         Inkhulumo ayiphatselane nekubonga Sonhlalakahle ngekuhlelela lusha
         lolucedvwe tidzakamiva kutsi luyewulungiswa similo.

         SAKHIWO:

             Inesingeniso, umtimba nesiphetfo.
             Sihloko senkhulumo. (Sib. Umcimbi wekubonga sento saSonhlalakahle.)
             Kubingelela sihlalo netetsamelilwati.
             Singeniso lesetfula loko lekutawukhulunywa ngako.
             Tindzima tenkhulumo letinemaphuzu labumbene.

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                8                                 DBE/Lweti 2020
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

             Siphetfo senkhulumo lapho kusongwa                    khona   onkhe   emaphuzu
              labeketfulwa enkhulumeni.
             Kubonga sihlalo netetsamelilwati.

         LOKUBALULEKILE:

                Kusetjentiswa irejista lefanele.
                Kucikelela kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
                Linani lemagama lalindzelekile alicikelelwe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki.)                                               [25]

                                                                      SAMBA SESIGABA B:              50
                                                                    SAMBA SAKO KONKHE:               100

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 9

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com              9                                                                        DBE/Lweti 2020
                                                                           SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

CAPHELA:

 Sebentisa irubhriki njalo nawumaka indzaba (Liphepha le-3, SIGABA A).
 Emamaki lasukela ku-0–50 ehlukaniswe ngemazinga lasihlanu-(5) etinchazelo temakhono, (Emalengiso, Licophelo lelisetulu, Lokwenetisako,
  Lokusacatfuta naLokungaphumelelisi).
 Kuletimphawu taLokucuketfwe, Lulwimi neSitayela, letinchazelo temakhono letisihlanu tehlukaniswe ngekwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako
  nelizinga lelisetulu ngalokungababateki, ngekwehlukana kwemamaki netinchazelo temakhono.
 Sakhiwo sona asitsintseki ngalokwehlukaniswa kwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelinelizinga lelisetulu ngalokungababateki.

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI]
    Timphawu                                         Emalengiso           Licophelo lelisetulu           Lokwenetisako                 Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE                                           28–30                    22–24                        16–18                      10–12                          4–6
 NEKUHLELA                                   -Imphendvulo              -Imphendvulo                -Imphendvulo leyenetisako   -Imphendvulo                -Yonkhe imphendvulo
                                             lengemalengiso            lesecophelweni lelisetulu   -Imibono ibumbene futsi     lengakabumbani              iyanhlanhlatsa
 (Imphendvulo                                lababateka ngetulu        ngalokubabatekako           ikholweka                   -Imibono ayikacaci kantsi   -Imibono ihlangahlangene

                        Lizinga lelisetulu
 nemibono)                                   kwalokulindzelekile       -Imibono ivutsiwe,          ngalokwenetisako            futsi akusiyo               futsi iyadidana, ayikacondzi
 Kuhleleka kwemibono                         -Imibono ivutsiwe,        iyaheha ihambisana          -Kuhleleka kubumbene        yekuticambela               ngco
 nakulungiselelwa                            inekuhlakanipha,          nesihloko ngalokuphelele    nesingeniso, umtimba        -Buncane bufakazi           -Kunekuphindzaphindza
 kubhala                                     lokukhombisa kucabanga    -Kuhleleka                  nesiphetfo                  bekuhleleka                 lokungevakali

                       ngalokubabatekako
 Kucikelelwa                                 lokujulile                kusecophelweni lelisetulu   ngalokwenetisako            nekubumbana                 -Akukho kuhleleka
 kwenhloso,                                  -Kuhleleka                kakhulu, lokubumbene                                                                nekubumbana
 tetsamelilwati                              kungemalengiso            nesingeniso, umtimba
 nesimongcondvo                              lababatekako,             nesiphetfo
                                             kubumbene nesingeniso,
 30 EMAMAKI                                  umtimba kanye
                                             nesiphetfo
                                                        25–27                      19–21                      13–15                      7–9                           0–3
                                             -Imphendvulo              -Imphendvulo                -Imphendvulo                -Imphendvulo legcwele       -Awukho namncane

                        Lizinga lelisetulu
                                             lengemalengiso kodvwa     lesecophelweni lelisetulu   leyenetiisako kodvwa        kunhlanhlatsa               umzamo wekuphendvula
                                             ingenato timphawu         -Imibono iyaheha,           kukhona lokungevakali       -Imibono ayihlangani,       ngesihloko
                                             tekubabateka              ihambisana nesihloko        kahle                       iyadidana                   -Yonkhe imphendvulo
                                             -Imibono ivutsiwe futsi   -Kuhleleka                  -Imibono ibumbene,          -Abukho bufakazi            iyanhlanhlatsa,
                                             ihlakaniphile             lokusecophelweni            iyakholweka                 bekuhleleka                 ayemukeleki

                       ngalokungababateki
                                             -Kuhleleka                lelisetulu lokubumbene      -Kukhona kuhleleka          nekubumbana                 -Akuvakali,
                                             lokungemalengiso,         nesingeniso, umtimba        lokutsite kanye                                         kuhlangahlangene
                                             kubumbene nesingeniso,    nesiphetfo                  nekubumbana
                                             umtimba nesiphetfo                                    nesingeniso, umtimba
                                                                                                   nesiphetfo

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                       Phenya

### Page 10

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                                  Downloaded from hlayiso.com                10                                                                        DBE/Lweti 2020
                                                                                                SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)
     Timphawu                                                           Emalengiso              Licophelo lelisetulu            Lokwenetisako                 Lokusilele           Lokungaphumelelisi
 LULWIMI, SITAYELA                                                         14–15                        11–12                         8–9                        5–6                        0–3
 NEKUHLUNGWA                                                    -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista,        -Lulwimi aluvakali
 KWEMAPHUTSA                                                    nesilulumagama               nesilulumagama               nesilulumagama               sitayela                 -Umoya, irejista, sitayela
                                                                kuhambelana nenhloso,        kuhambelana nenhloso,        kuhambelana nenhloso,        nesilulumagama           nesilulumagama

                        Lizinga lelisetulu ngalokubabatekako
 Kuhambelana                                                    tetsamelilwati               tetsamelilwati               tetsamelilwati               akuhambelani             akuhambelani nakancane
 kwemoya irejista,                                              nesimongcondvo               nesimongcondvo               nesimongcondvo               nenhloso,                nenhloso, tetsamelilwati
 sitayela,                                                      ngemalengiso                 ngelicophelo lelisetulu      ngalokwenetisako             tetsamelilwati           nesimongcondvo
 silulumagama                                                   lababatekako                 -Lulwimi lusecophelweni      -Lulwimi lusetjentiswe       nesimongcondvo           -Silulumagama sincane
 nenhloso                                                       -Lulwimi lolunekutetsemba,   lelisetulu kantsi nemoya     ngalokwenetisako kwetfula    -Kusetjentiswa           ngendlela yekutsi
 nesimongcondvo                                                 lolugculisako nalolunemba    uyemukeleka                  lokushiwo embhalweni         kwelulwimi               lokubhaliwe
 Kusetjentiswa                                                  ngemalengiso                 emphendvulweni yonkhe        -Umoya uyenetisa             kusacatfuta              akungalandzeleki
 kwelulwimi, timphawu                                           lababatekako                 -Emaphutsa eluhlelo          -Emasu ebugagu belulwimi     -Umoya nekukhetseka
 tekufundza                                                    -Emasu ebugagu belulwimi      nesipelingi akasimanyenti    asetjentisiwe kunotsisa      kwemagama
 nekubhala, luhlelo,                                           asetjentiswe                  -Kuticambela                 lokucuketfwe                 akwemukeleki
 sipelingi                                                     ngemphumelelo lenkhulu        lokusecophelweni                                          -Silulumagama
 (lupelomagama)                                                kuveta umoya nekuheha         lelisetulu                                                sincane kakhulu
                                                               kwemphendvulo
 15 EMAMAKI                                                    -Esikhatsini lesinyenti
                                                               kakhulu emaphutsa eluhlelo
                                                               nesipelingi kute
                                                                -Kunekuticambela
                                                                lokungemalengiso lasetulu
                                                                kakhulu
                                                                              13                          10                           7                          4
                                                                -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe

                         Lizinga lelisetulu
                                                                ngemalengiso                 ngemphumelelo                ngalokwenetisako kodvwa      ngalokungenetisi
                                                                nangalokuveta umoya          lesecophelweni lelisetulu    ngalokungafani               -Kusetjentiswa
                                                                lokhutsatako                 -Umoya uyemukeleka           embhalweni wonkhe            kwetinhlobo
                                                                ngemphumelelo                futsi uneligalelo            -Imvamisa umoya              letehlukene temisho

                        ngalokungababateki
                                                                -Esikhatsini lesinyenti      lelemukelekile               wemukelekile, emasu          kuncane/kute
                                                                emaphutsa eluhlelo           -Emaphutsa eluhlelo          ebugagu belulwimi            -Silulumagama
                                                                nesipelingi awekho           nesipelingi ambalwa          asetjentiswe kancane         sincane kakhulu
                                                                -Kuticambela                 -Icambeke kahle
                                                                kungemalengiso

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                                             Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                     11                                                                DBE/Lweti 2020
                                                          SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)

     Timphawu                        Emalengiso            Licophelo lelisetulu         Lokwenetisako               Lokusilele        Lokungaphumelelisi
 SAKHIWO                                    5                       4                          3                         2                     0–1
                             -Sihloko sitfutfukiswe    -Imininingwane             -Imininingwane ihambisana   -Lamanye emaphuzu    -Emaphuzu ladzingekile
 Timphawu tetheksthi         ngemalengiso              itfutfukiswe               nesihloko                   emukelekile          asilele
 Kutfutfukiswa               -Imininingwane yetfulwe   ngalokuhlelekile           -Imisho netindzima          -Imisho netindzima   -Imisho netindzima
 kwetindzima                 ngemalengiso              -Kunekubumbana             kwakheke kahle              kunemaphutsa         kunemaphutsa
 nekwakhiwa                  -Imisho, netindzima       -Imisho, netindzima        Indzaba iyevakala           -Indzaba iyevakala   -Indzaba ayinamcondvo
 kwemisho                    kwakheke ngemalengiso     kuhlelekile futsi                                      noko
                             lababatekako              kutinhlobonhlobo
 5 EMAMAKI

Emalungelo agodliwe                                                                                                                              Phenya

### Page 12

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                12                                                                      DBE/Lweti 2020
                                                                   SC/NSC –Ticondziso Tekumaka
SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO LEMIDZANA (25)
IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMUDZE WELULWIMI LWASEKHAYA (LIPHEPHA LE-3, SIGABA B & C (25 EMAMAKI)
        Timphawu                     Emalengiso                 Licophelo lelisetulu         Lokwenetisako                 Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE,                           13–15                           10–12                      7–9                         4–6                         0–3
 KUHLELA NESAKHIWO
                              -Imphendvulo                    -Imphendvulo                 -Imphendvulo             -Imphendvulo lecatfutako     -Imphendvulo ayikhombisi
 Imphendvulo nemibono         lengemalengiso                  lesecophelweni lelisetulu    leyenetisako,            lekhombisa lwati loluncane   nakancane kuba nelwati
 Kuhleleka kwemibono          lababatekako                    lekhombisa                   lekhombisa lwati         lweluhlobo lwetheksthi       lwetimphawu teluhlobo
 nakulungiselelwa kubhala     -Imibono ivutsiwe,              -Lwati lolusecophelweni      lweluhlobo lwetheksthi   lebhalwako                   lwetheksthi lebhalwako
 Inhloso, tetsamelilwati,     inekuhlakanipha,                lelisetulu lweluhlobo        lebhalwako               -Umbhalo unekutsemeleta      -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
 timphawu/timiso,             lokukhombisa kucabanga          lwetheksthi lebhalwako       -Umbhalo awukacondzi     lokunyenti                   igcwele kutsemeleta
 nesimongcondvo               lokujulile                      -Umbhalo ucondze ngco –      ngco ngalokuphelele,     -Kubumbana kwemaphuzu        lokunyenti
                              -Lwati lolungemalengiso         awutsemeleti                 unekutsemeleta           alokucuketfwe kuncane        -Emaphuzu alokucuketfwe
 15 EMAMAKI                   lwetimphawu teluhlobo           -Lokucuketfwe kunemibono     lokutsite                kakhulu                      akakabumbani nakancane
                              lwetheksthi lebhalwako          lebumbene ngelicophelo       -Emaphuzu                -Imbalwa imininingwane       -Imbalwa kakhulu
                              -Umbhalo ucondze ngco           lelisetulu                   alokucuketfwe            leyesekela sihloko           imininingwane leyesekela
                              -Lokucuketfwe kunemibono        -Imininingwane yetfulwe      abumbene                 -Imitsetfo netimiso          sihloko
                              lebumbene ngemalengiso          ngelicophelo lelisetulu      ngalokwenetisako         letibalulekile tesakhiwo     -Imitsetfo netimiso
                              -Yonkhe imininingwane           kantsi yonkhe yesekela       -Leminye imininingwane   setheksthi atikalandzelwa    tesakhiwo setheksthi
                              icaciswe ngemalengiso           sihloko                      iyasesekela sihloko      ngalokufanele                letibalulekile
                              kantsi futsi yesekela sihloko   -Sakhiwo lesemukelekako      -Sakhiwo siyenetisa      -Kunyenti lokubalulekile     atikalandzelwa nakancane
                              -Sakhiwo lesifanele             lesinemaphutsa langasho      kodvwa sinemaphutsa      lokusilele
                              lesingemalengiso                lutfo                        latsite
                              nalesingenamaphutsa
 LULWIMI, SITAYELA                         9–10                           7–8                       5–6                         3–4                         0–2
 NEKUHLUNGWA
 KWEMAPHUTSA                  -Umoya, irejista, sitayela      -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista,        -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela
                              nesilulumagama                  nesilulumagama               sitayela                 nesilulumagama               nesilulumagama
 Umoya, irejista, sitayela,   kuhambelana ngemalengiso        kuhambelana nenhloso,        nesilulumagama           akuhambelani kahle           akuhambelani nakancane
 inhloso, tetsamelilwati      nenhloso, tetsamelilwati        tetsamelilwati               kuhambelana nenhloso,    nenhloso, tetsamelilwati     nenhloso, tetsamelilwati
 nesimongcondvo               nesimongcondvo                  nesimongcondvo               tetsamelilwati           nesimongcondvo               nesimongcondvo
 Timiso nekusetjentiswa       -Luhlelo alunamaphutsa          ngelicophelo lelisetulu      nesimongcondvo           -Kunemaphutsa                -Kugcwele emaphutsa
 kwelulwimi                   kantsi futsi icambeke kahle     -Luhlelo luvame kungabi      ngalokwenetisako         lamanyenti eluhlelo          lamanyenti ladidanako
 Kukhetseka kwemagama         -Esikhatsini lesinyenti         nemaphutsa kantsi futsi      -Kunemaphutsa latsite    -Silulumagama sincane        -Silulumagama
 Timphawu tekufundza          akunamaphutsa                   umbhalo ucambeke             eluhlelo                 kakhulu                      asihambisani nakancane
 nekubhala nesipelingi                                        ngelicophelo lelisetulu      -Silulumagama            -Inshokutsi                  nenhloso
                                                              -Silulumagama                lesenetisako             iyaphazamiseka               -Inshokutsi
 10 EMAMAKI                                                   sisecophelweni lelisetulu    -Emaphutsa                                            ihlangahlangene kakhulu
                                                              -Emaphutsa ambalwa           akayiphazamisi
                                                              kakhulu                      inshokutsi

Emalungelo agodliwe

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                             13
                                                   SC/NSC –Ticondziso Tekumaka

          TIMPHAWU LETISETJENTISWA NAKUMAKWA LULWIMI

                                            2020

              1.      Sipelingi                                                  sp

              2.      Timphawu tekufundza                                        p

              3.      Bofeleba                                                   uc

              4.      Tinhlavu letincane                                         lc

              5.      Kuphindzaphindza                                           pp

              6.      Lulwimi                                                    lw

              7.      Sivumelwano                                                siv

              8.      Luhlelomusho                                               lm

              9.      Sikhatsi                                                   skh

              10.     Kuhlanganisa

              11.     Kwehlukanisa                                                    ∕

              12.     Lokushiyiwe                                                    ^

              13.     Kuhlanganisa imicondvo yendzima

              14.     Kwehlukanisa tindzima

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati HL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2020-memo/c8c52782-ec26-4277-af85-6a166112d90f) — siSwati HL · Memo · 2020 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2020-memo/65c53dc0-f544-461b-9cca-3161ad30995f) — siSwati HL · Memo · 2020 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2023-mg/a6a6ac1f-c460-4360-8981-0e40e5219a67) — siSwati HL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2022-mg/317a0182-e1b9-447f-bc12-d0b386e10192) — siSwati HL · Memo · 2022 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2021-mg/a3b5da64-a726-48f0-8d2f-147224b1cde2) — siSwati HL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2019-memo-1/ddb2b157-bb31-4dda-8736-1ddb235bc0d9) — siSwati HL · Memo · 2019 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati HL

- [Gr 12 Siswati HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-hl-atp-2023-24/75f62113-da4b-45a7-9f01-44907b6280d9) — ATP
- [Siswati HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/5504d3f6-d445-4b7c-890b-d33e9001ccbe) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/d7bb23ae-1e93-41b0-92fb-ec2dc10c6623) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/854dd481-0f47-4c71-8c5d-4b094d44ab43) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2024/e5b6305a-16b7-4a24-9c06-9b2cd873944d) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2024/51e863f1-046b-46ab-9d80-e6b9d812a0b5) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
