# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 NSC May June 2019 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 memorandum from the NSC May June 2019, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019-memo/2e58bbcd-afde-4062-97af-23ac9bde1928
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC May June
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 NSC May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019-memo/2e58bbcd-afde-4062-97af-23ac9bde1928)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2019 · tshivenda. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019/d18f67e6-0a25-4e25-baca-7e36c20f2eef) — QP · 2019 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

         SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
     NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2)

                                         2019

                           TSUMBANDILA YA U MAKA

                                                                           MARAGA: 70

                     Tsumbandila iyi ya u maka i na masia¾ari a 10.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    2                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

1.1      Muµini wa Maria                                                                           (1)

1.2      Nga u sa fhulufhedzea mbinganoni.                                                         (1)

1.3      Nge vha ¾angana mushumoni sibadela tsha Vuvha.                                            (2)

1.4      U bveledza mafhungo ngauri ndi hune thaidzo ya dendele ya aluwa hone.                     (2)

1.5      Sa mupikisi ngauri u khou pikisa Mpho ane a vha muanewa dendele.                          (2)

1.6      Ndi musidzana o no funesa vhanna nahone a sa fhulufhedzei.                                (2)

1.7      U a zwifha ngauri o zwifhela Phophi a ri u khou ya mu¾anganoni ngeno a
         tshi ya ha Maria.                                                                         (2)

1.8      Mpho o rwiwa a dovha a kwashelwa goloi nga Mashudu nge a mu wana e
         na Maria.                                                                                 (2)

1.9      Vhuµipfi hanga a si havhuµi ngauri Mpho sa dokotela u tshila vhutshilo
         vhu sa tamisi nga zwiito zwawe. Mpho u tamba nga mushumo wawe nga u
         sa ¾hogomela vhalwadze. Mpho u nwa halwa nga nµila ine ya tsitsa
         tshirunzi tshawe.
         (Phindulo i¿we na i¿we i pfalaho)                                                         (3)
                                                                                                   [17]

                                           NA

MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

2.1      Mapholisani.                                                                              (1)

2.2      Ndi Mpho.                                                                                 (1)

2.3      Ndi bulayo ¼a Mashudu nge vhuraru havho vha kwamea nga¼o.                                 (2)

2.4      Vho¾he ndi vhavhulahi vha dovha vha funesa tshelede na vhudakwa.                          (2)

2.5      A/Ane a pfela munna wawe vhu¾ungu.                                                        (1)

2.6      Tsha ma¾hakheni, ngauri ndi hune ra wana Mpho o fariwa a valelwa
         khothoni.                                                                                 (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    3                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

2.7      U renga hawe Dugudzha na Dzwaini uri vha vhulahe Mashudu a zwo ngo
         mu tandululela thaidzo, o fhedzisela e dzhele naho e na tshelede.                         (2)

2.8      Ndi he ra pfa nga ha u sa wanwa mulandu ha Mpho ngeno Dugudzha na
         Dzwaini vho wanala mulandu. Na u pfa nga ha lufu lwa Mpho nge a thulwa
         nga goloi.                                                                                (2)

2.9      U a kona u hangwela ngauri naho Mpho o vha a tshi mu pfisa vhu¾ungu o
         kona u mu thusa kha u ¾oµa ramilayo hafhu a dovha a mu konµelela kha
         zwiito zwawe a sa ¾uwe vhuhadzi naho nyimele yo vha i tshi mu ko½dela.                    (2)

2.10     Ndo vha ndi tshi µo gwevha vhavhulahi vha Mashudu mi¿waha minzhi
         ngauri u ya nga ndayotewa ya shango, u vhulaha a zwo ngo tendelwa
         nahone mulayo u tea u dzhia vhuimo hawo sa izwi hu si na a re n¾ha ha
         mulayo.
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho).                                                         (3)
                                                                                                   [18]

                                                                                                   [35]

MBUDZISO 3: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi

3.1      Ndi Venµa ¼a musalauno.                                                                   (1)

3.2      Dendele. Ngauri Mafhungo/zwiwo zwo¾he zwo µisendeka khae.                                 (2)

3.3      O vha o ya u humbela pfarelo kha zwe a khakha.                                            (2)

3.4      Ndi khuµano ya nga nnµa ngauri ri pfa hu na tsemano.                                      (2)

3.5      B/Mme na ¿wana                                                                            (1)

3.6      Ngeletshedzo u khou vhaisala nga nyimele iyi ndi ngazwo a tshi humbela
         pfarelo.                                                                                  (2)

3.7      ·i elana na zwi re buguni ngauri zwine ¼a amba zwi fana na zwe
         Ngeletshedzo a ¾angana nazwo zwo vhangwaho nga one maµiki¾a.                              (2)

3.8      Ndi musi Ngelesthedzo a tshi fhuriwa tshelede nga u rengiselwa goloi i si na
         mabammbiri a vhukuma ya vho fhedza yo dzhiiwa murahu.                                     (2)

3.9      Ndi guda uri musi muthu o khakha u tea u humbela pfarelo sa zwo itwaho
         nga Ngeletshedzo afho mafhungoni.
         (Na zwi¿we zwi pfalaho)                                                                   (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    4                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

3.10     Ndo vha ndi tshi µo mu eletshedza uri a ise phanµa na pfunzo dzawe. A
         humele tshikoloni sa izwi murole we a litsha khawo u tshe fhasi. U ya
         tshikoloni zwo vha zwi tshi µo mu thusa kha u laula mabindu awe nga nµila
         yo teaho. Pfunzo i µo muthusa kha u vha na muhumbulo wo
         ¾anµavhuwaho zwine zwa µo mu thusa kha u ¾alukanyana zwithu.
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho)                                                          (2)
                                                                                                   [18]

MBUDZISO 4: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi

4.1      Nµuni ya Bra Zakes/Muµini wa Bra Zakes.                                                   (1)

4.2      Ngeletshedzo na Veronica.                                                                 (2)

4.3      Tsha u bveledza mafhungo ngauri hu kha µi lukiwa maano a uri muanewa
         dendele zwi mu vhifhele.                                                                  (2)

4.4      Sa muvhulahi/·igevhenga ngauri mafhungoni ho pfi a songo vhulaha
         Ngeletshedzo.                                                                             (2)

4.5      Sa mupikisi ngauri ho¾he u pfala a tshi pikisa Ngeletshedzo sa muanewa
         dendele.                                                                                  (2)

4.6      A khou bvelela musalauno ngauri hu ambiwa nga maµiki¾a kha vhaswa na
         tshakha dza goloi dzine vha reila.                                                        (2)

4.7      Thero ndi ya uri wa sa dzhena tshikolo u a fhedzisela wo dzhena khomboni.                 (2)

4.8      Vhaswa kha vha futelele kha zwa pfunzo vha ¾utshele kule na zwa maµiki¾a
         ngauri ha vhuedzi tshithu vhutshiloni.                                                    (2)

4.9      Ee ndi a mu pfela vhu¾ungu na uri o vha a sa zwiµivhi uri u khou itelwa
         tshikwekwe ngeno ene o vha a tshi tevhela tshelede yawe./Thi mu pfeli
         vhu¾ungu ngauri musi ene a songo ita lunzili lwa u ¾oµa tshelede yawe o
         vha a sa µo wela khomboni iyo.                                                            (2)
                                                                                                   [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                             35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    5                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

MBUDZISO 5: FINDINKODO – TT Mudau

5.1      Mathomele.                                                                                (1)

5.2      Ofisini dza muvhuso.                                                                      (1)

5.3      Muthumukhulu u khou imelela u vhusa nga demokirasi ngeno De Wit a sa
         imi nazwo.                                                                                (2)

5.4      Ndi ngauri musi hu tshi vouthiwa vha ·ihoro ¼a Madimokirati ndi vha- nzhi
         nga dzivouthu u fhira vha ·ihoro ¼a Lushaka.                                              (2)

5.5      C/Muvhuso wa vhathu nga vhathu.                                                           (1)

5.6      O vha a si na ngoho ngauri e na vhatshena u ima na vhatshena ngeno e na
         vharema a tshi ima na vharema.                                                            (2)

5.7      Muaneawa dendele ngauri mafhungo o¾he a khou kwama ene.                                   (2)

5.8      Hu na khuµano ngauri vha ·ihoro ¼a Lushaka vha khou zwi vhona uri vha
         µo dzhielwa maanµa a u vhusa nga vha ·ihoro ¼a Madimokirati.                              (2)

5.9      Zwe nda guda ndi uri mudzulapo mu¿we na mu¿we u fanela u µivha
         tshiimo tsha polotiki ya shango ¼awe.                                                     (2)

5.10     Hai a i vhuedzi lushaka ngauri hu a vha na phambano vhukati ha vhathu na
         u tshinyadza ndaka sa zwo bvelelaho ngei Khayelitsha/Ee i a vhuedza
         lushaka ngauri hu a vha na u pfumedzana vhukati ha vhathu sa zwo itwaho
         nga De Wit na Muthumukhulu.                                                               (3)
                                                                                                   [18]

MBUDZISO 6: FINDINKODO – TT Mudau

6.1      Ofisini ya Skiet.                                                                         (1)

6.2      Ndi muthu a si na vhuimo/a si na ngoho.                                                   (1)

6.3      Skhosana ndi murema ngeno Skiet e mutshena/Vha dovha vha fhambana
         nga kuhumbulele kwavho siani ¼a zwa polotiki.                                             (2)

6.4      Ndi ngauri o vha a tshi khou ¾oµa u kunga vharema uri vha mu voutele.                     (2)

6.5      Ho vha na dzikhakhathi dze dza vhanga uri a pandamedzwe.                                  (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    6                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

6.6      C/Politiki                                                                                (1)

6.7      Ndi ngei Khayelitsha musi hu tshi vuwa dzikhakhathi vhukati ha mahoro.                    (2)

6.8      Ndi wa u sa takalelwa ha De Wit nga vharema vhunga vho fhedza vho mu
         pandela.                                                                                  (2)

6.9      I khou µiswa ngauri De Wit u khou µidzhenisa kha vharema ngauri u khou
         vhona vharema vha tshi µo bvelela kha u wana muvhuso.                                     (2)

6.10     Ee zwo khakhea vhunga u ya nga ndayotewa ya shango e na pfanelo ya u
         galatsha vhakhethi hu¿we na huṅwe hune a funa                                             (2)
                                                                                                   [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                             35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    7                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya

MBUDZISO 7: 'WO MU NONELA' – LL Mafenya

7.1      Ndi Isiraele.                                                                             (1)

7.2      Tsho vhangaho thaidzo ndi nge Thathani a fara lwendo e e¾he a si na
         munna wawe.                                                                               (2)

7.3      Ndi Thathani. Thaidzo ine a vha nayo ndi ya u funa mu¿we munna ngeno
         o maliwa.                                                                                 (2)

7.4      O kona ngauri ¾hoho ya nganeapfufhi iyi i a kunga.                                        (2)

7.5      A wela kha tshipiµa tsha u bveledza mafhungo. Musi Thathani a tshi isa
         phanµa na zwa vhuaµa na u tambisa tshelede.                                               (2)

7.6      O olwa sa muanewa dendele ngauri thaidzo dzo¾he dzi a mu kwama.                           (2)

7.7      Thero ndi ya uri vhafumakadzi vha tea u fulufhedzea kha mbingano.                         (2)

7.8      Ndi a tendelana na ¼ikumedzwa i¼i. Humbulani o vha a si na tshifhinga na
         mu¾a wawe nga n¾hani ha mushumo, zwa ita uri mufumakadzi a µiwanele
         mufarekano naho ho vha hu na tshelede muµini.                                             (2)

7.9      E o kona, o bveledza Thathani a sa µisoli kha zwiito zwawe ngeno
         Humbulani a sa konµeleli zwiito zwa mufumakadzi wawe.                                     (2)
                                                                                                   [17]

                                           NA

MBUDZISO 8: 'NI KHOU PFUKA MULAYO' – NA Milubi

8.1      Sa dendele.                                                                               (1)

8.2      Ndi Nomathemba na Janet.                                                                  (2)

8.3      Ndi u bveledza mafhungo. Ndi hune ra wana thaidzo ya Janet ya u funa
         Maduka i tshi khou endelela.                                                              (2)

8.4      Ndi wa uri Maduka u khou pfuka mulayo nga u funana na Janet wa
         mukhuwa ngeno ene e murema.                                                               (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    8                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

8.5      O kona ngauri o shumisa vhaanewa vha si gathi.                                            (2)

8.6      Ndi musidzana wa vivho ngauri ndi ene o vhivhaho Maduka kha Janet.                        (2)

8.7      Nga tshifhinga tsha Afrika Tshipembe ¼a kale hune u funana ha murema na
         mukhuwa zwa vha zwo iledzwa.                                                              (2)

8.8      B/Muµini wa Janet.                                                                        (1)

8.9      - Zwo tea ngauri ri kha shango ¼a demokirasi hune muthu a mala ane a
           funa.
         - Vha hone vhathu vhane vha khou zwi ita zwi khagala ngauri zwo
           tendelwa.                                                                               (2)

8.10     Ee o zwi kona ngauri a ro ngo tsha pfa nga ha u farwa ha Maduka.                          (2)
                                                                                                   [18]

                                 ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                                  35

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    9                            DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

MBUDZISO 9: 'Nµuni dza RDP' – TN Pholi

9.1      Nnµu dzi no fha¾elwa vhathu vha shayaho.                                                  (1)

9.2      Mafasi¾ere a nnµu dzavhuµi o kwashea.                                                     (2)

9.3      Tshifanyiso ndi tsha uri dzi dzulwa nga vhathu vho fhambanaho.                            (2)

9.4      Ndeme ndi ya u bvisela khagala uri zwithu zwi vha zwo tswukesa/tshika.                    (2)

9.5      Murendi o dinalea ngauri u vhona nnµu dza RDP dzi sa khou farwa
         zwavhuµi.                                                                                 (2)

9.6      aaba                                                                                      (2)

9.7      C/vhuaµa.                                                                                 (1)

9.8      Murendi u khou ¾u¾uwedza vhathu vha re na nnµu dza RDP uri vha vhe na
         vhudele.                                                                                  (2)

9.9      Vhathu vha vho µi thusa zwi¾ara¾ani.                                                      (2)

9.10     Hai ngauri murendi u dzi amba nga nµila i si yavhuµi na u nyefula vhathu
         vhane vha dzula khadzo a dovha a sumbedzisa uri zwo¾he zwi ½engisaho
         zwi wanala kha nnµu idzi/Ee ndi nga dzula ngauri u si na vhudzulo a hu na
         tshine wa nga ita tshihulwane ha vha u ¾hogomela afho fhethu.                             (2)
                                                                                                   [18]

MBUDZISO 10: 'Kha Mudzulathungo N Mmbi' – TN Pholi

10.1     Ndi wa u ¾avhanya.                                                                        (1)

10.2     U khwa¾hisedza mulaedza wa zwino khou itwa nga murendiwa ngae.                            (2)

10.3     Zwa uri murendiwa ngae o thusa vhathu vhanzhi.                                            (2)

10.4     U khou renda o takala ngauri u khou khoµa murendiwa ngae.                                 (2)

10.5     Tsho imela mishumo ye murendiwa ngae a shuma.                                             (2)

10.6     ·ifanyisi, ¼i amba uri vho wana zwivhuya zwinzhi.                                         (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2    10                     DBE/2019
                                          SC/NSC – Tsumbanµila ya u maka

10.7     Ndi u ¾u¾uwedza vhathu uri shangoni ri tea u thusana ri sa ¾aluli vhathu uri
         ri thusa vhafhio.                                                               (2)

10.8     Vese 20, o zwi itela uri a kone u awela tshirendoni nga u shumisa khoma.        (2)

10.9     Ndo guda uri u thusa vhathu ndi zwa ndeme/U shumesa zwi a vhuedza
         vhutshiloni.                                                                    (2)
                                                                                         [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D:                   35
                                                          MARAGAGU¹E:                    70

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019-memo/f0ce377b-891d-4d09-8702-35210bb75998) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2019-memo/b76d69b3-df22-436f-a764-8a3cef164a0d) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2019-memo/b9b1d440-9061-43e4-a3db-93700d16469d) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2018-memo/871dc932-0c1b-4e99-b552-92ee45cdf493) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019/b8038e43-a2c8-42a6-98aa-d6bd3b0e2c57) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2019/982c818e-5c5e-44ec-a6c1-15bfbf8fbda1) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
