# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2019 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2019, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019/2d10c1a8-2072-445c-9729-da0f0d9fc0c8
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019/2d10c1a8-2072-445c-9729-da0f0d9fc0c8)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2019 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0) — Memo · 2019 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRADE 12

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI YA 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                        LARA 2019

MARAGA: 80

TSHIFHINGA: Awara 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                     DBE/Lara 2019
                                                      NSC

NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Tholokanyonµivho               (30)
         KHETHEKANYO YA B:            Manweledzo/Samari              (10)
         KHETHEKANYO YA C:            Zwivhumbeo na milayo ya
                                      kushumisele kwa luambo         (40)

2.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo.

3.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

4.       Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele.

5.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

6.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

7.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

8.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
         anganywaho:

         KHETHEKANYO YA A:            Henefha kha minetse ya 50
         KHETHEKANYO YA B:            Henefha kha minetse ya 20
         KHETHEKANYO YA C:            Henefha kha minetse ya 50

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                 DBE/Lara 2019
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

                                 LUFUNO VHUKUMA

1        Nga ¿waha wa 1979 ndo vha ndi mutshudeni tshikoloni tsha n¾ha tsha
         Marumo. Ndo vha ndi tshi khou vhala murole wa malo, gireidi 10 nga
         luambo lwa maµuvha ano. Ndo vha ndi tshi sokou pfa nga ha vhathu vha
         funanaho lwa vhukuma. Vhungoho ha izwi ndo vhu vhona tshikoloni
         itsho.                                                               5

2        Tshikoloni itshi ho vha hu na mu¿we musidzana we a vha a tshi pfi
         Funanani. O vha a tshi tou vha ¾hase. Musidzana wa ma¾o a no nga
         ½aledzi, ma½o a tsetshela na mulomo wo tou tshetshelelwa sa tshitemba.
         Lukanda lwawe lwo vha lu tshi nga lwa ¿wana nga vhutete. Funanani o
         vha a tshi tou fhunzhela vhatukana vha tshi mu ambisa.                 10

3        Funanani o vha e musidzana o µifaraho zwavhuµi. Nga n¾hani ha
         zwenezwo ha ngo sokou tenda vhatukana vho¾he. O µo futelela zwa
         pfunzo. Ho µo ri e kha murole wa ¾ahe (gireidi ya 11) a thoma u ambiswa
         nga Magidimisa. Zwo dzhia mi¿wedzi uri Funanani a mu tende. Ndi
         zwinzhi zwe Magidimisa a ita u kunga Funanani uri a mu fune. O mu 15
         rengela dzimpho dzo fhambanaho i nµila ya u mu fasha.

4        ¶uvha ¼e Funanani a tenda, Magidimisa o fhufha a nga a sa ½anzwa
         makole nga dakalo. Lufuno lwa avha vhavhili lwo duga sa khavhu ya
         mulilo. Dziki¼asini, mavhengeleni vho vha vha tshi ya vho¾he. Vho vha
         vha tshi tou nga bannda na vhurukhu tshifhinga tsho¾he.               20

5        ·i¿we µuvha Magidimisa o µo wa nga baisigira a vunµea mulenzhe.
         Madokotela vho lwa nga hune vha kona u thusa Magidimisa fhedzi zwe
         vhutoto. U wa ha Magidimisa zwo ita uri a holefhale mulenzhe a si tsha
         kona u tshimbila. Mufunwa wawe o pfa vhu¾ungu vhukuma nga zwo
         bvelelaho. O µo ya tshikoloni tsha vhaholefhali zwa vho mu fhambanya 25
         na mufunwa wawe Funanani.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                     DBE/Lara 2019
                                                      NSC

6        U holefhala hawe a zwo ngo shandukisa lufuno lwe Funanani a vha e
         nalwo kha Magidimisa. Zwo tou lu dugisa sa khavhu ya mulilo wa
         ½anµoni ya u fula tsimbi. Nnyi na nnyi o vha a tshi kona u zwi vhona uri
         vhathu avho vha khou funana zwa vhukuma. Magidimisa o fhedzisela a 30
         tshi vho tshimbila nga wheelchair.

7        Funanani o ri u phasa gireidi ya 12 a yo dzhena Yunivesithi ya Mulenga.
         E henengei vhatukana vho µi tsekisa kha Funanani zwi tshi elana na zwa
         lufuno fhedzi vha balelwa. Vho balelwa nga mulandu wa uri Funanani o
         vha o µivhudza uri ene u na wawe mufunwa ane a vha Magidimisa. 35
         Magidimisa na Funanani lufuno lwavho lwa tou ½a½a. Naho Magidimisa
         o vha o no holefhala Funanani ha ngo litsha u mu funa.

8        Vhuvhili havho vho µo ¾haphudza pfunzo dzavho vha thoma u shuma.
         Vho shuma tshikoloni tsha n¾ha tsha Mveledzo. Funanani o vha e
         mudedekadzi ngeno Magidimisa e kha zwa IT. U shuma havho fhethu 40
         huthihi zwo ½a½isa lufuno lwavho. Mutshimbidzi wa wheelchair o vha
         ene Funanani musi vha tshi ya mavhengeleni, kerekeni na ho¾he ho¾he he
         vha vha vha tshi ya. Zwo vha zwi tshi takadza ma¾o a muvhoni musi vha
         tshi khou tshimbila vho¾he.

9        Magidimisa o µo rumela vhathu ha Funanani u mala. Ngei muµini vho 45
         hana u ¾anganedza masheleni nge vha vha vha sa takaleli ¿wana wavho a
         tshi malwa nga muholefhali. Vho vha na mi¾angano yo vhalaho ya u
         vhudzisa Funanani arali nangoho a tshi µo kona u dzula na muholefhali.
         Funanani a hu na zwi¿we zwe a fhindula nga nnµa ha u tenda.

10       Vha ha Magidimisa vho dovha vha vhuelela, tshelede ya u mala ya konou 50
         tendiwa. ¶uvha i¼o Magidimisa o takala lwe a nga a sa fhufha kha
         wheelchair.

11       Nangoho vho mbo µi vhingana vha dzula vho¾he. Na zwino vho
         shudufhadzwa nga zwikope zwiraru. Lufuno holwu lwo mangadza
         vhathu. Ro kona u vhona uri naho u songo holefhala, u a kona u funana 55
         na muthu a re muholefhali. Holwu lwo vha lufuno-funo.

                                                        [Zwi bva kha thimu ya vhalingi]

1.1      Mu¿wali wa mafhungo o vha a tshi dzhena ngafhi tshikolo ?                               (1)

1.2      Bulani tsho itaho uri Funanani a dzule a tshi fhunzhela vhatukana.                      (2)

1.3      ºwalani ZWIVHILI zwi ¾alusaho uri Funanani o vha o naka. (Iyani kha
         phara ya vhuvhili.)                                                                     (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                  DBE/Lara 2019
                                                      NSC

1.4      Magidimisa o shumisa maitele afhio u kunga Funanani uri a mu fune?
         (Iyani kha phara ya vhuraru.)                                                        (2)

1.5      ¹alutshedzani zwe Magidimisa a ita musi Funanani a tshi mu tenda.
         (Mutaladzi 16–17.)                                                                   (2)

1.6      ·ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya vhu¾anu ¼i amba mini?                          (2)

1.7      Masiandaitwa a khombo yo bvelelaho kha Magidimisa ndi afhio?                         (2)

1.8      Ndi ngani vhabebi vha Funanani vho thoma nga u hana u ¾anganedza
         tshelede ya lumalo i bvaho ha Magidimisa?                                            (2)

1.9      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Funanani na Magidimisa vho shudufhadzwa nga zwikope zwingana?

         A      Zwivhili
         B      Zwiraru
         C      Zwi½a
         D      Zwi¾anu                                                                       (1)

1.10     Tsho vhangaho uri vhabebi vha Funanani vha tende a tshi maliwa nga
         Magidimisa ndi mini?                                                                 (2)

1.11     Fhindulani nga NDI ZWONE kana A SI ZWONE. Ni dovhe ni tikedze
         phindulo ya½u.

         Magidimisa o vha a tshi shumisa wheelchair u bva vhu¾ukuni hawe.                     (2)

1.12     Funanani o vha a tshi funa Magidimisa nga mbilu yawe yo¾he. Khwa¾hisani
         ¼ikumedzwa i¼i nga mbuno MBILI dzi bvaho mafhungoni aya.                             (2)

1.13     Ni vhona ¾hoho ya mafhungo aya yo tea? Tikedzani phindulo ya½u.                      (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                       DBE/Lara 2019
                                                       NSC

¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

                                             [Tshi bva kha: www.black and white images]

1.14     Bulani vhushaka ha vhathu vha re kha tshifanyiso.                                          (2)

1.15     Ndi tsireledzo dzifhio dzine na vhona dzo itelwa ¿wana? ºwalani MBILI.                     (2)

1.16     Inwi ni vhona zwi zwa ndeme na zwine zwa khou bvelela kha tshifanyiso?                     (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                             30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                     Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                 DBE/Lara 2019
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

Vhalani mafhungo a (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE nga ha zwivhangi zwa u thulwa ha vhaendanga½ayo badani
dzashu.

NDAELA:

1.    ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha zwivhangi
      zwa u thulwa ha vhaendanga½ayo badani dzashu.
2.    Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70.
3.    Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7.
4.    ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.
5.    Shumisani maipfi A¸U.
6.    Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a
      manweledzo/samari ya½u.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

ZWIVHANGI ZWA U THULWA HA VHAENDANGA¸AYO BADANI DZASHU

Naho hu vhuµifhinduleli ha vhareili u vhona uri vhaendanga½ayo vho tsireledzea,
vhunzhi ha khombo dzi vhangwa nga vhuµifari ha vhaendanga½ayo vhe dzibadani.

U tshimbila kha tshanµa tshi si tshone zwi a vhanga khombo dza vhaendanga½ayo.
Badani zwiendi zwi tshimbila kha tsha monde ngeno vhaendanga½ayo vha tshi tea u
tshimbila kha tsha u ¼a.

Vhaendanga½ayo vha thulwa nga zwiendi musi vho kambiwa. U tshimbila a tshi
pepeleka zwine zwo¾he hezwo zwa sia a tshi ¾angana na khombo.

Vha dzhena badani vho ambara zwiambaro zwi sa vhonali. Hezwi zwi ita uri vha si
vhoniwe nga vhoramimoµoro hune hu mbo µi bvelela khombo badani.

Vhaendanga½ayo vha dzhena badani vha tshi khou shumisa ¾hingothendeleki. Izwi
zwi ita uri muthu a hangwe uri u badani a vhee mihumbulo yawe kha
lu¾ingothendeleki.

Vhaedanga½ayo vha thulwa nga u pfuka bada robotho dzo tswuka. Ndi ngazwo hu
tshi vha na khombo i no kwama vhaendanga½ayo.

Vhaswa vha tambela bola badani. Maitele aya a si avhuµi. A ¾u¾uwedza khombo kha
vhaendanga½ayo badani dzashu.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    8                 DBE/Lara 2019
                                                      NSC

U pfuka bada fhethu hu songo tsireledzeaho zwi vhanga u thulwa ha
vhaendanga½ayo. Vhathu vha tea u pfuka bada fhethu ho itelwaho u pfuka.

Khumbelo ndi ya uri vhaendanga½ayo kha vha tevhedze milayo ya badani uri vha
tsireledzee dzibadani dzashu.

                                                               [Zwi bva kha vhalingi]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                      10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1         9                        DBE/Lara 2019
                                                           NSC

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

                                    VHAPO BUS SERVICE
                            Vha½etshedzi vha tshumelo ya ma¾hakheni

                                              VHAPO          COACH
                                              OO

         Vhanyendo, vhashumi na vhathu vho¾he, ri½e ri fhano u vha thusa.
         Mabisi ashu ndi tsiavhafu.
         Ri vha swikisa hune vha ya nga u bonya ha i¾o.
         Mitengo yashu i kokovha fhasi. Ri a fha luafhulelo lwa 20% kha vhanyendo
         arali vho shumisa mabisi ashu mi¿wedzi miraru i tshi khou tevhekana.
         Muano washu ndi 'Vhathu ndi mapfura vha a »oliwa'.
         Ri wanala Sihambe tsini na tshigayo. Vha kwama Vuledzani kha
         082 416 1821 kana kha vhapo@gmail.com, »uvha ¼i¿we na ¼i¿we.
                                                                        [Tshi bva kha inthanethe]

3.1      Bulani tshine tsha khou kungedzelwa kha khungedzelo iyi.                                        (1)

3.2      Topolani zwe mukungedzeli a zwi ¿wala e na muhumbulo wa u
         dzumbetshedza, ni bule na uri o zwi itela mini?                                                 (2)

3.3      Sumbedzani zwine mukungedzeli a tama u zwi bvisela khagala nga muano
         wa khungedzelo iyi.                                                                             (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                          Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1      10                    DBE/Lara 2019
                                                        NSC

3.4       Nangani phindulo yone yone kha mutevhe wo ½ekedzwaho:

          Khephusheni ya khungedzelo iyi ndi ...

          A       vhathu ndi mapfura vha a »oliwa.
          B       vha½etshedzi vha tshumelo ya ma¾hakheni.
          C       Vhapo Bus Service.
          D       mitengo yashu i kokovha fhasi.                                                   (1)

3.5       Avha vhathu vha a shuma nga Swondaha? Tikedzani phindulo ya½u.                           (2)

3.6       Inwi no sedza khungedzelo iyi ni nga ¾u¾uwedza vha¿we vhathu u shumisa
          mabisi a Vhapo? Tikedzani phindulo ya½u.                                                 (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4: KHATHUNI

¹alelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

      Fureme 1               Fureme 2            Fureme 3                Fureme 4

                           Khotsi a
  Ngoho thaidzo ya                              Ngoho thi            Vha µo wana
                           vhananga, kha vha
  mushumoni a i                                 tendi uri zwo        mu¿we hu si
                           buletshedze uri ho
  nndadzi na luthihi.                           itea kha n½e.        kale.
                           iteani.
                                                                           Ngavhe!

                                                                [Tshi bva kha inthanethe]

4.1       Bulani vhushaka vhu re hone vhukati ha vhathu vha re kha khathuni iyi.                   (2)

4.2       Sumbedzani muthu ane a vha na thaidzo kha khathuni iyi. Tikedzani
          phindulo ya½u.                                                                           (2)

4.3       Zwi no khou ambiwa nga hazwo afho zwi µivhiwa nga vho¾he? Tendani
          kana ni hanedze ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u.                                       (2)

4.4       Vhu»ipfi ha vhathu vha re kha fureme 4 ndi vhufhio? Tikedzani.                           (2)

4.5       Arali ho vha hu inwi no ¾angana na thaidzo i re afho kha khathuni no vha
          ni tshi µo i tandulula nga nµila µe?                                                     (2)
                                                                                                   [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    11                   DBE/Lara 2019
                                                      NSC

MBUDZISO 5

5.1      Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khao.

         TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         1          U sa swika hawe nga tshifinga zwo dina malume awe vhunga
                    vho vha vha tshi ¾oµou ¾uwa nae Kapa sa musi zwikolo zwo
                    vala. A vho ngo isa mbilu mu¾anani nga hazwo. O fhedza o
                    swika. Tsho dinaho ndi uri o vha o vhu shela a sa µivhi na
                    muthu.                                                     5

         2          Zwauri o vhu thoma lini, vho¾he zwo vha fara ¾haha. A vho ngo
                    kona u amba nae tshithu ngauri zwi no ambiwa zwo vha zwi sa
                    ¾angani. Khotsi awe vho humbula u mu longa tshanµa, vha
                    humbula nga u farwa vho no vha mungafha, vha vho sokou
                    ¾anzwa ma¾o vha lavhelesa.                                    10

         3          Afho muµini musi uyo a zwo ngo µifhela muthu. 'Mathina
                    vhana vho fhedza u ¿wala mulingo vha tou rali?' Ndi malume
                    awe vho dinalea. Vho fhedza vha tshi khou µisola kha zwinzhi
                    zwe vha mu itela sa muµuhulu wavho.

         4          Naho zwo ralo, vho sia khofhe henefho vha tshi itela u µo 15
                    amba nae ¼i tshi tsha. Zwihulu u mu kaidza kha u nwa na u mu
                    vhudza zwauri lwendo lwe vha vha vha tshi ¾oµou ¾uwa nae zwi
                    nga si tsha konadzea. Nangoho muµuhulu o mangadza
                    malume.

         5.1.1      Kha phara 1 hu na dzina ¼o swifhadzwaho, inwi ¼i iseni kha
                    vhunzhi.                                                                    (1)

         5.1.2       Kha phara 1 hu na ipfi ¼o khakheaho mupele¾o, ¼i topoleni ni
                    dovhe ni ¼i lulamise ¼i fhungoni.                                           (2)

         5.1.3      Kha phara 2 topolani ¼isala ¼a vhunzhi ni ¼i shumise fhungoni ¼e
                    na tou µisikela.                                                            (2)

         5.1.4      ºwalani fhungo ¼i tevhelaho ¼i vhe kha thenda.

                    A vho ngo kona u amba nae.                                                  (2)

         5.1.5      Shandukisani fhungo ¼o talwaho nga fhasi kha phara ya 4 ¼i vhe
                    ¼iambaitwa.                                                                 (2)

         5.1.6      Ipfi 'Muµini' ¼o shumiswaho kha phara 3 ndi thinwaipfi ifhio?               (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    12                 DBE/Lara 2019
                                                      NSC

         5.1.7      Ipfi muµuhulu kha phara ya 3 ¼i amba:

                    A   Munna o malaho henefho muµini
                    B   ºwana wa khaladzi
                    C   ºwana wa mutukana wa henefho muµini
                    D   ºwana ane a nwa halwa                                             (1)

         5.1.8      ¸eani ¾halutshedzo ya ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara 4.           (2)

5.2      ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
         u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

         TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         Ndi zwavhu»i mu¾a wo dzula o tsitsa vhana. Nga maan»a musi vhana vha
         tshe vha¾uku. Vha songo hangwa uri tshifhinga tshi khou »a zwi »o
         fhufhisa vha sala vhe vhavhili, u sea hu si tsheho na zwi¼iwa zwi si tsha
         dzhena. Zwi¼iwa zwavhu»i ndi zwa sialala zwo ¼iwaho nga vhalala u fhirisa
         zwa tshikhuwa.
                                                              [Tshi bva kha inthanethe]

         5.2.1      ¸eani ¼ifhambanyi ¼a ipfi: 'Sea' Ni dovhe ni vhumbe fhungo
                    nga¼o.                                                                (2)

         5.2.2      Topolani hune mu¿wali a sumbedza uri ho takaliwa afho
                    mafhungoni.                                                           (2)

         5.2.3      Ndi ngafhi he mu¿wali a shumisa luvhengelambiluni mafhungoni
                    e na vhala.                                                           (2)
                                                                                          [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                   40
                                                          MARAGAGU¹E:                     80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2019/8dabea0b-05b2-42a7-bcd5-903155a2c53e) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2019/53c5289c-e538-4c66-81d2-1b919980cce3) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019/b8038e43-a2c8-42a6-98aa-d6bd3b0e2c57) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021/19ae160a-42f9-41f2-84d5-bd484202b82c) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020/e46ed375-2431-47d4-af0e-94c30d998802) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
