# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 May June 2016 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 memorandum from the May June 2016, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2016-memo/330584a1-1693-4c37-821a-fd68334c5e5d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: May June
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2016-memo/330584a1-1693-4c37-821a-fd68334c5e5d)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · May June · 2016 · tshivenda. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2016/e4048424-913a-4506-bb3a-083def744f89) — QP · 2016 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

               SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2)

                                        2016

                                 MEMORANDAMU

                                                                           MARAGA: 70

                         Memorandamu uyu u na masia¾ari a 9.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     2                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

MBUDZISO 1

1.1      Hodelani ya Mashinga.√                                                                  (1)

1.2      Zwi mu fha¾usa uri a songo ya mushumoni o nwa              u itela uri a ite
         mushumo wawe nga ngona.√√                                                               (2)

1.3      O olwa sa muanewa mupikisi ngauri ho¾he u vha a tshi khou pikisa
         muanewa dendele ane a vha Mpho.√√                                                       (2)

1.4      ·i ri µisela muhumbulo wa uri Maria o vha a sa athu u maliwa nga
         Mashudu.√√                                                                              (2)

1.5      Ndi ya u sumbedza uri u sa fhulufhedzea zwi a lu¾anya vhunga Mpho na
         Mashudu vho lu¾ana nga mulandu wawe ha fhedza Mashudu o vhulawa.√√
                                                                                                 (2)

1.6      Mashudu o takala√ ngauri o wana tshifhinga tsha u lifhedza.√                            (2)

1.7      Ndi nge Mpho a dzhiela Mashudu musidzana wawe.√√                                        (2)

1.8      Zwi wela ma¾hakheni√ ngauri Mpho sa muanewa dendele u lingedza u
         tandulula thaidzo ine a vha nayo/ndi hune zwithu zwa mu vhifhela hone.√                 (2)

1.9      -  Ndo vha ndi tshi µo amba nae u ¾oµisisa tshivhangi tsha thaidzo?√
         -  Ndo vha ndi tshi µo humbela thuso kha khonani kana shaka u itela u
            wana tsivhudzo ya thaidzo.√
         -  Ndo vha ndi tshi µo litsha u funana nae ngauri ha fhulufhedzei.√                     (3)
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                       [18]

                                          NA

MBUDZISO 2

2.1      U ½ewa tshelede ¾hukhu nga Dzwaini /U rwiwa hawe nga Dzwaini.√                          (1)

2.2      Ndi ngoho ngauri Nda¾iso o ambulula vhuaµa he Maria a vha a khou vhu
         ita na Mpho.√√                                                                          (2)

2.3      A vhudziswa mbudziso nnzhi.√√                                                           (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     3                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

2.4      Vha fana ngauri vho¾he ndi vhavhulahi√ nahone vha funesa tshelede√ vha
         dovha vho¾he vha vha zwidakwa.√(MBILI fhedzi)                                           (2)

2.5      C/U hanedza musi a tshi vhona lufhanga lwe a lu wisa nµuni ya Mashudu a
         mbo µi tenda mulandu.√                                                                  (1)

2.6      Ndo guda uri u sa fhulufhedzea a si zwavhuµi vhutshiloni.√√                             (2)

2.7      Vho farwa vha valelwa dzhele nge vha wanala vhe na mulandu wa u
         vhulaha.√√                                                                              (2)

2.8      O fhedza o kwamea nga u ima ima na khothe a fhedzisela o thulwa nga
         goloi a tshi bva khothe.√√                                                              (2)

2.9      Ha ngo khakha, o ita uri vhavhulahi vha Mashudu vha fariwe sa zwine
         mulayo wa ¾o»a zwone./O khakha, zwo ita uri na ene mu½e a fhedze o
         fariwa vhunga na ene o shela mulenzhe kha lufu lwa Mashudu.√√√                          (3)
                                                                                                 [17]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     4                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

FINDINKODO – TT Mudau

MBUDZISO 3

3.1      Muµini wa Skiet. √                                                                      (1)

3.2      ·ihoro ¼a Lushaka√ na ·ihoro ¼a Madimokirati.√                                          (2)

3.3      Vha fhambana ngauri Skiet u na nµivho nnzhi kha zwa polotiki√ ngeno
         Eva a tshi sokou tenda zwo¾he zwo¾he nga u shaya nµivho ya zwa
         polotiki.√                                                                              (2)

3.4      U sa luvhelela vha ·ihoro ¼a Lushaka nga Skosana zwo mu ita uri a
         fhambane na miraµo ya Madimokirati ha vho vha na u sa fhulufhedzana.√√                  (2)

3.5      C/U khou pfa a khou dinalea kana a khou vhaisala. √                                     (1)

3.6      Sa mupikisi√ ngauri u khou pikisana na vha ¼ihoro ¼a Madimokirati.√                     (2)

3.7      Kha zwa kuvhusele/Muvhuso wa Madimokirati√ ngauri vha ·ihoro ¼a
         Lushaka vha khou sasaladza vha ·ihoro ¼a Madimokirati.√                                 (2)

3.8      Dzi bvukulula uri vhorapolotiki a vha na vhuµifari havhuµi nge vha
         kundelwa u langa vhatevheli vhavho kha nzhowenzhowe ye ya vha i khou
         itea.√√                                                                                 (2)

3.9      Ndi vhona a si murangaphanµa wavhuµi ngauri ha koni u konµelela musi
         hu na thaidzo, o mbo µi µibvisa kha ·ihoro ¼a Lushaka.√√√
         (Na zwi¿we zwi pfalaho.)                                                                (3)
                                                                                                 [17]

                                          NA

MBUDZISO 4

4.1      Ndi mbofholowo yo wanalaho.√                                                            (1)

4.2      Ndi ngauri hu khou nwiwa halwa na u tshinwa muzika ha dovha ha vha na
         vhathu vhanzhi.√                                                                        (1)

4.3      Vha a fana ngauri vho¾he vha ¾wa vhe halwani.√√                                         (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     5                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

4.4      U khou vhaisala nga mulandu wa mabulayo o no khou bvelela ngeno
         vhathu vhe kha mbofholowo.√√                                                            (2)

4.5      Naho ho vha ho no vha na mbofholowo, vhathu vho vha vha tshi khou µi fa
         nga vhunzhi.√√                                                                          (2)

4.6      B/Polotiki.√                                                                            (1)

4.7      U gonya ha mafhungo/U bveledza mafhungo√. Ndi hune thaidzo dza khou
         aluwa hone.√                                                                            (2)

4.8      Ndi kuvhusele kwa Madimokirati kwe kwa vha ku sa fushi vha ·ihoro ¼a
         Lushaka na vha¿we vhadzulapo vha lushaka.√√                                             (2)

4.9      I nga vha na mitshelo yavhuµi kha mahoro ngauri hu nga vha na vhuthihi
         na u shumisana zwine zwa µo ita uri shango ¼i bvele phanµa.√√
         (Na zwi¿we zwi pfalaho)                                                                 (2)

4.10     - Ndo vha ndi tshi nga tama u vha kha ·ihoro ¼a Madimokirati√ ngauri
           vha khou lwela pfanelo dza vharema.√
         - Ndi ¼one ¼o lwelaho mbofholowo.√
         - ·o fhedza tshi¾alula.√(Thikhedzo MBILI fhedzi)
         (Dzi¿we phindulo dzi pfalaho.)                                                          (3)
                                                                                                 [18]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     6                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya

MBUDZISO 5: AI! NDI MINI? – LL Mafenya

5.1      Hune ha rengiswa zwi¼iwa na halwa.√                                                     (1)

5.2      Ndi musi Vho Mathada vha tshi mala mufumakadzi a re mu¾uku
         khavho.√√                                                                               (2)

5.3      Ndi ngauri vho vha vho kambiwa vha fhedza vha eµela.√√                                  (2)

5.4      Sa mufunzi a si na vhuµifari havhuµi nahone a sa ¾homphi vhatevheli
         vhawe samusi a tshi tea u vha tshedza khavho.√√                                         (2)

5.5      ·i khwa¾hisa uri vhafunzi vha ano maµuvha a vha fulufhedzei. Mufunzi
         Mangalani o wanala e kha zwa vhudzekani na Avhaathu.√√                                  (2)

5.6      Sa mubvumbedza a sa fulufhedzei√, u funana na Mangalani ngeno o
         maliwa.√                                                                                (2)

5.7      B/Avhaathu.√                                                                            (1)

5.8      Muhumbulo muhulwane ndi wa uri muthu muhulwane a songo mala
         mufumakadzi ane a kha µi vha mu¾uku ngauri a nga mu remisa ¾hoho.√√                     (2)

5.9      N½e ndi vhona zwiito zwa mufunzi Mangalani zwi si nga nkhwa¾hise
         lutendoni ngauri u kha µi ita zwa vhufarekano zwi khagala lune zwi
         sumbedza vhuµifari vhu si havhuµi.√√√                                                   (3)
                                                                                                 [17]

                                          NA

MBUDZISO 6: DOKOTELA WA MUKHUWA NANDI – LL Mafenya

6.1      Muhasho wa mutakalo.√                                                                   (1)

6.2      A khou bvelela nga tshifhinga tsha muvhuso wa tshi¾alula√ musi hu tshi
         kha µi vha na khethululo nga lukanda.√                                                  (2)

6.3      Zwanµa zwi sa ¾ambiwi.√√                                                                (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     7                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

6.4      Vho Louw ndi muthu wa vhuhali ane a kha µi vha na muya wa tshi¾alula√
         ngeno Konani e muthu o dzikaho a ¾oµaho u lafha mulwadze mu¿we na
         mu¿we a sa sedzi lukanda.√                                                              (2)

6.5      Ndi ha u dinalea nga u vhona zwine dokotela Konani a khou fariswa zwone
         nga Vho Louw.√√                                                                         (2)

6.6      Tshi¾alula a si tshavhuµi/ndi wa u sumbedza uri vhatshena vha kha µi vha
         vho ambara muya wa tshi¾alula.√√                                                        (2)

6.7      Zwi thusa u sumbedza uri tshi¾alula tshi a vhulahisa sa izwi mufumakadzi
         wa Vho Louw o fhedza o lovha.√√                                                         (2)

6.8      A zwi ¾anganedzei ngauri zwo ita uri mufumakadzi wavho a lovhe nga u sa
         wana thuso nga u ¾avhanya.√√                                                            (2)

6.9      Hai, a yo ngo lulama, o vha o tea o tendela Konani a tshi alafha mulwadze.
         O sumbedza u vha a tshi kha µi ima na zwa tshi¾alula a dovha a sa dzhiele
         n¾ha vhutshilo ha mulwadze na u nyadza dokotela wa murema.√√√
         (Na zwi¿we zwi pfalaho).                                                                (3)
                                                                                                 [18]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                            35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     8                         DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

MBUDZISO 7

MBOFHOLOWO NA MULALO ZWI NGAFHI?

7.1      Ratha-ratha.√                                                                           (1)

7.2      U pfela vhu¾ungu vhathu vha no tshila kha muvhuso wa ½ama.√√                            (2)

7.3      abcdd. √√                                                                               (2)

7.4      Murendi u sumbedza u vhavhiwa a tshi khou sedza vhathu vhane vha khou
         tshila vhe kha muvhuso wa ½ama.√√                                                       (2)

7.5      Ndi u ombedzela/u khwa¾hisedza zwine muvhuso wa ½ama wa khou
         tambudzisa zwone vhathu.√√                                                              (2)

7.6      Muvhuso wa ½ama ndi une vhathu vha tshila vhe swiswini ngeno muvhuso
         u µaho u une vhathu vha tshila vhe tshedzani/ Muvhuso wa ½ama ndi wa
         Sa¾hane ngeno muvhuso u µaho u wa Mudzimu.√√
         (Phindulo i¿we na i¿we i pfalaho.)                                                      (2)

7.7      C/Vhanzhi.√                                                                             (1)

7.8      ·ifanyisi √. U khou khwa¾hisedza ndeme ya u tevhela muvhuso u µaho.√                    (2)

7.9      Ndi u wana vhutshilo vhu sa fheli.√√ (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho)                   (2)

7.10     Ndi nga vha eletshedza uri vha ¾avhanye vha shanduke vha ye kha
         muvhuso u µaho sa izwi u na zwivhuya na vhutshilo vhu sa fheli.√ √
         (Na zwi¿we zwi pfalaho.)                                                                (2)
                                                                                                 [18]

                                          NA

MBUDZISO 8

TSHIDAKWA? – T Makhado

8.1      Muumba.√                                                                                (1)

8.2      3/Vhutshilo hau a vhu nga guvhuwi. √                                                    (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     9                  DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

8.3      Ndi wa u ongolowa√ ngauri murendi u khou pfela tshidakwa vhu¾ungu.√          (2)

8.4      Ndi u sumbedza vhunzhi ha mathada ane tshidakwa tsha ¾angana nao
         vhutshiloni hatsho.√√                                                        (2)

8.5      Zwi amba uri tshidakwa tsho hangwa vhusiwana hatsho.√√                       (2)

8.6      Uri ngavhe tshidakwa tshi tshi litsha vhudakwa tsha nwa zwi sa kambi uri
         vhutshilo hatsho vhu vhe havhuµi.√√                                          (2)

8.7      Ndi ngoho ngauri tshidakwa vhutshilo hatsho ho µala mathada nahone a
         hu na vhuµi ho bveledzwaho nga vhudakwa uho.√√                               (2)

8.8      Tshidakwa tshi khou tshila tshi tshi nga tshi na zwatsho ngeno tshi si na
         tshithu.√√                                                                   (2)

8.9      Ndo vha ndi tshi µo tshi laedza u ya kerekeni√/ha vhashumelavhapo√/kha
         vhathusi vha muhumbulo√ uri a bve kha vhudakwa a µiphi½e nga
         vhutshilo.(Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho)                                   (3)
                                                                                      [17]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D:                 35
                                                         MARAGAGU¹E:                  70

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2016-memo/3d0abacd-a7b1-47b7-87ee-4423e743b364) — Tshivenda FAL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2016-memo/2d8d7ce4-11fe-4183-865c-2d858377419c) — Tshivenda FAL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2017-memo/939ceb00-7c98-4b49-8c8c-ac8bff8cf43d) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2016/ac9be605-37c2-45ac-930e-3337acf39afe) — Tshivenda FAL · QP · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2016/17c35f68-67f6-4a20-a255-658f616544e1) — Tshivenda FAL · QP · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2017/37a6c074-6975-447e-9194-260a7135b203) — Tshivenda FAL · QP · 2017 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
