# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023-mg/b20ea357-9153-4e91-a651-59d71451068d
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023-mg/b20ea357-9153-4e91-a651-59d71451068d)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · tshivenda. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                       LARA 2023

                             TSUMBAN¶ILA YA U MAKA

MARAGA: 80

                      Tsumbanµila iyi ya u maka i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2                      DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Yunivesithi ya Pretoria.√                                                                 (1)

1.2      Bcom Accounting.√                                                                         (1)

1.3      U vha mulanguli wa bannga/minidzhere/ suphavaisa.√√                                       (2)

1.4      Dzibanngani√ na kha dzikhamphani√.                                                        (2)

1.5      Wa uri Rofhiwa o vha a khou lingedza u ¾o»a mushumo fhedzi zwi sa
         tshimbili zwavhu»i.√√                                                                     (2)

1.6      Zwo mu vhangela mutsiko wa muhumbulo/O dzhiesa tshifhinga tshilapfu a
         sa wani mushumo lwa minwedzi ya rathi.√√                                                  (2)

1.7      O ya a humbela u thusa tshikoloni tsha tsini kha mushumo mu¿we na
         mu¿we.√√                                                                                  (2)

1.8      Rofhiwa o thoma bindu ¼a u rengisa ma¾ama¾isi na u vhulunga tshelede. √√                  (2)

1.9      Rofhiwa o vha a tshi hola tshelede ¾hukhu fhedzi a kona u vhulunga R250
         ¿wedzi na ¿wedzi.√√                                                                       (2)

1.10     C/ma¾ama¾isi.√                                                                            (1)

1.11     Vho ¾u¾uwedzwa nge vha pfa u ri o ¾haphudza pfunzo dzawe dza
         Yunivesithi nahone ha wani mushumo/Vho vhona u »iimisela hawe kha
         zwa vhubindudzi.√√                                                                        (2)

1.12     Ee, o vhuelwa ngauri Rofhiwa o ita vhubindudzi na mashango a nn»a.√√                      (2)

1.13     - U a wana thuso. √
         - Mi¼oro yau i a bvelela.√
         - Zwi fhedza mutsiko wa muhumbulo. √
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                          (3)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3                      DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

1.14     U »imvumvusa√ na u ita nyonyoloso√.                                                       (2)

1.15     Uri hoyu ndi mutambo u no kokodza ma¾o a vha¾aleli nga vhunzhi.√√                         (2)

1.16      U vha bvisa zwi¾ara¾ani na kha maitele a zwidzidzivhadzi ngauri tshifhinga
         tshinzhi vha »o vha vhe midavhini.√√
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                         (2)

                                    ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                               30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4                      DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                       MBUNO

1    'Vhabebi vha fanela u funza vhana u vha      1    Vhana kha vha funzwe u vha na
     na vhudele vha tshe vha¾uku.'                     vhudele vha kha »i vha vha¾uku. √
2    'Vhana vha fanela u funzwa u ¾honifha        2    Vhana kha vha gudiswe u
      vhathu vhahulwane.'                              ¾honifha vhathu vhahulwane.√
3    'Vhana vha tea u gudiswa u ¾honifhana        3     U ¾honifhana nga tshavho kha hu
     nga tshavho.'                                     gudiswe vhana.√
4    'Vhabebi vha fanela u funza vhana u          4     Vhana kha vha funziwe u
     ¾hogomela ndaka.'                                 ¾hogomela ndaka.√
5    'Vhabebi kha vha funze vhana mvelele         5    Vhana kha vha gudiswe mvelele
     ya lushaka lwonolwo.'                             ya lushaka lwonolwo.√
6    'Vhabebi kha vha gudise vhana u funana       6    Vhana kha vha funziwe u funana
     nga tshavho.'                                     nga tshavho.√
7    'Vhana kha vha funzwe kufarelwe kwa          7    Vhana vha tea funziwa kufarelwe
     tshelede nga vhabebi.'                            kwa tshelede nga vhabebi.√

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5                      DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

PFESESANI:
   Tshivhalo tsha maipfi
    o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
    o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
       tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
       tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
       vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
       nga u maka itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                      DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3

TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO

3.1      Mushonga wa u tsi»ulula na u fhodza misipha.√√                                            (2)

3.2      Yo livhiswa kha vhoramitambo kana vhathu vha re na thaidzo ya
         misipha.√√                                                                                (2)

3.3      U kunga vharengi uri vhubindudzi vhu aluwe.√√                                             (2)

3.4      Mushonga a u ¼iwi ngauri u khombo lune vhathu vha nga lovha.√√                            (2)

3.5      Ee, ndi ¼a ndeme ngauri vhathu vhanzhi vha »o u renga nga vhunzhi vha
         tshi »ivha uri u a ¾avhanya u fhodza.√√                                                   (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4

TSHIBVELEDZWA TSHA E: KHATHUNI

4.1      Ya tshinnani√ na ya tshisadzini√.                                                         (2)

4.2      Miri√, dzinn»u√, u onyolosa milenzhe√,makole√, ¾hanga ya nndu√.
         Zwiraru FHEDZI                                                                            (3)

4.3      Hu na vhalindi vha tsireledzo nahone hu pfi a hu na vhuvemu.√√                            (2)

4.4      A/u tshimbila.√                                                                           (1)

4.5      Maria u khou setshelela zwine zwa sumbedza uri ndi ngoho ¼o lala.√√                       (2)
                                                                                                   [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     7                  DBE/Lara 2023
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         5.1.1      Masiari.√                                                              (1)

         5.1.2      Tshithoma√ na khoma√.                                                  (2)

         5.1.3      Uri√. Ndi a vhala uri ndi phase√.                                      (2)

         5.1.4      Nn»a.√
                    Ro ¼ela zwi¼iwa nn»a ngauri n»uni hu a fhisa.√                         (2)

         5.1.5      Rumela.√
                    Vhabebi vha rumela vhana tshelede zwikoloni.√                          (2)

         5.1.6      Vele o fara dzhesi ya murathu wawe.√
                    Mapholisa o mu fara mbamulovha.√                                       (2)

         5.1.7      C/ u hanganea.√                                                        (1)

         5.1.8      ·ifanyisi.√
                    ·i amba u tshuwa.√                                                     (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         5.2.1      Wa.√
                    Mu¿wadzi wa Adziambei wo xela.√                                        (2)

         5.2.2      Vhahulwane.√
                    Vhathu vhahulwane vha tea u ¾honifhiwa.√                               (2)

         5.2.3      Mavemu.√
                    Mavemu ndi vhathu vhane vha dzhiela vhathu ndaka dzavho nga
                    khani/ vha si na thendelo.√                                            (2)
                                                                                           [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                    40
                                                          MARAGAGU¹E:                      80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2023/144a6bf1-932b-48d2-9d4c-b72f491ba320) — Tshivenda FAL · QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2023/c39cba64-bf2d-4052-8a52-77c4e5a624a8) — Tshivenda FAL · QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — Tshivenda FAL · QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021-mg/e6183d50-df81-454b-8700-d5e02d3c13c8) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020-memo/54c737d5-1e7d-476e-93ff-1f10e223ed5b) — Tshivenda FAL · Memo · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023/bf5b2ee5-6f03-4a08-90c6-bd1004f68bb1) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
