# Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 question paper from the NSC June Exam 2023, 7 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-may-june-2023/34e6dd9a-2daa-4771-8009-5aec7d40bf9e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda HL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-hl) › [Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-may-june-2023/34e6dd9a-2daa-4771-8009-5aec7d40bf9e)

## About this document

Tshivenda Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · tshivenda. Question paper, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      GRAAD 12

         SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
     NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)

                         BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                                          2023

                                                                            MARAGA: 100

                                                                 TSHIFHINGA: Awara 3

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3          2                                   DBE/2023
                                          SC/NSC

NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI

1.       He¼i bammbiri ¼i na khethekanyo MBILI:

         KHETHEKANYO YA A: Maanea                                                 (50)
         KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwa vhudavhidzani:               (2 x 25) (50)

2.       Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI u bva kha KHETHEKANYO
         YA A, na MBILI u bva kha KHETHEKANYO YA B.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo.

4.       Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.

5.       Ni fanela u pulana (sa tsumbo ni tshi shumisa mapa wa muhumbulo/nyolo/
         tshati ya nyelelo/maipfi a re khii), u sedzulusa na u vhalulula mushumo
         wa½u. Pulane i fanela u vhonala yo RANGELA phindulo ya½u.

6.       Vhupulani ho¾he vhu fanela u sumbedzwa zwi khagala. Ni tsivhudzwa u
         tala mutalo wo bu»aho vhukati ha vhupulani ho¾he.

7.       Ni tsivhudzwa nga n»ila yo khwa¾hisedzwaho vhukuma u shumisa
         tshifhinga tsha½u nga nµila i tevhelaho:

         KHETHEKANYO YA A:            U ya kha minetse ya 100
         KHETHEKANYO YA B:            U ya kha minetse ya (2 x 40)80

8.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
         mbudziso kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso.

9.       ¹hoho i SONGO dzhielwa n¾ha musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi.

10.      ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3         3                                     DBE/2023
                                         SC/NSC

KHETHEKANYO YA A: MAANEA

MBUDZISO YA 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha
phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha a 400 u swika kha a 450. ºwalani
NOMBORO na ¹HOHO ya maanea e na nanga.

1.1      Ho vha vhu¾ambo ha u ambara magaweni he ha ntakadzesa.                                  [50]

1.2      Nangoho aya a tou vha masiandaitwa a lu¾ingokhwalwa.                                    [50]

1.3      ºwalani maanea ane a fhela nga u ri … Hezwo nda zwi humbula, mbilu
         yanga i sokou ri vhaa!                                                                  [50]

1.4      Mitambo, ¾ho»ea ya mutakalo na tshifhe¾i tsha vhumatshelo ha muswa.                     [50]

1.5      Mulalo na vhudziki kha vhaswa ndi vhuµifhinduleli ha muvhuso.

         Ni nga ima kana na hanedzana na ¼ikumedzwa i¼i.                                         [50]

1.6      Ri lilela ngafhi, mutsireledzi a tshi dovha a vha ene phondi?                           [50]

Zwifanyiso zwi tevhelaho zwi nga ¾okonya kana zwa vusa zwipfi zwa½u, kana zwa
dzikusa kuvhonele kwa½u kwa zwithu. ¶inangeleni tshifanyiso TSHITHIHI ni kone
u ¿wala maanea. ºwalani nomboro ya mbudziso ye na nanga (1.7 kana 1.8).

PFESESANI: Hu tea u vha na vhu¾umani vhu re khagala vhukati ha maanea a½u na
           tshifanyiso tshe na nanga.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3             4                                        DBE/2023
                                             SC/NSC

1.7

                                      [Tshi bva kha http://www.google.images]                           [50]

1.8

                                                   [Tshi bva kha http://www.google.images]              [50]

                                          ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                               50

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                         Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3         5                                    DBE/2023
                                         SC/NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO YA 2

     Fhindulani mbudziso MBILI kha dza rathi dzi tevhelaho.
     Vhulapfu ha mutumbu wa phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha
      a 180 u ya kha a 200.
     Dzhielani nzhele zwi tevhelaho:
       - Vha ¾anganedzaho mafhungo, redzhisi¾ara, thouni na tshitaila.
       - Munanguludzo wa maipfi na tshivhumbeo tsha luambo.
       - Tshivhumbeo.
     ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya tshibveledzwa tshe na nanga.

2.1       VHURIFHI HA TSHISHAKA/INIFOMA·A

          Khonani ya½u o phasa murole wa vhufumi na vhuvhili maho¼a nga ½aledzi,
          zwino o ni vhudza zwauri u khou ya u gudela pfunzo dza n¾ha ngei
          mashangoµavha.

          ºwalelani khonani ya½u vhurifhi ni tshi mu fhululedza kha u phasa hawe
          murole wonoyo nga ½aledzi.                                                            [25]

2.2       ATHIKILI YA GURANN¶A

          Muvhunduni wa ha½u hu na mu¾hannga we a µo farwa nga vhadzulapo e
          kha zwiito zwa u dodela vhana vha tshikolo uri a vha tswe hu u itela u vha
          rengisa nga masheleni a si na vhukono. Vhadzulapo vho µo dzhia mulayo
          vha u vhea zwanµani zwavho nge vha mu rwa lu sina vhukono. Vhalanguli
          vha gurann»a ya vhuponi ha ha½u vho ni humbela uri ni vha ¿walele
          athikili vhunga ni muswa o zwi vhonaho nga vhu»alo.

          ºwalani athikili ine na »o i ½ekedza vha gurann»a yeneyo.                             [25]

2.3       INTHAVIYU

          Inwi ni na dzangalelo ¼a u vha rabulasi kha sia ¼a zwa vhulimi na vhufuwi
          saizwi no nanga thero dza sia i¼o afho tshikoloni. Zwino no ¾angana na
          mutshudeni o fhedzaho ngudo dza vhurabulasi ane na ¾oµa u µivha zwinzhi
          khae nga ha buµo ¼ene¼i. Inwi no mbo »i vhona uri ndi khwi½e ni tshi fara
          nyambedzano nae na zwenezwo vhunga no vha no dzula no »idzudzanyela
          yone.

          ºwalani inthaviyu ye ya vha hone vhukati ha½u nae.                                    [25]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3          6                                 DBE/2023
                                          SC/NSC

2.4      AGENDA NA MAAMBIWA A MU¹ANGANO

         ¹hohoyatshikolo na Khorombusi ya Tshikolo tsha ha½u vho ramba
         matshudeni vho¾he vho phasaho afho tshikoloni vha re kha pfunzo dza
         n¾ha, uri vha swike afho mu¾anganoni. Inwi sa mu¿waleli wa khoro ya
         vhagudi ¿walani maambiwa a mu¾angano a »uvha i¼o nga vhu»alo.

         Shumisani agenda yo ½ekedzwaho afho fhasi u ¿wala maambiwa a
         mu¾angano wonoyo.

                                      Agenda

          1.U vula mushumo.
          2.U ¾anganedza vhathu.
          3. Vhathu vho µaho.
          4. Vhathu vho kundelwaho.
          5. U vhalwa ha maambiwa a mu¾angano wo fhiraho.
          6. U ¾anganedzwa ha maambiwa a mu¾angano wo
             fhiraho.
          7. Maambiwa a µuvha.(Shumisani zwikhala zwo
             ½ewaho u »isikela na u ¿wala maambiwa a½u nga
             vhu»alo)
             7.1
             7.2
             7.3
             7.4
             7.5
          8. Ano na a¼a.
          9. ¶uvha ¼a mu¾angano u µaho.
          10.U vala.                                                                          [25]

2.5      TSHIPITSHI TSHA FOMA·A

         Vhuponi ha ha½u ho fha¾iwa tshi¾ediamu tshihulu tshine mitambo yo
         fhambanaho ya µo farelwa khatsho. Inwi sa mudzulatshidulo wa vhaswa
         vha vhupo ha ha½u no tiwa nga vhurangaphanµa ha shango u dzudzanya
         tshipitshi tshine na µo tshi amba nga µuvha ¼a u vulwa ha tshi¾ediamu
         itsho.

         ºwalani tshipitshi tshenetsho.                                                       [25]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3        7                               DBE/2023
                                        SC/NSC

2.6      IMEI·I YA TSHIOFISI

         No ri no dalela tshiimiswa tshine tsha lambedza matshudeni nga masheleni,
         ha vho bvelela zwi songo lavhelelwaho.

         Inwi sa muthu a songo fareaho zwavhuµi nga nyimele iyo, ¿walelani
         minidzhere imei¼i ya u mu ¾alutshedza nga vhuµalo zwo¾he zwe zwa itea.       [25]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                 50
                                                         MARAGAGU¹E:                  100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2023/dd2a3a30-9a9d-4a74-9dda-f56bbb8b2c7a) — Tshivenda HL · QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/3fa77706-924d-478a-b2fc-f8b05b0ec138) — Tshivenda HL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-may-june-2022/715846c4-0c54-40a7-af72-279173957ab1) — Tshivenda HL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2021/2c3e17ea-4a76-40fd-b4e4-02ef3d019e1e) — Tshivenda HL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2020/c6b8558e-1711-4ff4-975b-c515c559e71b) — Tshivenda HL · QP · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2019/2ee3d244-a29c-42db-97f5-610efab31505) — Tshivenda HL · QP · 2019 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda HL

- [Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-hl-atp-2023-24/5b17bdea-b481-415f-9cf8-fe91e1610abd) — ATP
- [Tshivenda NSC HL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-memo-nov-2022/8c68daaa-b088-4026-9cec-7c9310ee6d86) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/6a0cc494-fdd7-4700-8a5a-127eb97960d7) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/435f1bca-1fbe-477f-a292-b80a50be8042) — QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-may-june-2022/823bf2b2-3fd4-485f-99fd-d883ac2ab7ab) — QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-may-june-2022/a3c0e0bb-8fac-4dcd-a07d-cc879e95d5d2) — QP · 2022 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
