# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the May June 2016, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2016/ac9be605-37c2-45ac-930e-3337acf39afe
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: May June
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2016/ac9be605-37c2-45ac-930e-3337acf39afe)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · May June · 2016 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2016-memo/3d0abacd-a7b1-47b7-87ee-4423e743b364) — Memo · 2016 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       GRAAD 12

               SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                            2016

                                                                              MARAGA: 80

                                                                   TSHIFHINGA: Awara 2

                              Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                        DBE/2016
                                                      SCE

NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Tholokanyon»ivho            (30)
         KHETHEKANYO YA B:            Manweledzo/Samari           (10)
         KHETHEKANYO YA C:            Luambo                      (40)

2.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo.

3.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

4.       Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele.

5.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

6.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

7.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

8.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
         anganywaho:

         KHETHEKANYO YA A:            Henefha kha minetse ya 50
         KHETHEKANYO YA B:            Henefha kha minetse ya 30
         KHETHEKANYO YA C:            Henefha kha minetse ya 40

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                      DBE/2016
                                                      SCE

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

                   NGOHO TSHO VHA WEDZA KHOMBONI.

1    Vho ·iedza ndi muofisiri wa badani kha masipala wa Fha¾ani. Ndi ¿waha wa
     vhufumi vhe kha mushumo uyu nahone vha sumbedza u u funa nga maanµa.

2    Hu tou nga ho vha hu si na mudzulapo wa masipala wa Fha¾ani ane a si vha
     µivhe, nga maanµa vhoramimoµoro. Tshi dinaho ndi uri vho vha vha sa
     µivhelwi zwivhuya. Vho vha vha tshi µivhelwa tshanµanguvhoni tshine vha 5
     tshi ita na vhoramimoµoro vho pfukaho milayo ya badani.

3    Mafhungo a tshanµanguvhoni Vho ·iedza vho vha vho no a µowela vhukuma
     na uri zwo khakheaho vho vha vha si tsha zwi vhona. Izwo zwo ita uri
     tshifhinga tshinzhi vha takalele u shuma vhe vho¾he uri vha si khakhiswe kha
     maitele avho.                                                                10

4    Ndi lunzhi he Vho ·iedza vha kaidzwa nga muhulwane wavho kha mafhungo a
     tshanµanguvhoni. Kha Vho ·iedza a zwo ngo amba tshithu, vho µi isa phanµa
     na tshanµanguvhoni. Tsho itaho uri vha si litshe ndi nge vha vha vha tshi khou
     µifhelwa nga tshelede ye ya vha i tshi khou µa vha songo i shumela. Tshelede
     iyo vho vha vha tshi i shumisa u renga zwi¼iwa, u badela zwikolodo na u renga 15
     thundu dza nµuni. U tshila u fhasi ha mutsiko wa zwikolodo, zwi
     kombetshedza muthu uri a ite zwa tshanµanguvhoni.

5    ·i¿we µuvha Vho ·iedza vhe kati na mushumo wavho, ha swika goloi ya
     BMW ya muvhala mutswuku. Vho mbo µi i imisa, vha i sumba nnµa ha bada.
     Vho mbo µi ya kha mureili vha humbela ¼aisentsi ya u reila. Musi vho no i 20
     lavhelesa vha wana yo fhelelwa nga tshifhinga nga mi¿wedzi mivhili.

6    Mureili o vhudza Vho ·iedza uri o tou khakha. O dzhia ¼aisentsi ya kale sa
     ntswa. A humbela pfarelo o tou ita na u tumba fhasi. O pfiwa nga nnyi? Vho
     ·iedza nga itsho tshifhinga vho vha vho halifha vhukuma. Vha pfala vha tshi
     ri: 'kha vha ntevhele ngeno goloini ndi vha ¿wale.'                         25

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                       DBE/2016
                                                      SCE

7        Mureili a tshi swika goloini ya Vho ·iedza a vhudzwa uri kha dzhene nga
         ngomu. O no dzhena a isa phanµa na u humbela pfarelo, ha vha u shela
         maµi n¾ha ha tombo. Vho ·iedza vha mu vhudza uri zwe a ita zwi fana na
         u reila goloi a si na ¼aisentsi. Vho mu vhudza uri vha µo tou mu ¿wala
         thikhithi ya R1 500 fhedzi vha nga litsha u mu ¿wala arali a vha ½ea 30
         tshelede i linganaho R500. Mureili u pfa izwo a mbo µi vha fha tshelede
         iyo, a livhuwa thuso ye vha mu fha, a mbo µi ¾uwa. Zwa tshanµanguvhoni
         zwo vha zwo no tou vha malofhani kha Vho ·iedza.

8        Zwauri ndi tshikwekwe tsho lukwaho nga muhulwane wavho a vho ngo zwi
         limuwa. Muhulwane wa Vho ·iedza vho ita tshikwekwe itshi nge 35
         mafhungo a tshanµanguvhoni a Vho ·iedza a vha o no swika nµevheni
         dzawe. Mureili o vha o vhudzwa uri a rekhode zwo¾he zwine Vho ·iedza
         vha µo vha vha tshi khou ita na u amba nga lu¾ingothendeleki uri zwi
         shume sa vhu¾anzi.

9        Nga Musumbuluwo nga matsheloni Vho ·iedza vha vhidzelwa ofisini nga 40
         muhulwane wavho. Vho mangala vha tshi vhona u¼a mureili wa BMW
         e hone ofisini. U mu vhona vha ambela mbiluni vha ri: ¸amusi ya sa raha i
         µo µadza.

10       Vho ·iedza vho mbo µi vhudzwa uri mushumo wo fhela. Vho no kaidzwa
         lunzhi zwi tshi kwama mafhungo a tshanµanguvhoni vha sa thetshelese. 45
         Vho ·iedza vho thoma u lila henefho ofisini, zwa si thuse tshithu.

11       U bva afho ofisini Vho ·iedza vho mbo µi doba vhuda havho vha livha
         hayani. Vhathu vho vha vhudzisaho nga u sa tsha ya havho mushumoni.
         Vha vhudzwa uri mushumo wo tou vha netisa ndi ngazwo vho litsha.

12       Vhathu vha hashu ndi ngoho tshanµanguvhoni a si tshavhuµi. Vhunzhi ha 50
         vhathu vha no µidzhenisa kha zwa tshanµanguvhoni vha fhedzisela vho
         wela khomboni. Nangoho Vhavenµa a vho ngo zwifha vha tshi ri mulifho
         wa mmbwa ndi ¾hoho yayo.

1.1      Vho ·iedza vho vha vha tshi shuma sa mini?                                           (1)

1.2      Ndi zwifhio zwi lwaho na mulayo zwe Vho ·iedza vha vha vha tshi zwi ita?             (2)

1.3      Sumbedzani uri ndi ngani Vho ·iedza vho µidzhenisa kha mafhungo a
         tshanµanguvhoni.                                                                     (2)

1.4      Ndi mini zwe mureili wa BMW a shumisa u wana vhu¾anzi ho¾he vhukati
         hawe na Vho ·iedza?                                                                  (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                       DBE/2016
                                                      SCE

1.5      Zwa tshanµanguvhoni zwo vha zwo no tou vha malofhani a Vho ·iedza.
         ¹alutshedzani vhungoho ha fhungo i¼i nga zwi re mafhungoni ayo.                      (2)

1.6      Sumbedzani muhumbulo muhulwane wa mafhungo e na vhala kha phara
         ya 3.                                                                                (2)

1.7      Hu na ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya 9, sumbedzani vhungoho ha¼o
         malugana na zwo bvelelaho kha Vho ·iedza.                                            (2)

1.8      Ndivho khulwane ya mu¿wali kha mafhungo e na vhala ndi ifhio? Phindulo
         ya½u i songo fhira mitaladzi mivhili.                                                (2)

1.9      Ni vhona u nga zwo itwaho nga muhulwane wa Vho ·iedza zwo thusedza
         hani u bvisela ngoho khagala?                                                        (2)

1.10     Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         U shela maµi n¾ha ha tombo zwo livhiswa kha …

         A      Muhulwane wa Vho ·iedza.
         B      Mureili wa BMW.
         C      Vho ·iedza.
         D      Vhoramimoµoro.                                                                (1)

1.11     Tshanµanguvhoni a si tshavhuµi. Sumbedzani vhungoho ha fhungo i¼i no
         µisendeka nga zwo bvelelaho mafhungoni.                                              (2)

1.12     Zwo bvelelaho kha Vho ·iedza zwi a tendisea naa? Tikedzani.                          (2)

1.13     Arali inwi no vha ni shaka ¼a Vho ·iedza no vha ni tshi µo vha eletshedza
         zwifhio musi vhe milomoni ya vhathu?                                                 (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                           DBE/2016
                                                       SCE

¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

                                                [Zwi khou bva kha Magazine]

1.14     No sedza itshi tshifanyiso ni vhona avha vhathu vho dzula ngafhi nahone
         hu tshi khou bvelela mini?                                                                (2)

1.15     Vhathu avha vha sumbedza vha sa µo ya hayani? Tikedzani.                                  (2)

1.16     U ya nga ha inwi, ndi zwifhio zwi no sumbedza uri avha vhathu vha kha
         nyanµano. Tikedzani.                                                                      (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                      DBE/2016
                                                      SCE

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

Vhadzulapo vha shangoni ¼a Mphireni vho fara mu¾angano vha tshi khou amba nga
tshinyalelo dzi no vhangwa nga migwalabo.

Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE nga ha tshinyalelo dzi no vhangwa nga migwalabo.

NDAELA:

1.    ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha tshinyalelo
      dzi no vhangwa nga migwalabo.
2.    Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70.
3.    Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7.
4.    ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.
5.    Shumisani maipfi A¸U.
6.    Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a
      manweledzo/samari ya½u.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

            TSHINYALELO DZI NO VHANGWA NGA MIGWALABO

Migwalabo i khou andesa ano maµuvha. Vha¿we vhe ndi dzone pfanelo, vha¿we
nga fha¼a vhe ndi hone u dinalea ngeno vha¿we vha tshi ri ndi vhuvemu.
Kuhumbulele ukwu kwo¾he ku bveledza tshinyalelo tshitshavhani.

Fhethu hunzhi arali hu na migwalabo hu a vha na u thivhiwa ha dzibada nga
matombo, matanda na mathaela a no khou duga. Izwi zwi itelwa uri goloi dzi si
kone u fhira na uri vhathu vha si wane zwinamelo.

Nga hone u dinalea u wana ho fhiswa mathaela badani hu sa tshimbilei. Bada dzi a
tshinyala nga zwo shumiswaho u dzi thivha. Dzi sala dzi na madindi lune migwalabo
i tshi fhela dza tea u lugiswa.

Goloi dza vhaendelamashango dzi a kwashiwa ngeno vha sa µivhi tshithu nga
migwalabo. Tshirunzi tsha shango ¼ashu tshi a wa kha vhaendelamashango avho.

Vhunzhi ha vhashumi vha fhelelwa nga mishumo nge vha balelwa zwinamelo zwa u
vha isa mishumoni.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    8                      DBE/2016
                                                      SCE

Mavhengele na one a a pwashekwanywa. Mbava na dzone dzi vha dzo wana
tshifhinga tsha u tswa.

Zwifha¾o zwa muvhuso, goloi na mahaya a vharangaphanµa vhane vha khou
baµekanywa na tshumelo dzine dza khou ¾oµwa zwi a fhiswa.

Pfunzo na yone i a thithisea zwihulusa musi vhagudi vha si tsha ya zwikoloni nga
pfanelo. Izwi zwi vhangwa nga u shaea ha zwinamelwa na nyofho ya u huvhadziwa
nga vhagwalabi.

Ri tea u fha¾uwa ngauri migwalabo i µisa tshinyalelo khulusa lushakani na
muvhusoni. Arali ra sa fha¾uwa shango ¼ashu ¼i µo humela murahu ha si vhe na
mvelaphanµa.

                                                               [Zwi bva kha vhalingi]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                      10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1           9                               DBE/2016
                                                             SCE

KHETHEKANYO YA C: LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

                                     MAITAZWI¹OMA
                                 VHA NAKISI VHA MAHAYA NA MUPO

                       E nnyi a sa funi vhupo ho nakaho? Ho sala vhone fhedzi u dalela afha.
                       Ri vhomasithesele kha u kunakisa mahaya na vhupo.
                       Mitengo yashu i tou kokovha na fhasi, vhafumi vha u thoma vha wana luafhulelo.
                       Vha ri kwama kha 015 516 4537.
                                                                           [Tshi bva kha inthanethe]

3.1      Ndivho ya u shumisa khephusheni afho kha khungedzelo ndi ifhio?                                    (1)

3.2      Ndi nµila-µe ine ra nga i shumisa u kwana vhakungedzeli avha?                                      (1)

3.3      Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa mbudziso i sa ¾oµi phindulo?                                  (2)

3.4      Ndeme ya u shumisa luambo lwa u fhuredzela kha khungedzelo iyi ndi
         ifhio?                                                                                             (2)

3.5      Sumbedzani he mukungedzeli a shumisa ¼i½a½edzi kha u bula mitengo ya
         afho kha khungedzelo.                                                                              (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                             Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1                10                              DBE/2016
                                                                  SCE

3.6      Nga murahu ha u vhala khungedzelo iyi, ndi ifhio nyeletshedzo ine na nga
         fha vhathu vha re na thaidzo ya u sa kunakisa mupo na mahaya?                                            (2)
                                                                                                                  [10]

MBUDZISO 4: KHATHUNI

Talelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

                        1.   Mufunwa! Khezwi nnµu yo tou naka ½amusi, watsiapu
                             yo vha i sa shumi?

                                                        2. Mm ... i nga
                                                        yo vha i sa
                                                        shumi.

                        3. Ndo xedza tshadzhara ya founu nda mbo
                           kunakisa nnµu, ndi tshi khou vhekanya zwithu
                           ndi tshi ri khamusi ndi µo i wana.

                                                                           [Zwi bva kha inthanethe]

4.1      Avha vhathu vha khou amba vhe ngafhi? Tikedzani.                                                         (2)

4.2      Sumbedzani masiandaitwa a u ¾wa u kha u shumisa whatsiapu nga
         vhafumakadzi vho malwaho.                                                                                (2)

4.3      Vhushaka ha vhathu vha re kha khathuni ndi vhufhio? Tikedzani.                                           (2)

4.4      Muhumbulo muhulwane wa iyi khathuni ndi ufhio? ¹alutshedzani.                                            (2)

4.5      Arali no vha ni shaka ¼a mufumakadzi uyu, no vha ni tshi nga mu thusa kha
         zwifhio uri nyimele ine a vha khayo i shanduke?                                                          (2)
                                                                                                                  [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     11                        DBE/2016
                                                       SCE

MBUDZISO 5

5.1      Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khao:

         TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         1          Vhana vho vha vha tshi shumiswa mimaini ya malasha ngei
                    Britain. Mimaini ya malasha yo vha i khombo. ¹hanga dzo vha
                    dzi tshi wa na mithuthubo i tshi vhanga ma fuvhalo kha vhana.
                    Ho vha hu si na milayo ya tsireledzo. U pwasha na u hwala
                    malasha zwo vha zwi tshi itwa nga vhana na vhafumakadzi.

         2          Vhana vha¾uku vho vha vha tshi shumiswa u vala mi½ango. Vho
                    vha vha tshi dzula swiswini, fhethu ho ½ukalaho na hu re na
                    buse.

         3          Vhunzhi havho vho vha vha sa badelwi. Nyimele iyi yo vhanga
                    malwadze o fhambanaho kha vhana. Vho lwala vhulwadze ha
                    lufhia, mafhafhu a tshinyala na mutetemelo nga u dzula fhethu
                    ho ½ukalaho. Vha tetemela u nga lu¾anga lu maµini. Nangoho hu
                    si halwo lukunda a lwu khokhomedzwi, lwa khokhomedzwa lu a
                    ¾hara.

         4          Ho vha hu tshi shumiswa vhana ngauri vho vha vha sa badelwi
                    hu u itela uri vha½e vha mimaini vha pfume. Izwi zwo µo iledzwa
                    nga 1842 musi hu tshi vha na mulayo u iledzaho vhana u shuma
                    mimaini. Mulayo uyo wo tsireledza vhana na vhafumakadzi.

         5.1.1      ¸eani ¼ibulazwithihi ¼a ipfi 'badelwi'                                       (1)

         5.1.2      Kha phara ya vhuraru topolani ¼iµadzisi ¼a fhethu.                           (1)

         5.1.3      Topolani dzina vhukuma kha phara ya u thoma.                                 (1)

         5.1.4      Nangani phindulo i re yone kha mutevhe u re afho fhasi:

                    Fhungo ¼o talwaho nga fhasi ndi ¼imudi ¼a lushaka lufhio?

                    A   Tsumbo
                    B   Thendelo
                    C   Gonelo
                    D   Ndaela                                                                   (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    12                       DBE/2016
                                                      SCE

         5.1.5       Isani fhungo ¼o swifhadzwaho kha thenda ¼i re kha phara ya 1.         (2)
         5.1.6       Topolani ¼ifanyisi ¼o shumiswaho mafhungoni a re kha phara
                     ya 3, ni fhe na ¾halutshedzo ya¼o.                                    (2)
         5.1.7       Kha phara ya u thoma hu na ipfi ¼i songo pele¾waho zwone. ·i
                     topoleni ni dovhe ni ¼i lulamise.                                     (2)
         5.1.8       Hu na ipfi ¼o pambiwaho kha mafhungo e na vhala kha phara ya
                     1. ·i topoleni ni bule na luambo ¼o pambiwaho ¼i tshi bva
                     khalwo.                                                               (2)
         5.1.9       ¸eani ¾halutshedzo ya murero wo swifhadzwaho kha phara ya 3.          (2)
5.2      ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
         u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
         TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         Mitambo i khwa¾hisa mivhili, ya ri fha mutakalo. Na vha re na malwadze
         vha µidzhenisa khayo vha a fhola. Vhasidzana a vha koni u tamba bola ya
         milenzhe, ndi ngazwo vha tshi dzulela u kundwa. Musi hu tshi khou tamba
         vhatukana u wana mudavhini hu si na na vhupfelo ha mare.
                                                                [Zwi bva kha inthanethe]

         5.2.1       Topolani he mu¿wali a shumisa luvhengelambiluni mafhungoni
                     aya.                                                                  (2)
         5.2.2       Ndi zwifhio zwivhuya zwi µiswaho nga u µidzhenisa kha
                     mitambo?                                                              (2)
         5.2.3       Vhumbani pholisemi nga ipfi 'khwa¾hisa'.                              (2)
                                                                                           [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                     40
                                                         MARAGAGU¹E:                       80

Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2016/e4048424-913a-4506-bb3a-083def744f89) — Tshivenda FAL · QP · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2016/17c35f68-67f6-4a20-a255-658f616544e1) — Tshivenda FAL · QP · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2017/52fbab5c-53ac-4421-b74b-ce69797c6d3b) — Tshivenda FAL · QP · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2016-memo/330584a1-1693-4c37-821a-fd68334c5e5d) — Tshivenda FAL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2016-memo/2d8d7ce4-11fe-4183-865c-2d858377419c) — Tshivenda FAL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2017-memo/a84a86d5-4fe2-468f-9615-6137488f600c) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
