# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2011 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2011, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2011/54cf557b-ac29-4ece-949c-9ef277afa28b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2011
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2011 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2011/54cf557b-ac29-4ece-949c-9ef277afa28b)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2011 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                     GIREIDI 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                        ·ARA 2011

MARAGA: 80

TSHIFHINGA: awara 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari li tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                     DBE/·ara 2011
                                                      NSC

PFESESANI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho                 (30)
         KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari                (10)
         KHETHEKANYO YA C: Luambo                           (40)

2.       Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane.

3.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo.

4.       Thomani Khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

5.       Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele.

6.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

7.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

8.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

9.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                   DBE/·ara 2011
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao.

      NYALUWO YA THEKHINO·ODZHI KHA ·A AFRIKA TSHIPEMBE

Zwi¼a kale shango ¼a Afrika Tshipembe ¼o vha ¼i na ¾hahalelo khulwane siani ¼a
thekhino¼odzhi. Tshumelo ya zwithu zwi ngaho sa vhudavhidzani, vhuendi,
zwifha¾wa, pfunzo, mishumo na zwi¿we-vho yo vha i tshi lenga u swika vhathuni
nga mulandu wa u shaea ha yone thekhino¼odzhi. Ano maμuvha mveledziso ya
thekhino¼odzhi yo no »isa zwivhuya zwihulwane Afrika Tshipembe.

Vhudavhidzani ho vha hu tshi itwa nga n»ila i lemelaho sa u ¿wala marifhi,
the¼egiramu, na zwi¿we-vho. Nga n¾hani ha nyaluwo ya thekhino¼odzhi kha ¼a
Afrika Tshipembe, vhudavhidzani hu vho leluwa na u ¾avhanyisa zwithu. Ho no vha
na zwithu zwi ngaho sa ¾hingothendeleki. Afha ndi hune wa amba na muthu nga
tshenetsho tshifhinga zwithu zwa tshimbila. Mulaedza u swika nga tshenetsho
tshifhinga. Vhathu vha vho kona-vho na u rumela milaedza nga dzone
¾hingothendeleki ya swika nga u ¾avhanya. Milaedza i dovha hafhu ya rumelwa nga
fekisi na nga dziimei¼i zwi tshi bva kha inthanethe. Vhudavhidzani ha mbo
khwinisea phan»a nga n»ila yo leluwaho.

Vhunzhi ha vhathu a vha tsha folela mishumo sa zwe zwa vha zwi tshi itwa kale. Hu
¾o»wa mishumo nga inthanethe, vhudavhidzani ha »i bvela phan»a vhathu vha
songo vhuya vha livhana zwifha¾uwo. Dzikhomphyutha dzi leludza zwithu,
vhutshilo ha »ifha nga mulandu wa yone thekhino¼odzhi. Inthaviyu i a itwa nga
¾hingothendeleki ha »i dzhiiwa tsheo, mu¿we a vhuya a »i tou wana na mushumo a
tholiwa ngeno vhathu vha songo vhonana zwifha¾uwo. Muthu u a kona u ¿wala
milingo ya hone nga khomphyutha a zwi rumela nga inthanethe. Mishumoni hu
shumiswa dzikhomphyutha uri mushumo u bvele phan»a nahone kushumele ku
nake. Thekhino¼odzhi yo ¾an»avhuwa nga n»ila i mangadzaho nga maan»a ngauri i
shumisiwa fhethu hunzhi ho fhambanaho. Hu »i nga na yone fekisi i a leludza kha
mishumo minzhi. Muthu u a kona u ¾o»a mushumo nga yone fekisi a tholwa ngeno
a songo vhuya a ya kha vhatholi vhawe. Izwi zwi sumbedza uri thekhino¼odzhi yo
¾an»avhuwa vhukuma nahone i shuma mishumo minzhi. Afrika Tshipembe ¼o
pfuma siani ¼a thekhino¼odzhi; migodini hu dovha hafhu ha shuma yone
thekhino¼odzhi. Zwifhingani zwa kale vhuendi ho vha hu tshi kon»a u wanala.
Vhomakhulukuku washu vho vha vha tshi ya u shambila Khimbini na Johannesburg
vha tshi tou tshimbila nga milenzhe nga mulandu wa u shaya hone vhuendi. Vhana
vha tshikolo vho vha vha tshi dzhena zwikolo kule hune ha tou tshimbilwa nga
milenzhe nga mulandu wa u shaya hone vhuendi.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                    DBE/·ara 2011
                                                      NSC

Mveledziso ya thekhino¼odzhi na themamveledziso kha ¼a Afrika Tshipembe yo »isa
vhuendi havhu»i. ¸amusi ri wana ri na vhuendi vhu ngaho mabufho, dzigoloi dza
luvhilo, zwidimela zwi ngaho sa Gautrain na Business Express, zwikepe na zwi¿we-
vho. Hezwo zwo¾he zwo »iswa nga mulandu wa yone mveledziso ya thekhino¼odzhi.
Muthu u kona u swika fhethu hune a khou ya hone nga tshifhinga tshipfufhi
vhukuma. Vhuendi ho anda kha ¼a Afrika Tshipembe. Muthu u tou nanga uri u enda
nga mini.

Ri na zwifha¾o zwavhu»i zwo fha¾waho nga vhoradzikhon¾iraka zwi ngaho dzinn»u,
dziofisi, madamu, zwikolo, dziburoho, mihasho, dzifeme, mamaga na zwi¿we-vho.
Izwo zwo alusa themamveledziso nga mulandu wa nyaluwo ya yone thekhinolodzhi.
Zwi leludza vhutshilo ha vhadzulapo vha Afrika Tshipembe vha pfa vhe hayani
havhu»i nahone mbilu dzo rula.

Thekhino¼odzhi i dovha hafhu ya leludzela vhunzhi ha vhana vha zwikolo uri vha
gude nga n»ila yo khwiniseaho. Ano ma»uvha zwikoloni hu vho shumiswa
dzikhomphyutha u wana mafhungo siani ¼a u funza na u guda. Vhana vha tshikolo
vha a ½ewa tshu¿wahaya na asainmennde vha ya vha ¾o»a mafhungo a hone kha
inthanethe nga u shumisa khomphyutha kana ¾hingothendeleki. Zwo¾he hezwi zwi
takula ikonomi ya shango ¼a Afrika Tshipembe. Tshumelo i ya vhathuni, vhutshilo
ha leluwa.

1.1      Bulani ZWIVHILI zwo khwinifhadzwaho nga thekhino¼odzhi Afrika
         Tshipembe.                                                                            (2)

1.2      Ndi ngafhi he vhomakhulukuku washu vha vha vha tshi ya hone nga
         milenzhe? Bulani fhethu HUVHILI.                                                      (2)

1.3      Sumbedzani hune ku¾o»ele kwa mushumo kwa kale na kwa zwino zwa
         fhambana hone.                                                                        (2)

1.4      Dodombedzani zwileludzi zwo »iswaho nga thekhino¼odzhi kha zwa
         pfunzo. Bulani ZWIVHILI.                                                              (2)

1.5      Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u ri Ndi a tenda kana A thi tendi, ni
         dovhe ni tikedze.

         Kha vhudavhidzani ha kale ho vha hu tshi shumiswa vhurifhi na se¼e.                   (2)

1.6      Fhindulani nga u ri Ndi zwone kana A si zwone, ni dovhe ni tikedze.

         Shango ¼a Afrika Tshipembe ¼i »ivhelwa vhuendi ha shangoni fhedzi.                    (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1                         5                                DBE/·ara 2011
                                                                           NSC

1.7         Nangani tsho khakheaho kha mitevhe i tevhelaho:

            1.7.1                Vhudavhidzani ha zwino vhu itwa nga n»ila dzi tevhelaho:

                                 A   Imei¼i
                                 B   Se¼e
                                 C   Fekisi
                                 D   The¼egiramu                                                                                 (1)

            1.7.2                Zwi tevhelaho ndi zwifha¾o zwo fha¾waho nga vhorakhon¾hiraka
                                 vha Afrika ¹shipembe.

                                 A   Dzikereke
                                 B   Dziburoho
                                 C   Dzinn»u
                                 D   Madamu                                                                                      (1)

1.8         Nweledzani muhumbulo muhulwane wa mafhungo aya.                                                                      (2)

1.9         Ni a tendelana na muhumbulo wa uri vhathu vho vha vha tshi ya Khimbini
            nga milenzhe? Tikedzani.                                                                                             (2)

1.10        ¸eani vhupfiwa ha½u malugana na mvelaphan»a yo »iswaho nga
            thekhino¼odzhi.                                                                                                      (2)

¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone u
fhindula mbudziso dzi no tevhela.

       Tshilidzi Makatu
                                                                  Ee, ndi zwa vhukuma,               Aiwa, ndi khou tenda, nga
                                          ¹shilidzi ... ndi zwa
                                                                  mulovha ndo vha ndi sa             u vhona tsaino na
                                          vhukuma lu bva kha
          (Vha vhala vhurifhi)                                    koni tshithu. A vha                ku¿walele.
                                          mme a½u?
          Pfarelo, vha songo                                      vhoni na tshan»a tsho
          mangala Tshilidzi a                                     ¿walaho tshi si tshanga.
          songo μa tshikoloni
          o vha a khou lwala.

             1                                   2                         3                                  4

1.11        Bulani fhethu hune aya mafhungo a khou bvelela hone.                                                                 (1)

1.12        Nyambedzano kha iyi khathuni i vhukati ha nnyi na nnyi?                                                              (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    6                    DBE/·ara 2011
                                                      NSC

1.13     Mu»ivhadzi wa vhulwadze mafhungoni aya ndi nnyi?                                      (1)

1.14     Fhindulani nga u ri Ndi zwone kana A si zwone, ni dovhe ni tikedze.

         Muambi tshifanyisoni tsha B u sumbedza a tshi kholwa tsho¾he zwe zwa
         ¿walwa vhurifhini.                                                                    (2)

1.15     Nangani ZWIVHILI zwine na vhona zwi zwone kha mutevhe u tevhelaho.

         A   Nμivhadzo/lu¿walo lwo ¿walwa nga mme a Tshilidzi
         B   Tshilidzi o lova tshikolo a sa lwali
         C   Tshifani tsha Tshilidzi ndi Makatu
         D   Mugudisi wa Tshilidzi ndi muthu wa munna                                          (2)

1.16     Ni vhona unga zwine zwa khou itea kha nyambedzano iyi zwi a tendisea?
         Tikedzani.                                                                            (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                        30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                   DBE/·ara 2011
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

Vhalani mafhungo a tevhelaho ni a nweledze ni tshi khou sumbedza vhuleme he
Somatwivhivhi a ¾angana naho vhutshiloni hawe. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi
kha mafhungo a pfalaho. Tshivhalo tsha maipfi a½u tshi vhe vhukati ha maipfi a u
bva kha 60 u ya kha 70. ºwalani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa zwitangini
magumoni a samari ya½u.

Somatwivhivhi ndi mu»uhulu wa Vho-Mu»angawe, ndi musundaiwe. Zwithu a zwo
ngo mu tshimbilela zwavhu»i u bva tshe vhabebi vhawe vha lovha e kha gireidi ya
11. O mbo »i litsha tshikolo e kha gireidi ya 12 nge makhulu wawe vha mu dzima
tshelede ya u ¼a tshikoloni. Kha ene o vha a tshi ri u khou vha konyolola.

O thoma u mona na mi»i ya vha»ivhalea a tshi shuma zwikoropo. Ha Vho-Luphai
vho tou mu pandela o no tswa CD dzavho na se¼e.

·i¿we »uvha o vusa khakhathi i si na vhukono thavenini ya Vho-Swo¾elani. O mbo
»i ¾havha Vho-Gwendo nga lufhanga lwa Okapi kha khana a tshi ri vho mu dzhiela
musidzana wawe. O farwa a valelwa mi¿waha mivhili.

A tshi bva o vha o no vha tshihole. Uri o vun»wa nga nnyi mulenzhe wa monde a
zwi na vhu¾anzi. Vha¿we vha ri o vun»wa nga mapholisa nga n¾hani ha swili ngeno
vha¿we vha tshi ri ndi zwi¿we zwivhotshwa zwe zwa vha zwi tshi khou ¾o»a u mu
ita musadzi, hone ene a thoma u μilwela.

A fhedza »uvha a songo daha na u nwa thethe¿wa dzi a hulela. O mbo »i thoma u
μelwa nga mafhafha»o. Vha¿we vha ri o loiwa, ngeno vha¿we vha tshi ri a hu na
zwi¿we ndi mbanzhe.

Vho-Mu»angawe vho ¾amba zwan»a. Mu»ini wavho a vha tsha mu ¾o»a. Ndi nge
¼i¿we »uvha vha ri vha tshi vhuya vha wana ¿wana o tou shingizhela na mi¾odzi nge
ene a mu rwela u mu vhona a tshi khou tswa tshelede ya makhulu wawe.

Somatwivhivhi zwi khou mu kon»ela. U vho tou tshimbila a tshi »ifuwisa mi»ini.
Ngavhe a kon»elele tshikolo ndi musi a sa μo ¾angana na mboni heyi ine ya mu
shashatisa.

Hone-ha, u kon»elela na u ita zwivhuya zwi a ¾o»ea vhutshiloni ha muthu.

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                       10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    8                    DBE/·ara 2011
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA C: LUAMBO

MBUDZISO 3

Sedzani tshifanyiso tshi tevhelaho khathihi na u vhala zwo ¿walwaho uri ni μo kona
u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

                    MU¶IFHO NDI NUºUNUºU!!
                       VHA NA MUNYANYA?
              KHA VHA ¶E VHA ¶IVHONELE NGA AVHO
                             MATO.
                   A VHA RENGI VHA TOU DZHIA.

         MITENGO NDI U KOKOVHA NDI IZWO?
                                     I BVA KHA   R25,00
         Vha nga kwama Vule kha: 076 231 3241 kana vha »e zwifha¾oni zwa
         MAMPHWE ¹hohoyan»ou

3.1      Khephusheni ya khungedzelo iyi ndi ifhio.                                             (1)

3.2      Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa fonto ¾hukhu nahone ndi ngani?                   (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1                           9                                  DBE/·ara 2011
                                                                             NSC

3.3       Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe u tevhelaho:

          Tshiga tsha garukela tshi na mushumo wa ... kha khungedzelo iyi.

          A          U vhudzisa vharengi
          B          U vhidzelela vharengi
          C          U sumbedza u tsa ha mitengo
          D          U takalela vharengi                                                                                         (1)

3.4       Kha khungedzelo iyi hu na ipfi ¼i songo pele¾iwaho zwone. Inwi ¼i topoleni,
          ni dovhe ni ¼i khakhulule ¼i fhungoni ¼e na tou μivhumbela.                                                            (2)

3.5       Ndi ngafhi he mukungedzeli a shumisa luambo lwa u fhuredzela?
          Tikedzani.                                                                                                             (2)

3.6       ¸eani khanedza ya fhungo ¼i tevhelaho. Mu»ifho ndi nu¿unu¿u.                                                           (2)
                                                                                                                                 [10]

MBUDZISO 4

¹alelani KHATHUNI, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khayo uri ni μo kona u
fhindula mbudziso dzi no tevhela.

                                                               Izwi zwo itea nga ma»uvha    Muambeli wa muvhoso u ri
       Mafhungo a iri ya sumbe     Ro vha ri tshi kha »i tou   a holodeni dza               muhulwane ho ngo dzhiela
       asia; Rakhon¾hiraka o ¼a    bva u pfa mafhungo awe a                                 nzhele u gonya ha mitengo ya
                                                               dzikhirisimusi, musi         zwithu nga ma»uvha a
       tshelede yo¾he ya u fha¾a   musi a tshi ita tshan»a     rakhon¾hiraka a tshi khou    dzikhirimusi. O tambisa
       nn»u dza RDP fha¼a          nguvhoni uri muhasho wa     ¾o»ou takadzana na mu¾a      tshelede yo¾he. Bugu dza
       Muraleni.                   zwifha¾o u mu fhe           wawe hodelani dza maimo.     bannga dza phulwa mabuli.
                                   khon¾hiraka iyi.

             1                               2                           3                             4

4.1       Bulani zwine zwa khou bvelela kha khathuni iyi.                                                                        (1)

4.2       Nangani ¼ifhambanyi ¼o teaho kha mutevhe wa maipfi we na ½ewa.

          Mitengo ya zwithu i a ... vhukati ha ¿waha, fhedzi nga dzikhirisimusi i a
          gonya.

          A          farea
          B          tsa
          C          raha
          D          kunga                                                                                                       (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                                             Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    10                   DBE/·ara 2011
                                                      NSC

4.3      Vhathu vhane vha vha kha khathuni iyi ndi vha mbeu ifhio?                             (2)

4.4      Vhu»ipfi ha avha vhathu ndi vhufhio kha tshifanyiso tsha 3? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                        (2)

4.5      Topolani ipfi ·ITHIHI ¼e ¼a tou pambiwa kha lu¿we luambo, ni dovhe ni ¼i
         shumise fhungoni ¼e na tou μivhumbela.                                                (2)

4.6      ¸eani ¾halutshedzo MBILI dzo fhambanaho dza fhungo ¼i tevhelaho:

         Muhulwane ho ngo dzhiela nzhele u gonya ha mitengo.                                   (2)
                                                                                               [10]

MBUDZISO 5

5.1      Vhalani mafhungo a tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khao.

         Malume vho fuwa khuhu nnzhi. Khuhu dzavho dzo ¾angana dzo¾he ri sa
         vhali na mutshatshame wa zwikukwana ndi mahumi ma½a, phambo dza
         furarui½a na mikukulume ya rathi. Naho zwo ralo mikukulume heyi i ¾olou
         lwela dziphambo. Minzhi ya hone vha tou i vhambadza i kha »i vha
         mabapilwana nga u shavha khakhathi yeneyi.

         ·i¿we »uvha nga vhusiku ha vhaloi vho pfa kubwa kwavho Sivhi ku tshi
         khou huvha kwo tou halifha henengei mu½angoni wa tshitumba. Nga mbilu
         vhe ko¾o! ¸amusi mbava ndo i wana. Vha mbo »i vuwa vha livha henengei
         vho fara thotshi na thonga. Vha tshi swika vha vhona tsimba yo vhandalala
         khoneni ya tshitumba yo rafha ma¾o a tshi nga a tshiluma½amana. Vha tshi
         tou vula mu½ango, ya »a khavho yo sema ma½o. Vha vula n»ila ya fhira,
         fhedzi Sivhi tsha i gavha nga ¾hodzi ya n»evhe. Tsha dziba nayo, n»evhe ya
         mbo »i ¾hukhuwa. Tsimba ya shavhela »akani. ''Masindi, Sivhi tsho
         ¾hukhula n»evhe ya tsimba,'' ndi malume vha tshi ¾alutshedza makhulu.

         Ha malume a hu lilwi tshisevho. Hu sevhiwa nga makumba na ½ama ya
         khuhu. Mueni a dzhena hu livhiwa tshitumbani tshenetshi tshe ha
         hahedzwa tsimba nga ngomu.

         5.1.1      Topolani ¼iaravhi ¼i wanalaho mafhungoni aya ni bule na
                    mushumo wa¼o.                                                              (2)

         5.1.2      Kha phara ya u thoma hu na ¼iitela ¼o shumiswaho, inwi ¼i
                    topoleni, ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni.                                 (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    11                      DBE/·ara 2011
                                                      NSC

         5.1.3      Kha phara ya vhuraru kha fhungo ¼a u thoma hu na ¼ibulafhethu.
                    Inwi ¼i topoleni ni ¼i shumise fhungoni ¼e na tou μisikela.                   (2)

         5.1.4      Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Khuhu ...

                    Malume vho fuwa khuhu nnzhi.                                                  (2)

         5.1.5      Isani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga.

                    Malume vho ri, ''Masindi, Sivhi tsho ¾hukhula n»evhe ya tsimba.''             (2)

         5.1.6      Fhungo asi¼i: ''Vha vula nμila ya fhira, fhedzi Sivhi tsha i gavha
                                  nga ¾hodzi ya nμevhe.''

                    Vhudzuloni ha i¼o ¼i¾anganyi ¼o sumbedzwaho, nangani phere
                    yone ya ma¿we ma¾anganyi mavhili o ½ewaho kha mutevhe u re
                    afho fhasi ane na one a nga shuma u ¾anganya ayo mafhungo
                    mavhili.

                    A     hone na vhunga
                    B     ngauri na nahone
                    C     zwino na ngauri
                    D     hafhu na hone                                                           (2)

         5.1.7      Bulani dzina ¼a ¼imudi ¼a fhungo ¼o talelwaho nga fhasi, ni dovhe
                    ni ¼i ise kha tshifhinga tsho fhelaho.                                        (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL) P1   12                 DBE/·ara 2011
                                                      NSC

5.2      ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
         u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

                                 MU¹A¹ISANO WA DZIBERE

         Tshifanyiso tshi re afha n¾ha tshi khou sumbedza mu¾atisano wa dzibere we
         wa farelwa luvhan»eni lwa Makanga. Afha ndi hune vhodzhoki vha ½amela
         dzibere dzavho dzi gadaho sa ntsamavhuvhu. Tshipikwa tsha mu¿we na
         mu¿we ndi uri a thube tshiphuga.

         5.2.1      Isani fhungo ¼i tevhelaho kha vhunzhi: Tshipikwa tsha mu¿we na
                    mu¿we ndi uri a thube tshiphuga.                                     (2)

         5.2.2      ¹oredzani mabulazwithihi o teaho a maipfi a re zwitangini afho
                    ho salaho magake.

                    (a)   Mu¾a¾isano wa dzibere wo farelwa ... (luvhan»eni) wa
                          Makanga

                    (b)   Tshipikwa tsha dzhoki mu¿we na mu¿we ndi u ... (thuba)
                          tshiphuga.                                                     (2)

         5.2.3      Topolani figara ya muambo i sumbaho luvhilo lwo kalulaho lwa
                    dzibere, ni dovhe ni bule na dzina ¼ayo.                             (2)
                                                                                         [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                  40
                                                          MARAGAGU¹E:                    80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2011](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2011/d8ca06ec-033c-4b36-b4c7-2fafd8d684fd) — Tshivenda FAL · QP · 2011 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2011](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2011/459e2ed4-c320-43de-bfb4-1d10247124d1) — Tshivenda FAL · QP · 2011 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2011](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2011/063d04ea-cb49-4022-a617-3d3ae76ade96) — Tshivenda FAL · QP · 2011 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021/19ae160a-42f9-41f2-84d5-bd484202b82c) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020/e46ed375-2431-47d4-af0e-94c30d998802) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
