# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2018 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2018, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018/2e020cfe-f409-4542-a280-759d88e45cb2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018/2e020cfe-f409-4542-a280-759d88e45cb2)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2018 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda-FAL-P1-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018-final-memo/c7e4f263-24d2-4792-88a1-ad5a6b24e9d8) — Memo · 2018 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRADE 12

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI YA 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                        LARA 2018

MARAGA: 80

TSHIFHINGA: Awara 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                     DBE/Lara 2018
                                                      NSC

PFESESANI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Tholokanyonµivho             (30)
         KHETHEKANYO YA B:            Manweledzo/Samari            (10)
         KHETHEKANYO YA C:            Zwivhumbeo na milayo ya
                                      kushumisele kwa luambo       (40)

2.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo.

3.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

4.       Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele.

5.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

6.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

7.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

8.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
         anganywaho:

         KHETHEKANYO YA A:            Henefha kha minetse ya 50
         KHETHEKANYO YA B:            Henefha kha minetse ya 20
         KHETHEKANYO YA C:            Henefha kha minetse ya 50

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                  DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

                                 MUOLI MAKONE

1        U fhela ha muvhuso wa tshi¾alula nga 1994 zwo vulela vhabvannµa
         mi½ango ya u µa fhano Afrika Tshipembe. Vhunzhi havho vho µiswa nga
         u tambula mashangoni avho.Vhathu avha vha vho tou tshatshama sa
         masunzi fhano shangoni ¼ashu. Mu¿we wa vhabvannµa vhe vha orowa
         kha ¼ino ndi Armando. Hayani o vha a tshi bva Mozambique.           5

2        Armando sa vha¿we vhabvannµa o µa nga u shambila fhano Afrika
         Tshipembe. O vha a tshi eµela dziphaiphini na thungo ya dzibada nge a
         vha a si na vhudzulo. Nga itsho tshifhinga o vha a tshi khou lwa na u
         ¾oµa mushumo µoroboni ya Johannesburg. Zwo mu konµela u wana
         mushumo. Nyimele iyi yo mu dina nge a vha o sia vhana na 10
         mufumakadzi.

3        A zwo ngo dzhia mi¿wedzi mingana a songo humbula u shumisa vhutsila
         hawe ha u ola. O µo wana fhethu ha u shumela hone henefho kha i¿we ya
         dzibada dza vhukati ha µorobo. Nge a vha a si na vhudzulo o vha a tshi
         tshimbila o hwala bege yawe i re na zwishumiswa zwawe.                 15

4        Badani dza µorobo khulwane ya Johannesburg ho µala vharengisi na
         vharengi vha zwibveledzwa zwo fhambanaho sa miroho, mitshelo,
         zwiambaro na zwi¿we. Kha ¾afula ya Armando ho vha hu na zwithu zwo
         fhambanaho na zwa vha¿we. Ho vha hu na bege, dzipennde, dzipenisela
         na mabammbiri. Zwithu izwi o vha a tshi zwi shumisa u ola.          20

5        Armando o vha a tshi ola vhathu, zwipuka, mupo na zwi¿we zwe vhathu
         vha vha vha tshi mu humbela uri a vha olele. Tshelede ye a vha a tshi i
         wana yo thusa uri a wane vhudzulo na u kona u ¾undela mu¾a wawe.
         Vhudzulo o vhu wana Park Town ha mukhuwa a no pfi Williams.

6        U dzula ha Armando ngei ha Vho Williams o tou vha mashudu a phele. 25
         Vho mu thusa u vhambadza vhutsila hawe kha vha¿we vhatshena. Izwi
         zwo takadza Armando nge a thoma u wana makete wa vhatshena.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                  DBE/Lara 2018
                                                      NSC

7        Ngei µoroboni he a vha a tshi shuma hone wo vha u tshi wana vhathu
         vho rwa muduba na mi¾a yavho vha tshi ¾oµou oliwa. Vha¿we ndi vhe
         vha vha vha tshi tou µa na zwifanyiso zwine vha ¾oµa zwi tshi oliwa. Zwo 30
         vha zwi sa dzhii tshifhinga u fhedza tshifanyiso tshithihi. Zwifanyiso
         zwawe zwo vha zwi tshi sumbedza vhukoni ha n¾hesa nga u naka hazwo.

8        Vhaendelamashango na vhone ma¾o avho o kokodzwa nga mushumo
         uyu. Vhunzhi havho ndi vhe vha renga zwifanyiso zwe a vha o imisa
         henefho tsini na ¾afula. Vha¿we vhaendelamashango vho vha vha tshi 35
         badela nga tshelede ya mashango ane vha bva khao sa dziphaundu na
         dzidolara. Vhutsila hawe ho mudzhenisela tshelede nga nµila i
         mangadzaho.

9        U vha hawe na masheleni a zwo ngo vhuya zwa µisa muhumbulo wa u
         ¾oµa fhethu ho tsireledzeaho ha u shumela hone. Tsho itisaho uri a ise 40
         phanµa na u shumela henefho ndi tshivhalo tsha vhathu vhane vha µa u
         oliwa na vhukonani ho fha¾eaho vhukati hawe na vhathu henefho
         µoroboni. E henefho u µiphi½a nga u haseledza na u sea na vha¿we
         vharengisi. O dovha a vhona uri hune a khou shumela hone hu a kona u
         ¾ana bindu ¼awe nge ha vha hu tshi dzula ho µala nahone hu tshi 45
         swikelelwa nga vhathu vho¾he na vha si na mimoµoro.

10       Naho hu na phosho µoroboni, musi e vhukati ha mushumo wawe o vha a
         sa zwi pfi ngauri muhumbulo wo¾he wo vha u tshi vha u kha u ola.
         Vhukoni hawe ho ita uri a humbelwe u ola na vhaµivhalea sa vhaimbi,
         vhoramabindu na vhorapolotiki. O vha a tshi humbelwa u ola dzimbondo 50
         nga dzikhamphani na vhorapolotiki vha tshi khou phaµaladza milaedza
         kha vhathu.

11       Vhushai na he ha shavhela hone a ri huµi. ¸amusi u khou vhalwa kha
         vhaoli vho pfumaho na u µivhea shangoni. Vha mu¾a wawe vha vho dzula
         fhano Afrika Tshipembe nahone vha tou kapula mapfura nga lebula. U µa 55
         ha Armando zwo mu vulela dzinµila dza vhubindudzi.

12       Na ½amusi vha ya hune a shumela hone, vha µo wana muduba wa vhathu
         vha u olwa wo engedzea.
                                                             [Zwi bva kha vhalingi]

1.1      Bulani shango ¼ine Armando a bva kha¼o.                                              (1)

1.2      Topolani fhungo ¼i sumbaho uri vhabvannµa vho µa Afrika Tshipembe nga
         vhunzhi.                                                                             (1)

1.3      Ndi vhutsilaµe he Armando a vha e naho?                                              (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                 DBE/Lara 2018
                                                      NSC

1.4      Ndi zwifhio zwi sumbedzaho uri Armando o vha a si na vhudzulo u swikani
         hawe kha ¼ino?                                                                      (2)

1.5      Vhambedzani Armando wa musi a sa athu u swika Afrika Tshipembe na wa
         musi o no vha Afrika Tshipembe.                                                     (2)

1.6      Tsho vhangaho u µa ha vhabvannµa Afrika Tshipembe ndi mini?                         (2)

1.7      Sumbedzani muhumbulo muhulwane wa mafhungo e na vhala kha phara
         ya 7.                                                                               (2)

1.8      ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho no livhanya na mafhungo e na
         vhala.                                                                              (2)

1.9      Ndi zwibveledzwa µe zwo no ¾ana vhutsila ha Armando?                                (2)

1.10     Vho Williams vho shela hani mulenzhe kha u alusa bindu ¼a Armando?                  (2)

1.11     Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Vhathu vho vha vha tshi rwa muduba …

         A      ofisini.
         B      muµini wa Williams.
         C      vhengeleni.
         D      tafulani ¼a Armando.                                                         (1)

1.12     Ndi ngani Armando o futelela u shumela badani vhukati ha µorobo?                    (2)

1.13     U vha na mpho zwi a thusa? Tikedzani phindulo ya½u nga zwe na vhala
         mafhungoni aya.                                                                     (2)

1.14     Ni nga eletshedza hani vhaswa u tevhela sia ¼a vhutsila he Armando a vha
         e naho? Tikedzani phindulo ya½u.                                                    (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    6                          DBE/Lara 2018
                                                      NSC

¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

                                                      [Tshi bva kha inthanethe]

1.15     Ndi zwifhio zwine zwa nga itwa u vhulunga maµi ro sedza kha tshifanyiso?                   (2)

1.16     Vhana avha vha sumbedza vhe vhana vha tshikolo. Tikedzani fhungo i¼o.                      (2)

1.17     U ya nga inwi, ndi zwifhio zwi no sumbedza uri avha vhana vha a
         ¾honifhana? Tikedzani phindulo ya½u.                                                       (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                             30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                     Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                  DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

Vha Muhasho wa pfunzo dza fhasi vho fha¾a ¼aiburari tshikoloni tsha½u vha fhedza
vho dalela tshikolo tsha ha½u u pfumbudza vhagudiswa nga ha maga ane a tevheliwa
musi hu tshi shumiswa ¼aiburari.

Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE nga ha maga ane a tevheliwa musi hu tshi shumiswa ¼aiburari.

NDAELA:

1.    ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha maga ane
      a tevheliwa musi hu tshi shumiswa ¼aiburari.
2.    Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70.
3.    Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7.
4.    ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.
5.    Shumisani maipfi A¸U.
6.    Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni
      a manweledzo/samari ya½u.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

     MAGA ANE A TEVHELIWA MUSI HU TSHI SHUMISWA ·AIBURARI

·aiburari ndi fhethu hune bugu dza dzula hone ndivho i ya uri vhathu vha vhalele
hone kana dzi hadzimiwe. ·aiburari sa tshiimiswa tshi¿we na tshi¿we hu na milayo
ine vhathu vha i tevhela musi vha tshi shumisa ¼aiburari.

Tsha u thoma u tshi swika ¼aiburari hu na mushumi ane a thusa vhathu. U swikela
khae wa amba zwine wa ¾oµa, a konou u thusa.

·aiburari bugu dzi vheiwa hu tshi tevhedzwa thero na mutevhe wa dzinomboro.
Arali wa ¾omola bugu, u fanela u i vhuyedzedza he ya bva hone, zwa sa ralo mutevhe
wa dzibugu u a khakhisea.

Arali muthu a tshi khou ¾oµou vhalela henefha, ha ngo fanela u ita phosho, u tea u
vhalela fhasi kana hone u vhalela mbiluni uri a si thithise vha¿we vhane vha khou
shumisa ¼aiburari.

Musi muthu o farwa nga nµala ha tei u ¼ela ¼aiburari. U ¼ela nnµa u shavha u
tswukisa dzibugu. N¾ha ha ¾afula hu tea u vha na zwishumiswa zwine a zwi
tshinyadzi dzibugu.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    8                   DBE/Lara 2018
                                                      NSC

Vhane vha daha fola na ¼one ¼o iledzwa ¼aiburari sa izwi ¼i tshi nga vhanga mulilo
une wa nga fhisa bugu dzo¾he. Zwi¿we ndi u itela vhashumisi vha ¼aiburari vhane
vha si dahe uri vha si dahiswe vha sa funi.

Bugu dza ¼aiburari a dzi kherulwi masia¾ari kana u talatadza khadzo ngauri dzi kha
µi µo shumiswa nga vha¿we.

Arali hu na zwine wa ¾oµa kha bugu u tou fodisa wa badela kha muthu a no khou
thusa henefho ¼aiburari. Ha itwa hezwo bugu dzi nga vhulungea.

·aiburari ndi fhethu ho khetheaho. Hu fanelwa u huliswa na u tsireledziwa nga nµila
dzo¾he vhunga hu tshi wanala nµivho.

                                                                 [Zwi bva kha vhalingi]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                        10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    9                   DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO
MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO
¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

                   VHUAWELO LODGE
       Haya ha mimbete ya vhukimvi na vhuphuvhephuvhe.

Vho neta? Vha a ¾oµa u awela? Arali phindulo hu EE, Vhuawelo Lodge ndi yone
thasululo ya thaidzo yavho. Vha eµela vhusiku vhuthihi nga mahala arali vho eµela
masiku a no fhira ma¾anu. Mitengo yashu yo itelwa vhone fhedzi. Kha vha ¾avhanye vha
vhaledze hu sa athu u µala.
Vha kwama Vele kha 078 787 8900 kana kha www.vhuawelo@gmail.com.
                                                             [Tshi bva kha: Inthanethe]

3.1      Ndeme ya u shumisa khephusheni kha khungedzelo iyi ndi ifhio?                         (2)

3.2      Bulani zwithu ZWIVHILI zwine ra nga zwi shumisa u kwama avho vhathu.                  (2)

3.3      Khungedzelo iyi yo livhiswa kha tshigwada tshifhio tsha vhathu?                       (2)

3.4      Maipfi: Vhukimvi na vhuphuvhephuvhe a bvisela zwifhio khagala zwi tshi
         kwama Vhuawelo Lodge?                                                                 (2)

3.5      Inwi ni vhona dzina ¼a lodge iyi ¼i tshi nga ¾u¾ula dzangalelo ¼a vhathu u
         dalela iyi lodge? Tikedzani phindulo ya½u.                                            (2)
                                                                                               [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    10                           DBE/Lara 2018
                                                      NSC

MBUDZISO 4: KHATHUNI

¹alelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

       FUREME 1                     FUREME 2                         FUREME 3
         Ndi zwavhuµi no µa u       Ndi zwone, a hu         Nga nnµa ha zwenezwo, hafha
         nndalela na u fhedza       na dinani Vele.         ndi fhethu havhuµi ha u
         tshifhinga na n½e Londi.                           dzumbama mapholisa.

                                                                     [Tshi bva kha inthanethe]

4.1      Vhathu vha re kha khathuni vha vhonala vhe ngafhi?                                            (1)

4.2      Tsho µisaho Vele afho hune a vha hone ndi mini?                                               (2)

4.3      Vhathu vha re kha khathuni vha a µivhana? Tikedzani phindulo ya½u.                            (2)

4.4      Nangani phindulo yone kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Muthu a re kha
         fureme 3 o eµelaho o ...

         A        takala.
         B        mangala.
         C        sinyalala.
         D        tshuwa.                                                                              (1)

4.5      Luambo lwa muvhili kha fureme 2 lu bvisela zwifhio khagala?                                   (2)

4.6      Nga kuhumbulele kwa½u, ni vhona Vele o huvhala a tshi khou ita
         zwivhuya? Tikedzani phindulo ya½u.                                                            (2)
                                                                                                       [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                        Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    11                    DBE/Lara 2018
                                                      NSC

MBUDZISO 5: PHUROSA
5.1      Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khao.
         TSHIBVELEDZWA TSHA F
                         VHAHOLEFHALI NA VHONE NDI VHATHU
         1   Kha tshaka nnzhi tsha kale na kale vhana vha re na vhuholefhali vho
             vha vha tshi dzhiiwa nga nµila ine ya si vhe yavhuµi na luthihi. U vha
             na ¿wana a re na vhuholefhali zwo vha zwi tshi amba samba kha
             muµi wonowo lune o vha tshi dzumbamiswa, a sa bviselwe nnµa
             vhathuni, Hu¿we o vha a tshi zwizwiedziwa zwa sa vhuye zwa 5
             µivhiwa. Vhana avho vho vha vha tshi sandwa sa mbudzi ya gwambe,
             muthu a µi vhudzisa uri vho khakha mini?
         2   ¸amusi zwo shanduka vhana avha vha vho dzula khagala ngauri na
             vhone ndi vhathu. Muthu a nga vha na vhuholefhali ha mufuda ufhio
             na ufhio, u a ¾anganedzwa. Vhana vha re na vhuholefhali vha kona u 10
             aluwavho ano maµuvha sa vha¿we vhana. A vha tsha ¾wa vho valelwa
             sa kale.
         3   Tshikolo a tshi tsha vha dada khavho, vhathu vha re na vhuholefhali
             vha µi tou dzhena tshikolo u fana na mu¿we na mu¿we. Tshi¿we
             tshifhinga u wana vhe vhone vha no konesa u fhira vha¿we vhana. 15
             Zwikoloni ho no vha na tshomedzo dza u ¿wala dzo itelwaho vhone.
             ¸amusi ri tshi khou amba vha¿we vhathu vha re na vhuholefhali vha
             na dzidigirii khulwane sa MA. Vha¿we ½amusi vha khou µisa
             mvelaphanµa kha sia ¼a vhubindudzi.
         4   Dziofisini, zwikoloni na kha zwifha¾o zwinzhi zwa muvhuso, ho no 20
             vha na tshomedzo dzo teaho u shumiswa nga tshigwadza itshi tsha
             vhathu. Kha mitambo ri wana vhaholefhali vha tshi dzhenelela
             vhukuma. Na dzikhaphu vha tshi vhuya nadzo. Ndi ngoho,
             vhuholefhali a si samba, ndi nµila ye Mudzimu a zwi funisa zwone.
                                                                [Zwi bva kha vhalingi]

         5.1.1      Topolani dzina mbumbano kha phara ya vhuraru mutaladzi 20.                   (1)
         5.1.2      Kha phara ya vhuvhili topolani ¼ifhambanyi ¼a ipfi: Valelwa.                 (1)
         5.1.3      Topolani ¼ipharanomi ni dovhe ni ¼ishumise fhungoni ¼i pfalaho.              (2)
         5.1.4      Kha fhungo ¼o talwaho nga fhasi, hu na ¼ipfanisi, ¼i topoleni ni
                    dovhe ni vhumbe fhungo nga¼o.                                                (2)
         5.1.5      Nangani phindulo yone kha             mutevhe   wo    ½ekedzwaho.
                    Ipfi: Yavhuµi ndi thinwaipfi ya ...
                    A   dzina.
                    B   ¼iµadzisi.
                    C   ¼isala.
                    D   ¼i¾aluli.                                                                (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    12                DBE/Lara 2018
                                                      NSC

         5.1.6      Topolani akhironimi kha phara 3.                                     (1)
         5.1.7      Isani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya vhuvhili kha
                    tshifhinga tsho fhelaho.                                             (2)
         5.1.8      Kha phara 1 mutaladzi 7 hu na figara ya muambo i topoleni ni
                    dovhe ni bule na dzina ¼ayo.                                         (2)
         5.1.9      Topolani ¼ivhudzisi kha phara ya 2 mutaladzi 8 ni vhumbe
                    fhungo nga¼o.                                                        (2)
5.2      ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
         u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
         TSHIBVELEDZWA TSHA G

         Maµuvha ano vhaswa vhanzhi vha µi¾ongisa nga u mala uri vha dzule na
         vhafunwa vhavho mi¾ani yavho. ¶uvha ¼a munyanya u wana vhathu vho
         nakelela vha tshi tou vha madzuvha. Vhunzhi ha mbingano dza maµuvha
         ano u wana ho ambarwa zwimbaro zwa mvelele dzo fhambanaho.
         Vhavenµa vha fanelwa u fhira dzi¿we tshakha. Ngoho vhaswa vhanzhi vha
         a ¾u¾uwedzea vha vha na ndavhalelo dzavhuµi.
                                                            [Tshi bva kha: Inthanethe]

         5.2.1      Topolani ¼imudi ¼a thendelo mafhungoni aya ni dovhe ni ¼i ise
                    kha khanedza.                                                        (2)
         5.2.2      Topolani ¼imetafore afho mafhungoni ni dovhe ni ½ee na
                    ¾halutshedzo ya¼o.                                                   (2)
         5.2.3      Ndi ngafhi he mu¿wali a sumbedza uri he vhavenµa vha µihudza
                    nga mvelele yavho.                                                   (2)
                                                                                         [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                  40
                                                          MARAGAGU¹E:                    80
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2018/fce73ade-82a3-4077-a2b8-2814d31e9fd9) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2018/448a1f79-9b64-4add-b41b-7def897380fe) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2018/009c0bfd-8889-41af-afbe-064220512122) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021/19ae160a-42f9-41f2-84d5-bd484202b82c) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020/e46ed375-2431-47d4-af0e-94c30d998802) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
