# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2019 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the November 2019, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2019 · tshivenda. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019/2d10c1a8-2072-445c-9729-da0f0d9fc0c8) — QP · 2019 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     GRADE 12

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI YA 12

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                      LARA 2019

                           TSUMBAN¶ILA YA U MAKA

MARAGA: 80

                      Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2                      DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Tshikoloni tsha Marumo.                                                                  (1)

1.2      Ndi lunako lwawe.                                                                       (2)

1.3      - O vha a tshi tou vha ¾hase.
         - Lukanda lu no nga lwa ¿wana nga vhutete.
         - Mulomo wo tou tshetshelelwaho sa tshitemba.
         - Wa ma½o a tsetshela.
         - Ma¾o a no nga ½aledzi.
         (Zwivhili fhedzi.)                                                                        (2)

1.4      O shumisa maitele a u mu rengela dzimpho.                                               (2)

1.5      O takala nga maanµa/O fhufha a nga a sa ½anzwa makole nga dakalo.                       (2)

1.6      ·i amba uri zwo bala.                                                                   (2)

1.7      O vunµea mulenzhe a fhedzisela o holefhala.                                             (2)

1.8      Ndi ngauri vho vha vha sa ¾oµi ¿wana wavho a tshi maliwa nga
         muholefhali/Vha sumbedza u vha na vengo kha vhaholefhali.                               (2)

1.9      B/Zwiraru                                                                                (1)

1.10     Ndi nge Funanani a sumbedza uri ene o µiimisela u maliwa nga Magidimisa
         naho o holefhala.                                                                       (2)

1.11     A si zwone ngauri o bebwa a si muholefhali, vhuholefhali ho tou µa o no
         vha muhulwane.                                                                           (2)

1.12     Ha ngo mu litsha naho o no vha muholefhali.
         O malana nae naho vhabebi vho thoma vha sa imi nazwo.                                    (2)

1.13     Yo tea ngauri mafhungo a khou amba nga lufuno vhukuma lu re vhukati ha
         Funanani na Magidimisa/Lufuno lu songo »oweleaho vhukati ha Funanani
         a si muholefhali na Magidimisa wa muholefhali.                                          (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3                      DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

1.14     Ndi mme na ¿wana.                                                                       (2)

1.15     - ºwana o ambadzwa mu¿adzi wa tsireledzo .
         - U khou tou gudiswa baisigiri o tou farelwa.                                            (2)

1.16     Ee ndi zwa ndeme ngauri zwi thusa ¿wana a tshi rumiwa u a kona u
         shumisa baisigira. Zwi dovha zwa thusa ¿wana uri a kone u shumisa
         baisigira musi a tshi ya tshikoloni.
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)

                                       KANA

         A si zwa ndeme ngauri ¿wana u tshe mu¾uku lune u »o thulwa nga
         dzigoloi. ºwana a nga aluwa a sa koni u tamba na vha¿we vhana. 
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                         (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4                      DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                       MBUNO

1    'U tshimbila kha tshanµa tshi si tshone      1    Vha tshimbila kha tshanµa tsho
     zwi a vhanga khombo dza                           khakheaho zwi a vhanga
     vhaendanga½ayo.'                                  khombo.
2    'Vhaendanga½ayo vha thulwa nga               2    Vhaendanga½ayo vha shumisa
     zwiendi musi vho kambiwa.'                        bada vho kambiwa.
3    'Vha dzhena badani vho ambara                3    Vha shumisa bada vho ambara
     zwiambaro zwi sa vhonali.'                        zwiambaro zwi sa vhonali.
4    'Vhaendanga½ayo vha dzhena badani            4    U shumisa ¾hingothendeleki musi
     vha tshi khou shumisa                             vhe badani zwi a vhanga
     ¾hingothendeleki.'                                khombo.
5    'Vhaendanga½ayo vha thulwa nga u             5    Vha pfuka bada robotho dzo
     pfuka bada robotho dzo tswuka.'                   tswuka vha mbo µi thulwa nga
                                                       goloi.
6    'Vhaswa vha tambela bola badani.'            6    Vhaswa vha tamba bola badani
                                                       zwa fhedzisela ho vha na
                                                       khombo.
7    'U pfuka bada fhethu hu songo                7    Vhaendanga½ayo vha pfuka bada
     tsireledzeaho zwi vhanga u thulwa ha              fhethu hu songo tsireledzeaho.
     vhaendanga½ayo.'

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

•    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5                      DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

PFESESANI:
•   Tshivhalo tsha maipfi
    o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
    o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
       tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
       tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
       vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
       nga u maka itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                      DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3

TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO

3.1      Tshumelo ya mabisi ya Vhapo.                                                             (1)

3.2      'Arali vho shumisa mabisi ashu mi¿wedzi miraru i tshi khou tevhekana.' O
         zwi itela u fhura vhathu.                                                               (2)

3.3      U tama u bvisela khagala zwauri vha a fara vhathu zwavhu»i.                             (2)

3.4      C/Vhapo Bus Service.                                                                     (1)

3.5      Ee, vha a shuma nga Swondaha ngauri vha wanala »uvha ¼i¿we na ¼i¿we.                     (2)

3.6      Ee, ndi nga vha ¾u¾uwedza u shumisa mabisi ayo ngauri vha fara vhathu
         zwavhu»i na u ½ea tshumelo ya ma¾hakheni.

                                             KANA

         Hai, ndi nga si vha ¾u¾uwedze ngauri zwe vha ¿wala vha nga vha vha sa zwi
         iti hu tou fhura vhathu.                                                                (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4

TSHIBVELEDZWA TSHA E: KHATHUNI

4.1      Ndi ha munna na mufumakadzi.                                                            (2)

4.2      Ndi wa munna, ngauri u khou sumbedza o fhelelwa nga mushumo nahone
         u ¾alutshedza mafhungo awe o farelela na ¾hoho yawe.                                     (2)

4.3      Ee, ngauri wa mufumakadzi u khou sumbedza u mu khuthadza ngauri u »o
         wana mu¿we mushumo.                                                                     (2)

4.4      Ndi ha u vhaisala ngauri wa munna o fhelelwa nga mushumo.                               (2)

4.5      Ndo vha ndi tshi »o thoma u ¾o»a mu¿we mushumo na u vhudza mashaka
         na dzikhonani uri vha mpfeledzele hu na mushumo.
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                         (2)
                                                                                                   [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     7                 DBE/Lara 2019
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

MBUDZISO 5

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         5.1.1      Vhathu.                                                              (1)

         5.1.2      Tshifinga. 
                    Tshifhinga ndi tsha ndeme kha vhutshilo ha µuvha na µuvha.           (2)

         5.1.3      Vho¾he. 
                    Vhana vho¾he vho phasa zwavhuµi milingo yavho.                       (2)

         5.1.4      Vho kona u amba nae.                                                (2)

         5.1.5      Nangoho malume vho mangadzwa nga mu»uhulu.                          (2)

         5.1.6      Ndi ¼iµadzisi ¼a fhethu/·ibulafhethu.                               (2)

         5.1.7      B/ºwana wa khaladzi.                                                 (1)

         5.1.8      Vho eµela henefho/ Vho lala henefho.                                (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         5.2.1      Lila.
                    Vhana vha khou lila ngauri vha khou ofha mvula.                      (2)

         5.2.2      O tsitsa vhana.                                                     (2)

         5.2.3      Ndi musi a tshi ri zwi¼iwa zwavhuµi ndi zwa sialala zwo ¼iwaho
                    nga vhalala u fhirisa zwa tshikhuwa.                                (2)
                                                                                          [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                    40
                                                         MARAGAGU¹E:                      80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2019-memo/b9b1d440-9061-43e4-a3db-93700d16469d) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019-memo/f0ce377b-891d-4d09-8702-35210bb75998) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021-mg/e6183d50-df81-454b-8700-d5e02d3c13c8) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020-memo/54c737d5-1e7d-476e-93ff-1f10e223ed5b) — Tshivenda FAL · Memo · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda-FAL-P1-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018-final-memo/c7e4f263-24d2-4792-88a1-ad5a6b24e9d8) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2017-memo/524ff196-6c87-4381-9aec-8d70410a8334) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
