# Tourism Grade 12 NSC November 2013 Question Paper (Afr)

> Grade 12 Tourism question paper from the NSC November Exam 2013 (Afrikaans), 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2013-afr/a8a913a2-3e9b-472a-acc0-2cf01819d12b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tourism
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2013
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tourism](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tourism) › [Tourism Grade 12 NSC November 2013 Question Paper (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2013-afr/a8a913a2-3e9b-472a-acc0-2cf01819d12b)

## About this document

Tourism · Grade 12 · NSC November Exam · 2013. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                 NASIONALE
                             SENIOR SERTIFIKAAT

                                   GRAAD 12

                                     TOERISME

                                 NOVEMBER 2013

PUNTE: 200

TYD: 3 uur

                        Hierdie vraestel bestaan uit 22 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                         2                          DBE/November 2013
                                                NSS

INSTRUKSIES EN INLIGTING

Lees die instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word.

1.         Hierdie vraestel bestaan uit VYF afdelings: AFDELING A, B, C, D en E.

2.         Beantwoord AL die vrae in jou ANTWOORDEBOEK.

3.         Begin ELKE vraag op 'n NUWE bladsy.

4.         Toon ALLE berekeninge in VRAAG 6.4 en rond af tot TWEE desimale plekke.

5.         Skryf AL die antwoorde vir AFDELING B, C, D en E in volsinne waar nodig.

6.         Nieprogrammeerbare sakrekenaars mag gebruik word.

7.         Skryf slegs met swart of blou ink.

Die tabel hieronder is 'n riglyn om jou te help om jou tyd volgens elke afdeling in te deel:

AFDELING A       Kortvrae                                             40 punte      20 minute

AFDELING B       Toerisme as 'n Interverwante Stelsel                 40 punte      40 minute

AFDELING C Volhoubare en Verantwoordelike Toerisme                    40 punte      40 minute

AFDELING D Toerisme-aardrykskunde, Besienswaardighede                 50 punte      50 minute
           en Reisneigings

AFDELING E       Kliëntediens en Kommunikasie                         30 punte      30 minute

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                       3                         DBE/November 2013
                                              NSS

AFDELING A: KORTVRAE

VRAAG 1

1.1        Vier opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies
           die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer
           (1.1.1–1.1.20) in die ANTWOORDEBOEK neer.

           1.1.1      Die 2014 FIFA Wêreldbeker-toernooi sal in … gehou word.

                      A   Engeland
                      B   Suid-Afrika
                      C   die VSA
                      D   Brasilië

           1.1.2      Marthinus van Schalkwyk is sedert 2001 die minister van hierdie
                      departement:

                      A   CATHSSETA
                      B   NDT
                      C   SAT
                      D   TEP

           1.1.3      'n Byeenkoms van staats- of regeringshoofde staan as 'n ...
                      bekend.

                      A   beraad
                      B   konferensie
                      C   werkswinkel
                      D   seminaar

           1.1.4      Die besienswaardigheidsektor in toerisme sluit beroepe soos
                      vermaaklikheidsbestuurder, dobbeloperateur en … in.

                      A   bankbestuurder
                      B   projekbestuurder
                      C   FOREX-agent
                      D   toeristegids

           1.1.5      'n 65-jarige paartjie van Kaapstad geniet seevakansies in Durban.
                      Hulle behoort aan die …-segment van die Plaaslike Toerismegroei-
                      strategie ('DTGS').

                      A   strewende-families
                      B   welgestelde-huislike-paartjies
                      C   goue-aktiewe-paartjies
                      D   jong-en-opkomende

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                        4                          DBE/November 2013
                                               NSS

           1.1.6      Die volgende gebeurtenis in 2013 het 'n positiewe uitwerking op
                      plaaslike toerisme in Suid-Afrika gehad:

                      A    Olimpiese Spele in Londen
                      B    'n Aardbewing in Japan
                      C    Die Afrikanasiesbeker ('The African Cup of Nations')
                      D    Politieke onstabiliteit in Sirië

           1.1.7      Toeriste wat by 'n FTTSA-gesertifiseerde onderneming tuisgaan, is
                      verseker dat:

                      1.   Hulle besoek vir plaaslike gemeenskappe voordelig is.
                      2.   Die besigheid se wins gewaarborg is om drasties te styg.
                      3.   Die besigheid eties bedryf word.
                      4.   Die besigheid op 'n maatskaplik- en omgewings-
                           verantwoordelike wyse bedryf word.

                      A    1, 2, 3
                      B    1, 3, 4
                      C    2, 3, 4
                      D    Al die bogenoemde

           1.1.8      Erfenistoerisme kan … insluit.

                      A    rekspronge
                      B    begraafplaastoere
                      C    voetslaansafari's
                      D    B en C is korrek

           1.1.9      Die verduideliking van simbole wat op 'n kaart aangetref word,
                      staan as … bekend.

                      A    'n legende
                      B    skale
                      C    afstandaanduiders
                      D    ikone

           1.1.10     Die breedtelyn wat die aarde in die Noordelike en Suidelike
                      Halfronde verdeel:

                      A    Ewenaar
                      B    Kreefskeerkring
                      C    Steenbokskeerkring
                      D    Universele Tydkoördinaat ('UTC')

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                       5                            DBE/November 2013
                                              NSS

           1.1.11     Die tipe vliegtuig wat op 'n vlugrooster aangedui word, lig die
                      passasier in oor die …

                      A   naam van die lugdiens.
                      B   prys van die kaartjie.
                      C   frekwensie van die vlugte (hoe gereeld daar vlugte is).
                      D   grootte van die vliegtuig.

           1.1.12     Hierdie is 'n algemene simptoom van vlugvoosheid:

                      A   Groter eetlus
                      B   Hoë energievlakke
                      C   Nagblindheid
                      D   Disoriëntasie

           1.1.13     Hierdie Europese land gebruik NIE die euro as hulle geldeenheid
                      NIE:

                      A   Griekeland
                      B   Spanje
                      C   Italië
                      D   Engeland

           1.1.14     Die 1%-heffing wat deur TOMSA van toerismebesighede verhaal
                      word, word gebruik om …

                      A   gebeurtenisse/geleenthede te borg.
                      B   eiendom te koop.
                      C   nuwe hotelle te bou.
                      D   Suid-Afrika te bemark.

           1.1.15     'n Metode wat deur toerismebesighede gebruik word om hulle
                      bemarkingsdoelwitte te behaal, is 'n bemarkings-…

                      A   plan.
                      B   instrument.
                      C   resep.
                      D   aksie.

           1.1.16     Die … mark is die kernmark wat die grondslag vorm waarop
                      toerismegroei in 'n land gebou word.

                      A   internasionale
                      B   opkomende
                      C   plaaslike
                      D   gevestigde internasionale

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                       6                           DBE/November 2013
                                              NSS

           1.1.17     Die kategorie toeris wat as deel van 'MICE'-toerisme geklassifiseer
                      word:

                      A   Avontuurtoeris
                      B   Besigheidstoeris
                      C   Ekotoeris
                      D   Gesondheidstoeris

           1.1.18     Hierdie toekenning gee erkenning aan uitstekende kliëntediens in
                      die toeristebedryf:

                      A   Welkom
                      B   ETEYA
                      C   Imvelo
                      D   Kudu

           1.1.19     Hierdie tipe tegnologie kan NIE gebruik word om 'n betaling te
                      doen NIE:

                      A   Outomatiese tellermasjien
                      B   Spoedpunt-masjien
                      C   Telekonferensie
                      D   Telefoon

           1.1.20     Hierdie gebeurtenis het in 2012 'n NEGATIEWE uitwerking op
                      Suid-Afrika se beeld as 'n potensiële inkomende toeriste-
                      bestemming gehad:

                      A   Die prestasies van die paralimpiese spanne
                      B   Die swak prestasie van die rand
                      C   Die Marikana-ramp
                      D   Die prestasies van die nasionale rugby- en sokkerspanne
                                                                                (20 x 1)          (20)

1.2        Gee EEN woord/term/frase vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs
           die woord/term/frase langs die vraagnommer (1.2.1–1.2.5) in die
           ANTWOORDBOEK neer.

           1.2.1      Die valutakode vir Suid-Afrika se geldeenheid                               (1)

           1.2.2      Die proses om geld van een geldeenheid vir 'n ander te ruil                 (1)

           1.2.3      Die waardeverandering van 'n geldeenheid van dag tot dag                    (1)

           1.2.4      Die waarde van een geldeenheid in vergelyking met 'n ander
                      geldeenheid                                                                 (1)

           1.2.5      Die totale waarde van goedere en dienste wat oor een jaar in 'n
                      land gelewer word                                                           (1)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      7                            DBE/November 2013
                                             NSS

1.3        Kies die korrekte woord(e) uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs
           die    woord(e)    langs    die    vraagnommer      (1.3.1–1.3.5)  in     die
           ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.3.6 paspoort.

           1.3.1      Die kleurvolle huise van die Bo-Kaap word met die (Griekse/
                      Maleise) mense verbind.                                                     (1)

           1.3.2      Kralewerk en klere is voorbeelde van toerisme-(produkte/dienste).           (1)

           1.3.3      Batho Pele is 'n frase wat (mense eerste/trots Suid-Afrikaans)
                      beteken.                                                                    (1)

           1.3.4      Die grootte van die omgewingsimpak van toerisme op besigheids-
                      bedrywighede staan as sy (koolstofvoetspoor/koolstofafskrif)
                      bekend.                                                                     (1)

           1.3.5      Xenofobiese geweld is 'n voorbeeld van 'n (politieke situasie/
                      natuurlike gebeurtenis).                                                    (1)

1.4        Kies 'n werksbeskrywing uit KOLOM B wat by 'n spanlid in KOLOM A pas.
           Skryf slegs die letter (A–F) langs die vraagnommer (1.4.1–1.4.5) in die
           ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.4.6 J.

                      KOLOM A                                  KOLOM B
           1.4.1 Skriba                       A      'n kalm, denkende individu wat die
                                                     groep se besprekings en
           1.4.2 Leier                               gevolgtrekkings opsom

           1.4.3 Verklaarder/Verduideliker    B      die belangrikste vaardigheid is om
                                                     'n duidelike skryfstyl te hê en die
           1.4.4 Hekwag                              vermoë om inligting te organiseer
                                                     sodat dit maklik toeganklik is
           1.4.5 Harmoniseerder
                                              C      die persoon wat verskille in die
                                                     groep hanteer en probeer om vrede
                                                     tussen individue te bewerkstellig

                                              D      die persoon wat nuwe idees gee en
                                                     oplossings voorstel

                                              E      'n persoon met die energie,
                                                     deursettingsvermoë en inisiatief om
                                                     struikelblokke te oorkom en
                                                     kompeterende dryfkrag aan die
                                                     span te gee

                                              F      die persoon wat verseker dat elkeen
                                                     'n rol het om te vervul en binne die
                                                     omvang van die projek werk
                                                                                    (5 x 1)        (5)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                         8                             DBE/November 2013
                                                NSS

1.5        Gebruik die leidrade wat gegee word om die blokkiesraaisel hieronder te
           voltooi. MOENIE die blokkiesraaisel in die ANTWOORDEBOEK oorteken
           NIE. Skryf slegs die vraagnommer (1.5.1–1.5.5) en die antwoord in die
           ANTWOORDEBOEK neer.
                                               1.5.5

                                                                    1.5.2

                                       1.5.3

                       1.5.1

                                                                    A

                               1.5.4

           LEIDRADE:
                 DWARS                                 AF
           1.5.1 Toeriste word afgeraai om in          –
                 stilstaande water te swem om
                 hulle teen hierdie water-
                 oordraagbare siekte te
                 beskerm.                                                                             (1)
           1.5.2 –                                     Hierdie potensieel dodelike siekte
                                                       kom hoofsaaklik in Mpumalanga en
                                                       Limpopo voor.                                  (1)
           1.5.3 –                                     Die akroniem vir die organisasie wat
                                                       wêreldwyd vir die monitering van
                                                       aansteeklike siektes verantwoordelik
                                                       is.                                            (1)
           1.5.4 Hierdie voorkomende                   –
                 maatreël word teen geelkoors
                 en hepatitis B getref.                                                               (1)
           1.5.5 –                                     Toeriste word aangeraai om … water
                                                       te drink wanneer hulle in die buiteland
                                                       reis.                                          (1)

                                                                     TOTAAL AFDELING A:               40

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      9                           DBE/November 2013
                                             NSS

AFDELING B: TOERISME AS 'N INTERVERWANTE STELSEL
VRAAG 2
2.1        Bestudeer die spotprente hieronder en beantwoord die vrae wat volg.
                   SPOTPRENT A

                                RANDY'S KITSKOS
                                                                   Komaan! Maak
                                                                   gou! Ek het nie
                                                                    heel dag tyd
                                                                        nie!

                                                              [Bron: www.cartoonstock.com]

                   SPOTPRENT B
                                               EZEE LUGDIENS
                                            KLIËNTEDIENSSENTRUM

                                                                  Lui asseblief die
                                                                 klokkie vir aandag!

                                                              [Bron: www.cartoonstock.com]

           2.1.1      Identifiseer die produk wat in SPOTPRENT A aangebied word.                 (1)
           2.1.2      (a)   Identifiseer die gehalte van die diens wat in SPOTPRENT A
                            aan die kliënt gebied word.                                          (1)
                      (b)   Gee TWEE redes om jou antwoord op VRAAG 2.1.2(a)
                            te staaf.                                                            (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      10                           DBE/November 2013
                                              NSS

           2.1.3       (a)   Verduidelik TWEE maniere waarop swak kliëntediens in
                             SPOTPRENT B 'n negatiewe uitwerking op Suid-Afrika se
                             bruto binnelandse produk (BBP) sal hê.                               (4)
                       (b)   Stel TWEE stappe voor wat die bestuurder van EZEE
                             Lugdiens kan implementeer om kliëntediens te verbeter.               (4)

2.2        Verwys na die inligting hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                                             WITSKRIF
                              DIE ONTWIKKELING EN BEVORDERING
                                 VAN TOERISME IN SUID-AFRIKA

                              REGERING VAN SUID-AFRIKA
                      DEPARTEMENT VAN OMGEWINGSAKE EN TOERISME

                                              MEI 1996

                   DIE EKONOMIESE DOELWITTE VAN DIE TOERISME-WITSKRIF

           Twee van die elf ekonomiese doelwitte wat in die Witskrif genoem word, is:

           •   Om binnelandse toerisme onder alle Suid-Afrikaners te bevorder
           •   Om die beste gebruik te maak van geleenthede vir KMMO's, veral vir
               opkomende entrepreneurs

           2.2.1       Behalwe vir die twee ekonomiese doelwitte soos in die uittreksel
                       genoem, noem die hoofdoelwit van die Toerisme-Witskrif.                    (2)

           2.2.2       Bestudeer die ekonomiese doelwitte van die Toerisme-Witskrif.

                       (a)   (i) Noem EEN inisiatief/veldtog wat deur die NDT ingestel is
                                 wat hierdie doelwit aanpak.                                      (2)

                             (ii) Verduidelik hoe die inisiatief/veldtog wat jy          in
                                  VRAAG 2.2.2(a)(i) genoem het, die doelwit aanpak.               (2)

                       (b)   (i) Noem EEN inisiatief wat deur die NDT ingestel is wat die
                                 doelwit 'om die beste gebruik te maak van geleenthede
                                 vir KMMO's, veral vir opkomende entrepreneurs' aanpak.           (2)

                             (ii) Verduidelik hoe die inisiatief/veldtog wat jy          in
                                  VRAAG 2.2.2(b)(i) genoem het, die doelwit aanpak.               (2)

2.3        Die Toerisme-BBSEB-telkaart en -handves word gebruik om die vlak van
           transformasie van die toeristebedryf te meet.

           Noem DRIE aanwysers wat in die BBSEB-telkaart gebruik word om
           transformasie in die toeristesektor te meet.                                           (6)
                                                                                                  [30]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      11                          DBE/November 2013
                                              NSS

VRAAG 3

Bestudeer die diensvoorwaardes en die advertensie vir 'n vakante pos in die
gasvryheidsbedryf hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                     BEACON STAR HOTEL: DIENSVOORWAARDES

                        Werksure: 45 uur per week
                        Oortyd: Slegs indien vooraf gereël, nie meer as 10 uur per
                        week oortyd nie.
                        Betaling van oortyd: Oortyd moet betaal word teen een en 'n
                        half keer die werker se loon.
                        Werk op Sondae: As 'n werker nie gewoonlik op 'n Sondag
                        werk nie, moet die werkgewer dubbel die normale tarief betaal.
                        Openbare vakansiedae: Werkers werk op 'n openbare
                        vakansiedag as daar so ooreengekom is.
                        Nagwerk: Nagwerk kan slegs gedoen word as daar so
                        ooreengekom is.
                        Verlof: 'n Werknemer is geregtig op vier tipes verlof, naamlik
                        jaarlikse, siek-, gesinsverantwoordelikheids- en kraamverlof.
                        Fooitjies: Werknemers hou fooitjies ('tips') wat ontvang word.

Die vyfster-Beacon Star Hotel het 'n vakante pos vir 'n portier.
Die advertensie hieronder het in 'n plaaslike koerant verskyn.

                                     VAKANTE POS
                                     Beacon Star Hotel
                                          Kaapstad

                                      PORTIER
Voordele:

____________________
____________________
E-pos aansoeke aan mike@starhotel.co.za

3.1        Noem TWEE hoofpligte van 'n portier.                                                  (2)

3.2        Noem TWEE diensvoorwaardes van 'n portier by die Beacon Star Hotel.                   (2)

3.3        Noem TWEE eienskappe van 'n goeie portier.                                            (2)

3.4        Verduidelik TWEE voordele wat deur die Beacon Star Hotel aangebied word.              (4)
                                                                                                 [10]

                                                                   TOTAAL AFDELING B:            40
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                         12                                 DBE/November 2013
                                                 NSS

AFDELING C: VOLHOUBARE EN VERANTWOORDELIKE TOERISME

VRAAG 4

4.1        Lees die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                     WELKOM BY PJVSA ('PHASA')
                            Professionele Jagtersvereniging van Suid-Afrika

           Ons Visie
           Om die toonaangewende professionele jagowerheid te wees wat die beste
           gebruik maak van die natuurlewe en professionele jagtalent in Suid-Afrika tot
           voordeel van alle belanghebbendes en die breër gemeenskap op 'n gepaste
           en volhoubare wyse om sodoende die bronbasis vir die nageslag te bewaar.

           Missieverklaring
           Die PJVSA ondersteun natuurbewaring en ekologies volhoubare ontwikkeling
           en gebruik van natuurlike bronne tot voordeel van die huidige geslag en die
           nageslag, deur etiese jag te bevorder.

                     JAGPRYSE VAN 'N JAGMAATSKAPPY IN SUID-AFRIKA
                          TROFEE                        PRYS
                         Bobbejaan                     VSA $200
                       Swartwildebees                 VSA $1 150
                      Blesbok – gewone                 VSA $480
                                                                              [Bron: www.phasa.co.za]

           4.1.1      Pas elk van die onderstreepte terme of frases in die uittreksel
                      hierbo by die DRIE pilare van verantwoordelike en volhoubare
                      toerisme.                                                                            (6)

           4.1.2      (a)   Dink jy die PJVSA beskerm ons natuurlewe?                                      (1)

                      (b)   Gee EEN rede vir jou antwoord op VRAAG 4.1.2(a).                               (2)

           4.1.3      Stel EEN manier voor waarop wettige jag in Suid-Afrika 'n
                      gemeenskap kan ophef.                                                                (2)

           4.1.4      Stel EEN metode voor om renosterstropery in Suid-Afrika te stop.                     (2)

           4.1.5      Gee TWEE redes waarom die swartwildebees duurder is om te jag
                      as die ander diere in die tabel hierbo.                                              (4)

4.2        4.2.1      Waarvoor staan die afkorting CITES?                                                  (2)

           4.2.2      Bespreek EEN manier waarop CITES tot die beskerming van ons
                      renosterspesies bydra.                                                               (2)
                                                                                                           [21]

Kopiereg voorbehou                                                                    Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                        13                           DBE/November 2013
                                                NSS

VRAAG 5

5.1        Lees die advertensies hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

           'n Entrepreneur het R7 miljoen en wil 'n gevestigde avontuurtoerisme-
           besigheid vir groot groepe toeriste koop. Hy moet die twee avontuurtoerisme-
           eiendomme hieronder met mekaar vergelyk.

                   ADVERTENSIE A                                ADVERTENSIE B
                        TE KOOP                                      TE KOOP
               Dullstroom, Mpumalanga                        Ballito, KZN Noordkus
                   Klein 200 ha plaas.                      Groot 1 000 ha werkende
             Kunsvlieghengel, perdryroetes,                suikerrietplaas, 50 km vanaf
              4x4-roetes, voetslaanroetes,             Durban. Direkte toegang tot privaat
           skermsweef, kampeerfasiliteite en           strand. Klein diepseevissersbootjie
            'n groot tienslaapkamerhuis met              ingesluit. Een kothuis met twee
                   en suite-fasiliteite.                   slaapkamers. R5,9 miljoen.
                       R6,2 miljoen.                     Kontak Charne: 081 765 8293
           Kontak Mervin: 072 633 5478

           5.1.1     Kies die geskikste eiendom vir avontuurtoerisme en gee EEN rede vir
                     jou keuse.                                                                      (3)

           5.1.2     Identifiseer die advertensie wat potensiaal het vir marinetoerisme.
                     Gee EEN rede vir jou keuse.                                                     (3)

           5.1.3     Gee EEN moontlike rede waarom die entrepreneur 'n gevestigde
                     toerismebesigheid wil koop.                                                     (2)

           5.1.4     Gee EEN rede waarom die frase 'direkte toegang tot privaat strand'
                     vir die welgestelde-huislike-paartjie-marksegment aantreklik sal wees.          (2)

           5.1.5     Verwys na ADVERTENSIE A oor die Dullstroom-eiendom.

                     Bestudeer die SSGB ('SWOT')-analise hieronder en voltooi die tabel
                     deur EEN voorbeeld elk by (a) en (b) te gee.

                     MOENIE die tabel in die ANTWOORDEBOEK oortrek NIE.

                                          SSGB ('SWOT')-ANALISE
                     Sterk punte          Die plaas is 'n klein, beheerbare grootte.
                     ('Strengths')
                     Swak punte           Die eiendom is duurder.
                     ('Weaknesses')
                     Geleenthede          (a)
                     ('Opportunities')                                                               (2)
                     Bedreigings          (b)
                     ('Threats')                                                                     (2)

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                           14                      DBE/November 2013
                                                   NSS

5.2        Bestudeer die foto hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

Siyanamukela Kulturele Dorpie
                                                                       'n Reënboog van
                                                                              Kulture
                       (*Siyanamukela: 'Jy is welkom.')                   Ons unieke en
                                                                           diverse Suid-
                                                                       Afrikaanse kultuur
                                                                        lok baie plaaslike
                                                                        en internasionale
                                                                         besoekers. Ons
                                                                        kos, ons wyn, ons
                                                                       kuns en handwerk
                                                                         en ons gasvrye
                                                                        mense belowe 'n
                                                                           onvergeetlike
                                                                        kulturele ervaring.
                                                                            Die meeste
                                                                          internasionale
                                                                        besoekers verlaat
                                                                        Suid-Afrika met 'n
                                                                         blywende indruk
                                                                         van vriendelike,
                        'Dit is hier in Suid-Afrika.'                      gemoedelike
                                                                       Suid-Afrikaners wat
                                                                             graag lag.
                                                                   [Bron: www.southafrica.net]

           5.2.1     Identifiseer DRIE kulturele aspekte in die foto wat toeriste in die
                     Siyanamukela Kulturele Dorpie kan ervaar.                                    (3)

           5.2.2     Bespreek EEN manier waarop die Siyanamukela Kulturele Dorpie
                     bydra om Suid-Afrika 'n voorkeurbestemming te maak.                          (2)
                                                                                                  [19]

                                                                TOTAAL AFDELING C:                40

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      15                             DBE/November 2013
                                              NSS

AFDELING D:          TOERISME-AARDRYKSKUNDE,             BESIENSWAARDIGHEDE             EN
                     REISNEIGINGS

VRAAG 6

6.1

                                                       A

           6.1.1      Benoem die lengtelyn by A in die illustrasie hierbo.                         (1)

           6.1.2      Lewer kommentaar op waarom die vorm van hierdie lyn verskil van
                      dié van die ander lengtelyne.                                                (2)

6.2        Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                                   Jy kan tyd nie stop nie …

                     ... maar jy kan die horlosie met een uur aanskuif.

           6.2.1      Identifiseer die praktyk wat in die spotprent hierbo uitgebeeld word.        (1)

           6.2.2      Noem EEN positiewe invloed wat hierdie praktyk op 'n land se
                      toeristebedryf het.                                                          (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                    16                               DBE/November 2013
                                            NSS

6.3        Bestudeer die wêreldtydsonekaart hieronder en beantwoord die vrae.

                                                            Rio de Janeiro

                                New York

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                       17                           DBE/November 2013
                                               NSS

6.3        Gebruik die tydsonekaart en die inligting hieronder om die vrae wat volg te
           beantwoord. Toon ALLE berekeninge en pas DBT ('DST') toe waar nodig.

           'n Paartjie van Suid-Afrika beplan 'n reis na Rio de Janeiro in Brasilië. Die
           paartjie sal vanaf OR Tambo Internasionale Lughawe vertrek. Hulle sal vir
           10 uur vlieg en op 10 Junie om 11:00 in Rio de Janeiro aankom.

           6.3.1     Bereken die vertrektyd en dag of datum vanaf OR Tambo
                     Internasionale Lughawe. (Ignoreer DBT.)                                       (6)

           6.3.2     Noem die reisverwante toestand wat die paartjie kan ervaar wanneer
                     hulle in Rio de Janeiro aankom.                                               (1)

           6.3.3     Die volgende been van die paartjie se reis sal New York wees. Hulle
                     sal op 30 Junie om 08:00 in New York aankom. Met hulle aankoms
                     sal hulle hul kinders in Suid-Afrika bel.

                     LET WEL: New York gebruik DBT.

                     Bereken die tyd en datum waarop die kinders die oproep in Suid-
                     Afrika sal ontvang.                                                           (6)

6.4        Bestudeer die valutatabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                       RAND-EKWIVALENT SOOS OP 2 NOVEMBER 2013
                  VALUTA             BAK                  BVK
           1 Britse pond (£)         13,30               13,90

           BAK:    Die bankaankoopkoers word gebruik wanneer banke buitelandse
                   valuta aankoop.
           BVK:    Die bankverkoopkoers word gebruik wanneer banke buitelandse
                   valuta verkoop.

           'n Suid-Afrikaanse paartjie het R21 500 vir hulle vakansie na Londen.

           6.4.1     Bereken hoeveel hulle in Britse pond vir hulle R21 500 sal ontvang.           (3)

           6.4.2     'n Duitse toeris het op die Internet gesoek vir die prys van 'n
                     retoervliegkaartjie vanaf Frankfurt na Johannesburg met die Suid-
                     Afrikaanse Lugdiens (SAL).

                                        TOTALE PRYS             VERTREK-      AANKOMS-
                                      (ALLE BELASTINGS            TYD           TYD
                                          INGESLUIT)
                                           €1 191,86               20:05         +07:30

                     (a)    Gebruik die wisselkoers van 1 euro = R10,56, en skakel die
                            prys van die vliegkaartjie na rand om.                                 (2)

                     (b)   Wat dui die plusteken (+) voor die aankomstyd aan?                      (1)
                                                                                                   [25]

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                                18                                        DBE/November 2013
                                                        NSS

VRAAG 7

7.1                Bestudeer die grafiek en die lys van wêreldgebeure en politieke situasies
                   hieronder wat 'n groot impak op toeristeneigings in Suid-Afrika gehad het en
                   beantwoord die vrae wat volg.

                    DIE IMPAK VAN WÊRELDGEBEURE EN POLITIEKE SITUASIES
                                 OP TOERISME IN SUID-AFRIKA

                  BUITELANDSETOERISTE-AANKOMSTE IN SUID-AFRIKA, 1967–2009
      12

                                                                                                  E
      10
                                                                                    D

       8                                                                  C
                                                                         B
       6
                                        Sanksies teen SA gelig
       4
                                                              A

       2              Sanksiesera              Noodtoestand

       0
           1967       1971     1977     1981     1985     1989    1993    1995      2001   2003          2007

                                                                                 [Bron: SAToerisme, 2010]

                    tsoenami in Suidoos-Asië; eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika;
                                           Nelson Mandela vrygelaat;
                         bombardering van die Wêreldhandelsentrum in New York (9/11);
                                              Rugbywêreldbeker

                   7.1.1      Pas VYF wêreldgebeure en politieke situasies in die lys hierbo by
                              die datumlyne in die grafiek. Skryf slegs die letter (A–E) en die
                              antwoord in die ANTWOORDEBOEK neer.                                                          (5)

                   7.1.2      Bespreek TWEE redes waarom daar min groei in toeriste-
                              aankomste vanaf 1981 tot 1989 was.                                                           (4)

                   7.1.3      Die bombardering van die Wêreldhandelsentrum in New York het
                              'n toename in buitelandse aankomste in Suid-Afrika tot gevolg
                              gehad.

                              Skryf 'n paragraaf en bespreek DRIE redes vir hierdie verskynsel
                              (gebeurtenis of neiging).                                                                    (6)

Kopiereg voorbehou                                                                                    Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                    19                          DBE/November 2013
                                            NSS

7.2          DIE ROL VAN SA TOERISME IN DIE BEMARKING VAN SUID-AFRIKA

              Die kern van Suid-Afrikaanse Toerisme (SA Toerisme) se besigheid is
                 bemarking in die ontspannings- en besigheidstoerismemarkte.

           7.2.1      Gee EEN rede waarom Suid-Afrikaanse Toerisme hulle bemarking
                      op besigheidstoerisme fokus.                                             (2)

           7.2.2      Stel TWEE maniere voor waarop 'n besigheidstoeris oortuig kan
                      word om meer geld in Suid-Afrika te spandeer.                            (4)

           7.2.3      SA Toerisme is voortdurend op soek na nuwe en opkomende
                      internasionale markte om Suid-Afrika as 'n bestemming te bemark.

                      Verduidelik die TWEE belangrikste aspekte wat Suid-Afrikaanse
                      Toerisme in ag moet neem voordat hulle besluit om geld op
                      internasionale bemarking te spandeer.                                    (4)
                                                                                               [25]

                                                              TOTAAL AFDELING D:               50

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                        20                          DBE/November 2013
                                                NSS

AFDELING E: KLIËNTEDIENS EN KOMMUNIKASIE

VRAAG 8

8.1        Bestudeer die tekenprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                   Werknemers van Pezulu Pendeldienste vergader elke maand
                       om die vlak van kliëntetevredenheid te assesseer.

                          Pezulu                Goed, wanneer die
                       Pendeldienste              grafiek daal,
                                                  beteken dit ...
                      Lyk baie
                       besig!                                    Reën teen die
                                                                   naweek?

                                      Klagtes

                                                              Stel
                                Draai                      mense aan?
                             die grafiek
                                 om!
                                                        Dank
                                                      mense af?

           8.1.1      Identifiseer die strategie wat in die tekenprent gebruik word met die
                      doel om die gehalte van diens in hierdie besigheid te verbeter.              (2)

           8.1.2      Verduidelik die TWEE stappe wat in die gehaltebeheerproses wat
                      jy in VRAAG 8.1.1 geïdentifiseer het, gebruik sal word.                      (4)

           8.1.3      Beskryf TWEE voordele van gehaltebeheer in 'n toerisme-
                      besigheid.                                                                   (4)

           8.1.4      Behalwe die strategie wat jy in VRAAG 8.1.1 geïdentifiseer het,
                      noem TWEE ander maniere waarop toerismebesighede
                      gehaltediens kan lewer en kan handhaaf.                                      (4)

           8.1.5      Stel TWEE maniere voor wat die maatskappy kan gebruik om 'n
                      ongelukkige kliënt in 'n gelukkige kliënt te verander.                       (4)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                      21                         DBE/November 2013
                                              NSS

8.2        Noem EEN moontlike metode wat 'n akkommodasie-onderneming kan
           gebruik om aan die verwagtinge van die volgende gaste te voldoen:

           8.2.1      'n Gas in 'n rolstoel                                                     (1)

           8.2.2      'n Gas wat rook                                                           (1)

           8.2.3      'n Gereelde ('frequent') gas                                              (1)

           8.2.4      'n Gesin met jong kinders                                                 (1)

8.3        Die Afrika-kontinent verteenwoordig die grootste inkomende toeristemark.

           Noem TWEE kulturele behoeftes wat 'n toerismebesigheid in ag moet neem
           wanneer hulle met hierdie mark skakel.                                               (2)
                                                                                                [24]

VRAAG 9

9.1        Bestudeer die tekenprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

                                                     Spanwerk is 'n klomp mense
               Wat is spanwerk?                      wat doen wat die BAAS sê!

           Spanwerk is veel meer as net doen wat die 'baas sê'.
           Sê wat jy onder spanwerk verstaan.                                                   (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Toerisme                                         22                               DBE/November 2013
                                                NSS

9.2        Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

           Fax2email is 'n nuwe produk wat dit moontlik maak om dokumente wat gefaks
           word, as e-pos-aanhegsels te ontvang.

                                             Hoe dit werk
                                                            2   Faks word in jou e-pos-
                          Faks word na jou                      inmandjie ontvang
                      1
                          fax2email-
                          nommer gestuur

                                             Fakse word vanaf e-pos as
                                       3     aanhegsels gestuur

           9.2.1      Afgesien van die tegnologie in die diagram hierbo, noem EEN
                      ander vorm van tegnologie wat ook gebruik kan word om 'n faks
                      elektronies te ontvang.                                                         (2)

           9.2.2      Verduidelik EEN voordeel van fax2email vir 'n besigheidstoeris.                 (2)
                                                                                                      [6]

                                                                         TOTAAL AFDELING E:           30
                                                                             GROOTTOTAAL:             200

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Tourism Nov 2013 Eng](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2013-eng/f16207e5-0dc1-4b84-b4a1-556e04cc9456) — Tourism · QP · 2013 · Eng
- [Tourism Nov 2013 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2013-memo-eng/13ca271e-d952-41ed-8fa8-903d7aea7ac0) — Tourism · Memo · 2013 · Eng
- [Tourism Nov 2013 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2013-memo-afr/6ff7300a-c787-401c-9615-09bff4cbe50e) — Tourism · Memo · 2013 · Afr
- [TOURISM GR12 QP EA](https://www.hlayiso.com/library/tourism-gr12-qp-ea/ef1e47d7-d69d-4fc7-93bd-5db32f80bc51) — Tourism · QP · 2013
- [Tourism Nov 2022 Afr](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2022-afr/df275379-2d5a-4788-9113-e9fe354a1973) — Tourism · QP · 2022 · Afr
- [Tourism Nov 2021 Eng](https://www.hlayiso.com/library/tourism-nov-2021-eng/44a97d12-325d-4c6b-82b0-0664a1cccaf1) — Tourism · QP · 2021 · Eng

## More from Grade 12 Tourism

- [Gr 12 Tou ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tou-atp-2023-24/4a3f87bb-0e9c-4318-ae42-69c3fd65355f) — ATP
- [Tourism Grade 12 MEMO March 2025 Eastern Cape](https://www.hlayiso.com/library/tourism-grade-12-memo-march-2025-eastern-cape/ee2b0f72-064f-44cd-9f61-f4f4c9b770a0) — Memo · 2025
- [Tourism May-June 2025 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/tourism-may-june-2025-mg-eng/ec771c5b-542a-4493-a34f-3fd64c21fc0c) — Memo · 2025 · Eng
- [TOURISM GR12 MEMO SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/tourism-gr12-memo-sept-2024-afrikaans/bb51a3e6-6506-479a-bff1-02b2b49c3ded) — Memo · 2024 · Afr
- [Gr 12 Tourism P1 (English) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tourism-p1-english-june-2024-question-paper/4afd17c7-8998-4f08-8a0f-983813a2422f) — QP · 2024 · Eng
- [TOURISM GR12 MEMO SEPT 2023 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/tourism-gr12-memo-sept-2023-afrikaans-final/c7a5014e-71b8-4365-8270-65fe0d37bae2) — Memo · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
