# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · tshivenda. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                       LARA 2024

                             TSUMBAN¶ILA YA U MAKA

MARAGA: 80

                      Tsumbanµila iyi ya u maka i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2                      DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Afrika Tshipembe.√                                                                        (1)

1.2      Ndi milayo.√                                                                              (1)

1.3      Ndi shango ¼ine ¼a ¾hogomela vhadzulapo vha¼o.√√                                          (2)

1.4      Ndi nge shango ¼a Afrika Tshipembe ¼a mu thusa kha u dzhena tshikolo.√√                   (2)

1.5      Ndi makhulu na mu»uhulu.√√                                                                (2)

1.6      Wa uri o aluwa a si na vhabebi.√√                                                         (2)

1.7      Vho mu alusa sa ¿wana wavho wa malofhani.√√                                               (2)

1.8      Tshikoloni o phakha zwiambaro zwa tshikolo, zwishumiswa zwa u ¾amba
         na zwi¼iwa zwa u ¼a hayani.(Zwivhili fhedzi).√√                                           (2)

1.9      O phasa thero dzo¾he dza Gireidi ya 12 nga ½aledzi. √√                                    (2)

1.10     Ndi u e»ela u songo ¼a.√√                                                                 (2)

1.11     C/u ½ea basari.√                                                                          (1)

1.12     Muvhuso wo vha u tshi khou tikedza vhaswa kha u sa shuma havho.√√                         (2)

1.13     - Ndi nga eletshedza muvhuso u ¾anganedza vhadzulapo vha re na
           mabammbiri o teaho.√
         - U ¾anganedza vha re na zwikili zwa mishumo zwi shaeaho Afrika
           Tshipembe.√
         - Vha dzudzwe fhethu havho ho khetheaho. (Na dzi¿we phindulo dzi
           pfalaho).√                                                                              (3)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3                      DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

TSHIBVELEDZWA TSHA B

1.14     Kushumele kwavhu»i kwa mavun»u ho sedzwa mvelelo dza ma¾iriki.√√                          (2)

1.15     Ndi vun»u ¼a Free State ngauri ndi ¼one ¼o wanaho phesente nnzhi u fhira
         ma¿we mavunµu.√√                                                                          (2)

1.16     Ndi u ¾u¾uwedza mavun»u kha u shumesa uri vhagudi vha phase zwavhu»i
         zwine zwa nga thusa kha vhumatshelo havho. √√
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                         (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4                      DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                       MBUNO

1    ʹVhaswa vha a shavha mahayani nga 1               Vhushai vhu a vhanga u shavha
     n¾hani ha vhushai.'                               ha vhaswa mahayani. √
2    ʹU dzulela u lwa ha vhabebi zwi a 2               Vhaswa vha a shavha mahayani
      vhanga u shavha ha vhaswa mahayaniʹ              musi vhabebi vha tshi dzulela u
                                                       lwa.√
3    ʹVhudavhidzani vhu si havhu»i vhukati 3           Vhaswa vha a shavha mahayani
     ha vhabebi na vhana vhu a vhanga u                nga mulandu wa vhudavhidzani
     shavha ha vhaswa mahayani.ʹ                       vhu si havhu»i vhukati ha vhana
                                                       na vhabebi.√
4    ʹU tambudzwa ha vhaswa zwi a vhanga 4             Vhaswa vha a shavha mahayani
     uri vha shavhe mahayani.ʹ                         nga mulandu wa u tambudzwa.√
5    ʹVhaswa vha a shavha mahayani vha tshi 5          Vhaswa vha a shavha mahayani
     ¾o»a vhu»ilangi.'                                 vha tshi ¾o»a u »ilanga.√
6    ʹU balelwa u tandulula thaidzo zwi a ita 6        U kundwa ha vhaswa nga thaidzo
     uri vhaswa vha shavhe mahayani.ʹ                  zwi a ita uri vha shavhe
                                                       mahayani.√
7    ʹ¹hu¾huwedzo ya khonani mmbi i ya 7               Vhaswa vha a shavha mahayani
     vhanga   uri  vhaswa  vha  shavhe                 nga mulandu wa ¾hu¾huwedzo ya
     mahayani.ʹ                                        khonani mmbi.√

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

•    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

•    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5                      DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

PFESESANI:
•   Tshivhalo tsha maipfi
    o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
    o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
       tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
       tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
       vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
       nga u maka itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                      DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

TSHIBVELEDZWA TSHA D

3.1      Ya u dzhenisa dziso¼a phanele.√                                                           (1)

3.2      Yo livhiswa kha vhoramabindu, zwikolo na zwibadela. (Zwivhili fhedzi).√√                  (2)

3.3      Ee vho tevhedza ngauri vho ambara mi¿wadzi ya tsireledzo.√√                               (2)

3.4      U kunga vharengi.√√                                                                       (2)

3.5      C/webusaiti.√                                                                             (1)

3.6       Kha u shaea ha mu»agasi ngauri hu na so¼a zwi fhedza u dzula vhathu vhe
         swiswini na u tshinyalelwa ha zwishumiswa zwavho.(Na dzi¿we phindulo
         dzi pfalaho)√√                                                                            (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4: KHATHUNI

TSHIBVELEDZWA TSHA E

4.1      Mbonalo/U tshimbila nga thonga/Maipfi o shumiswaho/tshifha¾uwo tshi
         songo takalaho na u ruµa ma¾o. (Tshithihi fhedzi)√                                        (1)

4.2      Hu khwa¾hisedza u hulela ha vhu¾ungu.√√                                                   (2)

4.3      O ambara mangilasi a ma¾o.√√                                                              (2)

4.4      A/u tshimbila.√                                                                           (1)

4.5      Ndi ya vhuria ngauri muthu a re kha khathuni o ambara zwiambaro zwa
         vhuria.√√                                                                                 (2)

4.6      A thi takaleli u swika kha mi¿waha iyo ngauri u dzulela u lwala malwadze o
         fhambanaho.√√                                                                             (2)
                                                                                                   [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     7                  DBE/Lara 2024
                                             NSC – Tsumban»ila ya u maka

MBUDZISO 5: PHUROSA

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F

         5.1.1      Khoma.√                                                                (1)

         5.1.2      Vhedzi.√ O ¼a vhuswa luthihi fhedzi tshe ¼a tsha.√                     (2)

         5.1.3      Vha mu fara sa gumba.√ Ndi ¼ifanyisi. √                                (2)

         5.1.4      Vhadededzi.√
                    Mudededzi.√                                                            (2)

         5.1.5      Vhadededzi vho vha vha tshi si¾elwa nga Ndiafhi tshikoloni/
                    Tshikoloni vhadededzi vho vha vha tshi si¾elwa nga Ndiafhi.√√          (2)

         5.1.6      Muofhe o sia bugu ya n»owedzo hayani.√
                    Mvula yo bvuma nga sia ¼a vhukovhela.√                                 (2)
                    Makhulu vho ri sia madekwe.√ (Mbili fhedzi)

         5.1.7      D/tsini.√                                                              (1)

         5.1.8      U ¾uwa./U gidima √                                                     (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G

         5.2.1      Uyu.√
                    Musidzana uyu u tou vha ½ambi.√                                        (2)

         5.2.2      ·i bvisela khagala uri mu¾a uyu wo takala.√√                           (2)

         5.2.3      U vha na lufuno kana vhuthihi ngauri mu¾a wo farana zwi
                    fhungudza pfudzungule nnzhi. Zwi dovha zwa thusa uri mu¾ani
                    hu vhe na mulalo.√√                                                    (2)
                                                                                           [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                    40
                                                          MARAGAGU¹E:                      80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — Tshivenda FAL · QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — Tshivenda FAL · QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021-mg/e6183d50-df81-454b-8700-d5e02d3c13c8) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p1-may-june-2021-mg/364500f6-6c69-4950-a167-09244d4f2bc6) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020-memo/54c737d5-1e7d-476e-93ff-1f10e223ed5b) — Tshivenda FAL · Memo · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023/bf5b2ee5-6f03-4a08-90c6-bd1004f68bb1) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2023/144a6bf1-932b-48d2-9d4c-b72f491ba320) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
