# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2012 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2012, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2012/20ac4c94-8cf1-4123-9964-fedf7bb06cc6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2012/20ac4c94-8cf1-4123-9964-fedf7bb06cc6)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2012 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2012-memo/79a7c41c-4cac-4228-a68a-bff671fa815f) — Memo · 2012 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRADE 12

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                   GIREIDI
                                   GIREIDIYA
                                           YA12

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                        ·ARA 2012

MARAGA: 80

TSHIFHINGA: awara 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                      DBE/·ara 2012
                                                      NSC

PFESESANI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho                 (30)
         KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari                (10)
         KHETHEKANYO YA C: Luambo                           (40)

2.       Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane.

3.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo.

4.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

5.       Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele.

6.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

7.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

8.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

9.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

10.      Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga n»ila i tevhelaho:

         KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 45
         KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 30
         KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 45

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                     Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                   DBE/·ara 2012
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1

Shumisani TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B kha u fhindula mbudziso dzi
tevhelaho.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

Mudzimu o sika muthu mu¿we na mu¿we a tshi mu funa; a dovha a mu ½ea
vhu»ifhinduleli kha vhumatshelo hawe. Kha zwo¾he zwine muthu a zwi tama u zwi
bveledza u tea u tou »ipalela. A hu na fhethu na huthihi hune ha ¾o»a muthu a tshi
gungulela mu¿we muthu kha u sa bvelela hawe naho a tshi nga vha e mubebi wawe.
Tshiven»a tshi ri khokhonya i ¼a maan»a ayo. Muthu kha thanye a »iitele
vhumatshelo hawe ene mu½e, ha tei u sedza kha vha¿we vhane a vha nga mu fhi
tshithu. Ri si hangwe uri hu na vhomutandangauwe ri wane makwati, vha u
tshutshudza vha tshi ri ri fane; vhenevho ri tea u vha thanyela musi ri tshi fha¾a
vhumatshelo hashu.

Thanyani wa ngei musanda, ene o vha na mashudu nge a vha na vhabebi vhane vha
pfesesa kha zwa pfunzo. Naho o vha muthu wa u sa tou konesa, u kon»elela hawe
na mafulufulu e vhabebi vhawe vha a ¾avha khae o mbo »i bvelela kha pfunzo
dzawe. Ene u vhala o vha a tshi vhala ¿wana wa vhathu, ¼o vha ¼i tshi tou
khesekhese o donolela kha one mabammbiri. Mukegulu vho vha vha tshi tou mu
humbudza na u ¼a zwi¼iwa. Zwino a si zwenezwi a tshi khou vhalwa kha vhathu
vhane vha vha na zwavho.

Mudzunga ene o tou fa ene mu½e, khotsi awe Vho-Mulelu vho vha vha sa »ivhi na
mu½ango wa tshikolo. Tshavho vho vha vha tshi ¾o»a uri a ye kholomoni. Vho vha
vha tshi mu tevhela na tshikoloni vha tshi ri kha ye u lisa kholomo vhunga vha tshi
ri tshikolo a tshi ¼iwi. Naho zwo ralo ho ngo la¾a tshovha, o »i ya tshikoloni. E
malisoni bugu yo vha i tshi dzula i tshan»ani. Kholomo dzi tshi khou fula enevho u
vha a tshi khou ¼a ma¿walo. O ri a tshi phasa sekondari bazari dza tou mu lwela.
Henengei yunivesithi ndi he a phasa nga ½aledzi. Nazwino hu pfi u khou ranga
phan»a ¼ikampani ¼i si na vhukono, tshelede i tou baba khae. ºwana wa vhathu
vhumatshelo hawe o tou »ipalela.

Mutshutshu u a dina kha vhathu. A¼idzuli ene o tenda zwa mutshutshu a dzhena
vhuhadzi nga ¾hoho, a ri o lu fukula ludzula lwa Vhanyai. A si zwi »ivhe uri ha ngo
langana na Mudzimu kha tshivhalo tsha ma»uvha a mu½e wawe. Ngoho o mu sia
vhusiwanani na zwikope zwiraru. Wa u shavhedza vhana e ndi bva vhubvo. Hone
malume vho mu thusa nge vhe tshikolo a tshi alutshelwi, vhuyelelani tshikoloni.
Mi¿waha i si mingana, a vho »imangala o no vha mugudisi wa vhana vha
phuraimari. Ngoho vhana vhawe vho wana vho thusalea, na zwino vha vho tou
kapula mapfura nga lebula. Matsina muthu arali a tenda u laiwa naho o vha o xedza
vhu¾ala n»ilani u a fhedza o bvelela. A¼idzuli a si onoyu o zwi kona.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                    DBE/·ara 2012
                                                      NSC

Mulisa ene naho zwa mabammbiri o vha a tshi khou zwi tama, zwo sokou sea zwi
tshi ¾anama. Ho tou thusa makhulu nga nyeletshedzo yavho ya uri kha ite mishumo
ya zwan»a. Ngauri o vha e ¿wana a no thetshelesa, o mbo »i ita mishumo ya
zwan»a. Tshifhinga tshi si tshingana, o mbo »i vula feme yawe ya u vha»a
fanitshara. Na zwino hu pfi vha mavhengele enea mahulwane vha oda fanitshara
yavho khae. ºwana wa vhathu na zwino u tou vha tshigwili tshi si na vhukono. O
dovha hafhu a thoma na bindu ¼a vhuendedzi. Bisi dzawe dzi dzula dzi n»ilani
ngauri u na tshan»a tsha u kona u fara vhanameli vhadzo. Vhumatshelo hawe o
kona u vhu khwathela zwavhu»i a sa fheli mbilu, a dovha a vha muthu wa u
kon»elela zwo¾he naho zwi tshi vhavha hani.

Vhana vhashu sedzani kha shango ¼ine na dzula kha¼o, vha songo kon»elelaho a hu
na tshe vha bveledza. Vhumatshelo ha½u vhu zwan»ani zwa½u, arali zwi tshi kon»a
humbelani Wa ¾a»ulu u »o ni thusa a ni ½ea vhu¾ali na bvelela, tenda na la¾a
vhubva.

1.1      Ndi nnyi ane a pfi o sika muthu a tshi mu funa?                                        (1)

1.2      Ndi vhabebi vha nnyi vhe vha vha vha tshi pfesesa zwa pfunzo?                          (1)

1.3      Vhambedzani vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha Mudzunga na
         Vho-Mulelu.                                                                            (2)

1.4      Bulani zwithu ZWIVHILI zwe zwa ¾o»ou thithisa Mudzunga u isa phan»a
         na tshikolo.                                                                           (2)

1.5       ¹alutshedzani zwe zwa itisa uri Mulisa a vhe ramabindu.                               (2)

1.6      ¹alutshedzani masiandaitwa e a bvelela kha A¼idzuli musi o litsha zwa
         tshikolo a ita zwa vhuhadzi.                                                           (2)

1.7      ¹alutshedzani muhumbulo une wa »iswa nga murero wo talelwaho
         mafhungoni aya.                                                                        (2)

1.8      ¹alutshedzani mulaedza muhulwane une wa wanala mafhungoni aya.                         (2)

1.9      Fhindulani iyi mbudziso nga u nanga phindulo yo teaho kha mutevhe we
         na ½ewa afho fhasi:

         Mutshudeni we a tou nanga bazari ine a funa kha nnzhi dze a vha a tshi
         khou ½eiwa ndi ...

         A    Thanyani.
         B    Alidzuli.
         C    Mudzunga.
         D    Mutshutshu.                                                                       (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                    DBE/·ara 2012
                                                      NSC

1.10     Ni a tendelana na na zwe mukegulu vha vha vha tshi itela ¿wana wavho
         Thanyani? Tikedzani.                                                                   (2)

1.11     Ni nga ri mini nga zwe Vho-Mulelu vha vha vha tshi farisa zwone ¿wana
         wavho? Tikedzani vhuimo ha½u.                                                          (3)

TSHIBVELEDZWA TSHA B

                                    Mulanga                 Rofhiwa

         Mulanga:    N½e ngoho ½amusi ndo tsha na khofheni, ndi »o e»ela
                     tshidele.
         Rofhiwa:    Kha ri takale, hu u shuma ro shuma.
         Mulanga:    Hone n½e ndo fhedza ndo zwi pfa. Ndo rali a thi khou takala
                     ndi ndo¾he, na vhabebi vhanga vha khou takala na n½e.
         Rofhiwa:    Kha ri tou livhuwa pfariso ya Mudzimu.
         Mulanga:    Khonani, kha ri ise phan»a na pfunzo dzashu.
         Rofhiwa:    Heyo ndi mbuno khonani yanga.

1.12     Vhathu vha re afho tshifanyisoni ndi vha mbeu»e?                                       (2)

1.13     Ndi mini zwe vha fara nga zwan»a zwavho?                                               (1)

1.14     Vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha avha vhathu ndi vhufhio?                         (1)

1.15     Ni vhona unga avha vhathu vho takalela mini? Tikedzani phindulo ya½u.                  (3)

1.16     Vhupfiwa ha½u kha nyimele yo raliho ndi vhufhio? Tikedzani.                            (3)

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                          30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    6                    DBE/·ara 2012
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

No humbelwa uri ni ¾alutshedze vhagudi vha tshikolo tsha ha½u zwithu zwine zwa
tea u itwa nga mutshudeni ane a khou thoma u ya yunivesithi hu u itela u kona u
phuletshedza kha vhutshilo na pfunzo ya yunivesithi.

Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE dzine dza tea u wanala kha tshipitshi tsha½u tsha u laya
vhagudi.

NDAELA:

1.       ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, tshivhalo tsha
         maipfi a½u TSHI SONGO PA¶A 70.

2.       Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u swika kha 7.

3.       ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.

4.       Shumisani maipfi A¸U.

5.       Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheleloni
         a manweledzo/samari ya½u.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

        ZWITHU ZWINE ZWA TEA U ITWA NGA MUTSHUDENI ANE
                 A KHOU THOMA U YA YUNIVESITHI

Yunivesithi ndi tshiimiswa tsha pfunzo dza n¾ha. Tshi na milayo yatsho.
Mutshudeni a re kha ¿waha wa u thoma yunivesithi kha »ivhe dzhara¾a yo¾he uri a
si »iwane a khou u xela.

U tea u wana tshibugwana kana burotsha ine ya vha na zwidodombedzwa zwo¾he
zwa iyo yunivesithi. Hezwi zwi mu thusa u sa »o ita zwa phambana nadzo, a vho
»iwana o no wela khomboni nga mulandu wa u shaya n»ivho.

Muthu u tea u »ivha vhathu vhane a khou guda navho pfunzo dzawe. Khavho ndi
hone hune a »o nanga khonani dzine dza vha na thuso. Kha takalele vhane vha ri
pfunzo ndi ifa.

Musi pfunzo dzi tshi thoma mutshudeni kha »ivhone e muthu ane a sa fhidze u ya
ki¼asini ngauri vha¿we vha vhagudisi u sa yi ki¼asini vha a u thatha u si tsha ¿wala
mulingo wavho.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                 DBE/·ara 2012
                                                      NSC

Yunivesithi ndi tshiimiswa tshine tsha »ivhelwa u vha na ¼aiburari ya u vhalela
khayo na bugu dzine matshudeni vha dzi shumisa. Hafha ndi hone hune
mutshudeni a tea u hu dalela vhusiku na masiari.

Mutshudeni kha takalele u vhala na vha¿we matshudeni nga u »idzhenisa kha
zwigwada zwa u vhala. Hezwi zwi a mu thusa kha u gudisana na u ¾u¾uwedzana kha
zwa pfunzo.

Fhethu hu¿we hune a nga wana thuso hone ndi musi o wana vhukon»i a ya a dalela
¼ekitshara wawe ngauri vhunzhi ha ma¼ekhitshara vha a funa u thusa vhagudi
vhavho.

Hezwi zwo¾he zwe zwa bulwa afho n¾ha, na zwi¿we, arali mutshudeni a zwi tevhela
ha nga vhuyi fhedzi, u »o vhuya na mifhululu.

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                       10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1                  8                            DBE/·ara 2012
                                                                    NSC

KHETHEKANYO YA C: LUAMBO

MBUDZISO 3

¹alelani khungedzelo (TSHIBVELEDZWA TSHA D) i re afho fhasi ni kone u
fhindula mbudziso dzo »isendekaho khayo.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

                             SEKONDARI YA MUNDI
                                       HAYA HA MVELAPHAN¶A

                                                            Hu ¾anganedzwa vhana vho¾he
                                                 U bva kha gireidi ya 8 u swika gireidi ya 12
                                                      Mvelelo ndi dza n¾ha mi¿waha yo¾he

                         Vhagudisi vha hone vha funza na dodo ¼a phasa.
                            Mbadelo ya hone ndi dzhia-wo-lala!!!!!!
             Ndi u bva kha   R550,00 nga ¿wedzi arali vha na vhana vha no fhira vhararu tshikoloni itshi
                                        U wana zwinzhi vha kwame:
                                         Mashudu: 015 965 2092
                                                   079 737 8357
                                                   mashudun@gmail.com

3.1      ¸eani khephusheni ya khungedzelo iyi.                                                                       (1)

3.2      Ndi mini tshine tsha khou kungedzelwa?                                                                      (1)

3.3      Sumbedzani ndeme ya u shumisa ¼ifurase ¼o talelwaho kha iyi khungedzelo.                                    (2)

3.4      ¹alutshedzani uri ndi ngani hu na he ha shumiswa fonto ¾hukhu kha iyi
         khungedzelo.                                                                                                (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1        9                          DBE/·ara 2012
                                                          NSC

3.5      Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho:

         Vhana vhane vha ¾anganedzwa ndi vha u bva kha gireidi ...

         A     8 na 9.
         B     8 u ya 12.
         C     8 na 12.
         D     8 u ya kha 11.                                                                             (1)

3.6      ¹alutshedzani ndivho khulwane ya iyi khungedzelo.                                                (2)

3.7      Ni tshi sedza iyi khungedzelo, ni vhona i tshi kunga vhavhali vhayo?
         Tikedzani.                                                                                       (2)
                                                                                                          [10]

MBUDZISO 4

¹alelani khathuni (TSHIBVELEDZWA TSHA E) i tevhelaho ni kone u fhindula
mbudziso no »isendeka khayo:

TSHIBVELEDZWA TSHA E

       1                            2                 3                           4
       Vhumatshelo hanga vhu        N½e zwe           N½e u tandulula thaidzo     N½e ndi funesa wa u
       kha bola ya milenzhe, ndi    Mudzimu a mpha    dza vhathu ndi »iphi½a      alusa vhana ngauri
       vhona u wone mushumo         ndi u shuma nga   ngazwo.                     khavho hu bva
       wanga, une nda u takalela.   zwan»a.                                       vharangaphan»a.

4.1      Vhathu avha vha khou amba nga ha mini. Tikedzani.                                                (2)

4.2      Bulani bu»o ·ITHIHI kha ayo ane a khou haseledzwa nga hao afho kha
         khathuni.                                                                                        (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                           Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    10                      DBE/·ara 2012
                                                      NSC

4.3      Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho:

         Vhathu vha re afho kha tshifanyiso ndi ...

         A    vha¾hannga na vhasidzana.
         B    vha¾hannga vhararu na musidzana muthihi.
         C    mu¾hannga muthihi na vhasidzana vhararu.
         D    vha¾hannga vha½a.                                                                    (1)

4.4      Muambi wa u thoma na wa vhuraru hu na hune vha fhambana hone zwi
         tshi kwama mabu»o. Zwi sumbedzeni.                                                        (2)

4.5      Vhu»ipfi ha avha vhathu vha re kha iyi khathuni ni vhona vhu hani?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                                  (2)

4.6      Khathuni iyi yo livhiswa kha vhonnyi, nahone i ¾u¾uwedza mini khavho?                     (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 5

5.1      Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA F) a tevhelaho ni kone u
         fhindula mbudziso:

        TSHIBVELEDZWA TSHA F

         Kha muvhundu wa Tshilombe vhakegulu vha hone vho »iselwa muhumbulo
         nga vha madzangano a bola uri vha vhe na thimu yavho ya bola hu u itela u
         »imvumvusa. Thimu yo vha yo »ala vhakegulu vhahulwane. Dzangalelo ¼e
         ¼a vha hone ¼o ita uri vha dalele fhethu ho fhambanaho ngauri vho vha vhe
         vhomakone kha zwa u dzudzanya nyendo. Vho vhuya vha dalela na
         lwanzheni hu mafhungo a u »imvumvusa. Vhe lwanzheni Maemu o vha a
         tshi bika zwi¼iwa na ½ama yo omiswaho. Musi vhakegulu vha tshi khou
         tamba mu¾avhani wo vha u tshi zwi vhona zwauri nangoho mapfe½e o tsitsa
         vhana. Vha¿we vho vha vha tshi vha vho tou phasha mu¾avhani. ·i tshi
         kovhela Maemu o vha a tshi ri: “Vhakegulu, kha ri ¾uwe ¼o kovhela.” Vha
         tshi takuwa hafho lwanzheni vha livha hune vha e»ela hone. Zwe zwa vha
         zwi tshi takadza kha vhakegulu ndi musi vha tshi pfa vharangaphan»a
         vhavho kha zwo¾he.

         5.1.1      ¸eani tshiduna tsha ipfi vhakegulu ¼i fhungoni ¼i pfalaho.                     (1)

         5.1.2      Topolani ¼i¾aluli ¼ine ¼a khou ¾alula vhakegulu kha iyi ndima ni ¼i
                    shumise fhungoni ¼a½u.                                                         (2)

         5.1.3      Mafhungoni aya hu na ¼i¾anganyi ngauri. Inwi ¼i shumiseni
                    fhungoni ¼o teaho.                                                             (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    11                     DBE/·ara 2012
                                                      NSC

         5.1.4      ºwalani fhungo ¼o swifhadziwaho/sendamiswaho                 ¼i   kha
                    tshifhinga tsho fhelaho.                                                      (2)

         5.1.5      Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Zwi¼iwa ...

                    Maemu o vha a tshi bika zwi¼iwa.                                              (2)

         5.1.6      ºwalani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga:

                    Maemu o ri: “Vhakegulu kha ri ¾uwe ¼o kovhela.”                               (2)

         5.1.7      Sedzani tsumbo i tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso i no
                    tevhela:

                    Tsumbo:   Mbudziso: Alidzuli u dzula kule ngeno Vhudza a
                              tshi dzula ...
                    Phindulo: Kulesa.
                    Mbudziso: Thimu ya vhakegulu yo vha yo takala ngeno ya
                              vhabvana yo ...                                                     (1)

         5.1.8      Nangani ¼ikateli ¼o teaho maipfi o swifhadzwaho/sendamiswaho
                    afho fhungoni ¼i tevhelaho:

                    Maemu o vha a tshi vha bikela vhuswa na ½ama yo omiswaho.

                    A    Mukusule
                    B    Zwigwada
                    C    Mukoki
                    D    Tshivhindi                                                               (1)

         5.1.9      Topolani murero wo shumiswaho mafhungoni aya ni dovhe ni u
                    shumise fhungoni ¼o teaho.                                                    (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    12                DBE/·ara 2012
                                                      NSC

5.2      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khatsho.

         TSHIBVELEDZWA TSHA G

         Vhana vha itshi tshikolo vha sumbedza vha vhana vha re na mikhwa
         yavhu»i. Arali mu¿we a khakha a vha ri ko¾o zwo mu nyelisa. Vha a mu
         khuthadza vha dovha vha mu thusa. Vha tshi vhala vha a thusana hune
         mu¿we a kundelwa hone. U tshi sedza u wana na mitambo vha tshi tamba
         vho¾he.

         5.2.1      Topolani ¼iitana ¼ine la sumbedza uri avha vhana vha a
                    shumisana kha mishumo ya tshikolo ni dovhe ni ¼i shumise
                    fhungoni.                                                            (2)

         5.2.2      Itshi tshifanyiso tshi sumbedza avha vhana vha sa holedzani,
                    zwino inwi topolani ¼inyanyu ¼ine ¼a sumbedza u holedza ni
                    dovhe ni ¼i shumise fhungoni.                                        (2)

         5.2.3      Vhumbani fhungombumbano ·ITHIHI nga mafhungotswititi o
                    ½ewaho afho fhasi.

                    Vhasidzana vha tshino tshikolo vha na mikhwa. Vhatukana vha
                    tshino tshikolo vha na mikhwa.                                       (2)
                                                                                         [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                  40
                                                          MARAGAGU¹E:                    80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P3 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2012/31bc9ede-263f-4274-8f1e-46687e399474) — Tshivenda FAL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2012/9836bd22-07e1-47f3-ac2c-2e5d9406ec5f) — Tshivenda FAL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021/19ae160a-42f9-41f2-84d5-bd484202b82c) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020/e46ed375-2431-47d4-af0e-94c30d998802) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019/2d10c1a8-2072-445c-9729-da0f0d9fc0c8) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
