# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC May June 2019 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the NSC May June 2019, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019-memo/f0ce377b-891d-4d09-8702-35210bb75998
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC May June
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019-memo/f0ce377b-891d-4d09-8702-35210bb75998)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2019 · tshivenda. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019/b8038e43-a2c8-42a6-98aa-d6bd3b0e2c57) — QP · 2019 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

         SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
     NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                         2019

                           TSUMBAN¶ILA YA U MAKA

                                                                           MARAGA: 80

                      Tsumbandila iyi ya u maka i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Riphasaro¾he.                                                                             (1)

1.2      Ndi u vhona vhadededzi na vhana vho µi½ekedzela kha mishumo yavho.                        (2)

1.3      Ndi u ¿wala mishumo yavho na u vhala.                                                     (2)

1.4      ·o tea musi Vho Suke vho no vha ¾hohoyatshikolo vhunga vho ri u swika
         vhana vha thoma u phasa.                                                                  (2)

1.5      Ndi vha mbeu ya tshisadzini ngauri vha¿we vhadededzi vho ri a vha rangwi
         phanµa nga tshikete tshine tsho imela vhafumakadzi.                                       (2)

1.6      ·i bvisela khagala uri ho vha hu si na muthu afho nnµa.                                   (2)

1.7      U khwa¾hisedza uri u sa phasa ha vhana vha tshikolo tsha Riphasaro¾he a
         zwo ngo dzula zwo ralo, zwo µo shanduka vhana vha vho phasa.                              (2)

1.8      Tshikolo tsho thoma u shuma zwavhuµi siani ¼a u phasa ha vhana.                           (2)

1.9      Ndi mbuno ngauri u ranga phanµa ndi vhukoni vhu no wanala kha vhathu
         zwi songo sedza mbeu ya muthu.                                                            (2)

1.10     C/A no ita zwo fhambanaho na zwine vha¿we vha ita.                                        (1)

1.11     Ndi wa uri vhana vha tshikolo itshi vha a kona u shuma zwithu nga vho¾he
         naho hu si na vhadededzi.                                                                 (2)

1.12     Ndi µelwa nga muhumbulo wa uri vha shuma zwavhuµi. Vha a kona u
         renga-vho goloi dzavhuµi.                                                                 (2)

1.13     Ee, ndi nga takalela u vha mugudiswa wa itsho tshikolo ngauri hu a phasiwa
         nahone vhana vha na mikhwa yavhuµi.                                                       (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka

TSHIBVELEDZWA TSHA B

1.14     Tshi khou ¾ana ¾hahelelo ya maµi.                                                         (2)

1.15     I bvisela khagala u ¾ungufhala ha vhathu/u nyamiswa nga sa vha hone ha
         tshumelo yavhuµi ya nµisedzo ya maµi.                                                     (2)

1.16     Ndi nga vha eletshedza uri vha tea u vhulunga maµi na u a shumisa nga
         nµila yavhuµi.                                                                            (2)

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                             30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

              KHOTHESHENI                                        MBUNO

1    'Vhaswa vha µidzhenisa kha zwikambi         1     Mutsiko u bvaho kha dzikhonani
     na zwidzidzivhadzi nga mulandu wa                 u ita uri vhaswa vha µidzhenise
     mutsiko wa dzikhonani.'                           kha zwikambi na zwidzidzivhadzi.
2    'Vhunzhi ha vhaswa vha shumisa              2     Vhuludu vhu a ita uri vhaswa vha
     zwidzidzivhadzi na zwikambi nga n¾hani            shumise zwikambi na
     ha vhuludu'.                                      zwidzidzivhadzi.
3    'Vhaswa vhanzhi vha µidzhenisa na kha       3     Vhaswa vha µidzhenisa kha
     zwikambi na zwidzidzivhadzi vha tshi              zwikambi na zwidzidzivhadzi hu
     edzisela vhabebi vhavho.'                         u edzisela vhabebi.
4    'Vhaswa vhashumisa zwikambi na              4     Vhaswa vha shumisa zwikambi na
     zwidzidzivhadzi vha tshi ¾oµou µipfa              zwidzdzivhadzi uri vha µipfe vhe
     vhe vhaaluwa.'                                    vhathu vhahulwane.
5    'Vhaswa vha µidzhenisa kha zwikambi         5     Vhaswa vha ita zwa zwikambi na
     na zwidzidzivhadzi tshililelwa hu u               zwidzidzivhadzi vha tshi ¾oµou
     µitakadza lwa tshifhinganyana.'                   takala lwa tshifhinganyana.
6    'Vha¿we vhaswa vha µidzhenisa kha           6     ¹hu¾huwedzo ya midia i a vhanga
     zwikambi na zwidzidzivhadzi zwo bva               uri vhaswa vha shumise zwikambi
     nga ¾hu¾huwedzo ya midia.'                        na zwidzidzivhadzi.
7    'U ¾oµou µivha ndi tshi¿we tsha             7     Vhaswa vha ¾oµou µivha uri
     tshivhangi tsha uri vhaswa vha                    zwikambi na zwidzidzivhadzi zwi
     µidzhenise kha zwikambi na                        µifhisa hani
     zwidzidzivhadzi.'

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.

PFESESANI:

    Tshivhalo tsha maipfi
     o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
     o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
        tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
        tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
        vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
        nga itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                             10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    6                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanμila ya u maka

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

TSHIBVELEDZWA TSHA D

3.1      O i shumisela u kunga vharengi.                                                           (1)

3.2      Tshi shuma u khwa¾hisedza/U ombedzela.                                                    (1)

3.3      Ndi nnyi a sa funi zwavhuµi?                                                              (2)

3.4      Yo livhiswa kha vhathu vhane vha kha µi ¾oµa u fha¾a kana vha re na
         miraga.                                                                                   (2)

3.5      Nga u vha kwama nga lu¾ingo/0727679798                                                    (2)

3.6      Ee ndi ya ndeme ngauri lushaka lu wana tshumelo nga nµila yo leluwaho
         nahone tsini navho. Lushaka lu tikedza vhoramabindu vha tsini.
         (Phindulo i¿we na i¿we i pfalaho).                                                        (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4: KHATHUNI

TSHIBVELEDZWA TSHA E

4.1      Vha µi pfa vho takala.                                                                    (1)

4.2      Ndi Mashudu. Ngauri u khoµa zwo ambiwaho.                                                 (2)1

4.3      - Hu khou rothola ngauri mu¿we o ambara dzhasi mu¿we o ambara
           dzhesi.
         - Hu na mahaµa n¾ha ha ¾hanga ya nnµu.                                                    (2)

4.4      B/Tshikoloni na hayani.                                                                   (1)

4.5      Mulaedza ndi wa uri vharangaphanµa vha matshudeni vha tou ½angiwa.                        (2)

4.6      Ndo vha ndi tshi »o zwitakalela u vha murangaphanµa wa matshudeni/
         Ndo vha ndi sa µo zwi takalela ngauri zwi µo thithisa pfunzo dzanga.
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho).                                                         (2)
                                                                                                   [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     7                  DBE/2019
                                           SC/NSC –Tsumbanμila ya u maka

MBUDZISO 5: PHUROSA

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F

         5.1.1      ·ipfanisi.                                                        (1)

         5.1.2      Avhatakali vhathu vha mu vhengela u zwifha.                       (2)

         5.1.3      Milingo o vha a sa i phasi nga ½aledzi.                           (2)

         5.1.4      O renga nnµu ya Vho Magwaba.                                      (2)

         5.1.5      B/·iitela.                                                        (1)

         5.1.6      Ndi ¼isala ¼a vhunzhi.                                            (2)

         5.1.7      ·iiti na ¼ibulafhethu.                                            (2)

         5.1.8      ·a ndaela/·ilaeli.                                                (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         5.2.1      Ndi musi a tshi ri vhatukana vha a zwifha.                        (2)

         5.2.2      Vele o vha o sinyuwa/o dinalea.                                   (2)

         5.2.3      Vho mu rwa a ¾avha gosi.
                    Ndo ¾avha muroho wa mutshaina mulovha.                            (2)
                                                                                      [20]

                                  ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C:                40
                                                        MARAGAGU¹E:                   80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019-memo/2e58bbcd-afde-4062-97af-23ac9bde1928) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2019-memo/b76d69b3-df22-436f-a764-8a3cef164a0d) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p1-may-june-2021-mg/364500f6-6c69-4950-a167-09244d4f2bc6) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2018-memo/052401c2-3559-4735-88a5-683d344fcc2b) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019/d18f67e6-0a25-4e25-baca-7e36c20f2eef) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
