# Tshivenda FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                NATIONAL
                            SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI 12

  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                                 BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                       LARA 2024

MARAGA: 80

TSHIFHINGA: AWARA 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    2                       DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI

1.       Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Tholokanyon»ivho                                   (30)
         KHETHEKANYO YA B:            Manweledzo/Samari                                  (10)
         KHETHEKANYO YA C:            Zwivhumbeo na milayo ya kushumisele
                                      kwa luambo                                         (40)

2.       Fhindulani mbudziso DZO¹HE.

3.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

4.       Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele.

5.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso.

6.       Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
         tevhelaho.

7.       Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
         maipfi.

8.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
         anganywaho:

         KHETHEKANYO YA A:            Henefha kha minetse ya 50
         KHETHEKANYO YA B:            Henefha kha minetse ya 20
         KHETHEKANYO YA C:            Henefha kha minetse ya 50

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    3                          DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao. Nov

TSHIBVELEDZWA TSHA A

                      AFRIKA TSHIPEMBE NA VHU¶I HA·O.

1           Milayo ya mashango a i fani, ma¿we mashango a ¾hogomela vhadzulapo
            vhao ngeno ma¿we a sa ¾hogomeli. Afrika Tshipembe ndi ¼i¿we ¼a
            mashango a ¾hogomelaho vhadzulapo vha¼o vhukuma. Ndi ngazwo na
            vhadzulapo vha ma¿we mashango vha tshi khou shavhela fhano.

2           N½e Masindi ndi mu¿we wa vho vhuelwaho vhukuma nga u vha 5
            mudzulapo wa fhano Afrika Tshipembe. Ndo aluwa ndi tsiwana nge
            vhabebi vhanga vha ntsia ndi tshe lutshetshe. Ndo aluswa nga makhulu
            wanga Vho- Londani vhe vha tou mpfara sa wavho wa malofhani.

3           Ndo aluwa ndi sa zwi µivhi uri Vho-Londani ndi makhulu wanga a si mme
            anga nge vha vha vho mpfara zwavhuµi vhukuma. Thaidzo ye ya vha i hone 10
            ndi ya uri makhulu vho vha vha sa shumi ri tshi tshila nga mundende
            wavho. Tshi¿we tshifhinga ro vha ri tshi ½anzwa banga ra eµela nge
            mundende wa vha u sa koni u phetha ¾hoµea dzo¾he dza mu¾ani, sa u renga
            zwi¼iwa, u badela dzisosaithi na u renga zwishumiswa zwa muµini.
            Mundende uyo wo thusa vhukuma nda vhuya nda aluwa nda thoma 15
            tshikolo.

4           Tshikoloni ndo hu takalela vhukuma ngauri ro vha ri tshi fhiwa zwi¼iwa
            luvhili nga µuvha. Ro vha ri tshi ¼a vhuragane na tshiswi¾ulo. Izwi zwo¾he
            zwi tshi khou itwa nga muvhuso wa shango ¼ashu. Ro µo vhudziswa nga
            vhadededzi uri vha si na vhabebi ndi vhafhio. Ndo vha mu¿we wa vho 20
            ¿walisaho, maµuvha a tshi khou ¾andulukana a tshi ya nda phakha
            zwiambaro zwa tshikolo, zwishumiswa zwa u ¾amba. Nga tshi¿we
            tshifhinga ndo vha ndi tshi fhiwa zwi¼iwa zwa u ya nazwo hayani. Ndo
            wana muvhuso u tshi khou thusa vhukuma uri ri eµele ro lalela.

5           Makhulu wanga vho ¾haµulea ngauri zwithu zwinzhi vho vha vha sa tsha 25
            renga. Vha kona u vhulunga zwi¾uku¾uku na u badela zwikolodo zwe vha
            vha vhe nazwo. Ndo dzula na makhulu wanga ¼i ¼a maladze. Musi ndi tshi
            lwala ndo vha ndi tshi ya vhuongeloni kana ki¼iniki nda wana dzilafho nga
            fhedzi. Izwi zwi vhanga mutakalo muvhuya na dakalo kha vhadzulapo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    4                       DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

6        Ndo aluwa ndi ¿wana a sa sumbedzi uri a thi na vhabebi nga n¾hani ha 30
         thikhedzo na u ¾hogomelwa nga muvhuso. Tshikoloni ndo vha ndi tshi
         shuma ndo tou khwa¾hisa nge nda vha ndi si na zwitumba mbiluni. Thero
         dzo¾he ndo vha ndi tshi dzi phasa nga ½aledzi.

7        Musi ndi tshi phasela kha gireidi ya 12 ndo vha ndo no tsivhudziwa nga ha
         dzibasari dza muvhuso. Ndo ita nzudzanyo nga itsho tshifhinga nge nda 35
         tou zwi µivha uri ndi nga si feile. Vhadededzi vho shela mulenzhe kha
         khumbelo dzanga dza u ya yunivesithi.

8        Gireidi ya 12 ndo i rwa nda i bubudza. Ndo wana basari ya NSFAS ine ya
         vha ya muvhuso. Basari iyi yo vha i tshi badela zwo¾he zwi ¾odeaho
         yunivesithi ha sala na tshintshi. Tshintshi ndo vha ndi tshi µirengela 40
         zwiambaro na u thusa makhulu wanga kha u renga zwi¼iwa hayani. Ndo
         vha ndi tshi fana na vhana vha bvaho mi¾ani yavhu»i nga ¾hogomelo ya
         muvhuso.

9        Ndo dzhena yunivesithi mi¿waha mi½a ndi tshi khou ita BSC nda vhuya
         nda ¾haphudza ndi tshi khou thuswa nga muvhuso. U ¾haphudza hanga 45
         pfunzo ndo thoma fulo ¼a u ¾oµa mushumo. Hu songo fhela tshifhinga nda
         wana mushumo wa tshifhinganyana wa u thusa tshikoloni we wa randelwa
         vhaswa vha Afurika Tshipembe nga muvhuso sa thikhedzo ya u sa shuma.

10       Afho tshikoloni ndo fhedza mi¿wedzi ya rathi nda mbo µi wana mushumo
         we nda vha ndo u gudela yunivesithi. Na zwino ndi khou shuma kha i¿we 50
         ya dzikhamphani khulwane fhano Afrika Tshipembe, makhulu vho bva
         mathadani. Ri vho tou kapula mapfura nga lebula. Zwe muvhuso wa
         nnyitela zwone zwo nthusa vhukuma.
                                                                      [Zwi bva kha vhalingi]

1.1      Bulani shango ¼ine ¼a khou ambiwa nga¼o mafhungoni aya.                                     (1)

1.2      Ndi zwifhio zwi sa fani mashangoni?                                                         (1)

1.3      Vhu»i ha shango ¼o bulwaho afha mafhungoni ndi vhufhio?                                     (2)

1.4      Ndi zwifhio zwi itaho uri Masindi a khoµe shango ¼awe u ya nga phara 4?                     (2)

1.5      Vhushaka vhu re vhukati ha Masindi na Vho-Londani ndi vhufhio?                              (2)

1.6       Ipfi ʹtsiwanaʹ ¼i ni »isela muhumbulo ufhio malugana na Masindi.                           (2)

1.7      U ya nga phara 2 Vho-Londani vho alusa hani Masindi?                                        (2)

1.8      Tshikolo tsho shela hani        mulenzhe kha u ¾hogomela Masindi, Bulani
         zwivhili u ya nga phara 4.                                                                  (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    5                                  DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

1.9        Masindi o vha o thanya tshikoloni. Sumbedzani vhungoho ha fhungo i¼i sa
           zwo sumbedzwaho kha phara ya 6.                                                                   (2)

1.10       ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya 3.                                            (2)

1.11       Tshiimiswa tsha NSFAS tshi thusa kha u ...

           A      ½ea zwi¼iwa zwikoloni.
           B      ½ea zwiambaro zwikoloni.
           C      ½ea basari.
           D      pfumbudza vhagudi.                                                                         (1)

1.12       Ndi ngani muvhuso wo fha vhaswa mishumo ya tshifhinganyana no sedza
           phara 9?                                                                                          (2)

1.13       Inwi ni nga eletshedza muvhuso kha zwifhio malugana na kulangele kwa
           vhadzulapo vha ma¿we mashango fhano Afrika Tshipembe? Bulani mbuno
           tharu fhedzi.                                                                                     (3)

¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA B

       MUVHIGO WA MVELELO DZA MA¹IRIKI DZA KILASI YA 2023

        Vunµu                Vhana vho¾he     Tshivhalo tsho   Tshivhalo tsha   % ya vho phasaho
                             vho ¿walisaho.   ¿walaho.         vho phasaho
                                                               Phasaho.

        Lushaka
                                                           [Tshi bva kha www.black and white images]

1.14       Vhuµi ha mbambedzo i re kha mbonalo iyi ndi vhufhio ?                                             (2)

1.15       No sedza tshifanyiso itshi ndi vunµu ¼ifhio ¼o shumaho zwavhu»i u fhira
           ma¿we? Tikedzani phindulo ya½u.                                                                   (2)

1.16       Ni vhona muhumbulo muhulwane wa mbambedzo iyi u ufhio? Tikedzani
           phindulo ya½u .                                                                                   (2)

                                              ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                               30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    6                       DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

Vhalani mafhungo a (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE ni tshi sumbedza zwivhangi zwa u shavha mahayani nga
vhaswa.

NDAELA:

1.    ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha zwivhangi
      zwa u shavha mahayani nga vhaswa.
2.    Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70.
3.    Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7.
4.    ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.
5.    Shumisani maipfi A¸U.
6.    Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a
      manweledzo/samari ya½u.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

        ZWIVHANGI ZWA U SHAVHA MAHAYANI NGA VHASWA

Thaidzo ya u shavha mahayani nga vhaswa yo ambarela ¼ifhasi ¼o¾he na zwivhangi
ndi zwinzhi vhukuma.

Vhaswa vha a shavha mahayani nga n¾hani ha vhushai. Musi vha tshi vhona vha¿we
vha na zwo¾he zwine vha ¾o»a vhone vha si na, zwi vha ¾u¾uwedza u shavha
mahayani vha tshi humbula uri nn»a ndi khwi½e.

U dzulela u lwa vhukati ha vhabebi zwi a vhanga u shavha ha vhaswa mahayani.
Vhaswa a vha takaleli u vhona vhabebi vha tshi lwa.

Vhudavhidzani vhu si havhuµi vhukati ha vhabebi na vhana vhu a vhanga u shavha
ha vhaswa mahayani. Vhabebi kha vha gude u davhidzana zwavhu»i na vhaswa uri ¼i
lale.

U tambudzwa ha vhaswa zwi a vhanga uri vhaswa vha shavhe mahayani. Hu nga vha
u tambudzwa lwa muvhili, lwa vhudzekani na lwa muhumbulo nga vhathu
vhahulwane.

Vhaswa vha a shavha mahayani vha tshi ¾o»a vhu»ilangi. Mahayani a vha na
vhu»ilangi ngauri vha vha vha fhasi ha ndango ya vhabebi. Zwa ita uri vha shavhe
mahayani.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    7                          DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

U balelwa u tandulula thaidzo zwi a ita uri vhaswa vha shavhe mahayani. Nn»a vha
fhulufhela uri khonani dzi »o vha tandululela thaidzo dzavho.

¹hu¾huwedzo ya khonani mmbi i ya vhanga uri vhaswa vha shavhe mahayani.
Vhaswa vha thetshelesa khonani u fhirisa vhabebi. Vha tevhedza zwine khonani dza
funa vha tshi ita zwone.

Vhabebi kha ri aluse vhana nga n»ila yone khamusi zwi »o fhungudza u pa¾a ha
vhaswa vhashu mahayani.
                                                                         [Zwi bva kha vhalingi]

                                        ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                             10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    8                       DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO

¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

                      MUVHONETSHELI SOLA PHANELE
                 Ri fhungudza mbadelo ya mu»agasi lu mangadzaho!

                                                       Vho makone minwaha ya rathi

Vhoramabindu, zwikolo na zwibadela, thandululo ya mu»agasi yo swika! Ri vha
dzhenisela nga »uvha ¼ithihi fhedzi. Arali vha renga, mbadelo ya mu»agasi i »o tsa na u
dzula swiswini zwi »o ngalangala.
                          Vha ri kwama kha www.onetsheli.co.za.
                                                              [Tshi bva kha www.linkedin.com]

3.1      Ndi tshumelo ifhio ine ya khou kungedzelwa?                                                 (1)

3.2      Khungedzelo iyi yo livhiswa kha vhathu vhafhio? Bulani vhavhili fhedzi.                     (2)

3.3      Vhashumi vha re afho kha khungedzelo vho tevhela maga a tsireledzo naa?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                                    (2)

3.4      Ndeme ya khephusheni kha khungedzelo iyi ndi ifhio?                                         (2)

3.5      Kha sia ¼a vhudavhidzani, zwinzhi kha khungedzelo zwi wanala kha ...

         A       sms.
         B       lu¾ingo.
         C       webusaiti.
         D       vhurifhi.                                                                           (1)

3.6      Khungedzelo iyi i nga µisa thasululo kha zwifhio? Tikedzani phindulo
         ya½u.                                                                                       (2)
                                                                                                     [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    9                          DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

MBUDZISO 4: KHATHUNI

¹alelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

        FUREME 1                          FUREME 2                             FUREME 3

  Ndi khwi½e ndi tshi               Yowee! Vhu¾ungu
  onyolosa milenzhe                 vhu khou ½a½a.                    Ndi nga ndi khou
  khamusi ndi µo fhola.                                               ¾havhiwa mbilu nga
   Ndi khwi½e ndi tshi                                                musevhe nandi!
   onyolosa milenzhe
   khamusi ndi o fhola.

                                                                      [Tshi bva kha www.pinterest.com]

4.1      No sedza FUREME 2 ndi mini tshi no sumbedza uri muthu uyo u khou pfa
         vhu¾ungu?                                                                                   (1)

4.2      U shumiswa ha ipfi ½a½a kha FUREME 2 hu khwa¾hisedza zwifhio?                               (2)

4.3      Ndi zwifhio zwi sumbedzaho uri muthu a re kha khathuni u na thaidzo ya
         ma¾o?                                                                                       (2)

4.4      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho:

         U onyolosa milenzhe zwi re kha FUREME 1 zwi amba u ...

         A      tshimbila.
         B      fhufha.
         C      gidima.
         D      ¾udza.                                                                               (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    10                        DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

4.5      Mafhungo a khathuni iyi a khou bvelela nga khala¿waha ifhio? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                              (2)

4.6      Inwi ni a takalela u vha kha nyimele ya muthu a re kha khathuni iyi? Ndi
         ngani ni tshi ralo?                                                                         (2)
                                                                                                     [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    11                          DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

MBUDZISO 5: PHUROSA

5.1      Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
         »isendekaho khao.

         TSHIBVELEDZWA TSHA F

         1       Ndiafhi ndi ¿wana muthihi vhedzi kha vhabebi vhawe. O sala a tshi
                 lelwa nga makhulu wawe ngauri vhabebi vhawe vho lovha nga
                 khombo ya mo»oro. Nga µuvha ¼a mbulungo zwo vha zwi tshi khou
                 ¾ungufhadza, Ndiafhi o lila a »iphi½a.

         2       Makhulu vho sala vha mu fara sa gumba. Tshine a ¾o»a o vha a tshi                   5
                 tshi wana nga u bonya ha ¼i¾o. Kha sia ¼a tshelede, gwama ¼o¾he ¼a
                 mundende wa makhulu ¼o vha ¼i tshi farwa ngae. Makhulu hu na
                 zwine vha tama u renga vha humbela khae ngeno tshelede i yavho.

         3       Kha sia ¼a tshikolo ha ngo vhuya a ya kule. Gireidi ya 10 ha ngo
                 swika. Tshikoloni Ndiafhi o vha a tshi si¾ela vhadededzi.                           10
                 Vhadededzi o vha netisa vha vhuya vha zwi thupha. Makhulu musi
                 vha tshi vhidzwa musi Ndiafhi o khakha tshikoloni, vho vha vha tshi
                 pfala vha tshe getheni ¼a tshikolo vha tshi ralo u ¾hura vhadededzi.
                 U swika tshikoloni ndi u vhidza Ndiafhi, a tshi swika vha mbo »i
                 ¼ela muri gwalani vha songo kwama na mudededzi na muthihi.                          15

         4       ¸amusi ndi tshi khou amba Ndiafhi ha na vhumatshelo nga mulandu
                 wa vhunde¿wa. Tshawe ndi u tsa a tshi gonya a tshi londa wone
                 mphorosi Nga ngoho u lema hu fhira u lotshelwa.

         5.1.1      ºwalani dzina ¼a tshiga tsha u vhala tsho shumiswaho kha
                    phara ya 1 nga nn»ani ha tshithoma.                                              (1)

         5.1.2      Topolani ipfi ¼o khakheaho mupele¾o kha phara ya 1 ni ¼i
                    shumise fhungoni no ¼i khakhulula.                                               (2)

         5.1.3      Kha phara ya 2 hu na figara ya muambo, i topoleni ni bule na
                    dzina ¼ayo.                                                                      (2)

         5.1.4      Topolani mapharonomi kha phara ya 3.                                             (2)

         5.1.5      Shandukisani fhungo ¼i tevhelaho ¼i vhe ¼iambaitwa.

                    Tshikoloni Ndiafhi o vha a tshi si¾ela vhadededzi.                               (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1    12                         DBE/Lara 2024
                                                 NSC Confidential

         5.1.6      Shumisani ipfi 'Sia' sa nyambahunzhi mafhungoni mavhili a no
                    amba zwi sa fani.                                                                 (2)

         5.1.7      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

                    ·ifhambanyi ¼a ipfi: Kule ndi ...
                    A   kulekule.
                    B   tsinitsini.
                    C   n¾ha.
                    D   tsini.                                                                        (1)

         5.1.8      ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya 3.                            (2)

5.2      ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
         u fhindula mbudziso dzi no tevhela.

         TSHIBVELEDZWA TSHA G

          Vha mu¾a wa ha Kone vha dzula mapfe½e o tsitsa vhana. Vho Mutshekwa na
          Vho Vele vha dzula na vhana vhavho na makhulu wavho wa mukalaha. Mu¾a
          uyu ndi muhulwane vhukuma. Tshifhinga tshinzhi vha ¾wa vho¾he ho vuwa
          mapwali na mapwapwalala. Vhathu vhanzhi mu¾a wa ha Kone vha tama u
          wavho.
                                                                    [Tshi bva kha www.freepik.com]

         5.2.1      Topolani ¼isala ¼isumbi kha mafhungo a re afho n¾ha ni vhumbe
                    fhungo ¼e na tou µisikela nga¼o.                                                  (2)
         5.2.2      Fhungo ¼o swifhadzwaho afho mafhungoni ¼i bvisela zwifhio
                    khagala?                                                                          (2)
         5.2.3      Inwi ni vhona mbonalo ya itshi tshifanyiso i tshi ni ¾u¾uwedza
                    kha zwifhio? Tikedzani phindulo ya½u.                                             (2)
                                        ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                              40
                                                           MARAGAGU¹E:                                80
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                       Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

## Related documents

- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2022/4e6d75d1-f8b9-4b11-a37d-32fc467d1267) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021/19ae160a-42f9-41f2-84d5-bd484202b82c) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p1-may-june-2021/3370e053-ebe8-427e-85a1-0dafcbd0e6fb) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020/e46ed375-2431-47d4-af0e-94c30d998802) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019/2d10c1a8-2072-445c-9729-da0f0d9fc0c8) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2023/144a6bf1-932b-48d2-9d4c-b72f491ba320) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2023/c39cba64-bf2d-4052-8a52-77c4e5a624a8) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
