# Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2016 Memo

> Grade 12 Tshivenda HL Paper 1 memorandum from the November 2016, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2016-memo/f0b9dfa5-c05f-40bc-a6f0-feac32fbaddb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda HL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-hl) › [Tshivenda HL Grade 12 Paper 1 November 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2016-memo/f0b9dfa5-c05f-40bc-a6f0-feac32fbaddb)

## About this document

Tshivenda Hl · Grade 12 · November · 2016 · tshivenda. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda HL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2016/6911eb5f-93cc-4b88-852a-573cc8a15001) — QP · 2016 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     GRADE 12

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                   GIREIDI YA 12

                  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)

                          BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                     LARA 2016

                                  MEMORANDAMU

MARAGA: 70

                         Memorandamu uyu u na masia¾ari a 10.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           2                            DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

KHA VHA PFESESE:

•    Memorandamu uyu i tou vha tsumban»ila fhedzi ya u thusa vha¾oli/vhamaki.
•    Ngauralo, a u tei u vha ambadzifhele kana gumani nga wo¾he lini.
•    Phindulo dza vhagudi dzi tea u sedzwa u ya nga vhukoni ho ¾aniwaho kha
     phindulo yeneyo.
•    Phindulo dzi tea u eliwa nga u angaredza, nahone mbuno dzi ½ewe ho teaho
     zwi tshi tevhedza maga o dzhiiwaho kha mu¾angano wa ndinganyiso.
•    Memorandamu uyu u »o thoma wa dzulelwa dzulo nga vho¾he vha kwameaho
     musi u ¾ola/maka hu sa athu u thoma.

NDAELA KHA VHA¹OLI/VHAMAKI

Maga a u ¾ola/maka tholokanyon»ivho:

•   Ngauri ndivho i kha u pfesesa, mupele¾o wo khakheaho na vhukhakhi ha
    luambo kha phindulo zwi songo ½ewa nda¾iso nga nn»a ha musi vhukhakhi
    honoho vhu tshi thithisa kupfesesele/u shandula zwi ambwaho. (Honeha,
    vhukhakhi vhu »i fanela u sumbedzwa).
•   Arali mulingiwa a shumisa maipfi a luambo lu¿we lune a sa khou lingwa khalwo,
    kha vha tsinye i¾o kha maipfi ayo, nahone arali phindulo i tshi kha »i pfala, hu
    songo vha na nda¾iso. Honeha, arali ipfi ¼i bvaho kha lu¿we luambo lwo
    shumiswaho kha tshibveledzwa nahone ¼a lavhelelwa kha phindulo, izwi zwi a
    ¾anganedzea.
•   Kha mbudziso dzo vuleaho, a hu na maraga dzine dza fanela u avhelwa kha
    EE/HAI kana NDI A TENDA/A THI TENDI. Tshiitisi/Thikhedzo/¹hu¾huwedzo
    ndi zwone zwine zwa fanela u sedziwa.
•   Kha mbudziso dzi ¾o»aho NDI NGOHO/A SI NGOHO, maraga dzi tea u
    kovhekanywa, maraga nthihi i tea u avhelwa NDI NGOHO/A SI NGOHO kana
    MBUNO/KUHUMBULELE, i¿we maraga ya ya kha tshiitisi/thikhedzo/
    ¾hu¾huwedzo. Maraga ya tshiitisi/thikhedzo/¾hu¾huwedzo i tea u avhelwa fhedzi
    arali phindulo ya NDI NGOHO/A SI NGOHO kana MBUNO/
    KUHUMBULELE i yone. Hu songo ½ewa maraga iyo arali thikhedzo/tshiitisi/
    ¾hu¾huwedzo zwo khakhea.
•   Kha mbudziso dzi ¾o»aho khouthesheni u bva kha tshibveledzwa, vha songo ½ea
    nda¾iso vhagudiswa arali vho siedza zwi»evhe, kana arali ho khakhea hu¿we u
    pele¾a kha izwo zwo khouthiwaho.
•   Musi phindulo ya ipfi ¼ithihi yo lavhelelwa hone mulingiwa a ½ea fhungo ¼o¾he,
    kha a ½ewe maraga tenda fhedzi ipfi ¼o lavhelelwaho ¼o talelwa kana ¼o
    sumbedzwa.
•   Musi mbuno mbili/tharu dzi tshi ¾o»iwa, ngeno nnzhi dzo ½ekedzwa, kha vha
    make fhedzi mbili/tharu dza u thoma.
•   Kha vha ¾anganedze u fhambana ha nyambotavhi.
•   Kha mbudziso dza u nanga kha zwinzhi, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere
    ¼i livhanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga vhu»alo.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           3                          DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO YA 1: U VHALA U ITELA ¹HALUTSHEDZO NA U PFESESA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Ndi ¼a u shumisesa lu¾ingokhwalwa/thekino¼odzhi ya vhudavhidzani.√                  (1)

1.2      Ndi uri u pfa o xelelwa lwa tsho¾he kha u davhidzana na vhathu vha ndeme
         vhutshiloni hawe/¿wana/musadzi, nz.√                                                (1)

1.3      Lu na thuso kha vhu¾umani/vhudavhidzani ha µuvha ¼i¿we na ¼i¿we. √
         Lu µi dovha hafhu lwa vha lwone lu lu¾anyaho vhathu/khakhisaho vhathu
         mishumoni yavho yo fhambanaho.√                                                     (2)

1.4      Mu¿wali u khou nyadza/dzhiela fhasi vhakegulu uri vhunga vha songo
         funzea a vho ngo tewa nga u shumisa lu¾ingokhwalwa; atsina na vhone ndi
         vhathu vha na pfanelo dza u shumisa tshishumiswa tshi¿we na tshi¿we tsha
         thekhino¼odzhi.√√

         [Maraga mbili kha ¾halutshedzo i pfadzaho].                                         (2)

1.5      Lu¾ingokhwalwa ri lavhelela u lu shumisela uri lu ri thuse kha
         vhudavhidzani nahone kha zwi fha¾aho, fhedzi madzuloni a izwi ri vho lu
         shumisa u µisa mutshinyalo/dzinndwa/¾halano/vhubva ha vhana zwikoloni,
         nz. Izwi yo vha i si yone ndavhelelo ya hone.

                                             KANA

         Lu¾ingokhwalwa ndi tshithu tshi¾uku¾uku tshi nyadziseaho, nahone tshi sa
         vhuyi tsha vha na nungo, fhedzi mishumo yalwo i shanduka mihulu
         vhukuma – mivhi kana mivhuya. √√

         [Maraga mbili kha ¾halutshedzo i pfadzaho].                                         (2)

1.6      Nga nµila ine vhathu vha shumisesa na u funesa ngayo lu¾ingokhwalwa,
         zwo no tou goµombela lune zwa vho nga vhutshilo hashu vhu langwa
         ngalwo – ndi ngazwo lu tshi vho vhambedzwa na miraµo ya ndeme ya
         muvhili/muthu ane wa mu funesa/fola ¼ine ra daha nga sakha. Mbambedzo
         iyi yo tea vhukuma.√√√

         [Maraga tharu kha ¾halutshedzo i bviselaho khagala mbambedzo].                      (3)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           4                            DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

1.7      Mu¿wali u khou sasaladza muthu kha vhu¾udze¾udze hawe ha u shaya
         nungo kwadzo/dzo teaho dza u langa tshishumiswa tshe a tou tshi sika ene
         mu½e, a vho shanduka phuli yatsho.√√ Mu¿wali u pfela muthu vhu¾ungu/o
         dinalea/zwi a mu vhavha. √

         [Mbuno mbili dza tsatsaladzo i pfadzaho na nthihi ya thouni].                         (3)

1.8      'Mufuvha u lambisa thakha.' Lu¾ingokhwalwa lu a ungeledza lune muthu a
         vho hangwa/litsha mishumo ya ndeme ine a tea u i bveledza; zwo ralo a
         vhuya a tshinyalelwa nga zwithu zwa ndeme vhukuma. Izwi zwo tou ralo
         musi u tshi shumisa lu¾ingokhwalwa nga nµila i shayaho vhuµifhinduleli.√√
         Murero uyu u bvisela khagala ndivho/mulaedza wa uri vhathu kha ri
         shumise lu¾ingokhwalwa nga nµila yo teaho.√

         [Maraga tharu kha tsenguluso i pfalaho].                                              (3)

1.9      C/a liana na zwi ambiwaho.√                                                           (1)

1.10     Ee.

         Mu¿wali u pendela a tshi sumbedza u kanakana uri zwishumiswa zwa
         vhudavhidzani sa lu¾ingokhwalwa a zwi tsha tou vha na vhumatshelo vhu
         vhonalaho lune zwi sokou vha vho µumbu ¼ine ¼a µo fhira. U fhedza nga u
         ombedzela uri vhathu kha vha dzike.√√√

                                              KANA
         Hai.

         Vhudavhidzani a vhu nga vuwi ho fhela na khathihi nahone mu¿wali u
         sumbedza a tshi khou timatima kha vhuimo hawe.√√√

         [Phindulo i¿we na i¿we i pfalaho].                                                    (3)

TSHIBVELEDZWA TSHA B

1.11      Mudzhii wa tshifanyiso itshi o ¾okonywa nga ndeme ya zwishumiswa zwa
         thekhino¼odzhi sa khomphyutha lune a vhona zwo tea uri tshifanyiso itshi
         tshi anµadziwe u itela u kunga vhathu uri vha vhe na dzangalelo ¼a u
         dzhenela ngudo dza u µo kona u shumisa khomphyutha.√√                                 (2)

1.12     Vho takala,√ ngauri zwi vhonala vho futelela tsho¾he kha mushumo wavho
         musi hu si na a no amba na mu¿we e kha wawe mushumo a e¾he. √                         (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           5                         DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

1.13     Mahayani a hu na themamveledziso, hu kha µi shaea muµagasi na dzone
         khomphyutha./Muvhuso u kha »i shaedza u isa tshumelo mahayani uri
         vhupo uvhu na hone vhu bveledzee siani ¼a zwa thekhino¼odzhi. √√

         [Na zwi¿wevho zwi pfalaho].                                                        (2)

TSHIBVELEDZWA TSHA A NA B

1.14     Zwibveledzwa izwi vhuvhili hazwo zwi ¾ana zwishumiswa zwa
         thekhino¼odzhi (lu¾ingokhwalwa na khomphyutha).√ Zwo¾he izwi ndi
         zwishumiswa zwa ndeme lune zwi a fha¾a na u bveledza lushaka arali zwi
         tshi nga shumiswa nga nµila yone. √√

         [Na zwi¿wevho zwi pfadzaho].                                                       (3)

                                        ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                    30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                             Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           6                           DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO

Nµila ya u maka manweledzo:

Manweledzo a tea u makiwa nga n»ila i tevhelaho:

• Kuavhelwe kwa maraga:
   o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno).
   o Maraga 3 ndi dza luambo.
   o ¹hanganyelo ya maraga: 10

•   Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo anulula/kopolola
    maipfi o tou ralo:

    o   Mbuno dza u bva kha 1–3 dzi re dzone: avhelani maraga 1
    o   Mbuno dza u bva kha 4–5 dzi re dzone: avhelani maraga 2
    o   Mbuno dza u bva kha 6–7 dzi re dzone: avhelani maraga 3

•   Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o anulula/kopolola maipfi o
    tou ralo:

    o   Khouthesheni dza u bva kha 6–7: ni songo avhela maraga dza luambo
    o   Khouthesheni dza u bva kha 1–5: avhelani maraga 1 ya luambo.

PFESESANI:

• Tshivhalo tsha maipfi:
   o Vhamaki vha tea u khwa¾hisedza tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
   o Vha songo ¾usa maraga arali mulingiwa a songo sumbedza tshivhalo tsha
       maipfi, kana arali tshivhalo tsha maipfi tsho sumbedzwa tsho khakhea. Arali
       tshivhalo tsha maipfi tsho fhira, kha vha vhale u swika kha fhungo ¼a u
       fhedzisa ¼i re n¾ha ha tshivhalo tsho tetshelwaho vha litshe ayo ma¿we a
       manweledzo o salaho.

MBUDZISO YA 2: U NWELEDZA NGA MAIPFI A¸U

Kha vha shumise mbuno khulwane dzi tevhelaho dzine mulingiwa a tea u dzi
shumisa kha manweledzo sa tsumban»ila.
Mbuno dzi¿we na dzi¿we dza sumbe (7) dzi pfalaho dzi tea u avhelwa maraga dzi
kha tshivhumbeo tsha phara.
(Mafhungo na/kana zwipi»a zwa mafhungo zwi tea u anana/lunzhedzana.)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           7                               DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

 NO            KHOUTHESHENI                        NO          MBUNO
 1  'Ndi yone ine ya vha thusa nga                 1  Vhaaluwa vha »ivhadzwa
    n»ivhadzo ya mundende wa ¿wedzi.'                 »uvha ¼a mundende.
 2  'Vhana vha tshikolo muvhuso wo vha             2  Radio i thusa kha u funza
    humbulela wa ita uri hu vhe na ngudo              vhagudi.
    dza thero dzo fhambanaho dzi no »iswa
    nga yone radio.'
 3  'Muzwala ndi rabulasi muhulwane afha           3      Vhathu vha nga alusa
    muvhunduni wa hashu nge a pfa hu tshi                 vhubindudzi     ha      zwa
    khou hashiwa nga thuso ine ya »o ½ewa                 vhulimi nga ¾hani ha radio.
    vha no takalela zwa vhulimi.'
 4  'Vhana vhanzhi vha khou wana                   4      Radio     i  ya    an»adza
    mishumo nga nṱhani ha yone radio                      mishumo yo fhambanaho/
    ngauri ma»uvha o¾he hu a vha na                       Vhana vha wana mishumo
    khungedzelo      ya     mishumo     yo                nga n¾hani ha u thetshelesa
    fhambanaho.'                                          khungedzelo radioni.
 5  'Lushaka lu fhulufhela radio kha u             5      Radio i »ivhadza dzimpfu.
    »ivhadza vhathu nga ha mpfu dzo vha
    welaho.'
 6  'Sialala ¼ashu na ¼one arali i si yone         6      Vhaswa vha »ivha sialala
    radio, ndi musi vhaswa vha tshi »o tou                ¼avho nga radio.
    pfa tshi tshianeo. Zwino radio i hasha
    mi¾a¾isano ya mitshino ya sialala.'
 7  'Mitambo a ri tsha amba, ri½e vha¿we           7      Radio i hasha mitambo yo
    mi¿we mitambo ro thoma u i pfa kha                    fhambanaho.
    radio.'

TSHIVHUMBEO TSHA PHARA

PFESESANI: Iyi i tou vha tsumbo; mulingiwa ha lavhelelwi u tou i bvisa yo tou ralo
           kokotolo lini.

Radio i thusa vhaaluwa nga u »ivhadza »uvha ¼a mundende, ya dovha ya funza
vhagudi kha ngudo dza thero dzo fhambanaho dza tshikolo. Vhoramabulasi na
vhone vha a wana thuso i bvaho kha muvhuso hu u itela u bveledzisa mabulasi avho.
Vhana vhanzhi vha wana mishumo nga n¾hani ha u thetshelesa radio, i a dovha ya
»ivhadza mashaka nga ha mpfu dzo vha welaho. Vhaswa vha guda nga ha sialala
¼avho nga u thetshelesa radio. Lushaka lu »ivha mitambo yo fhambanaho, vha¿we
vha i takalela vha vho fhedza vhe vhomakone vhayo.                  [Maipfi a 91]

                                        ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                          10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           8                             DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO

Maga a u ¾ola/maka KHETHEKANYO YA C:

•     Mupele¾o:
      o Phindulo ya ipfi ¼ithihi i tea u ½ewa maraga naho mupele¾o wo khakhea, nga
        nn»a ha musi vhukhakhi uho vhu tshi shandukisa ¾halutshedzo ya ipfi
        ¼ene¼o.
      o Kha phindulo ya fhungo ¼o »alaho. Vhukhakhi ha mupele¾o vhu tea u ½ewa
        nda¾iso arali vhu kha tshivhumbeo tsha luambo lwonolwo lu lingiwaho
        ngalwo.
      o Hune ha lingiwa pfufhifhadzo ya ipfi (aburivesheni), phindulo i tea u ½ewa i
        kha mupele¾o wonewone.

•     Zwivhumbeo zwa mafhungo zwi tea u vha zwi kha »ivhafhungo/girama
      yoneyone nahone yo ½ewa i kha mafhungo o fhelelaho/kana sa zwi ananaho na
      ndaela.
•     Kha mbudziso dza munangelo, kha vha ¾anganedze ZWO¹HE, ¼e»ere ¼i
      tshimbilelanaho na phindulo yone NA/KANA phindulo yo ¿walwaho nga
      vhu»alo.

MBUDZISO YA 3: U SENGULUSA KHUNGEDZELO

3.1       Ndivho ndi ya u kunga vha¾aleli vhanzhi ngauri o shumisa tshifanyiso tsha
          vhagidimi vha no »ivhea kha ¼ifhasi/uri vhathu vha vhe na dzangalelo ¼a u
          ¾alela mitambo ya u gidima.√√                                                         (2)

3.2       Ndi khephusheni/fonto khulwane/ma¼eµeredanzi o swifhadziwaho.√ I
          kunga vhavhali uri vha »e vha ¾alele migidimo.√                                       (2)

3.3       ·i sumbedza hu tshi »o vha na vhagidimi vha re na luvhilo luhulu
          vhukuma.√                                                                             (1)

3.4       C/ Vha songo lenga.√                                                                  (1)

3.5       Mukungedzeli o shumisa luambo lwa u fhuredzela,√ ngauri a si vho¾he
          vhane vha »o wana luafhulelo lwa 50%, lu »o wanwa fhedzi nga vho
          vhaledzaho vha »ana vha u thoma. √                                                    (2)

3.6       Ee, mukungedzeli ha ngo bvisela khagala vha¾aleli mutengo wa u dzhena√
          khathihi na »uvha ¼ine mitambo ya »o farwa nga¼o.√                                    (2)
                                                                                                [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1           9                           DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

MBUDZISO YA 4: KHATHUNI

4.1      Ndi vhugevhenga ha u ¾angulwa/homboka ha dzigoloi. √√                                (2)

4.2      Kha fureme ya 3 mafobvu a khou ¾angula vhathu n»uni√ ngeno kha fureme
         ya 4 mafobvu a tshi khou ¾angula vhathu goloini. √

                                             KANA

         Kha fureme ya 3 mafobvu a khou µilugisela u ya u homboka,√zwine zwa
         khou khunyeledzwa kha fureme ya 4.√                                                  (2)

4.3      D/U kombetshedza. √                                                                  (1)

4.4      Mu½e wa goloi u sumbedza o tshuwa/ofha√, ndi ngazwo o imisa zwan»a u
         sumbedza u tendelela zwine fobvu ¼a ¾o»a zwone. √                                    (2)

4.5      Mulayo u tea u khawa¾hisa tshan»a kha u lwa na vhugevhenga/mapholisa
         vha tea u »ivhonadza ho¾heho¾he/vhoramimo»oro na vhadzulapo vha tea u
         »i¾hogomela nga u dzula vho khiya mahothi/Lushaka lu tea u ita bembela ¼a
         u lwa na vhugevhenga.√ Ndi ralo ngauri vhugevhenga kha ¼ino ¼a hashu ho
         no andesa lune ho no bva nnµa ha tshanµa.√√

         [·iga ¼a u thivhela 1, ¾hanµavhudzo 2].                                              (3)
                                                                                              [10]

MBUDZISO YA 5: KUSHUMISELE KWA LUAMBO NGA N¶ILA YONE

5.1      Vho vha tshi khou itela u sera »uvha. √                                              (1)

5.2      Munnawavha½e.√ > Munnawavha½e vho vha vha tshi funesa u hama
         kholomo.√                                                                            (2)

5.3      '... musi we ¼a vha hahedza.'√                                                       (1)

5.4      Vhakoma vho tou ¾ungufhala nge vha vha vho dinalea vhukuma/vhakoma
         vho tou ¾ungufhala ngauri vho vha vho dinalea vhukuma.√                              (1)

5.5      Mbuvha ye vha vha vho fara a yo ngo vha ya zwi¼iwa/yo vha i si ya zwi¼iwa            (1)
         zwavhu»i vhukuma. √

5.6      Tshovho.√ ·i sumbedza uri vho wela tshi¾akani vha songo zwi
         lavhelela/nyito ya kuwele kwavho i pfesesee/bvele khagala.√                          (2)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P1          10                       DBE/Lara 2016
                                      NSC – Memorandamu

5.7      '..., vha vutsheledza vha isa phan»a na u gidima ngeno nguluvheµaka i sa
         khou vha pandamedza.' √
         [Munanguludzo wa maipfi]

         Zwi a seisa u vhona muthu a tshi shavha nga u ralo ngeno hu si na tshine
         tsha mu pandamedza.√                                                         (2)
                                                                                      [10]

                                        ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:              30
                                                           MARAGAGU¹E:                70

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda HL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-nov-2016-memo/9473e436-aa45-4356-bbb6-e675fbe0c7fd) — Tshivenda HL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2016-memo/8d393179-28fe-4eb0-a579-dfba0e676fa5) — Tshivenda HL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-feb-march-2016-memo/00707866-98d5-4bed-814e-5369ad7aa529) — Tshivenda HL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-may-june-2016-memo/1b3b39c2-2611-4b39-a1d9-25e139468427) — Tshivenda HL · Memo · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda-HL-P1-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2018-final-memo/d92d93b3-9dcd-4ea6-b4dc-a201e7cbbf43) — Tshivenda HL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2017-memo/62e9a80d-e172-40f8-a95d-5a653132e579) — Tshivenda HL · Memo · 2017 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda HL

- [Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-hl-atp-2023-24/5b17bdea-b481-415f-9cf8-fe91e1610abd) — ATP
- [Tshivenda HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2024/ce69b528-811a-4d54-abfb-e89036916d35) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-nov-2024/2a2b8011-3357-41cb-b326-b6b3d5a9b959) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2024/91841d76-1cf5-4d0f-be4c-762026ae6874) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-may-june-2023/66997fad-4a4d-44c2-ac44-808df2f8a494) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-may-june-2023/34e6dd9a-2daa-4771-8009-5aec7d40bf9e) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
