# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2012 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 question paper from the November 2012, 7 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2012/31bc9ede-263f-4274-8f1e-46687e399474
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: November
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2012/31bc9ede-263f-4274-8f1e-46687e399474)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2012 · tshivenda. Question paper, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda FAL P3 Nov 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2012-memo/fe9002b6-5731-428c-8707-ae9b38fe124e) — Memo · 2012 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                      GIREIDI YA 12

              TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U
                           THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                                        ·ARA 2012

MARAGA: 100

TSHIFHINGA: awara 2½

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    2                   DBE/·ara 2012
                                                      NSC

PFESESANI

1.       He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A: Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea)        (50)
         KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30)
         KHETHEKANYO YA C: Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani (20)

2.        Fhindulani mbudziso NTHIHI u bva kha khethekanyo IºWE NA IºWE.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa ngalwo.

4.       Thomani khethekanyo i¿we na i¿we kha sia¾ari ¼iswa.

5.       Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/
         maipfi a re khii na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u.
         Pulane ya½u i tea u RANGELA maanea.

6        U pulana ho¾he hu tea u sumbedzwa nga u ralo. Ni eletshedzwa u thutha
         pulane yo¾he nga u tala mutalo u bu»ekanyaho khayo.

7.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise minetse i re henefha kha 80 kha
         KHETHEKANYO YA A, minetse ya 40 kha KHETHEKANYO YA B na
         minetse ya 30 kha KHETHEKANYO YA C.

8.       Nomborani phindulo dza½u sa zwe ¾hoho dza nomboriswa zwone kha
         bammbiri ¼a mbudziso.

9.       ¸eani phindulo i¿we na i¿we ¾hoho yo teaho.
         PFESESANI: Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi, maipfi a re kha
         ¾hoho ye na nanga ha tei u katelwa kha itsho tshivhalo.

10.      ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    3                   DBE/·ara 2012
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)

MBUDZISO 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo
ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 250 u ya kha 300.

1.1      Shangoni ¼a Afrika Tshipembe hu na tshaka dzo fhambanaho dza vhuendi.
         Nga n¾hani ha mvelaphan»a ya themamveledziso na thekhino¼odzhi ho no
         thomiwa na tshiendisi tsha Gautrain. Samusi tshi tshithu tshiswa, no
         tamavho u tshi namela, u itela uri ni pfe kutshimbilele kwatsho. ºwalani
         maanea nga ¾hoho heyi:

         ¶uvha ¼e nda namela Gautrain                                                           [50]

1.2      Muthu mu¿we na mu¿we vhutshiloni hu na bu»o ¼a zwa mishumo ¼ine a ¼i
         funesa nahone u tama arali mi¼oro yawe i tshi wedza. ºwalani maanea nga
         ¾hoho heyi:

         Bu»o ¼a zwa mishumo ¼ine nda ¼i funesa                                                 [50]

1.3      No ri ni tshi vuwa ¼i¿we »uvha nga matsheloni na wana baisigila ye na
         rengelwa nga »uvha ¼a½u ¼a mabebo yo tswiwa. Na ri ni tshi zwi humbula
         na pfa mbilu ya½u i tshi vhavha, nga maan»a ni tshi humbula na lwendo
         lwa u ya tshikoloni. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Zwi nkhumbudza baisigila yanga                                                         [50]

1.4      Kha shango ¼a demokirasi nahone ¼o bvelaho phan»a hu na tshaka dzo
         fhambanaho, tshaka dzo ¾anganelaho. U wana vhana vha hedzi tshaka vha
         tshi dzhena tshikoloni tshithihi. Vha¿we vha vhana vha ita na u dzula kha
         bannga nthihi. Vha¿we vha a dovha vha tamba vho¾he vhe dzikhonani.
         Zwino inwi ¿walani maanea ni tshi khou ima na ¾hoho heyi, kana ni tshi
         khou i hanedza:

         U dzhena tshikolo tsha vhana vha tshaka dzo ¾anganelaho ndi zwavhu»i/
         U dzhena tshikolo tsha vhana vha tshaka dzo ¾anganelaho a si zwavhu»i                  [50]

1.5      Vhunzhi ha vhabebi vhane vha »ikona vha isa vhana zwikoloni hune ha vha
         na phera dza u e»ela kana hosi¾ele. Vhana havha vha wanala vha nga
         tshavho. Zwino inwi ¿walani maanea nga ¾hoho heyi:

         Vhu»i na vhuvhi ha u dzhena tshikolo u tshi dzula hosi¾ele                             [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    4                   DBE/·ara 2012
                                                      NSC

1.6      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Maanea a½u ni a ½ee ¾hoho ine na funa.

                                                                                                [50]

1.7      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho.

                                                                                                [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    5                   DBE/·ara 2012
                                                      NSC

1.8      ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni µo kona u ¿wala maanea ane
         a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho.

                                                                                                [50]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                         50

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    6                 DBE/·ara 2012
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 2

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha ½na dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu vhe na maipfi a u bva kha 120 u ya kha 150 (zwi re ngomu fhedzi).

2.1      VHURIFHI HA TSHIOFISI

         Inwi sa mu¿waleli wa Khoro ya Vhagudi afho tshikoloni tsha ha½u no
         nangiwa uri ni ¿walele ¹hohoyatshikolo ni tshi vha humbela uri hu fariwe
         vhu¾ambo ha nyonesano ha vhagudi vha Gireidi ya12. ºwalani uho
         vhurifhi ni vhu livhise kha ¹hohoyatshikolo tsha ha½u.                               [30]

2.2      TSHIPITSHI

         Inwi ni murangaphan»a wa vhaswa vha muvhunduni wa ha½u, zwino no
         ramba tshivhidzo tsha vhaswa hu u itela u ¾u¾uwedzana nga tsha½u kha
         masia o fhambanaho a vhutshilo. Zwino inwi ¿walani tshipitshi ni tshi
         khou vha ¾u¾uwedza kha ayo masia a vhutshilo.                                        [30]

2.3       MUFHINDULANO

         Khaladzi a½u u vho vhonala e muthu ane a khou thoma zwa u
         tshimbilatshimbila na vhatukana/vhasidzana. Hezwi zwo khwa¾hiswa nge
         ¼i¿we »uvha a sa e»ele hayani, na vhabebi vha vho thoma u gungula. Zwino
         inwi ¿walani mufhindulano we wa vha hone vhukati ha khotsi a½u na uyo
         khaladzi a½u vha tshi khou mu ½ea ngeletshedzo ya u »ibvisa kha zwiito
         izwo zwi songo »aho.                                                                 [30]

2.4      MEMORANDAMU

         Khotsimunene wa½u vha na bindu. Kha¼o vho thola vhathu vha re na
         tshivhalo. Vhashumi vha hone a vha ¾honifhi zwifhinga zwa u dzhena
         mushumoni na zwa u tshaisa. Zwino inwi ¿walani memorandamu sa mu½e
         wa bindu ni tshi kaidza vhashumi kha izwo zwiito zwavho.                             [30]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                       30

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    7               DBE/·ara 2012
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 3

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha hone vhu tea u
vha maipfi a u bva kha 80 u ya kha 100.

3.1      GARA¹A YA THAMBO

         Minisi¾ara wa Pfunzo vho ¾anganedza thambo ya uri vha »e vha ambe na
         vhaswa vha muvhunduni wa ha½u. Vhoiwe sa vhaswa vhane vha funa
         vha¿we vhaswa, no vha na lutamo lwa u ramba vha¿we vhaswa vha
         vhuponi ha tsini uri vha wanevho zwine vhoiwe na »o kanzwiwa ngazwo.
         Zwino inwi ¿walani gara¾a ya u ramba avho vhaswa.                             [20]

3.2      POSIKARA¹A

         Mukomana wa½u ndi kale o vuledza pfunzo dzawe a sa wani mushumo.
         Hone Mudzimu vho mu humbula o u wana. Zwino inwi mu ¿waleleni
         posikara¾a ni tshi khou mu tamela mashudu kha uyo mushumo wawe.               [20]

3.3      MASIA

         Khotsi a½u vho renga thundu vhengeleni ¼a fanitshara. Havho vha
         vhengeleni vhane vha khou »isa thundu ha ha½u a vha hu »ivhi. Zwino inwi
         vha ¿waleleni masia a u bva vhengeleni u swika ha ha½u.                       [20]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                20
                                                          MARAGAGU¹E:                  100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2012/20ac4c94-8cf1-4123-9964-fedf7bb06cc6) — Tshivenda FAL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-feb-march-2012/dea588ed-de38-4d80-8b87-a0e323140d9b) — Tshivenda FAL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p3-qp-nov-2022/4d0b6f38-c028-4fc5-9fe7-058e4be163b1) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2021/9cc7341f-536f-419d-af89-9d16c02b2918) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2020/11111f2b-906c-4d63-a007-42b906718ea0) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2019/53c5289c-e538-4c66-81d2-1b919980cce3) — Tshivenda FAL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
