# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 Feb March 2017 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the Feb March 2017, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2017-memo/ec3e0891-d88c-40af-ad53-230c6e6b1e5d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: Feb March
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2017-memo/ec3e0891-d88c-40af-ad53-230c6e6b1e5d)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · Feb March · 2017 · tshivenda. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2017/b0084bb8-8024-42ed-b7df-14b6a1943864) — QP · 2017 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   GRADE 12

                                 NATIONAL
                             SENIOR CERTIFICATE

                                  GIREIDI YA 12

  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                        BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                       LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2017

                                 MEMORANDAMU

MARAGA: 80

                       Memorandamu uyu u na masia¾ari a 6.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                          Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2     DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2017
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      JHB.                                                                                  (1)

1.2      Ndi u hombokwa/¾angulwa havho tshelede na ¾hingothendeleki.                           (2)

1.3      Ndi u sa vha na tshelede ya u isa pfunzo dzavho phanµa.                               (2)

1.4      Khofhe dzo vha dzi sa fari nga dakalo ¼a u humbula u ya makhuwani.                    (2)

1.5      ¶uvha ¼o ri ¼i tshi tou tsha.                                                         (2)

1.6      Vha¾hannga vho akhamadzwa nga u vhona muµi wa Vho Frans u
         mukhukhu.                                                                             (2)

1.7      U khwa¾hisedza uri tshikhuwani ho »alesa vhuvhabva.                                   (2)

1.8      Muhumbulo muhulwane ndi wa uri vho vha vha tshi dzulela u ¾anguliwa
         nga mavemu. Zwi¾uku¾uku zwine vha lingedza u kuvhanganya vha a
         ¾angulwa zwone.                                                                       (2)

1.9      Ee. Vho kona u wana vhudzulo na zwi¼iwa musi vha tshi swika makhuwani.                (2)

1.10     B/Veni.                                                                               (1)

1.11     Zwo kwama bindu ¼avho nga nµila i si ya vhuµi miroho i sa rengwi ngauri
         vho vha vha sa pfi zwine vharengi vha khou amba.                                      (2)

1.12     Vho sumbedza u konµelela ngauri vho isa phanµa na u shuma naho vho
         ¾angana na nyimele i si yavhuµi sa u ¾angulwa tshelede na goloi.                      (2)

1.13     U engedza tshivhalo tsha mapholisa zwine zwa »o thusa u khwa¾hisedza
         tsireledzo.                                                                           (2)

TSHIBVELEDZWA TSHA B

1.14     Vha vhonala vhe ki¼asini ngauri hu khou vhonala bodo na mudedekadzi.                  (2)

1.15     Ma¿we a matshudeni a khou shumisa ¾hingothendeleki kilasini.                          (2)

1.16     Vhu»i ndi uri lu thusa u ita ¾ho»isiso malugana na ngudo ine ya khou
         funziwa henefho kilasini ngeno vhuvhi hu u sa tevhela ngudo mugudisi e
         kati na u funza zwine zwa sia muthu o thithisea kha ngudo.                            (2)

                                         ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                      30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3     DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2017
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                     MBUNO
1  'Vhana vha tea u bvisela khagala             1  Vhana kha vha bvisele khagala
   vhupfiwa havho'.                                vhupfiwa havho uri vha kone u
                                                   wana ngeletshedzo.
2    'Vhana vha tea u fhiwa mishumo             2  Vhana kha vha ½ewe mishumo
     mahayani vha sa salwi murahu'.                mahayani u tela u fha¾a mikhwa
                                                   ya vhuµi khavho .
3    'Vhudavhidzani ndi ha ndeme kha u          3  Vhana vha tea u bvisela khagala
     aluwa ha vhana'.                              mihumbulo yavho kha vhabebi.
4    'Vhana vha tea u ¾honifha vhathu           4  Vhana kha vha ¾honifhe vhathu
     vhahulwane. '                                 vhahulwane na mupo uri vha
                                                   fha¾ee.
5    'Vhana vha tea u µi½angela zwine vha       5  Vhana kha vha ½ange masia vha
     ¾oµa zwone nga nnµani ha u                    songo kombetshedzwa.
     kombetshedzwa'.
6    'U vhala zwi a thusa u fha¾a mikhwa ya     6    Vhana vha tea u vhala uri vha
     vhana'.                                         fha¾ee.
7    'Nndwa na tsemano a zwi fha¾i, zwi         7    Thaidzo kha dzi thandululwe nga
     thutha na vilinganya mikhwa ya vhana'.          u tou amba hu si nga nndwa.

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

    Kuavhelwe kwa maraga
     o   Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o   Maraga 3 dza luambo.
     o   ¹hanganyelo ya maraga: 10

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o     Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o     Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o     Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o   Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o   Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4     DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2017
                                                NSC – Memorandamu

PFESESANI:

    Tshivhalo tsha maipfi
     o    Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
          Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
          tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
          tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
          vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
          nga itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5     DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2017
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA C: LUAMBO/PHEN¶A NA KUSHUMISELE KWA LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

TSHIBVELEDZWA TSHA D

3.1      Ndi tshumelo ya u kunakisa.                                                             (1)

3.2      O shumisa khephusheni. (MASINDI MUKUNAKISI)                                             (1)

3.3      Ee zwo tea ngauri a zwi tshikafhadzi mupo.                                              (2)

3.4      Yo livhiswa kha vhathu vhane vha khou ¾oµou kunakiselwa mahaya avho.                    (2)

3.5      Ndi ya u kunga vhathu vhane vha khou ¾oµa mufhe wavhuµi. Ya dovha ya
         kunga na vha siho khazwo zwa u kunakiselwa.                                             (2)

3.6      Ee ngauri arali wa sa fushea nga tshumelo yavho vha a dovholola u swika u
         tshi fushea/Hai ngauri vhane vha khou kunakiselwa lwa u thoma vha fhiwa
         luafhulelo luhulwane ngeno vhane vha khou kunakiselwa lwa vhuvhili
         vhatshi wana luafhulelo lu¾uku.                                                         (2)
                                                                                                 [10]

MBUDZISO 4: KHATHUNI

TSHIBVELEDZWA TSHA E

4.1      Vha ngomu nµuni.                                                                        (1)

4.2      Muthu 2/Khotsi a Mashudu.                                                               (1)

4.3      Ndi khotsi na ¿wana ngauri ri khou pfa hu tshi pfi baba.                                (2)

4.4      I ya pfala ngauri u khou ¾oµou thuswa kha zwithu zwa tshikolo.                          (2)

4.5      Tshipikwa ndi tsha u bvisela khagala uri vha¿we vhabebi a vha thusi vhana
         vhavho siani ¼a pfunzo.                                                                 (2)

4.6      Zwo tea ngauri Mashudu a nga wana thuso kha Inthanethe/A zwo ngo tea
         ngauri sa khotsi vha fanela u thusa na u tikedza ¿wana kha mishumo ya
         tshikolo.                                                                               (2)
                                                                                                 [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6     DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2017
                                                NSC – Memorandamu

MBUDZISO 5: PHUROSA

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F

         5.1.1      Mudzimu.                                                               (1)

         5.1.2      Mudededzi. Mudededzi u khou funza vhana ki¼asini.                      (2)

         5.1.3      O naka nga nµila ine vhathu vha tata na u musedza.                     (2)

         5.1.4      C/Tsumbo.                                                              (1)

         5.1.5      Tshithoma-Tshi sumbedza u fhela kana u guma ha fhungo.
                    Khoma- I shuma u awedza.                                               (2)

         5.1.6      Mabuµo a ngaho sa vhudokotela, vhuinzhiniara na ma¿we o
                    dzhiiwa nga vhunzhi hashu.                                             (2)

         5.1.7      Vho vha vha sa ri ¾u¾uwedzi u futelela tshikolo.                       (2)

         5.1.8      Ma¾o avho o tswuka ngauri o kombodzala.
                    Maemu u dinwa nga ma¾o malapfu.                                        (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G

         5.2.1      Khulu. Tshikoloni ho vhulahwa ½owa khulu mulovha.                      (2)

         5.2.2      Zwo¾he. Mme anga vho kuvha zwiambaro zwo¾he.                           (2)

         5.2.3      Khuvhabvu ndi vhathu vho huvhalaho.                                    (2)
                                                                                           [20]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                      40
                                                        MARAGAGU¹E:                        80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2017-memo/8f848c5e-5047-476c-bddc-5846bfb967bf) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2017-memo/a84a86d5-4fe2-468f-9615-6137488f600c) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2017-memo/524ff196-6c87-4381-9aec-8d70410a8334) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2014-memo/d0fca38c-1876-4372-b6ff-d0d4af41cd9b) — Tshivenda FAL · Memo · 2014 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2013-memo/459b014c-84f4-4405-89b7-c3f11cc9b7d0) — Tshivenda FAL · Memo · 2013 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2011 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2011-memo/52727e95-77d8-488b-bb16-cf88d31c03bf) — Tshivenda FAL · Memo · 2011 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
