# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2013 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 question paper from the Feb March 2013, 7 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2013/03985750-3871-44ac-870c-a5bf0f7ac3a7
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2013
- Exam period: Feb March
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2013 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2013/03985750-3871-44ac-870c-a5bf0f7ac3a7)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · Feb March · 2013 · tshivenda. Question paper, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2013-memo/3932c4be-76e1-42ea-9b56-b59491fe944e) — Memo · 2013 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                   GIREIDI YA 12

             TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U
                          THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                          LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2013

MARAGA: 100

TSHIFHINGA: awara 2½

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    2    DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

PFESESANI

1.       He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A: Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea)        (50)
         KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30)
         KHETHEKANYO YA C: Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani (20)

2.       Fhindulani mbudziso NTHIHI u bva kha khethekanyo IºWE NA IºWE.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa ngalwo.

4.       Thomani khethekanyo i¿we na i¿we kha sia¾ari ¼iswa.

5.       Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/
         maipfi a re khii na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u.
         Pulane ya½u i tea u RANGELA maanea.

6.       U pulana ho¾he hu tea u sumbedzwa nga u ralo. Ni eletshedzwa u thutha
         pulane yo¾he nga u tala mutalo u bu»ekanyaho khayo.

7.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise minetse i re henefha kha 80 kha
         KHETHEKANYO YA A, minetse ya 40 kha KHETHEKANYO YA B na
         minetse ya 30 kha KHETHEKANYO YA C.

8.       Nomborani phindulo dza½u sa zwe ¾hoho dza nomboriswa zwone kha
         bammbiri ¼a mbudziso.

9.       ¸eani phindulo i¿we na i¿we ¾hoho yo teaho.
         PFESESANI: Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi, maipfi a re kha
         ¾hoho ye na nanga ha tei u katelwa kha itsho tshivhalo.

10.      ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    3    DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)

MBUDZISO 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo
ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 250 u ya kha 300.

1.1      Tshikolo tsha ha½u tsho vhuya tsha ¾anga lwendo lwa u ya u dalela
         vhukavhamabufho. Kha vhana vha tshikolo a ho ngo vha na tsaleli. ºwalani
         maanea nga ¾hoho heyi:

         Vhukavhamabufho he nda vhuya nda hu dalela                                             [50]

1.2      Vhadzulapo vha ha½u nga thusedzo ya khoro ya musanda/masipala vho
         fha¾elwa tshitediamu tsha vhunzhilinzhili. Vhathu vhanzhi vha kusuwa vha
         tshi bva matungo o fhambanaho vha tshi »a u vhona itsho tshitediamu.
         Zwino inwi ¿walani maanea nga ¾hoho heyi:

         Tshitediamu tsha hashu                                                                 [50]

1.3      Murathu wa½u ane na tshimbila nae ni ya tshikoloni u funesa mafhungo a u
         tambela badani hune ha tshimbila goloi dzo fhambanaho. Dzi¿we dza idzo
         goloi dzi gidima nga luvhilo lwo kalulaho. Arali ho vha hu si inwi
         vhutambetambe hawe ho vha hu tshi »o vha ho no mu dzhenisa khomboni.
         Hezwi zwithu zwa ni humbudza khombo ya goloi ye na vhuya na ¾angana
         nayo. Zwino inwi ¿walani maanea nga ¾hoho heyi:

         Zwi nkhumbudza »uvha ¼e nda vhuya nda thulwa nga goloi                                 [50]

1.4      Zwikoloni zwa sekondari ¿waha mu¿we na mu¿we hu a nangiwa
         vharangaphan»a vha vhagudi. Hezwi zwi itelwa uri vha vhe na mukovhe
         kha pfunzo dzavho. Vha¿we vha vhagudi vha shumisa uvhu vhuimo u
         khakhisa ngudo zwikoloni, vha tshi khou dzumba u sa ita havho mushumo
         wa tshikolo. ºwalani maanea ni tshi khou ima na ¾hoho heyi kana ni tshi
         khou i hanedza:

         Hu tshi nangwa vharangaphan»a vha vhagudi kha hu lavheleswe
         vhukoni/Hu tshi nangwa vharangaphan»a vha vhagudi hu songo lavheleswa
         vhukoni                                                                                [50]

1.5      Muvhuso wo vhona zwo tea u sikela vhathu mishumo. Hone minzhi ya
         hone i vha mishumo ya tshifhinganyana, hune vhathu vha shuma lwa
         mi¿wedzi i si gathi, mushumo wa fhela. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Vhu»i na vhuvhi ha mishumo ya tshifhinganyana                                          [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    4    DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

1.6      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Maanea a½u ni a ½ee ¾hoho ine na funa.

                                                                                                [50]

1.7      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho.

                                                                                                [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    5    DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

1.8      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho.

                                                                                                [50]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                         50

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    6    DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 2

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha ½na dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu vhe na maipfi a u bva kha 120 u ya kha 150 (zwi re ngomu fhedzi).

2.1      VHURIFHI HA VHUKONANI

         Inwi ni na lutamo lwa u ya u dzhena kha i¿we ya dziyunivesithi dza Afrika
         Tshipembe musi no no vuledza pfunzo dza½u dza gireidi ya 12 ¿waha u
         »aho. Zwino inwi ¿walelani khotsi a½u vhurifhi ni tshi vha ¾alutshedza
         muhumbulo wa½u hu u itela uri vha ni vhulungele masheleni a mbadelo dza
         yunivesithi.                                                                           [30]

2.2      NGANEAVHUTSHILO YA MUFU

         Makhulu wa½u vhe vha ni lela nahone no vha ni tshi vha funa nga maan»a
         vho lovha. Lushaka lwo vhona zwo tea u nanga inwi uri ni ¿wale
         nganeavhutshilo ya makhulu. Zwino inwi ¿walani nganeavhutshilo ya
         makhulu wa½u ine na »o i vhala nga »uvha ¼a mbulungo.                                  [30]

2.3      MUVHIGO

         Ki¼asini ine na dzhena khayo na dovha na vha murangaphan»a wayo ho
         vha na khakhathi vhukati ha vhatukana vhavhili. Mu¿we wa avha
         vhatukana o huvhala lwe a iswa sibadela. ¹hohoyatshikolo vho ni humbela
         uri ni ¿wale muvhingo nga ha iyo khakhathi yo bvelelaho. Zwino inwi
         ¿walani muvhigo uyo.                                                                   [30]

2.4      BUROTSHA

         Tshifha¾o tsha nyonyoloso tsha khonani ya½u tsho lugiselwa upfi tshi
         vuliwe nga vhu¾ambo. Zwino inwi na khonani ya½u no langana uri hu
         ¿walwe burotsha ine ya »o ½ewa vhathu vho »aho vhu¾amboni. Zwino inwi
         ¿walani iyo burotsha.                                                                  [30]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                         30

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    7    DBE/Luhuh–¹hafamuhwe 2013
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 3

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha hone vhu tea u
vha maipfi a u bva kha 80 u ya kha 100.

3.1      KHUNGEDZELO

         Shangoni ¼a ha½u ho fha¾iwa vhengele ¼a dzibugu dza tshaka dzo
         fhambanaho. Zwino inwi ¿walani khungedzelo ni tshi khou kungedzela i¼o
         bindu ¼a dzibugu.                                                          [20]

3.2      DAYARI

         Tshikolo tsha ha½u tsho fara lwendo lwa ma»uvha ma½a hu tshi khou
         dalelwa fhethu ho fhambanaho. Zwino inwi ¿walani dayari ya ayo ma»uvha
         ma½a ni tshi khou sumbedza zwe zwa bvelela »uvha ¼i¿we na ¼i¿we.           [20]

3.3      NDAELA

         Muvhunduni wa ha½u no fha¾elwa ¼aiburari ine ya »o shumiswa nga
         lushaka lwa ha½u. Inwi ¿walani ndaela dzine dza tea u tevhedzwa nga
         vhathu vhane vha »a u shumisa iyo ¼aiburari.                               [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                 20
                                                          MARAGAGU¹E:                   100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 Feb March 2013](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-feb-march-2013/2af06223-ded2-4f00-9a51-ecc8fa30c811) — Tshivenda FAL · QP · 2013 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Feb March 2013](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-feb-march-2013/bb92d609-ab3d-4566-b091-94280474c8e1) — Tshivenda FAL · QP · 2013 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2017/ac749f55-b62d-478f-9739-bc2d2e08a507) — Tshivenda FAL · QP · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2014](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2014/d0913505-d7f3-4046-8797-b201c53965df) — Tshivenda FAL · QP · 2014 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2012/dea588ed-de38-4d80-8b87-a0e323140d9b) — Tshivenda FAL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2011](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2011/d5894517-f8da-4a6d-b000-825aea326698) — Tshivenda FAL · QP · 2011 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
