# Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2013 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 question paper from the Feb March 2013, 7 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2013/ae65f24f-75c6-4558-8159-ac00e9ab219a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda HL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2013
- Exam period: Feb March
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-hl) › [Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2013 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2013/ae65f24f-75c6-4558-8159-ac00e9ab219a)

## About this document

Tshivenda Hl · Grade 12 · Feb March · 2013 · tshivenda. Question paper, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda HL P3 Feb March 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2013-memo/a4c771e7-7251-4d93-8af9-71ca2dbaf2aa) — Memo · 2013 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI YA 12

                   TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)

                           BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                           LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2013

MARAGA: 100

TSHIFHINGA: awara 21/ 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masiatari a 7.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3         2              DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                           NSC

PFESESANI

1.       He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea)        (50)
         KHETHEKANYO YA B:            Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30)
         KHETHEKANYO YA C:            Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani (20)

2.       Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI kha KHETHEKANYO YA A,
         NTHIHI kha KHETHEKANYO YA B na NTHIHI kha KHETHEKANYO
         YA C.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo.

4.       Thomani khethekanyo IºWE NA IºWE kha sia¾ari ·ISWA, hune ya
         fhelela hone ni talele.

5.       Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/
         maipfi a re khii, na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u.
         Thomani nga u ¿wala pulane ya½u ni kone u ¿wala tshibveledzwa.

6.       Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga nµila i tevhelaho:

         KHETHEKANYO YA A:            minetse ya 80
         KHETHEKANYO YA B:            minetse ya 40
         KHETHEKANYO YA C:            minetse ya 30

7.       Nomborani phindulo dza½u zwi anane na kunomborelwe kwa mbudziso.

8.       ºwalani ¾hoho ya phindulo ya½u.
         NI DZHIELE NZHELE: Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi ni songo
         vhala na maipfi a ¾hoho ye na nanga.

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhuronwane.

10.      Ni dzhiele nzhele mupele¾o, khethekanyo ya maipfi, kushumisele kwa
         madanzi, zwiga zwa u vhala na tswayo khathihi na kuvhumbelwe kwa
         mafhungo.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3       3               DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                         NSC

KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)

MBUDZISO 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha
phindulo ya½u vhu songo fhira maipfi a 450.

1.1      Ho vha na lwendo lwa pfunzo lwe lwa farwa tshikoloni tsha ha½u. Inwi no
         vha mu¿we wa vhe vha fara lwendo ulwo lwa ni takadza vhukuma. ºwalani
         maanea nga ¾hoho heyi:

         Lwendo lwa pfunzo lwe lwa ntakadzesa                                                  [50]

1.2      Inwi no ½ewa tshifhiwa ni songo zwi lavhelela, na wana no dzhenwa nga
         dakalo ¼i si na vhukono nge tshifhiwa itsho tsha vha tshi tshi mangadza.
         ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Tshifhiwa tshavhuµi tshe nda ½ewa ndi songo tshi lavhelela                            [50]

1.3      Phalamenndeni hu khou dzinginywa nga ha u dzudzanyululwa ha
         ndayotewa. Fhungo ¼i re n¾ha ha o¾he ndi ¼a tshigwevho tsha lufu. Vha¿we
         vha ima na¼o, vha¿we vha a ¼i hanedza. ºwalani maanea ane na vha ni tshi
         khou ima na ¼ikumedzwa i¼i kana ni tshi khou ¼i hanedza. ºwalani maanea
         nga ¾hoho heyi:

         Tshigwevho tsha thambo tshi tea u vhuya                                               [50]

1.4      Vha ha masipala vha khou µidina vhukuma nga u bveledza mivhundu kana
         vhupo zwitshavhani. Muvhundu wa ha½u ndi mu¿we une wa khou
         bveledzwa. Ni tshi humbula zwe wa vha u zwone, ni vhona ho no vha na
         tshanduko khulwane. Inwi ¿walani maanea nga ¾hoho heyi:

         Tshanduko yo iteaho muvhunduni wa hashu                                               [50]

1.5      Hu na zwivhuya zwine muthu a zwi wana musi a tshi ita nyonyoloso
         ngeno-vho u itesa nyonyoloso zwi na masiandaitwa. Zwino inwi ¿walani
         maanea nga ¾hoho heyi:

         Vhuµi na vhuvhi ha u ita nyonyoloso                                                   [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3        4               DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                          NSC

1.6      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ṱhoho ine ya
         elana natsho ni kone u ṅwala nga hayo.

                                                                                                [50]

1.7      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ṱhoho ine ya
         elana natsho ni kone u ṅwala nga hayo.

                                                                                                [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3       5                DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                         NSC

1.8      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ṱhoho ine ya
         elana natsho ni kone u ṅwala nga hayo.

                                                                                               [50]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                         50

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3       6               DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                         NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 2

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha n½a dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu songo fhira maipfi a 200.

2.1      VHURIFHI HA TSHISHAKA

         Inwi ni kha gireidi ya vhufumimbili, musi ni tshi khou posa fomo dzine dza
         tea u huma na masheleni, muzwala wa½u o vha ene we a ni thusa nga
         masheleni vhunga no vha ni si nao. Mu ¿waleleni vhurifhi ni tshi livhuwa
         thuso ye a ni ½ea.                                                                    [30]

2.2      NGANEAVHUTSHILO

         Hu na khombo ye ya fhedza vhathu vhanzhi fha¼a mafhandeni, na khonani
         ya½u mathina o vha e ngomu, a mbo µi ri sia. Zwino vha mu¾a vho humbela
         inwi sa khonani yawe uri ni ¿wale nganeavhutshilo sa izwi no aluwa no¾he
         nahone ni tshi mu µivha vhukuma. ºwalani nganeavhutshilo iyo.                         [30]

2.3      MUVHIGO

         Vhagudi vha tshikolo tshine na dzhena khatsho vhunzhi havho a vha
         ¾haphudzi ¿waha. Iyi nyimele i khou µi hulela mi¿waha minzhi i tshi
         tevhekana. Zwino inwi no humbelwa uri ni ite ¾hoµisiso sa izwi ni mu¿we
         wa miraµo ya Khoro ya Vhagudi (RCL). ºwalani muvhigo une khawo na
         µo bvisela khagala zwithu zwine zwa khou itisa uri vhagudi vha litshe
         tshikolo.                                                                             [30]

2.4      ATHIKI·I YA GURANN¶A

         No µo ri ni mavhengeleni mu¿we muswuhana a tswa tshipatshi tsha mu¿we
         mufumakadzi. O µo vhonwa nga vhathu vhe vha vha vhe henefho vha
         thoma u mu gidimedza vha mu fara vha mu rwa lu shushaho. ºwalani
         athiki¼i ine na µo i rumela kha gurannµa nga ha tshiwo itsho.                         [30]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                         30

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3       7               DBE/Luhuhi–¹hafamuhwe 2013
                                         NSC

KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 3

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu songo fhira maipfi a 120.

3.1      KHUNGEDZELO

         Mukomana wa½u o fuwa kholomo dza u rengisa. Vhathu a vha khou tou µa
         nga vhunzhi u renga kholomo idzo. ºwalani khungedzelo ine ya µo ita uri
         vhathu vha µe u renga kholomo idzo nga vhunzhi.                               [20]

3.2      GARA¹A YA POSWO

         Malume wa½u vho wina tshelede i si na vhukono ya Lotto. Inwi ¿walani
         gara¾a ya poswo ni tshi vha fhululedza kha masheleni ayo e vha a wina a si
         na vhukono.                                                                   [20]

3.3      NDAELA

         No ri ni tshi khou gidima na wa na khuvhuwa mulenzhe wa bva tshilonda
         kha gona. Tshilonda itsho tsho konµa u fhola zwe zwa ita uri ni ye u ¾olwa
         nga dokotela. Dokotela o ni ½ea ndaela ya kuphuphele kwa tshilonda itsho.
         Inwi ¿walani ndaela ye dokotela a ni ½ea.                                     [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                 20
                                                         MARAGAGU¹E:                   100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda HL P1 Feb March 2013](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-feb-march-2013/d3365c43-3d11-4ff8-998c-c60e97a206c7) — Tshivenda HL · QP · 2013 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P2 Feb March 2013](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-feb-march-2013/29142fe6-8d52-460e-8765-568553857fab) — Tshivenda HL · QP · 2013 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2018/7895b64f-3a1c-4fac-9e19-5a1a091dfea0) — Tshivenda HL · QP · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2017/aadaab03-8322-42b3-bdea-0e8fb367183e) — Tshivenda HL · QP · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2016/176777d0-f094-405f-a0b9-687924203828) — Tshivenda HL · QP · 2016 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2015/6e9e9250-40b7-455c-8139-8235be9a7568) — Tshivenda HL · QP · 2015 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda HL

- [Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-hl-atp-2023-24/5b17bdea-b481-415f-9cf8-fe91e1610abd) — ATP
- [Tshivenda HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-nov-2023/765f14da-8d93-457d-bdf2-55296068bdd4) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2023/dd2a3a30-9a9d-4a74-9dda-f56bbb8b2c7a) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-memo-nov-2022/8c68daaa-b088-4026-9cec-7c9310ee6d86) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/6a0cc494-fdd7-4700-8a5a-127eb97960d7) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/435f1bca-1fbe-477f-a292-b80a50be8042) — QP · 2022 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
