# Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2022 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 question paper from the NSC May June 2022, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2022/bb7c6ba2-8056-42b4-bf72-743dc426e32b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: NSC May June
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2022/bb7c6ba2-8056-42b4-bf72-743dc426e32b)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2022 · tshivenda. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRAAD 12

         SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
     NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                         BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2)

                                          2022

                                                                                MARAGA: 70

                                                                  TSHIFHINGA: Awara 21/ 2
                                                                        TableMountain

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 21.

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                      Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      2                        DBE/2022
                                                      SC/NSC

PFESESANI

1.       Vhalani sia¾ari he¼i nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso.

2.       Ni SONGO lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani Thebu¼u ya Zwi re
         Ngomu kha sia¾ari ¼i tevhelaho ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha
         bugu dze na guda ¿waha uno. Vhalani mbudziso idzo ni koneha u nanga
         dzine na tama u fhindula.

3.       Bammbiri he¼i ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A:

         KHETHEKANYO YA A:           Nganea              (35)
         KHETHEKANYO YA B:           ¶irama              (35)
         KHETHEKANYO YA C:           Nganeapfufhi        (35)
         KHETHEKANYO YA D:           Vhurendi            (35)

4.       Fhindulani MBUDZISO MBILI dzo fhelela u bva kha khethekanyo MBILI
         DZIºWE na DZIºWE.

         KHETHEKANYO YA A: NGANEA
         Fhindulani mbudziso MBILI kha nganea ye na guda.

         KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda.

         KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa.

         KHETHEKANYO YA D: VHURENDI
         Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.

5.       Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri u ni thuse.

6.       Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a KHETHEKANYO IºWE
         na IºWE nga vhuronwane.

7.       Nomborani phindulo dza½u kokotolo sa zwe mbudziso dza nomboriswa
         zwone kha bammbiri ¼a mbudziso.

8.       Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 75
         kha KHETHEKANYO IºWE na IºWE.

9.       ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhonala.
                                                                 TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2       3                       DBE/2022
                                                       SC/NSC

ZWI RE NGOMU

Sia¾ari i¼i ¼i »o thusa vhalingiwa kha u nanga mbudziso dzine vha ¾o»ou dzi fhindula
vha songo vhuya vha vhala bammbiri ¼o¾he.

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganea ye na guda.
    NOMBORO YA MBUDZISO                MARAGA                         SIA¹ARI
1. U tshila ndi u vhona                    18                            5

2. U tshila ndi u vhona                               17                   6

3. Ho dina one                                        18                   8

4. Ho dina one                                        17                   9

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha µirama ye na guda.
5. Findinkodo                              18                              11

6. Findinkodo                                         17                   13

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha nganeapfufhi dze na ½ewa.
7. 'Ai! Ndi mini?'                        18                               15

8. 'Vulani mufunwa wanga'                             17                   16

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.
9. 'Sa musadzi'                           18                               18

10. 'Mbingano'                                        17                   20
                                                                 TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      4                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

MUTEVHE WA U SEDZULUSA

Itani luswayo kha khethekanyo dze na fhindula dzone.

 KHETHEKANYO                MBUDZISO             MBUDZISO DZI             LUSWAYO
                                                   TEAHO U                   √
                                                  FHINDULWA
A: Nganea                        1–4                  2

B: ¶irama                        5–6                     2

C: Nganeapfufhi                  7–8                     2

D: Vhurendi                      9–10                    2

PFESESANI: Ivhani na vhu¾anzi uri no fhindula mbudziso u bva kha khethekanyo
           MBILI fhedzi.

                                                                   TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      5                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
nganea ye na guda.

MBUDZISO 1: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma¶adzhe

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA A

'Naa ndi nnyi ane a khou khokhonya?' Vho ·iedza vha vhudzisa mbudziso iyi vha
tshi nga vho μalelwa zwi¾uku, hanefha hune muthu wa hone a tshi khokhonya a tou
nga a sa wisa na mihangammbwa? Vha ya vula vothi.

'Kha vha vule nga u ¾avhanya, ndi ¾uwe na musadzi wanga!' Vho ·iedza vho mbo μi
zwi μi zwi μivha zwauri muambi uyo ndi Mpho. Vhunga muthada yo μitika nga 5
vothi, vho ri vha tshi tou vula vothi, ya mbo μi tou wela nga ngomu nμuni nga
dzithumbu ye phasha! Izwi ndi zwi¿we vho, a si zwi¿we vho ngani? Hu na
mukwasha a no dzhena nμuni ya makhulu nga u tou wa. Halwa ho¾he ha mbo μi
bva.

'He Phophi! Iμani na maμi na labi ni phumule tshika heyi ya munna wa½u.' 'A nga 10
vha munna wanga a mpandamedza nga banga?' 'Tshivhanda! Ri vhudzeni uri ni
khou ¾oμa mini fhano muμini wanga?' Vho ·iedza vha ralo na a¼a ma¾o avho
matswuku o bvaho tsho¾he.

'N½e ndo μa u dzhia musadzi wanga kana arali vha sa mphi ene, ndo μa u dzhia
tshelede yanga.' Mpho u amba zwanμa zwi tshi ya n¾ha na fhasi.               15

'N½e a thi tsha vhuyelela kha hoyu muthu.' Phophi u amba tshifha¾uwo tsho tswuka
tsho tou pilivhili.

1.1      Vhathu vha re afho mafhungoni vha khou amba vhe ngafhi?                                (1)

1.2      Bulani vhushaka vhu re hone vhukati ha Vho ·iedza na Phophi?                           (2)

1.3      Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana Mpho sa mubvumbedzwa wa mvumbo-μe?                      (2)

1.4      Ndi tshipiμa tshifhio tsha puloto tshi ¾anwaho nga mafhungo a re afho
         n¾ha?                                                                                  (2)
                                                                       TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      6                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

1.5      Nangani phindulo yo teaho.

         Maria o vha a tshi shuma sa ...

         A      dokotela.
         B      loyara.
         C      muongi.
         D      mulimisi.                                                                       (1)

1.6      Muanewa mupikisi kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u.                     (2)

1.7      Ndi ngani Mpho e afha hune a vha hone?                                                 (2)

1.8      ¹alutshedzani mulaedza une mu¿wali wa nganea iyi a tama u ri vhudza.                   (2)

1.9      U funana ha Mpho na Maria ho shandukisa hani kutshilele kwa Mpho?                      (2)

1.10     Inwi ni vhona fhungo ¼a u sa fhulufhedzea ha Mpho kha mufumakadzi
         wawe ¼i ¼one ¼o vhangaho u farwa hawe? Tikedzani phindulo ya½u.                        (2)
                                                                                                [18]

                                           NA

MBUDZISO 2: U TSHILA NDI U VHONA – RN Ma¶adzhe

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA B

'Irini ndi vule. Zwi a fana hoyu Mashudu u fanela u zwi μivha zwauri a thi tsha mu
funa.' Nga murahu ha tshifhinganyana, Maria o ya a vula vothi. 'Ni nga tou nnyita
nga u tou rali?' Muvhudzisi ndi Mashudu.

'Ndo ni ita zwifhio ngauri n½e?'
'Ni ri no nnyita zwifhio? Ni a zwi μivha. Iyi goloi i re afha nnμa ndi ya nnyi? A ni 5
mphinduli? Ndi a vhona a ni nnμivhi zwavhuμi lini!'

Mashudu u ralo a tshi khou la¾ela mipama kha Maria. Mpho nga u pfa Maria a tshi
khou rwiwa, a mbo μi gidimela ngei ha Mashudu. Mpho u vhonala e muthu o
kambiwaho tsho¾he.
                                                                       TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      7                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

Muthada i tshimbila i tshi tou μitika nga mbondo na zwidulo. Zwezwi a tshi kha μi 10
ri a fare Mashudu, Mashudu a vha o ¼i litsha vili hanefha kha ningo, Mpho a ya a
wela fhasi nga tshitiko ga! Mukota na wone wa vha u tshi ri a thi ta¿wi. A konμelela
a vuwa, a tshi ri a rwe vho Mashudu, Mashudu a dovha a ¼i litsha ¼i¿we vili hanefha
kha ningo, Mpho a ya e ri fhasi bi! Ha mbo μivha u dzidzivhala. Mashudu a tshi
vhona o no fushea nga u rwa avha vhathu, mbiti dza vutshela goloi ya Mpho.           15

2.1      Ndi nnyi ane a si tsha funiwa nga Maria?                                               (1)

2.2      Hune mafhungo aya a khou itea hone ndi ngafhi?                                         (1)

2.3      Vhuμipfi ha Mpho afho mafhungoni ndi vhufhio? Tikedzani phindulo
         ya½u.                                                                                  (2)

2.4      Ndi khuμano ya lushaka lufhio i re mafhungoni e na vhala? Ndi ngani ni
         tshi ralo?                                                                             (2)

2.5      Vhambedzani vhuvha ha Dzwaini na Dugudzha kha nganea iyi.                              (2)

2.6      Ndi mini tsho itaho uri Mpho a thathwe mushumoni wawe wa
         vhudokotela?                                                                           (2)

2.7      Muanewa dendele kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u.                      (2)

2.8      Vhu»ifari ha Mpho a vhu tshimbilelani na mushumo wawe. Tendani kana
         ni hanedze ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u.                                          (2)

2.9      Arali no vha ni khonani ya Mashudu no vha ni tshi μo mu eletshedza
         zwifhio malugana na u tandulula thaidzo nga u rwa?                                     (3)
                                                                                                [17]
                                                                          TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      8                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 3: HO DINA ONE – S Mbedzi

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
nganea ye na guda.

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA C

U khou ralo a tshi khou ¾hopha zwiambaro n¾ha ha zwe a fara. Zwi¿we i¾eli zwo no
tou vhewa na n¾ha ha shaμa. Ngeletshedzo o ri u vhona u davhidzana uho a mbo μi
sendela a ima nga henefho tsini. A mbo μi sendela tsini na Veronica a ri: 'Uyu hafhu
zwi¼a ndi nnyi kubavhurana kwanga? U a μivha ndo sala nga murahu hawe ndi tshi
mu sedza a tshi khou tshimbila ndo vha ndi tshi khou tou fhela'.                     5

Kubavhurana kokotolo ku tshi khou tala zwitivhani zwa Magulula. U a μivha Vero u
a n¾anganya ¾hoho. O ri u ralo Ngeletshedzo a sokou lavhelesa Vero nga hafha kha
khundu. Ruth o bva na u konμelela uri a songo sea, fhedzi tshiseo tsha tou ndunya
sa tshisima musi wa mvula dza miμalo.

Vhukuma Veronica o vha a tshi wela kha vhasidzana vha si gathi vho fha¾waho 10
zwavhuμi. Musidzana we a vha e vhukati ha u lapfa na u pfufhifha.

O vha a tshi fanelwa nga mavhudzi o¾he. O vha a tshi ri u kangwa e ma¾uku a mu
fanela. Zwi μi nga o ralo u dzheniswa iyo mitshila ya bere, o vha a tshi sokou
fanelwa. Zwiambaro i¾eli ho vha hu si na tshi sa mu faneli. Naho a tsha μi tou bva u
sema vhakegulu, o vha a tshi vhonala uri khuvhani maμamu a μo hula vhukuma.          15

3.1      Vhathu vha re afho mafhungoni vha khou amba vhe ngafhi?                                (1)

3.2      Bulani vhushaka vhu re vhukati ha Ruth na Veronica.                                    (2)

3.3      Mafhungo a re afho n¾ha a ¾ana Veronica sa mubvumbedzwa wa
         tshivhumbeo-μe?                                                                        (2)

3.4      Ndi tshipiμa tshifhio tsha puloto tshi ¾anwaho nga mafhungo a re afho
         n¾ha? Tikedzani phindulo ya½u.                                                         (2)

3.5      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Khaladzi a Vho Nyamasindi ndi …

         A      Ngeletshedzo.
         B      Vho Maboho.
         C      Osbon.
         D      Musuku.                                                             (1)
                                                                        TableMountain
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2      9                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

3.6      Muanewa mupikisi kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u.                     (2)

3.7      Ndi ngani Ngeletshedzo o rengela Veronica na Ruth zwiambaro zwi no
         μura?                                                                                  (2)

3.8      ¹alutshedzani mulaedza une mu¿wali wa nganea iyi a tama u ri vhudza.                   (2)

3.9      U lovha ha mme a Ngeletshedzo ho shandula hani kutshilele kwawe?                       (2)

3.10     Inwi ni vhona fhungo ¼a u sa dzhena tshikolo ha Ngeletshedzo ¼i ¼one ¼o
         vhangaho u fhurwa hawe tshelede nga Veronica? Tikedzani phindulo ya½u.                 (2)
                                                                                                [18]

                                           NA

MBUDZISO 4: HO DINA ONE – S Mbedzi

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha nganea ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa nga
tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA D

Ngeletshedzo: 'Ai, he vhathu, na ndi ma¾ula a mini naa. U tou pu¾edza gwati ¼avho
vha tshi khou pu¾edzela u ntsema, vha a μivha nda vha μivha ndi μo vha farisa kana
nda vha suka n½e. Phungo yanga a i athu u swika nμevheni dzavho ya uri ndi rwa
zwi no wa?' O ri u ralo Ngeletshedzo a tou suka tshi¼a tshiseo.

Ipfi: 'Vili ¼avho ¼o vha ¼o tea ¼i vhuluvhi havho. Vho vha vha sa μo bvisa tshelede 5
nngafha¼a vha i fha mavemu na ¾hanzi vha si na. Nazwino kha hu kundwe ¼o vha ¼i
tshi tou vha ifa ¼avho. Zwazwino ndi tshi khou amba ndo dzula kha Hummer H2 ya
muvhala mutswu. Kha vha thetshelese na bele yayo kheyo.' Ha mbo μi lidzwa bele.
Vhukuma a i pfa uri heyo ndi yone. O ri u pfa uri bele ndi ya i¼a Hummer, a vho yo
u vuwa a dzula henefho n¾ha ha mmbete. Nga itshi tshifhinga o vha o no μiimisela u 10
thetshelesa na uyo muambi.

'Ndaa khaladzi anga, a vha mpfeli vhu¾ungu vha mmbuisela tshelede yanga murahu
na vhanna vha hashu.' Ngeletshedzo u khou ralo a sa tsha kona u μilanga. Maduda
na mi¾odzi zwo sokou ¾anganana tshifha¾uwoni. Zwo vha zwi sa dzumbami kha
lu¾ingo uri uyo muthu u khou lila. U lila vhuμe mu¾hannga, muthu we a mu itela 15
vhumbulu u khou mu pfa nga dzawe nμevhe. Ngoho a zwi vhavhi nyana.
                                                                      TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     10                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

4.1      Ngeletshedzo a tshi ri gwati u khou amba mini afho mafhungoni?                         (1)

4.2      Kha mafhungo a re afho n¾ha Ngeletshedzo u khou amba na nnyi?                          (1)

4.3      Vhuμipfi ha Veronica afho mafhungoni ndi vhufhio? Tikedzani phindulo
         ya½u.                                                                                  (2)

4.4      Ndi khuμano ya lushaka lufhio i re mafhungoni e na vhala? Ndi ngani ni
         tshi ralo?                                                                             (2)

4.5      Vhambedzani vhuvha ha Bra Zakes na Veronica.                                           (2)

4.6      Ndi mini tsho itaho uri Ngeletshedzo a si kone u shumisana na vhathu vhe
         vha vha vha tshi shumisana na khotsi awe u bveledza mabindu?                           (2)

4.7      Muanewa dendele kha nganea iyi ndi nnyi? Tikedzani phindulo ya½u.                      (2)

4.8      Tshelede ndi mavhulaise. Tendani kana ni hanedze no zwi livhanya na
         Ngeletshedzo. Tikedzani phindulo ya½u.                                                 (2)

4.9      Arali no vha ni khonani ya Veronica no vha ni tshi μo mu eletshedza
         zwifhio malugana na zwa lufuno?                                                        (3)
                                                                                                [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                          35
                                                                       TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     11                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

FINDINKODO – TT Mudau

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha idzo dzi re afho fhasi dzo µisendekaho kha
µirama ye na guda.

MBUDZISO 5

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha »irama ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu »o langwa
nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA E

DE WIT:   Vhahashu, kha ri ...
MUºWE:    Mu¾angano kha u balangane. Ri kha »i amba afhio vhathu vho
          balangana?
MUNNA:    Kha ri tende, ¼ihoro ¼o balangana.
MUSADZI:  A hu tshe na ¼ihoro ¼a ¼ushaka.                                     5
MUKEGULU: Ii, ¼ihoro he¼i ¼o rengisa Lushaka lwa Mavhuru. I ngafhi Volkstaat.
DE WIT:   (O sinyuwa) Volkstaat ya mini? Hu na Volkstaat Afrika? Fhano ndi
          Afrika, a si Armsterdam. Ri½e vha ¼ihoro ¼a ...
MUKEGULU: Wo rengisa lushaka lwa Maafurikanere.
DE WIT:   Vhathu, Muafurikanere, Muven»a, Muzulu, ro¾he ri vhathu vha 10
          Afrika Tshipembe.
MUKEGULU: N½e ndi Muafurikanere, a thi Muthoza, wo ri rengisa.
MUSADZI:  ·ihoro he¼i ¼o fa! Hu kha »i vha na ¼ihoro ¼ifhio? (Hu dzhena
                 Coetzee)
COETZEE:         Vha ngafhi vhatikedzi vhau? U dinwa nga u sa pfa? N½e, Kiep 15
                 Pieter Coetzee … ndi ¼ihoro ¼a Lushaka! Ndo thoma ¼ihoro he¼i.
                 arali ho bva n½e, a hu tshe na ¼ihoro. De Wit, tenda zwauri po¼itiki
                 yau vhudzuloni hayo ndi »ale»aleni. Vhathu vha ¾o»a Volkstaat.
DE WIT:          Vhathu vhafhio? Nahone o u rambaho fhano ndi nnyi? Ibva!
COETZEE:         (A tshi bva) A hu tshee na ¼ihoro ¼a …                               20
                 (U a bva)
DE WIT:          (A tshi vhona vhathu vha tshi balangana)
                 Vhathu, ni ya ngafhi?
                 (U a bva)

5.1      Lushaka lwa mavhuru lwo rengiswa nga ¼ihoro ¼ifhio?                                    (1)

5.2      Vhatambi vha re kha mafhungo e na vhala ndi vha lushaka lufhio kha ¼a
         Afrika Tshipembe?                                                                      (1)
                                                                        TableMountain
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     12                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

5.3      Khu»ano kha avha vhathu i khou vhangwa nga mini?                                       (2)

5.4      Mafhungo e na vhala a khou bvelela kha tshifhinga tshifhio? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                         (2)

5.5      Nangani phindulo yo teaho:

         Vhaambi vha mafhungo aya vha sa athu u »a Afrika Tshipembe vho vha
         vha tshi dzula …

         A      Botswana.
         B      Britain.
         C      Armsterdam.
         D      Angola.                                                                         (1)

5.6      Ndi tshigwada tshifhio tsha vhathu vhane vha nga vha vha tshi khou
         takalela u fhambana ha he¼i ¼ihoro?                                                    (2)

5.7      Tshine tsha khou sinyusa nga maan»a Coetzee ndi mini?                                  (2)

5.8      Tshanduko dzi a vha hone shangoni dzo vhangwa nga mahoro a polotiki.
         Tikedzani phindulo ya½u no zwi livhanya na zwo bvelelaho kha μirama iyi.               (2)

5.9      Arali no vha ni kha tshigwada tsha avha vhane vha khou fhambana no vha
         ni tshi μo dzhia sia ¼ifhio?                                                           (2)

5.10     Inwi ni vhona mafhungo ane a khou bvelela kha μirama iyi a tshi itea kha
         mahoro a po¼itiki? Tikedzani muhumbulo wa½u.                                           (3)
                                                                                                [18]
                                                                          TableMountain
                                           NA

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     13                         DBE/2022
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 6

Vhalani mafhungo a tevhelaho a bvaho kha µirama ye na guda uri ni kone u
fhindula mbudziso dzo vhudziswaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu µo langwa
nga tshivhalo tsha maraga dzo avhelwaho kha yeneyo mbudziso.

TSHIBVELEDZWA TSHA F

SKOSANA:      Hafhu u minista wa ...
DUMA:         Hai, sokou amba zwine wa amba.
SKOSANA:      Zwine nda amba ndi zwauri ri fanela u tou vhonana na havha vhaisa.
DUMA:         Vhaisa vhafhio?
SKOSANA:      Ndi »o u vhudza vhone. Litshai ndi thome ndi »idzudzanye. (U a 5
              takuwa) Ndi a vhuya zwenezwino.
              (Hu bva Skosana)
DUMA:         (E e¾he) Vhukuma, Skosana u amba zwone. Muthumukhulu u fela u
              luga. (Hu dzhena Skosana o ambara dzhasi o fara fosholo na piki,
              milenzheni o ambara magambutsu)                                  10
SKOSANA: Iwe Duma, u dzula hashu dziofisini, ri tshi nwa ma»i a rotholaho a zwi
         nga ri isi fhethu. Matshelo ndi ya ofisini dza dzangano ¼a vhashumi
         ndo tou rali.
DUMA:    (O akhamala) Mulandu?
SKOSANA: Tshifhinga tsha u tamba tsho fhira.                                    15
DUMA:    A tambaho ndi nnyi?
SKOSANA: No¾he ni khou tamba, ni kha bune na miswaswo. Sedzani hafha Duma.
DUMA:    Ndo sedza.
SKOSANA: Ro lwa nndwa ya u ri vhea zwiduloni hezwi, ½amusi iwe u pfi Minista.

6.1      Ndi nnyi ane a pfi u minista mafhungoni aya?                                             (1)

6.2      Vhaisa vhane vha khou ambiwa ni vhona u nga ndi vhafhio?                                 (1)

6.3      Muthumukhulu o fara vhuimo-μe kha ¼ihoro ¼a Madimokirati?                                (2)

6.4      Duma u khou ¾o»ou ombedzela mini nga u fara fosholo na u ambara
         magambutsu?                                                                              (2)

6.5      Ndi vhafhio vha no khou μisa khaedu kha vhatshena? Ndi ngani ni tshi
         ralo?                                                                                    (2)

6.6      Ofisi dza vhashumi dzi bvukulula tshifhinga tshifhio?                                    (2)

6.7      Ma¾hakhe a μirama iyi ndi ngafhi?                                                        (2)
                                                                          TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     14                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

6.8      Ndi pfunzo ifhio ine ra guda kha »irama iyi?                                           (2)

6.9      Arali no vha ni muraμo wa ¼ihoro ¼a Lushaka no vha tshi μo μipfisa hani nga
         u langiwa nga ¼ihoro ¼a Madimokirati?                                                  (3)
                                                                                                [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                          35
                                                                        TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     15                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya

MBUDZISO 7: 'AI! NDI MINI?' – LL Mafenya

Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho.

TSHIBVELEDZWA TSHA G

Nga itshi tshifhinga Vho Mathada vho vha vha tshi khou kumedza. Avhaathu a
sedza Vho Mathada hafhu a tshi vhona dzi tshi khou ¼ela a vho vhudza hoyu
Mangalani uri ene u khou pfa a si khou takala hezwi a tshi khou amba na Sofi.
A tshi isa phan»a a vho amba na nga tshikhuwa a ri 'I am becoming jeolousy'.

Mangalani u pfa izwo a tou funa hone. A vho thoma u isa tshan»a tshawe kha 5
tshirumbi tsha Avhaathu. Tshikete tsha Avhaathu tsho vha tshi na pili¾i, tsho vulea
nga hafha phan»a. Vha no zwi »ivha vha ri ndi tshikete tsha 'vu¼a'. Tsho vha tsho
vulea lune zwirumbi zwa hoyu Avhaathu wa wana zwo sala nn»a.

Tshan»a tsha Mangalani tsho ri tshi tshi khou »i ya tshi tshi ya. Avhaathu a vho
vhonala a tshi vho sokou poidza poidza ma¾o. Mu¿we nga fha¼a a pfala a tshi tou 10
ambela fhasi a tshi ri: 'Vhafunzi ndi vha mulovha, vha ½amusi ndi ma¾arelwa.'

Kale hu si lini, Mangalani a vhonala a tshi khou hevhedzana na Avhaathu.
Zwenezwo Avhaathu taku! Nga murahu Mangalani na ene taku! Vho Salani vha sala
vho fara ¾haha.

Vho Mathada vha tshi ri papara vha wana Avhaathu haho. Vha livhalivha vha tshi 15
khou ¿oliedza ma¾o.

7.1      Vhushaka vhukati ha Vho Mathada na Avhaathu ndi vhufhio?                               (2)

7.2      Mafhungo e na vhala a ¾ana tshipiμa tshifhio tsha puloto.                              (2)

7.3      Thaidzo ine Avhaathu a vha nayo mafhungoni aya ndi ifhio?                              (2)

7.4      Ndi ngani Vho Mathada vha songo »ivha uri Avhaathu o ya ngafhi?                        (2)

7.5      Zwiito zwa Avhaathu na Mangalani zwi a fana. Tikedzani ¼ikumedzwa i¼i
         nga zwi bvaho kha nganeapfufhi iyi.                                                    (2)

7.6      Thero ya nganeapfufhi iyi ndi ifhio?                                                   (2)
                                                                        TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     16                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

7.7      Fhungo ¼o swifhadzwaho ¼i ni »isela muhumbulo ufhio no sedza zwo
         bvelelaho kha nganeapfufhi yashu?                                                      (2)

7.8      Ni a pfela vhu¾ungu Vho Mathada kha zwine vha khou itwa nga Avhaathu?
         Tikedzani phindulo ya½u.                                                               (2)

7.9      Inwi ni vhona zwiito zwa Avhaathu na Mangalani zwi tshi ¾anganedzea kha
         tshitshavha? Tikedzani phindulo ya½u.                                                  (2)
                                                                                                [18]

                                           NA

MBUDZISO 8: 'VULANI MUFUNWA WANGA' – NA Milubi

TSHIBVELEDZWA TSHA H

¸eani o ri u fhedza u shawara, a μiphumula a sa vhuyi a sumbedza u gidima. O no
fhedza a μishamula nga thaula. A ya a ima tshivhonini, a μisedza a vhona o naka lwo
fanelaho. A tshi μisedza hafhu a vhona a tshi nga nngu i si na tshivhala yo fanelwaho
nga u vha tshi¾havhelo tshone-tshone. A mbo μi vula voti a sia a songo tsha ¼i vala.
A ralo ha vha u livha rumuni.                                                         5

A khuya a dovha a khuya hafhu. U ralo ha vha u dzhena phasedzheni ya rumu yawe.
E nμilani ma¾o awe o vha e kha mushumo wa u μisedzasedza. Zwenezwi a tshi tou
takula ma¾o, ma¾o e vhona! U vhona aai! Ndi munna wawe. Munna wawe u mu
vhona-vho a takala zwihulu. A thoma u mwemwela, fhedzi a mangala u mwemwela
hawe hu tshi vho nga hu shusha musadzi wawe.                                    10

Musadzi wawe-vho na ene a vho thoma u hwala milenzhe sa i no khou lemelwa nga
matombo. Munna wawe a ya khae a mu fara nga zwanμa zwawe a mu khisa. U ralo
vha dededzana vha swika vothini. Vho no swika munna u mangala musadzi o sokou
fara khii a tshi kolo¿wa u vula. Munna a mbo μi: 'Vulani mufunwa wanga'. ¸eani
n¾hani ha u vula a sokou fara khii nga tshanμa a mbo μi thoma u ¾hukhula tshililo. 15

8.1      Ndi nnyi o no khou μikhoμa nga lunako lwawe mafhungoni aya?                            (1)

8.2      Ndi nyito ifhio yo itwaho nga ¸eani i sumbedzaho uri hu na zwine a khou
         dzumba?                                                                                (1)

8.3      Ndi zwifhio zwo ¾u¾uwedzaho Vho Dinani u ya yunivesithi ya Henefha?                    (2)

8.4      Sumbedzani mvumbo ya ¸eani.                                                            (2)

8.5      Muanewa dendele kha nganeapfufhi iyi ndi nnyi. Tikedzani phindulo ya½u. (2)
                                                                   TableMountain
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     17                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

8.6      Ndivho khulwane ya nganeapfufhi ndi ifhio kha ri½e vhavhali?                           (2)

8.7      Khuμano yo bvelelaho kha nganeapfufhi ndi ya lushaka lufhio. Ndi ngani ni
         tshi ralo?                                                                             (2)

8.8      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Munna wa ¸eani ndi …

         A      Vho Dinani.
         B      La¾ani.
         C      Vho Dimbalala.
         D      Vho Dembe.                                                                      (1)

8.9      Masiandaitwa a vhathu vha re na vhuμifari ho no nga ha ¸eani vhutshiloni
         ndi afhio. Tikedzani phindulo yanu.                                                    (2)

8.10     Arali no vha ni shaka ¼a ¸eani, no vha ni tshi μo mueletshedza zwifhio
         malugana na vhuμifari hawe? Tikedzani phindulo ya½u.                                   (2)
                                                                                                [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                          35
                                                                        TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     18                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

SHOTHODZO – TN Pholi na TK Mkansi

Kha iyi khethekanyo, mbudziso dzi bva kha zwirendo zwi tevhelaho:

    'SA MUSADZI' – TK Mkansi
    'MBINGANO' – TN Pholi

Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha zwirendo zwe na ½ewa.

MBUDZISO 9

Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo
μisendekaho khatsho.

SA MUSADZI – TK Mkansi

1      Sa musadzi wo ¾oka midzi mavuni.
2      Matavhi a takala nga vhuvha hau.
3      Ma¾ari a fhefheμa nga dakalo ¼au.
4      Mitshelo , u bveledza ya fusha tshitshavha.
5      Thumbu yo fura mainμa.

6      Sa mudzi wo dziba,
7      Uri shango ¼i songo thengathenga.
8      U balamutshenzhe nga husili.
9      Mimuya na u vhudzula hani.
10     I mangadzwa nga vhuvha hau.

11     Pharani dza matombo u a vhanyuludza.
12     Ho omaho na hone, u a phuletshedza,
13     U tshi lilela ma¾ari u titima,
14     U tshi lilela mitshelo u rothisa nthe.

15     U fhasi mavuni, sa vha kale vha re fhasi.
16     Fhedzi u shaea hau,
17     Ndi zwililo na u shenganya ma½o.
18     Ma¾ari a puta nga u ¾avha ha¼o.
19     Mitshelo ya moμa i sa athu u swika.

20     Ha vha zwililo shango ¼o¾he.
21     Vhumatshelo, ha dimuwa sa murongwe.
22     Nμala ya kora i songo kora,
23     Ha fhisa ha shaya na murunzi,
24     Ngauri u musadzi sa mudzi u wa ndeme.
                                                                TableMountain
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     19                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

25     Ngauri u musadzi sa mudzi u wanala fhasi mavuni.
26     Sa musuku u vhonalaho vhuμi, nge wa penyiswa.
27     Zwi tshilaho zwi khana nga vhuvha hau.
28     Zwi wana vhutshilo nge wa μiita tshi¾havhelo.
29     Ngauri u musadzi, sa mudzi u wa ndeme.

9.1      Murendi u khou renda nga muthu wa mbeu-μe kha tshirendo itshi?                         (1)

9.2      Bulani ZWIVHILI zwe ma¾ari a imela zwone tshirendoni itshi.                            (2)

9.3      Kha vese/mutaladzi 18 ipfi: 'Ha¼o' ·o imela mini?                                      (2)

9.4      Ndi figara-μe ya muambo yo shumiswaho kha vese/mutaladzi 15?
         Tikedzani phindulo.                                                                    (2)

9.5      Kha tshitanza/ndima ya 6 murendi o vhambedza musadzi na zwithu
         ZWIVHILI. Ndi zwifhio?                                                                 (2)

9.6      Sumbedzani tshikimu tsha raimi kha tshitanza/ndima ya 6.                               (2)

9.7      Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.

         Balamutshenzhe ndi nμuhu dzo …

         A      sinaho.
         B      vhibvaho.
         C      ¾ukufhadzwaho.
         D      balaho u mu½iwa nga mutshenzhe.                                                 (1)

9.8      ¹alutshedzani vese/mutaladzi 21 no livhanya na tshirendo.                              (2)

9.9      Bviselani khagala ndivho ya murendi kha tshirendo itshi?                               (2)

9.10     Inwi ni vhona muthu wa musadzi e wa ndeme fhano shangoni? Tikedzani
         phindulo ya½u.                                                                         (2)
                                                                                                [18]
                                                                          TableMountain
                                           NA

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     20                       DBE/2022
                                                      SC/NSC

MBUDZISO 10

Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo
μisendekaho khatsho.

MBINGANO – TN Pholi

1      Thi lali nda ni humbula,
2      Zwa½u zwi¾havhi ndi zwanga,
3      Dakalo ndi tshi¾ahe ni siho,
4      Mapwali na mapwapwalala lufherani.
5      Mbingano a si mafha¾a na miloro,
6      Zwi a ila u fanyisa na mutambo.
7      Ya vha miloro i a swa ha sala miora,
8      Mudavhi wa mbingano ndi mbilu,
9      Vhatambi vhayo ndi lufuno na u konμelelana.

10     Vha¾anganelanaho mbinganoni.
11     A vha fhambanywi nga vha mi¾anganozwitshele,
12     Vha a kuvhatedzelana zwitshimbili.
13     Vha thathedza vho¾he muthuthi,
14     Muhumbuloni vho vhofhekanywa nga pfundomulalo.

15     Munna ha na nnμu, nnμu ndi ya mufumakadzi,
16     Mufumakadzi ha na muμi, muμi ndi wa munna,
17     Mu¾a ndi wa vho¾he sa mu¾angano,
18     ºwananga haho, a re hone ndi ¿wanashu,
19     U hanedza ndi u shaya mbingano vhuluvhini.

10.1     Topolani tshiga tsho imelaho zwithu zwi si zwavhuμi kha phara/tshitanza 2.             (1)

10.2     Mbingano i vha hone vhukati ha vhathu VHAVHILI. Bulani vhathu avho.                    (2)

10.3     Mapwali na mapwapwalala kha vese/mutaladzi 4 hu khou ambiwa mini?                      (2)

10.4     Sumbedzani zwithu ZWIVHILI zwine vha vhinganaho vha tea u vha nazwo
         u ya nga tshirendo itshi.                                                              (2)

10.5     ¹alutshedzani zwine vese/mutaladzi 13 wa amba zwone.                                   (2)

10.6     Vese/Mutaladzi 3 u ni μisela muhumbulo ufhio kha tshirendo itshi                       (2)

10.7     Ndi vhafhio vhathu vhane mbingano ya si ¾oμe vhone u ya nga tshirendo
         itshi?                                                                                 (2)
                                                                       TableMountain
Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     21           DBE/2022
                                                      SC/NSC

10.8     Mulaedza wa tshirendo itshi ndi ufhio?                                 (2)

10.9     Arali inwi ni shaka ¼a muthu ane mbingano yawe i si khou tshimbila
         zwavhuμi ni nga mu eletshedza zwifhio uri nyimele i shanduke?          (2)
                                                                                [17]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D:          35
                                                          MARAGAGU¹E:           70
                                                               TableMountain

Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2022/4e6d75d1-f8b9-4b11-a37d-32fc467d1267) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2022/79e49fe3-6667-4bad-bc89-ecd57dfbf003) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p2-qp-nov-2022/ea17d25c-23f5-4d42-ac46-53d9ddb9a0f6) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL NSC P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-nsc-p2-may-june-2021/69c3e373-4a02-4f1c-a86d-c35c9a98c82e) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2019/d18f67e6-0a25-4e25-baca-7e36c20f2eef) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2018/63a1b89d-2bf0-47f7-bc01-633e01876058) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
