# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 November 2014 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 2 memorandum from the November 2014, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2014-memo/23481e90-4d95-41e3-9dc4-e1f2fc3b772c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: November
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 November 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2014-memo/23481e90-4d95-41e3-9dc4-e1f2fc3b772c)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2014 · tshivenda. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P2 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2014/58e58fa4-6b41-4aae-b8fd-56075ccdb0f3) — QP · 2014 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI 12

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2)

                                     LARA 2014

                                   MEMORANDAMU

MARAGA: 70

                         Memorandamu uyu u na masia¾ari a 9.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     2                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA A: NGANEA

U TSHILA NDI U VHONA – RN Maµadzhe

MBUDZISO 1

1.1      Maria√ ngauri ndi ene o thomaho u ambisa Mpho.√                                         (2)

1.2      Nda¾iso o vha vhona a dovha a fhirisela mafhungo phanµa kha
         Mashudu.√√                                                                              (2)

1.3      Hayani o vha a si tsha vha na tshifhinga na mu¾a wawe√ ngeno o vha a sa
         tsha ¾hogomela mushumo wawe zwavhuµi.√                                                  (2)

1.4      D/A na B.√                                                                              (1)

1.5      A zwo ngo vha zwone ngauri Mashudu na Mpho vho fhedza vho lwa
         tshivhangi hu u lwela Maria. (Khombo yo vha i hone).√√                                  (2)

1.6      Tshi mu ¾ana sa muthu a sa lengi u fhurea, o tendelela zwo¾he zwe Maria a
         amba.√                                                                                  (1)

1.7      Ndi u fariwa vha dovha vha gwevhiwa nge vha µidzhenisa kha zwiito
         zwivhi.√√                                                                               (2)

1.8      Ri tea u fulufhedzea kha vhafunwa vhashu nahone ri sa vhe vhathu vha sa
         lengi u fhurea.√√                                                                       (2)

1.9      A zwo ngo lulama ngauri Mpho o fhedza o µidzhenisa mathadani nge a
         renga Dzwaini na Dugudzha kha u vhulaha Mashudu tshiphiri tsha fhedza
         tsho bvela khagala/u µivhangela khombo ya lufu lwa u thulwa nga goloi.√√√               (3)
                                                                                                 [17]

                                          NA

MBUDZISO 2

2.1      Goloini ya mapholisa.√                                                                  (1)

2.2      Ndi Mpho wa dokotela√ o µidzhenisaho kha vhukonani na vhavhulahi.√                      (2)

2.3      A zwo ngo dzhia tshifhinga ngauri vho tendelana nga ¼ene¼o µuvha.√√                     (2)

2.4      Dzwaini na Dugudzha vho ya muµini wawe vha mu tshipa nga thambo vha
         fhedza nga u mu nembeledza.√√                                                           (2)
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     3                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

2.5      ·i ri dzumbululela uri u khou µisola kha zwe a ita kana kha mulandu we a
         µidzhenisa khawo.√√                                                                     (2)

2.6      Zwo mu dzhenisa khakhathini ngauri tshikwekwe tshawe tsha u vhulaha
         Mashudu tsho bvela khagala nge a vho wanwa e na mulandu.√                               (1)

2.7      Ndi zwone, nµila ya a thoma u amba navho i sumbedza uri ngoho ene ha
         µidzhenisi khazwo.√√                                                                    (2)

2.8      Ndi musi Mpho sa muanewa dendele a tshi khou farwa a dovha a ¾angana
         na Dzwaini na Dugudzha kha veni ya mapholisa.√√                                         (2)

2.9      Mpho o thanya ngauri o bveledza pfunzo dzawe dza vhudokotela√, a dovha
         a vha a songo thanya ngauri nµila dzine a dzi humbula dza u tandulula
         thaidzo dzi na masiandaitwa a si avhuµi: sa u vhulaha.√                                 (2)

2.10     A si havhuµi nge khothe ya sa wane Mpho na mulandu.√ Mafhungo o
         khunyeledzwa musi Mpho o thulwa nga goloi/zwi ita uri a nge o lifha
         mulandu wawe.√                                                                          (2)
                                                                                                 [18]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            35

                                      KANA/NA

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     4                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA

MBUDZISO 3 (MBUDZISO PFUFHI)

3.1      Ofisini ya ¼ihoro ¼a madimokirati,√ ndi musi De Wit a tshi humbula u
         µibvisa kha muvhuso wa mbuelano.√                                                       (2)

3.2      Madimokirati√ na ¼ihoro ¼a lushaka.√                                                    (2)

3.3      D/A na B. √                                                                             (1)

3.4      Vho sumbedza zwo itaho uri vha bve na zwe vha µiimisela zwone nga u
         vhumba ·ihoro ¼avho hu nµila ya u µilugisela dzikhetho.√√                               (2)

3.5      Ndi yavhuµi ngauri o vhona hu si tshe na vhutshilo havhuµi kha zwa
         polotiki lune u khou shavha u kombetshedza nyimele i sa tendi.√√                        (2)

3.6      Muthumukhulu o vha a sa pfani na zwa u la¾ela kule Vhatshena ngauri o
         vha e na mbilu yavhuµi.√                                                                (1)

3.7      Vho tshimbila vha tshi khakhisa maguvhangano, vho fhedza vho pandelwa
         kha ¼ihoro lune vha si tsha µivha zwine vha nga ita.√√                                  (2)

3.8      Ndi musi we ha vha hu na dzikhetho dzo vhofholowaho.√√                                  (2)

3.9      U µiimisela hawe ndi havhuµi.√ Naho vhatikedzi vhawe vha tsini vho mu
         ¾utshela ha ngo tenda u nyama, o isa phanµa na u galatsha vhakhethi.√                   (2)

3.10     Wo vha wo khakhea ngauri wo vha u tshi tsikeledza pfanelo dza vhathu/
         Pfanelo dza vhathu dzi vho dzhielwa nṱha,vhathu vho vha vha sa
         eµani/vhathu vha vho eḓana, tshumelo vhathuni dzo vha dzi sa eµani/zwino
         dzi vho eḓana, vhathu vho vha vha sa fariwi u fana/vhathu vho¾he vha vho
         lingana.√√                                                                              (2)
         (Mbuno MBILI fhedzi)                                                                    [18]

                                          NA

MBUDZISO 4 (MBUDZISO PFUFHI)

4.1      Ndi De Wit√ nge a amba zwauri ene u pfesesa uri muthusaphuresidenthe
         vha tea u vha vhavhili ngeno vha¿we vha tshi ¾oµa hu tshi vha muthihi.√                 (2)

4.2      'Ndi ngazwo ri½e ri tshi khou ri kha ri tendelwe ri bve muvhusoni hoyu hu
         tshee na tshifhinga'.√                                                                  (1)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     5                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

4.3      Ndi wa Madimokirati√ vha khou dzudzanya zwipikwa zwavho vha tshi
         khou µi pulanela na vha ·ihoro ¼a Lushaka.√                                             (2)

4.4      A zwo ngo dzhia tshifhinga ngauri zwo pfala mathomoni musi vha ·ihoro ¼a
         Lushaka vha tshi sumbedza u sa fushea.√√                                                (2)

4.5      De Wit o sumbedza u vha o pfesesa zwi no khou ambiwa, zwauri muthu u
         tea u ya phalamenndeni o nangiwa nga vhathu. Ndi ngazwo a tshi ri vha tea
         u litsha hu tshe na tshifhinga.√√                                                       (2)

4.6      Ndi zwone nge vha zwi vhona uri musi hu tshi galatshiwa vhakhethi, vho
         vha vha tshi zwi hana vha sa zwi dzhieli n¾ha.√√                                        (2)

4.7      Ndi a uri ho vha hu tshi khou lwelwa uri hu vhe na
         muthusamuphuresidenthe muthihi ngeno vha ·ihoro ¼a Lushaka vha tshi
         ¾oµa hu tshi vha na vhavhili. √√                                                        (2)

4.8      Ndi u fulufhedzea ha vharangaphanµa vha mahoro a zwa polotiki.√√                        (2)

4.9      ¶irama yashu yo ri sia muyani nge magumo a sa bveledzwe zwavhuµi lune
         sa vhavhali ra tou sala ri tshi humbulela uri ho bvelela mini.√√                        (2)
                                                                                                 [17]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            35

                                      KANA/NA

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     6                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI

ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya

MBUDZISO 5

WO MU NONELA

5.1      Ndi kha ¼a Kapa.√                                                                       (1)

5.2      O vha a tshi khou ¾oµisisa vhukwila ha u sa fulufhedzea ha mufumakadzi
         wawe√ngauri o fhedza o mu wanedza√.                                                     (2)

5.3      Tshifhinga tshilapfu√ ngauri musi a tshi thoma u pfa mafhungo ayo ha ngo
         ¾avhanya u zwi dzhiela n¾ha.√                                                           (2)

5.4      Humbulani o vha a tshi funesa mufumakadzi wawe naho o vha a tshi dzula
         e kha mabindu awe,√ Thathani o vha a tshi µi mu pfesesa.√                               (2)

5.5      O vha e mufumakadzi a sa fhulufhedzei√ ngeno o maliwa a tshi kha µi
         funana na Freddy.√                                                                      (2)

5.6      Thathani nangoho o tevheleliwa a mbo wanala e khazwo, zwa mbo ita uri
         vha fhambane na Humbulani. √√                                                           (2)

5.7      O vha a songo zwi limuwa√ nge a sokou vhona unga zwi µo nga zwa
         maµuvha a tshi zwi ita a sa wanale.√                                                    (2)

5.8      C/Mukatshelwa√                                                                          (1)

5.9      Ndi a takalela zwe Humbulani a ita zwone zwa u fhambana na Thathani.√
         Ndi vhona Humbulani o ita zwone ngauri o vha o no mu kaidza lwa u
         thoma a sa thetshelese/ha ngo funa u mu kombetshedza zwine a sa fune u                  (3)
         tshilisa zwone.√√                                                                       [17]

                                          NA

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     7                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

MBUDZISO 6

DOKOTELA WA MUKHUWA NANDI

6.1      Sibadela.√                                                                              (1)

6.2      O vha a tshi ¾oµa u vhidzelwa dokotela wa mukhuwa ngauri o vha a sa ¾oµi
         mufumakadzi wawe a tshi lafhiwa nga murema.√√                                           (2)

6.3      Zwo dzhia tshifhinga tshilapfu ngauri vho pfa khumbelo ya hone i sa
         pfesesei nahone dokotela wa mukhuwa o vha a siho.√√                                     (2)

6.4      Dokotela Konani o ya kha musupherithendenthe u ¾ahisa u sa fushea hawe
         nga khumbelo ya Louw, fhedzi supherithendenthe a ima na mukhuwa.√√                      (2)

6.5      O vha a tshi sumbedza u vha na tshi¾alula u dzhia vhathu Vharema sa
         mathavhani.√√                                                                           (2)

6.6      Zwi sumbedza u nyefula vharema na u vha dzhiela fhasi lune zwa
         khwa¾hisedza mafhungo a tshi¾alula.√√                                                   (2)

6.7      O vha a songo zwi limuwa ngauri ene o humbula uri sa mukhuwa u µo
         dzhielwa n¾ha khumbelo yawe ya itwa a fhiwa dokotela wa mukhuwa.√√                      (2)

6.8      D/A, B na C.√                                                                           (1)

6.9      A zwi mmangadzi ro sedza tshifhinga tshe mafhungo aya a bvelela ngatsho
         ho vha hu tshifhinga tshe zwa vha zwi tshi konµa u ¾anganedza tshanduko
         nga vhatshena.√√ Louw ha fhulufheli dokotela Konani ngeno
         musupherithendenthe a tshi pfa mihumbulo ya mukhuwa. Dokotela Konani
         zwawe a zwi ¾anganedzwi.√√                                                              (4)
                                                                                                 [18]

                                 ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                                35

                                      KANA/NA

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     8                    DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA D: VHURENDI

MBUDZISO 7

Ho ½engiwa: 17 Lambamai 1988 – WMR Sigwavhulimu

7.1      Gole ¼itswu.√                                                                           (1)

7.2      Vese/Mutaladzi wa 5 na 6.
         Ri vhidzelela nnyi wee/ri pfiwa nga nnyi wee.√                                          (1)

7.3      Vese/Mutaladzi wa 24. ·i godimisa vhahali na magoswi.√                                  (1)

7.4      U dzama ha khosikhulu Vho-PR Mphephu zwo zhakaho vhathu vhanzhi
         vha songo lavhelela nahone tsireledzo kha vhathu a i tsheho.√√                          (2)

7.5      Mutaladzi wa 18 u amba nga ha u bebwa ha khosikhulu muphuresidenthe
         Vho-PR Mphephu√ ngeno mutaladzi wa 19 u tshi amba nga ha u dzama
         havho.√                                                                                 (2)

7.6      U khwa¾hisedza zwo no khou ambiwa nga hazwo, 'mbudziso'.√√                              (2)

7.7      Ndi wa u ongolowa ngauri murendi u khou pfa vhu¾ungu nga u vha lushaka
         lwo xelelwa nga khosikhulu Vho-PR Mphephu.√√                                            (2)

7.8      U ¾oµa u bveledza vhuhulwane ha muthu o lovhaho ngauri zwi kwama zwa
         kwama na mupo.√√                                                                        (2)

7.9      Muhumbulo wa uri ndi ngoho lufu lu ita uri vhathu vha xelelwe.√                         (1)

7.10     Murendi u khunyeledza tshirendo nga u khuthadza na u sumbedza u
         ¾anganedza zwo iteaho/ Ndi zwavhuµi lushaka lu khou khuthadzwa.√√                       (2)

7.11     Ndi ha ngoho ngauri vhathu a vha tshe na ha u khuda hone zwo
         sumbedzwaho kha mutaladzi wa 2/na uri vhathu vho dzhielwa zwe vha vha
         vho µi tika ngazwo mutaladzi 15.√√                                                      (2)
                                                                                                 [18]

                                          NA

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2     9           DBE/Lara 2014
                                                NSC – Memorandamu

MBUDZISO 8

Nelson Mandela – WMR Sigwavhulimu

8.1      Tshi¾havhelo.√                                                             (1)

8.2      Mutaladzi wa 13. Ri fhululedza ngozwi yo u bebaho.√                        (1)

8.3      Mutaladzi wa 5/A hu na mukosi we wa ¾avha.√                                (1)

8.4      Ndi u sumbedza uri Vho Mandela vho valelwa dzhele mi¿waha ya 27. √√        (2)

8.5      Ndi wa u kho»a vhabebi vha Vho Mandela lune maan»a a re navho zwi
         sumbedza vho a wana kha vhabebi vhavho.√√                                  (2)

8.6      Mutevhetsindo ndi wa u ¾avhanya ngauri murendi u khou khoµa zwivhuya
         zwo bveledzwaho nga Vho Mandela.√√                                         (2)

8.7      U khou amba uri he Vho Mandela vha vha vhe hone vho vha vha sa koni u
         vhona µuvha zwa nga lutshetshe lu sa athu u bebwa.√√                       (2)

8.8      Wa u konµelela u fana na zwe Vho Mandela vha vha vhe zwone/u vha na
         nungo. √√                                                                  (2)

8.9      Vho µi vha muthu wa u takala na vhenevho vhathu vhe vha vha vha tshi
         khou vha tambudza.√√                                                       (2)

8.10     U µinekedzela ha Vho Mandela vho fariswa nga Mudzimu zwo ita uri
         shango ¼a Afrika Tshipembe ¼i bve kha muvhuso wa tshi¾alula.√√             (2)
                                                                                    [17]

                                     ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D:               35
                                                         MARAGAGU¹E:                70

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2014-memo/31ae51f2-8624-4651-be3c-9ee07b0de1df) — Tshivenda FAL · Memo · 2014 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Feb March 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-feb-march-2014-memo/c57a459f-3a51-49f8-b1cc-14df8653f056) — Tshivenda FAL · Memo · 2014 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2020-memo/bd06a16a-878c-4b64-beac-4b01063a0c01) — Tshivenda FAL · Memo · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2019-memo/b9b1d440-9061-43e4-a3db-93700d16469d) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda-FAL-P2-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2018-final-memo/1ab77050-ef14-4be7-81e0-95f4f01094b2) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2017-memo/c75c0e73-1efb-4581-bf9c-7835cbcb30f0) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
