# Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2019 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 question paper from the NSC May June 2019, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019/d18f67e6-0a25-4e25-baca-7e36c20f2eef
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC May June
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019/d18f67e6-0a25-4e25-baca-7e36c20f2eef)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2019 · tshivenda. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019-memo/2e58bbcd-afde-4062-97af-23ac9bde1928) — Memo · 2019 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRAAD 12

         SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
     NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                         BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2)

                                          2019

                                                                               MARAGA: 70

                                                                  TSHIFHINGA: Awara 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 21.

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      2                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

PFESESANI

1.       Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso.

2.       Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re
         Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha
         bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga
         dzine na tama u fhindula.

3.       Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A:

         KHETHEKANYO YA A:            Nganea            (35)
         KHETHEKANYO YA B:            ¶irama            (35)
         KHETHEKANYO YA C:            Nganeapfufhi      (35)
         KHETHEKANYO YA D:            Vhurendi          (35)

4.       Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI
         DZIºWE na DZIºWE.

         KHETHEKANYO YA A: NGANEA
         Fhindulani mbudziso MBILI kha nganea ye na guda.

         KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda.

         KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa.

         KHETHEKANYO YA D: VHURENDI
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.

5.       Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

6.       Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse.

7.       Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE
         na IºWE nga vhuronwane.

8.       Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa
         zwone kha bammbiri ¼a mbudziso.

9.       Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 60
         kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE.

10.      ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala.

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2       3                       DBE/2019
                                                       SC/NSC

ZWI RE NGOMU

Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula
vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he.

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda.
    NOMBORO YA MBUDZISO                MARAGA                         SIA¹ARI
1. U tshila ndi u vhona                    17                            5

2. U tshila ndi u vhona                               18                   6

3. Ho dina one                                        18                   8

4. Ho dina one                                        17                   9

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda.
5. Findinkodo                              18                              11

6. Findinkodo                                         17                   13

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa.
7. 'Wo mu nonela'                         17                               15

8. 'Ni khou pfuka mulayo'                             18                   16

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.
9. ' Nµuni dza RDP'                       18                               18

10. 'Kha Mudzulathungo'                               17                   20

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      4                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

MUTEVHE WA U SEDZULUSA

Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone.

 KHETHEKANYO                MBUDZISO              MBUDZISO DZI            LUSWAYO
                                                    TEAHO U                  √
                                                   FHINDULWA
A: Nganea                        1–4                   2

B: ¶irama                        5–6                     2

C: Nganeapfufhi                  7–8                     2

D: Vhurendi                      9–10                    2

PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo
           MBILI fhedzi.

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      5                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
nganea ye na guda.

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

'He inwi Maria, ni songo vhuya na vula, na vula ndi hone ndo lovha. Hoyu muthu
anga µi vha o fara mbaµo.'
'Irini ndi vule. Zwi a fana hoyu Mashudu u fanela u zwi µivha zwauri a thi tsha
mu funa.'
Nga murahu ha tshifhinganyana, Maria o ya o vula vothi. Mashudu o dzhena afha 5
nµuni o sinyuwa sa ndau ya tsadzi.
'Ni nga tou nyita nga u tou rali,' Muvhudzisi ndi Mashudu.
'Ndo ni ita zwifhio? Ni a zwi µivha. Iyi goloi i re afha nnµa ndi ya nnyi? A ni
mphinduli? Ndi a vhona a ni nnµivhi zwavhuµi lini!'

Mashudu u ralo a tshi khou la¾ela mipama kha Maria. Mpho nga u pfa Maria a 10
tshi khou rwiwa, a mbo µi gidimela ngei ha Mashudu. Mpho u vhonala e muthu o
kambiwaho tsho¾he lwa mafhelelo. Muthada i tshimbila i tshi µitika nga mbondo
na zwidulo. Zwezwi a tshi kha µi ri a fare Mashudu, Mashudu a vha o ¼i litsha vili
hanefha kha ningo, Mpho a ya e fhasi nga tshitiko ga! Mukota na wone u tshi thi
ta¿wi. A konµeledza a vuwa, a tshi ri a rwe-vho Mashudu, Mashudu a dovha a ¼i 15
litsha ¼i¿we vili hanefha kha ningo hafhu, Mpho a ya e fhasi bi! Ha mbo vha u
dzidzivhala. Mashudu a tshi vhona o no fushea nga u rwa avha vhathu, mbiti dza
vutshela goloi ya Mpho.

1.1      Fhethu hune aya mafhungo a khou bvelela hone ndi ngafhi?                               (1)

1.2      No vhala ayo mafhungo a re afho n¾ha ni vhona khuµano yo vhangwa nga
         mini?                                                                                  (1)

1.3      Lufuno lwa Maria na Mpho lwo thoma hani?                                               (2)

1.4      Mafhungo aya a sumbedza tshipiµa tshifhio tsha puloto? Ndi ngani ni tshi
         ralo?                                                                                  (2)

1.5      Mafhungo e na vhala afho nṱha a ṱana Mashudu sa mubvumbedzwa wa
         lushaka lufhio? Tikedzani phindulo yaṋu.                                               (2)

1.6      ¹alutshedzani mvumbo ya Maria buguni iyi.                                              (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      6                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

1.7      Mpho u a zwifha. Tendani kana ni hanedze no µisendeka kha
         nyambedzano yo vhaho hone vhukati ha Mpho na Phophi.                                   (2)

1.8      Sumbedzani masiandaitwa e Mpho a ¾angana nao nga n¾hani ha Nda¾iso
         a si na tsha khanani.                                                                  (2)

1.9      Vhuµipfi ha½u ndi vhufhio no sedza zwiito zwa Mpho wa dokotela.                        (3)
                                                                                                [17]

                                            NA

MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA B

'Goloi na yone ya vha i tshi khou swika khothoni. Vhuraru havho vha ya vha
valelwa, fhedzi vha valelwa fhethu ho fhambanaho.'
Vho Phophi vho ri u vhona zwauri munna wavho o farwa, vho mbo µi gidimela
ha Vho Ravhutsi vha vha humbela uri ndi khwi½e vha tshi ya u humbelela munna
wavho beili. Vho Ravhutsi a vho ngo hana, vho mbo µi doba bege yavho vha 5
gidimela tshi¾itshini tsha mapholisa. Vho Ravhutsi vha swika vha lingedza uri
Mpho a fhiwe beili, fhedzi zwe vhutoto. Ha pfi mulandu wa Mpho ndi
muhulwane nga maanµa lune a fhiwa beili, a nga kha µi shavha. Tshi¿we tsha
vha tsha uri mulandu uyu u µo ¾avhanya uya khothe lune a hu nga µo vha na
maµuvha manzhi ane a nga wanala sa a beili. Nga murahu, ndi hone-ha 10
Vho Ravhutsi vha tshi vhudzisa Mpho zwauri o farelwa mini. Mpho a vha
¾alutshedza u bva mathomoni u swika magumoni; a vha vhudza nga ha vhukonani
hawe na Maria; nga ha dzinndwa dzawe na Mashudu; nga ha musi ene Mpho a
tshi ya u hira Dugudzha na Dzwaini. Zwenezwi Mpho a tshi khou amba,
Vho Ravhutsi vho vha vha tshi khou talatadza mbuno khulwane buguni.           15
'Ndi khou ri ndi tshi sengulusa mulandu wavho, nda wana hu uri hezwi vha tshi
ya khothe, vha fanela u hanedza zwo¾he zwine zwa µo ambwa nga Dugudzha na
Dzwaini.'
'Vha ri ndi hanedze? Zwi µo shuma?'

2.1      Mafhungo aya a khou bvelela ngafhi?                                                    (1)

2.2      Muanewa dendele buguni iyi ndi nnyi?                                                   (1)

2.3      Sumbedzani uri ndi tshini tsho itaho uri avho vhathu vha valelwe khothoni.             (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      7                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

2.4      Vhambedzani hune Dzwaini na Dugudzha vha fana hone zwi tshi ya kha
         matshilele avho.                                                                       (2)

2.5      Nangani phindulo yo teaho.

         Phophi o olwa sa muanewa ane a ...

         A    pfela munna wawe vhu¾ungu.
         B    si pfele munna wawe vhu¾ungu.
         C    funa u lifhedza.
         D    vhenga vhoramilayo.                                                               (1)

2.6      Mafhungo aya a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani phindulo
         yaṋu.                                                                                  (2)

2.7      U vha na tshelede a zwi tandululi thaidzo ine muthu a vha nayo
         vhutshiloni. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i nga zwo bvelelaho kha Mpho.                      (2)

2.8      ¹alutshedzani zwo bvelelaho kha thasululo ya bugu iyi zwi tshi elana na
         vhutshilo ha Mpho, Dugudzha na Dzwaini.                                                (2)

2.9      Phophi na u pfiswa hawe vhu¾ungu, u a kona u hangwela. Sumbedzani
         vhungoho ha fhungo i¼o nga mbuno MBILI.                                                (2)

2.10     Ngavhe no vha ni ramilayo, no vha ni tshi µo vha no fhelisa mulandu wa
         Dzwaini, Dugudzha na Mpho nga nµila-µe? ¹alutshedzani nga mbuno
         THARU.                                                                                 (3)
                                                                                                [18]

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      8                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 3: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
nganea ye na guda.

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

'N½e ndo µa hafha vhathu vha hashu nge nda guda zwi¿we zwithu vhutshiloni.'
O ri u ralo avha vhavhili vha sokou sedzana. Ene a tshi isa phanµa a ri: 'Ndo lwisa
nga nµila dzo¾he u sendedza vhathu kule na lupfumo lwa khotsi anga nge nda
humbulela uri vhathu vha khou ¾oµa u nnµeledza. ¸amusi ndi tshi khou amba a
thi tsheena na peni naho ndo vha ndi si na shaka ¼i no khou nnµeledza.              5
Vhathu vha hashu, ndo zwi dzhiela n¾ha na u kona u zwi vhona uri vhathu nga
lufu lwa mme anga vho vha vho µa u ntikedza na u mphalala fhedzi. Kha ndi
farelwe kha maipfi o¾he e nda pora vhathu ngao nga mulandu wa tseµa. Ngoho
ndi khou µisola vhukuma. Nga mbilu yanga yo¾he ndi khou humbela pfarelo.
Vhathu kha vha dovhe vha n¾anganedze sa ¿wana wavho.' O ri u ralo a lila lu 10
¾omolaho mbilu. Tshililo itshi tsha kwama khaladzi na khaladzi.
'Ri½e ro vha ro no hangwa kale zwo iteaho muµuhulu. Nahone a ro ngo vhuya ra
zwi dzhenisa mbiluni. Ene kha pfe e hayani muµuhulu. A ri koni u la¾a ¿wana nga
phaµi na musi na muthihi. Ene u muraµo wa vhutshilo hashu. Sa zwenezwo kha
pfe o swika hayani; a si zwone kani khaladzi?' Vho ri u ralo Vho Maboho vha 15
lavhelesa khaladzi. Munna we a vha o fha¾wa sa musadzi. Kaleni havho u a zwi
vhona uri vho vha vha tshi tou fhunzhela vhasidzana. Zwo¾he khavho zwo vha
zwo linganela.

3.1      Mafhungo a nganea iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio?                           (1)

3.2      Ngeletshedzo o olwa sa muanewa wa lushaka lufhio? Ndi ngani ni tshi ralo?              ?(2)

3.3      Ndi mini tsho itaho uri Ngeletshedzo a µiwane a tshi khou amba na vhathu
         vha re afho mafhungoni?                                                                 (2)

3.4      Khuµano yo bvelelaho vhukati ha Ngeletshedzo na vhathu vha re afho n¾ha
         musi wa nzudzanyo ya mbulungo ya mme awe ndi ya lushaka lufhio?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                                (2)

3.5      Nangani phindulo yo teaho.
         Vhushaka vhukati ha Ngeletshedzo na Vho Olga ndi ha ...
         A      makhulu na muµuhulu.
         B      mme na ¿wana.
         C      muzwala na muzwala.
         D      malume na muµuhulu.                                                             (1)
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      9                        DBE/2019
                                                      SC/NSC

3.6      Vhuµipfi ha Ngeletshedzo mafhungoni aya ndi vhufhio? Ndi ngani ni tshi
         ralo?                                                                                   (2)

3.7      Dzina ¼a bugu ¼i elana hani na mafhungo a nganea iyi no sedza vhutshilo ha
         Ngeletshedzo?                                                                           (2)

3.8      ¹alutshedzani ma¾hakhe a nganea iyi                                                     (2)

3.9      No sedza mafhungo a re afho n¾ha ndi pfunzo ifhio ine na guda?                          (2)

3.10     Arali ni khonani ya Ngeletshedzo no vha ni tshi µo mu eletshedza zwifhio
         malugana na ndeme ya pfunzo?                                                            (2)
                                                                                                 [18]
                                            NA
MBUDZISO 4: HO DINA ONE – Sharon Mbedzi

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

Veronica na Sibongile vha dzhia madzulo fha¼a. Zwa dzhia tshifhinga Zakes a sa
khou bvelela. Nga murahu a swika a dzhena. Sibongile a µidzudzanya zwavhuµi.
Veronica a sa vhuye a dzinginyea. Khae o dzhenaho a si Bra Zakes.
'Welcome Sib, 100% protected.' O ri u ralo Bra Zakes a dzula kha sofa ¼awe ¼i
re thungo ha ma¿we ¼o kwamaho luvhondo.                                        5
'Thanks, welcome my colleaque, her name is Veronica.' U khou ralo Sibongile
o tou takuwa a ima nga milenzhe.
'Welcome Veronica.' U khou ralo Bra Zakes o dzula kha Sofa ¼awe a tshi nga
o tou eµela. Khofheni o ambara ngilasi ntswu. 'Thanks!' Ndi Veronica we a ralo
o dzula kha Sofa. 'Kha ri ambe mushumo Sib, no vhewa ngani fhano?' U khou 10
ralo Zakes o sedza Sibongile. Nga itshi tshifhinga o vha a tshi vho amba nga
Tshizulu.
Sibongile: 'Hoyu mushumisani u na thaidzo na ¼i¿we tsilu ¼i re Limpopo. O ¼i rwa
tshelede, zwino ¼i khou i ¾oµa murahu.'
Zakes: 'Zwino?'                                                                     15
'Ha khou ¾oµa u ¼i vhulaha, zwine a khou ¾oµa ndi uri ¼i dzule kana u fela dzhele.'
'A hu na thaidzo, tenda a µa tsini hanga. Ha nga fhedzi ¿wedzi a songo farwa
hoyo.'
'N½e na inwi Sib ri a µivhana.' O ri u ralo Zakes a ita ngafhadzo i µivhiwaho nga
Sibongile.                                                                          20

4.1      Mafhungo e na vhala afho nṱha a khou bvelela ngafhi?                                    (1)

4.2      Madalo a Veronica na Sibongile afho mafhungoni o vhangwa nga khuµano i
         re vhukati ha nnyi na nnyi?                                                             (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     10                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

4.3      Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                         (2)

4.4      Mafhungo e na vhala a ¾ana Bra Zakes sa muthuµe? Tikedzani phindulo
         ya½u.                                                                                  (2)

4.5      Sibongile o olwa sa mubvumbedzwa wa lushaka lufhio? Ndi ngani ni tshi
         ralo?                                                                                  (2)

4.6      Mafhungo a nganea iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio? Tikedzani
         nga mbuno MBILI.                                                                       (2)

4.7      Thero ine ra i wana kha nganea iyi ndi ifhio?                                          (2)

4.8      Muhumbulo muhulwane u no wanala kha nganea iyi ndi ufhio?                              (2)

4.9      Ni a pfela vhu¾ungu Ngeletshedzo kha zwe a ¾angana nazwo nga mulandu
         wa tshikwekwe tshe a lukelwa? Tikedzani phindulo ya½u.                                 (2)
                                                                                                [17]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                         35

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     11                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

MBUDZISO 5: FINDINKODO – TT Mudau

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
µirama ye na guda.

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa
nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

MUTHUMUKHULU: Kha muvhuso une wa µo vha hone mi¿waha miraru
              iµaho, Phuresidenthe wa shango u µo vha muthihi, a vha
              tsha µo vha vhavhili.
DE WIT:       Ri½e i¼o a ri imi na¼o. Ri vhona ¼i sa µo fha¾a lushaka,
              ¼i µo hudza dziphambano vhukati ha lushaka, khwi½e ndi                     5
              musi vhathusaphuresidenthe vhe vhavhili.
SKOSANA:      Thaidzo ndi ya uri zwi khou µurela shango u badela
              poswo dzi si na mushumo. Mi¿we mishumo i khou sokou
              dovholola ngeno i sa µisi mvelephanµa. Phuresidenthe
              kha vhe muthihi, a vhe na mufarisi muthihi.                                10
MUºWE WA CAP: I¼o ri ima na¼o.
MUºWE WA VCP: Na ri½e ri ima na ¼a phuresidenthe muthihi na
              muthusaphuresidenthe muthihi. Kha zwi ombedzelwe
              kha ndayotewa heyi.
COETZEE:      Vhanna, kha ri litshe u ita zwithu ri songo thoma                          15
              ra     humbula.    ·a    phuresidenthe    muthihi    na
              muthusaphuresidenthe muthihi a thi imi na¼o. ·i na
              vhu¾udze¾udze ngauri muvhuso uyu a u na ndinganyelo
              ya mihumbulo ya vhathu vho fhambanaho. U µo isa
              phanµa na vhufogoli hawo hu si na mu¿we a kaidzaho na                      20
              u sumba nµila dzo peamaho.
DE WIT:       Ri khou amba nga 'Checks and balances'.
MUTHUMUKHULU: A si dimokirasi heyo. Vhathu vha µo vhusa nge vha
              voutelwa nga vhathu. Hezwi zwa u sokou kumedza
              vhathu zwidulo ngeno vha songo voutelwa zwi khou µo                        25
              fheliswa kha khetho dzi µaho.
DE WIT:       Ndi ngazwo ri½e ri tshi ri kha ri tendelwe ri bve
              muvhusoni hoyu hu tshee na tshifhinga ngauri arali ra
              ¾wa muvhusoni hoyu, ri µo ¼iwa. Vhathu a vha nga ri
              µivhi.                                                                     30

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     12                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

5.1      Mafhungo e na vhala a wela kha tshipiµa tshifhio tsha puloto?                          (1)

5.2      Bulani fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone?                                   (1)

5.3      Sumbedzani hune Muthumukhulu na De Wit vha fhambana hone siani ¼a
         zwa polotiki?                                                                          (2)

5.4      Ndi mini tsho vhangaho uri hu songo vha na vhathusaphuresidennde
         vhavhili sa zwe De Wit na Coetzee vha zwi tamisa zwone?                                (2)

5.5      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         ¹halutshedzo ya dimokirasi ndi …

         A      u µivoutela iwe mu½e.
         B      u wana zwidulo zwinzhi kha muvhuso wa vundu.
         C      muvhuso wa vhathu nga vhathu.
         D      u kona u vhusa vhathu.                                                          (1)

5.6      Mvumbo ya De Wit siani ¼a zwa polotiki ndi ifhio?                                      (2)

5.7      Muthumukhulu u wela kha lushaka lufhio lwa vhaanewa. Tikedzani.                        (2)

5.8      Ndi ngani hu na khuµano kha mafhungo e na vhala?                                       (2)

5.9      Ndi zwifhio zwe na guda kha µirama iyi?                                                (2)

5.10     Ni vhona polotiki i tshi vhuedza lushaka? Tikedzani phindulo ya½u nga zwi
         bvaho kha µirama iyi.                                                                  (3)
                                                                                                [18]

                                            NA

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     13                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 6: FINDINKODO – TT Mudau

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha µirama ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa
nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA F

SKIET:        (E e¾he) Matshelo ndi µuvha ¼a khetho dza masipala. Ha, ri µo
              vhona. (ºo tshifhinganyana)
              Onoyu De Wit u imelela nnyi ngauri o no tou dzhena kha u vha
              hawe murema? Hoyu munna u khou thoma u rengisa lushaka lwa
              Maafurikanere. Na zwine a amba zwone a zwi pfali. (Hu dzhena 5
              Skosana)
SKOSANA: Môre! Môre! Gaan dit goed?
SKIET:   More minista, dit gaan goed, hoe gaan dit met jou?
SKOSANA: Random somaar! (Vha a sea)
         Edzou mmbudza Skiet, u ngafhi Muhulisei De Wit?                                  10
SKIET:   De Wit Khayelitsha? (U a humbula. ºo tshifhinganyana.) Minista
         hafhu?
SKOSANA: U humbula zwone, a thi tsha vha minista.
SKIET:   Ek is jammer, ek is jammer, minista.
SKOSANA: Ek voel jammer vir jou ook.                                                      15
SKIET:   (O akhamala) Wat?
SKOSANA: U a vhona hou¼a murangaphanµa wau u khou sokou µinetisa. U
         khou pwasha vhuthihi ha lushaka lwa Maafurikanere. Vhona, u
         pesukana hawe Khayelitsha a ho ngo mu vhuisela lukuna, o bva nga
         dza mapfene henengei. U a µivha ndi mini, Skiet?                                 20
SKIET:   Ii!
SKOSANA: Muthu mutswu u nga si mu renge. De Wit kha litshe u rengisa
         lushaka lwa hawe a lu fha¾e a ¾utshele u amba mazwifhi phanµa ha
         vhathu ngauri vha µo mu rwa.
SKIET:   Eyaa?                                                                            25
SKOSANA: Iwe na Klank na Jan khwi½e ni tshi bva na litsha De Wit a tshi
         penga e e¾he. Pfesesai hafha.
SKIET:   Ndo thetshelesa.

6.1       Bulani fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone.                                  (1)

6.2      Skiet ni mu vhona sa muanewa wa mvumbo-µe?                                             (1)

6.3      Ndi ngafhi hune Skosana na Skiet vha fhambana hone siani ¼a polotiki na
         murafho?                                                                               (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     14                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

6.4      Ndi tshini tsho itaho uri De Wit a vhe na muhumbulo wa u ya
         Khayelitsha?                                                                           (2)

6.5      Ho bvelela mini musi De Wit o ya Khayelitsha?                                          (2)

6.6      Nangani phindulo yo teaho.

         Mafhungo a ino bugu a elana na zwa …

         A      vhurereli.
         B      pfunzo.
         C      politiki.
         D      mutakalo.                                                                       (1)

6.7      Tshipiµa tsha ma¾hakhe kha iyi µirama ndi ngafhi? ¹alutshedzani.                       (2)

6.8      Muhumbulo muhulwane wa mafhungo a re afho nṱha ndi ufhio?                              (2)

6.9      Khuḓano ya Skiet na De Wit yo µiswa ngani? ¹alutshedzani.                              (2)

6.10     Inwi ni vhona u thathiwa ha De Wit ngei Khayelitsha zwo khakhea?
         Tikedzani muhumbulo wa½u.                                                              (2)
                                                                                                [17]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                         35

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     15                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya

MBUDZISO 7: 'WO MU NONELA' – LL Mafenya

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho.

TSHIBVELEDZWA TSHA G

Lwendo lwo vha lwone mu bva na nye¾e. Ndi zwine vhanzhi vha µi ri lwendo lu
naka u na mu¿we. Nge a vha e e¾he, o mbo µi µi¾oµela khonani kha tshigwada
hetshi tshine a vha natsho. Dzone ha ngo vhuya a lenga u dzi wana. Nahone vha
tshi sala vha tshi takuwa vhukavhamabufho o vha o no µi vha na khonani. U dina
khonani ye a wana ndi ya tshinnani.                                            5

Vhu¼a vhukonani ho mbo µi vhidza vhuµavhu. Lwendoni vhathu vho tou
µivhonisa, ndi kakara-kakara. Vhane vha mu µivha Thathani vho pfa zwi tshi ita
na u shonisa. Ndi hune vha tshi swika hayani zwa tea u ambiwa, kana ndi dzone
dzi no fela maramani. Hu tou vha ene mu¾hannga na musidzana, u ¾angana ndi
kule na haya, areµi. Vho µi tou vhuya vha vhuya lwendoni a tshi µi vha kha 10
mishumo yawe Thathani.

Zwithu i¾eli zwa thoma u huma zwi a konµa. A vho ngo zwifha vhe vha ri ya ¼a
mu½awa a i humi. Naho izwi zwe a vha e khazwo ngei Isiraele zwi tshi nga a zwo
ngo swika nµevheni dza Humbulani, zwine a vho ita zwi nga zwi µo dina. U
vhuya Isiraele o no µigudisa miµifho ya tshifhinga nyana zwi khou dina. U vho 15
tou zwi vhona tsho¾he uri munna wawe ha khou mu londa lini. U vho dzula a tshi
khou gungula. Ndi zwe u gungula hawe a vhuya a hu swikisa na kha khonani
yawe hoyu Mukatshelwa.

7.1      Ndi ngafhi hune vhathu vha khou dala hone mafhungoni a re afho n¾ha?                   (1)

7.2      Tshivhangi tsha khuḓano yo vhaho hone mafhungoni aya ndi tshifhio?                     (2)

7.3      Sumbedzani muanewa dendele na thaidzo yawe.                                            (2)

7.4      Inwi ni vhona muṅwali o kona u fusha ṱhoµea ya nganeapfufhi zwi tshi
         kwama ṱhoho? Tikedzani phindulo ya½u.                                                  (2)

7.5      Mafhungo e na vhala a wela kha tshipiµa tshifhio tsha puloto. Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                         (2)

7.6      Thathani o olwa sa mubvumbedzwa-µe u ya nga mafhungo e na vhala?                       (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      16                            DBE/2019
                                                       SC/NSC

7.7      Thero ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio?                                                         (2)

7.8      'Tshelede a si hone vhutshilo' Ni a tendelana naa na ¼ikumedzwa i¼i?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                                     (2)

7.9      Ni vhona mu¿wali o kona u bveledza tshipiµa tsha vhaanewa vhahulwane
         kha nganeapfufhi iyi naa? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno MBILI dzi
         pfalaho.                                                                                     (2)
                                                                                                      [17]

                                            NA

MBUDZISO 8: 'NI KHOU PFUKA MULAYO' – NA Milubi

TSHIBVELEDZWA TSHA H

Maduka o ri u dzhena rumuni yawe a sutula avurolo ¼awe. Kana o vha mafhungo
a uri u khou ¾oµwa nga tshikhaphikhaphi nga musadzi wa mukhuwa wee, a mbo
µi gidimela shawarani. U dzhena a vulela maµi, ha mbo µi vha u thoma na u
µidoswola a songo tsha kokodza na lu¼a lulabi lwa pulasi¾iki.

Ha ri a tshi tou ima nga fasi¾ere ma¾o a ri vhona. U¼a musadzi wa vhathu u vhona 5
maduka a tshi khou pupumisa tshisibe. Musi a tshi µodza muvhilini a vhona
zwifhanga zwa Maduka zwo vhea thavha. Misipha ya zwirumbi yo vhea migero sa
i livhaho masimuni. Maµi a shawara a tshi khou munela sa mvula ya mibvumbi.
U ralo ya kuvhulula tshisibe tshi¼a tshi re kha muvhili wa Maduka.

Maduka a isa tshanµa, a mbo µi vala a¼a maµi. A anulula thaula yawe ye ngayo a 10
thoma u µiphumula ngauralo, a sedza mbumbo ya muvhili wawe a pfa a tshi
fushea. Ha ri a tshiri ma¾o hari! A vhona u¼a mufumakadzi wa mukhuwa o ima o
mu tielela. A mbo µi thamuwa, a fara lu¼a lulabi lwa pulasi¾iki a lu kokodza lwa
vala. A ima e ¿oo!

Maduka a tshi livha nµuni ya u¼a mukhuwa ndi musi o rwela zwithu zwawe. 15
Muvhilini ndi musi o tshikhipha tshi no sia khana yo tou dimutshela nnµa
zwavhuµi. Vhurukhu hone ¼o vha ¼i sila ¼a 'cut-rite'. Milenzheni o rwa nga
tshienda tsha dzina tshitswu na swogisi dza mavhalamavhala.

8.1      Maduka o olwa sa mubvumbedzwa-µe?                                                            (1)

8.2      Bulani vhaanewa         VHAVHILI     vhe     khuḓano   ya     µisendeka      khavho
         mafhungoni aya.                                                                              (2)

8.3      Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipiµa tshifhio tsha puloto? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                               (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                       Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     17                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

8.4      Mu¾oµo muthihi wa nganeapfufhi iyi ndi ufhio?                                          (2)

8.5      Mu¿wali o kona naa u fusha ¾hoµea ya vhaanewa kha nganeapfufhi iyi?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                               (2)

8.6      Nomathemba ndi musidzana wa mvumbo-µe? ¹alutshedzani.                                  (2)

8.7      Mafhungo a nganeapfufhi iyi a khou bvelela nga tshifhinga tshifhio no
         sedza tshanduko shangoni ¼ashu?                                                        (2)

8.8      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Fhethu hune mafhungo aya a khou bvelela hone ndi …

         A      muµini wa Maduka.
         B      muµini wa Janet.
         C      ¶oroboni ya Sibasa.
         D      tshikoloni.                                                                     (1)

8.9      Inwi ni vhona zwiito zwa Maduka na Janet zwo tea naa musalauno?
         Tikedzani nga mbuno MBILI.                                                             (2)

8.10     Inwi ni vhona mu¿wali o zwi konana u fusha ¾hoµea ya u sia muyani?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                               (2)
                                                                                                [18]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                         35

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     18                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

SHOTHODZO – TN Pholi na TK Mkansi

Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho:

    'Nµuni dza RDP' – TN Pholi
    'Kha mudzulathungo N Mmbi' – TN Pholi

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.

MBUDZISO 9

Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo
μisendekaho khatsho.

N¶UNI DZA RDP – TN Pholi

1        Ma¾o o vhona ndi kule nda kungea,
2        Tsini-tsini nda sendela,
3        Muhumbulo wo pika u fushea,
4        Nda sendelesa nda ¾ovhowa.

5        Nnµu dzavhuµi mafasi¾ere mabuli,
6        Mbondo dzo kunaho dzo dona kavhili,
7        Mivhala i kungaho i ½engisa u sedza,
8        ¹hanga dzo fulelwaho, fhasi malege o awela.

9        Zwi¾ara¾a zwo shanduka mabunga,
10       Milambwana i elaho wa nwa maµi u a golola,
11       Dzo faho mmbwa haya hadzo ndi henefho,
12       Vhadzadze a vhana mashika vha posa.

13       Nnµu dza RDP vhadzuli vhadzo,
14       Namusi ndi vhano, matshelo ndi avho,
15       Nµevhe u dzinga ho µala,
16       Zwilidzo u µala, miungo phosho zwo hudza.

17       Vhana na vhokhotsi vha gekhana khoroni,
18       Vha¿we vha tshi dzhena, vha¿we vha tshi bva,
19       Zwi ½engisaho zwo¾he fhano ndi hone haya,
20       Vhathu vho shanduka zwipuka nga husili.

21       Vhahashu, nnµu dze na ½ewa,
22       Tondani, kunakisani ni fushe vhafhi,
23       Shandukani, vhuthu na vhudele zwi vhe zwa½u,
24       Nµuni dza RDP fha¼a.

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     19                        DBE/2019
                                                      SC/NSC

9.1      Murendi a tshi ri nnµu dza RDP u khou amba nnµu dzifhio?                                (1)

9.2      Sumbedzani zwine vese ya 5 ya amba zwone.                                               (2)

9.3      Nga murahu ha u vhala vese 13 na 14 ni µelwa nga tshifanyiso tshifhio?                  (2)

9.4      ¹alutshedzani ndeme ya ipfi: 'Dona' ·i re kha tshitanza tsha vhuvhili.                  (2)

9.5      Murendi uyu o takala naa? Ndi ngani ni tshi ralo?                                       (2)

9.6      Sumbedzani tshikimu tsha raimi kha tshitanza tsha vhuraru.                              (2)

9.7      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Murendi o sumbedzisa vhadzuli vha nµuni dza RDP vhe vhathu vha …

         A      Vhudele.
         B      Zwivhuya.
         C      Vhuaµa.
         D      Vhuthu.                                                                          (1)

9.8      Ndi ufhio mulaedza une murendi a tama u u fhirisa nga tshitanza tsha
         vhurathi?                                                                               (2)

9.9      ¹alutshedzani zwine vese 9 ya amba zwone.                                               (2)

9.10     Inwi ni nga takalela u dzula nµuni dza RDP dzine murendi a khou amba
         ngadzo? Ndi ngani ni tshi ralo?                                                         (2)
                                                                                                 [18]

                                            NA

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     20                       DBE/2019
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 10

Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo
μisendekaho khatsho.

KHA MUDZULATHUNGO N MMBI – TN Pholi

1        U µiita mudzulathungo khole,
2        Vhukati ha vhathu u dzula u hone fha¼a,
3        Zwauri u mudzulathungo zwa mbo hanedzwa,
4        U mudzulavhathuni nga zwe wa fhiwa.

5        Mbilu yau a si mmbi,
6        Yau ndi mbuya zwi a µivhea,
7        Zwau u pfi mmbi ndi dzina, ndi nzulele,
8        Thuso kha vhanzhi wo ½ekedza.

9        Vhukati ha vhathu ndo u vhona,
10       Vhuimo ha u vha murangakusi ndo hu vhona,
11       Zwi mbo bula uri a u pfi mudzulathungo,
12       ·au ndi ¼a mudzulavhukati ha vhathu.

13       ¸ala dzau iwe Mudzulathungo,
14       Ho¾he he dza fara ndo vhona,
15       Zwivhuya sa mvula ya mibvumbi zwo u ½ela,
16       U sa mwemwela khofheni u tou µifara ndi a tenda.

17       Vhubva a si ¾hama yau,
18       Ndo u vhona u tshi shishinika, mabiko a phopha,
19       Wa kokodza na ri½e vhe ra vha ro tibwa,
20       Wa ri vusa ra µivha vhuri½e, ra tevhela ro fhumula.

21       Mmbi yau ½amusi yo khwa¾ha,
22       Sedza murahu u vhone,
23       Mutshatshame we wa alusa wo¾he,
24       Pfunzoni na vhutshiloni,
25       Ndi mmbi mbuya a si mmbi mmbi.

10.1     Mutevhetsindo wa tshirendo itshi ndi ufhio?                                            (1)

10.2     Kha mutaladzi kana vese 25, murendi o shumisa ndovhololo ya maipfi. O
         zwi itela mini?                                                                        (2)

10.3     Vese kana mutaladzi 23 u khou bvisela khagala zwifhio?                                 (2)

10.4     Murendi u khou renda e kha ¼imudi ¼ifhio ¼a tshirendo?                                 (2)

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     21                 DBE/2019
                                                      SC/NSC

10.5     Murendi o shumisa tshiga: '¸ala' Kha vese 13. Inwi ¾alutshedzani uri tsho
         imela mini?                                                                  (2)

10.6     Sumbedzani figara ya muambo yo shumiswaho kha vese 15 ni dovhe ni ½ee
         na ¾halutshedzo yayo.                                                        (2)

10.7     Muhumbulo muhulwane wa tshirendo itshi ndi ufhio?                            (2)

10.8     Topolani vese he murendi a shumisa khaesura ni dovhe ni sumbedze uri o
         zwi itela mini?                                                              (2)

10.9     Nga murahu ha u vhala tshirendo itshi, ndi zwifhio zwine na sala no guda
         vhutshiloni?                                                                 (2)
                                                                                      [17]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D:               35
                                                           MARAGAGU¹E:                70

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2019/b8038e43-a2c8-42a6-98aa-d6bd3b0e2c57) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2019/982c818e-5c5e-44ec-a6c1-15bfbf8fbda1) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2019/8dabea0b-05b2-42a7-bcd5-903155a2c53e) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2022/bb7c6ba2-8056-42b4-bf72-743dc426e32b) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p2-may-june-2021/69c3e373-4a02-4f1c-a86d-c35c9a98c82e) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2018/63a1b89d-2bf0-47f7-bc01-633e01876058) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
