# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC May June 2018 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the NSC May June 2018, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2018-memo/052401c2-3559-4735-88a5-683d344fcc2b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC May June
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2018-memo/052401c2-3559-4735-88a5-683d344fcc2b)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2018 · tshivenda. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2018/009c0bfd-8889-41af-afbe-064220512122) — QP · 2018 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

               SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                        2018

                                 MEMORANDAMU

                                                                           MARAGA: 80

                         Memorandamu uyu u na masia¾ari a 6.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2                         DBE/2018
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Ndi Masindi.                                                                           (1)

1.2      Vhavhili vha vhatukana.                                                               (2)

1.3      O vha a tshi vha itela tshiṅwe na tshiṅwe tshine a kona u tshi swikelela.             (2)

1.4      Vho vha tshi phasa nga ½aledzi ngei tshikoloni.                                       (2)

1.5      Vho ya vha ¾oµa vhudzula zwifha¾oni zwo pwasheaho ḓoroboni ya
         Mulenga.                                                                              (2)

1.6      Zwi amba uri ho vha hu na zwithu zwi si zwavhuµi zwine vha µo zwi
         pfa.                                                                                  (2)

1.7      Vho fhedzisela vho shavha hayani vha vha vhana vha tshi¾ara¾ani.                      (2)

1.8      Ndi ya u tambudzwa havho nga mme muhulu wavho ngeno na mushumo
         wa tshikolo vha sa khou ita.                                                          (2)

1.9      A. Mavemu.                                                                             (1)

1.10     Ndi zwone, vho bvelela vhutshiloni ngauri Takalani o fhedza e ramilayo
         ngeno Humbulani o fhedza e mudededzi.                                                 (2)

1.11     Vho ḓo vhonwa nga mushumelavhapo we a vha dzhia a vha isa nḓuni dza
         muvhuso dzo dzudzanyelwaho nyimele dzi ngaho hedzi.                                   (2)

1.12     Vho vha na thaidzo ye ya vha tambudza vhutsghiloni havho ho¾he.
                                                                                                 (2)

1.13     Vho vha vho tea vho ya vha vhiga uho u tambudzwa havho kha vhashumela
         vhapo.                                                                                (2)

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

1.14     Ndi ndau na goloi i no shumiswaho vhugalaphukha.                                      (2)

1.15     Nga masiari. Hu na tshedza tsha µuvha na murunzi.                                     (2)

1.16     Ndi u sa ¾hogomela tsireledzo nga mureili ane a khou reila o vula fasi¾ere
         ngeno ndau i tsini tsini nae.                                                         (2)

                                     THANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3                         DBE/2018
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                     MBUNO

1    'Vhabebi vha tea u lavhelesa zwine         1    Vhabebi kha vha sedze zwine
     vhana vha zwi takalela u bva vhu¾ukuni          vhana vha zwi takalela.
     hawe.'
2    'Vhabebi vha fanela u ¾u¾uwedza vhana      2    Vhabebi kha vha ¾u¾uwedze vhana
     kha zwine vha zwi konesa.'                      kha zwine vha kona.
3    'Vhabebi vha tea eletshedza vhana u sa     3    Vhana vha tea u eletshedzwa u sa
     tevhela zwine khonani dzavho dza ¾oḓou          edzisela khonani musi vha tshi
     vha zwone.'                                     nanga mabuḓo.
4    'Vhadededzi zwikoloni vha na               4    Vhadededzi vha na mushumo wa
     vhuḓifhinduleli kha u thusa vhana u             u thusa vhana musi vha tshi nanga
     nanga mabuḓo o teaho.'                          mabuḓo.
5    'Zwikoloni hu lavheleswe na vhukoni        5    Hu sedzwe vhukoni ha mitambo
     siani ¼a mitambo na mishumo ya                  na ha mishumo ya zwanḓa musi
     zwanḓa.'                                        hu tshi nangwa mabuḓo.
6    'Zwikoloni vhadededzi vha tea u ramba      6    Vhadededzi kha vha rambe
     vhathu vha re na nµivho ya mabuµo o             vhathu vha re na nµivho ya
     fhambanaho.'                                    mabuµo o fhambanaho.
7    'Vhabebi kha vha tikedze vhana kha u       7    Vhana kha vha tikedzwe kha u
     dalela fhethu ha mabuµo ane vha khou            dalela fhethu ha mabuµo ane vha
     nanga.'                                         khou nanga.

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

•    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4                         DBE/2018
                                                SCE – Memorandamu

PFESESANI:
•   Tshivhalo tsha maipfi
    o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
    o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
       tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
       tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
       vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
       nga itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5                         DBE/2018
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA C: LUAMBO

MBUDZISO 3

TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO

3.1      Ndi u kunga vharengi.                                                                  (1)

3.2      Mapfura a Nivea.                                                                       (1)

3.3      Fonto khulwane na fonto ¾hukhu.                                                       (2)

3.4      Ndi wa u vhidzelela na u khwa¾hisedza.                                                (2)

3.5      U khou kunga vha¾aleli.                                                               (2)

3.6      Ee i ya kunga ngauri i na fonto khulwane, zwifanyiso na mivhala i
         kungaho.                                                                              (2)
                                                                                                 [10]

MBUDZISO 4

TSHIBVELEDZWA TSHA E: KHATHUNI

4.1      Badani ngauri hu na mitalo mitshena ya badani.                                        (2)

4.2      Ndi James (Wa munna) ngauri ha ngo ambara zwienda.                                    (2)

4.3      Madzina avho na zwivhumbeo zwavho.                                                    (2)

4.4      Ngauri vho¾he vha khou takalelana/vha a funana.                                       (2)

4.5      Ndo vha ndi nga ḓipfa ndo takala vhunga phakhani hu fhethu hune ha
         netulusa na u takadza.                                                                (2)
         (Na zwi¿we zwi pfalaho.)                                                                [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                 DBE/2018
                                                SCE – Memorandamu

MBUDZISO 5

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         5.1.1      Vhanna.                                                         (1)

         5.1.2      Afrika Tshipembe.                                               (1)

         5.1.3      Tshivhidzo tsha kereke ya Gaba tsho rengela vhafunzi gaweni
                    ¼itshena.                                                      (2)

         5.1.4      Mbava yo ri u vhona mapholisa ya mbo ḓi ngalangala vhukati ha
                    vhathu.                                                        (2)

         5.1.5      Vhafumakadzi a vha khou vha zwipondwa zwa vhafunwa
                    vhavho.                                                        (2)

         5.1.6      Vhunzhi ha vhafumakadzi vha vhona vhanna sa phondi/Vha
                    vhona vhanna sa vhavhulahi.                                    (2)

         5.1.7      C. Tsha zwino.                                                  (1)

         5.1.8      ·imudi ¼a gonelo.                                               (1)

         5.1.9      U thusana/U farisana.                                          (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         5.2.1      Nga maanḓa vha mbeu ya tshinnani ndi vhone vha no la¾ekanya
                    mashika fhethu hu songo teaho.                                 (2)

         5.2.2      Munna o ¾anza zwi¼iwa zwo¾he zwe a ¼a.
                    Nguluvhe yo ¾anza zwi guluzwana zwiraru.                       (2)

         5.2.3      Ngoho maḓithu ha londi mutakalo wao.
                    Vhuḓipfi hawe ndi ha u sinyuwa/U dinalea.                      (2)
                                                                                     [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:               40
                                                         MARAGAGU¹E:                 80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2018-memo/871dc932-0c1b-4e99-b552-92ee45cdf493) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2018-memo/bf110c3e-e302-4f38-bb03-8508e452e54f) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda-FAL-P1-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018-final-memo/c7e4f263-24d2-4792-88a1-ad5a6b24e9d8) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p1-may-june-2021-mg/364500f6-6c69-4950-a167-09244d4f2bc6) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019-memo/f0ce377b-891d-4d09-8702-35210bb75998) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2018/63a1b89d-2bf0-47f7-bc01-633e01876058) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
