# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2018 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 3 question paper from the November 2018, 6 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2018/448a1f79-9b64-4add-b41b-7def897380fe
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: November
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2018/448a1f79-9b64-4add-b41b-7def897380fe)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2018 · tshivenda. Question paper, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda-FAL-P3-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2018-final-memo/f87ca04d-8480-40ec-b47e-7d7f282c143e) — Memo · 2018 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                     GIREIDI YA 12

   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                          BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                                       LARA 2018

MARAGA: 100

TSHIFHINGA: Awara 2½

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 6.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    2                   DBE/Lara 2018
                                                      NSC

NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI

1.       He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A: Maanea                                                       (50)
         KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa Zwilapfu zwa Vhudavhidzani                      (30)
         KHETHEKANYO YA C: Zwibveledzwa Zwipfufhi zwa Vhudavhidzani/
                           zwa Tsumbedzi/zwa Mafhungo                                   (20)

2.       Fhindulani mbudziso NTHIHI u bva kha khethekanyo IºWE na IºWE.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa ngalwo.

4.       Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

5.       Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/
         maipfi a re khii na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u.
         Pulane ya½u i tea u RANGELA maanea.

6.       U pulana ho¾he hu tea u sumbedzwa nga u ralo. Ni eletshedzwa u thutha
         pulane yo¾he nga u tala mutalo u bu»ekanyaho khayo.

7.       Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
         anganywaho:

         KHETHEKANYO YA A:            Henefha kha minetse ya 80
         KHETHEKANYO YA B:            Henefha kha minetse ya 40
         KHETHEKANYO YA C:            Henefha kha minetse ya 30

8.       Nomborani phindulo dza½u sa zwe ¾hoho dza nomboriswa zwone kha
         bammbiri ¼a mbudziso.

9.       ¸eani phindulo IºWE na IºWE ¾hoho yo teaho.

10.      Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi, maipfi a re kha ¾hoho ye na nanga
         ha tei u katelwa kha itsho tshivhalo.

11.      ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    3                   DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA A: MAANEA

MBUDZISO 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo
ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 250 u ya kha 300.

1.1      Masiandaitwa a µiswaho nga ¿wambo wa u tshimbila vhusiku.                             [50]

1.2      Zwa ¿waha wa maho¼a (2017) zwo vha zwi¿we vho.                                        [50]

1.3      ºwalani maanea ane a fhela nga maipfi haya: ... ndo zwi vhona uri
         tshivhoni tshi a fhura.                                                               [50]

1.4      Zwo iteaho µuvha i¼o a thi nga zwi hangwi.                                            [50]

1.5      Vhasidzana vha a konesa tshikoloni u fhirisa vhatukana. ¹a¾ani khani.                 [50]

1.6      ¹alelani zwifanyiso zwi tevhelaho nga vhuronwane uri ni µo kona u ¿wala
         maanea ane a anana nazwo. Nangani tshithihi ni ¿wale ngatsho maanea
         a½u. Maanea a½u ni a ½ee ¾hoho yo teaho.

         1.6.1

                                                             [Tshi bva kha: Inthanete]         [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    4                   DBE/Lara 2018
                                                      NSC

         1.6.2

                                                            [Tshi bva kha: Inthanete]          [50]

         1.6.3

                                                            [Tshi bva kha: Inthanete]          [50]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                        50

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    5                    DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 2

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha n½a dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu vhe maipfi a u bva kha 120 u ya kha 150.

2.1      VHURIFHI HA VHUKONANI

         Mu¿we mugudiswa sa inwi o ½ewa pfufho nge a wana vhuimo ha u thoma
         kha mu¾a¾isano wa nyambedzano wa vun»u.

         Mu¿waleleni vhurifhi ha u mu fhululedza kha zwe a swikelela.                           [30]

2.2      NGANEAVHUTSHILO YA MUFU

         Mu¿we mura»o wa mu¾a we a shela mulenzhe zwihulusa kha mvelaphan»a
         ya mu¾a wa ha½u o lovha. Vha mu¾a vho ta inwi uri ni ¿wale
         nganeavhutshilo yawe.

         ºwalani nganeavhutshilo ine na »o vhala nga »uvha ¼a mbulungo.                         [30]

2.3      ATHIKILI YA GURANN¶A

         Vha gurann»a ya Mirror vho ni humbela uri ni ¿wale athikili ine ya »o
         an»adzwa kha gurann»a yavho ni tshi khou kaidza vhaswa vhane vha
         shavha tshikolo vha ya vha monamona mimoloni nga tshifhinga tsha
         tshikolo. Ni sumbedze zwivhi zwi no vhangwa nga maitele ayo kha athikili
         iyo.                                                                                   [30]

2.4      TSHIPITSHI TSHA FOMA·A

         Muzwala wa½u o humbula u ita munyanya wa u pembelela u phasa hawe
         digirii ya vhulimi. O ni humbela u vha tshiambi tsha »uvha munyanyani
         uyo.

         Zwino inwi ¿walani tshipitshi tshine na »o vhala nga »uvha i¼o.                        [30]

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                         30

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3    6             DBE/Lara 2018
                                                      NSC

KHETHEKANYO YA C:                ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI/
                                 ZWA TSUMBEDZI/ZWA MAFHUNGO

MBUDZISO 3

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu tea u vha maipfi a u bva kha 80 u ya kha 100.

3.1      GARA¹A YA THAMBO

         Tshivhidzo tshine na dzhena khatsho tsho fhedza u fha¾a kereke. Tsho
         humbula u ita vhu¾ambo ha u vula kereke iyo. Tsho ni humbela u ¿wala
         gara¾a ya u ramba vhathu u »a kha vhu¾ambo ha u vula kereke iyo.            [20]

3.2      POSIKARA¹A

         Makhadzi wa½u vho ri vha tshi vhuya mushumoni nga tshiendedzi tshine
         vha tshi shumisa vha ¾angana na khombo ya goloi vha mbo »i vun»ea
         tshan»a.

         Inwi vha ¿waleleni posikara¾a ni tshi khou vha tamela mashudu a u
         ¾avhanya u fhola.                                                           [20]

3.3      NDAELA

         Mira»o ya LRC ya tshikolo tsha ha½u i khou lavhelelwa u ya mu¾anganoni
         wa vhurangaphan»a u no »o farelwa Yunivesithi ya Ven»a lwa ma»uvha
         mavhili.

         Inwi sa murangaphan»a wavho ¿walani ndaela dzine mira»o iyo ya tea u
         dzi tevhedza musi vha afho mu¾anganoni.                                     [20]

                                   ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                  20
                                                      MARAGAGU¹E:                    100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018/2e020cfe-f409-4542-a280-759d88e45cb2) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2018/fce73ade-82a3-4077-a2b8-2814d31e9fd9) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2018/ac049a4e-30b5-48e2-8e02-7ab0a45fd2d5) — Tshivenda FAL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC FAL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p3-qp-nov-2022/4d0b6f38-c028-4fc5-9fe7-058e4be163b1) — Tshivenda FAL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2021/9cc7341f-536f-419d-af89-9d16c02b2918) — Tshivenda FAL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2020/11111f2b-906c-4d63-a007-42b906718ea0) — Tshivenda FAL · QP · 2020 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024-mg/22933e51-2e80-4985-b05e-248ee22c0fdf) — Memo · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023-mg/55543523-9bb4-4d32-a543-0792f36a23bf) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023-mg/a0685314-549d-4153-9250-94e4f2dc385a) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-may-june-2023-mg/c075edbe-3eb7-44fa-a198-b2a478d5c09d) — Memo · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2023/069f5cd2-bed9-4ed7-9ce9-c7b48e179840) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
