# Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2012 Question Paper

> Grade 12 Tshivenda HL Paper 3 question paper from the November 2012, 7 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2012/5aaeb946-e944-4ddc-93e2-d2434a385796
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda HL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: November
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-hl) › [Tshivenda HL Grade 12 Paper 3 November 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2012/5aaeb946-e944-4ddc-93e2-d2434a385796)

## About this document

Tshivenda Hl · Grade 12 · November · 2012 · tshivenda. Question paper, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda HL P3 Nov 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2012-memo/60558192-44e0-488c-a440-c5740897c49a) — Memo · 2012 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                    GIREIDI 12

                  TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL)

                          BAMMBIRI ·A VHURARU (P3)

                                      ·ARA 2012

MARAGA: 100

TSHIFHINGA: awara 21/ 2

                             Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                   Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3          2                               DBE/·ara 2012
                                            NSC

PFESESANI

1.       He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO THARU:

         KHETHEKANYO YA A:            Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea)        (50)
         KHETHEKANYO YA B:            Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30)
         KHETHEKANYO YA C:            Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani (20)

2.       Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI kha KHETHEKANYO YA A,
         NTHIHI kha KHETHEKANYO YA B na NTHIHI kha KHETHEKANYO
         YA C.

3.       ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo.

4.       Thomani khethekanyo IºWE NA IºWE kha sia¾ari ·ISWA, hune ya
         fhelela hone ni talele.

5.       Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/
         maipfi a re khii, na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u.
         Thomani nga u ¿wala pulane ya½u ni kone u ¿wala tshibveledzwa.

6.       Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga nµila i tevhelaho:

         KHETHEKANYO YA A: minetse ya 80
         KHETHEKANYO YA B: minetse ya 40
         KHETHEKANYO YA C: minetse ya 30

7.       Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anan na kunomborelwe kwa mbudziso.

8.       ºwalani ¾hoho ya phindulo ya½u.
         NI DZHIELE NZHELE: Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi ni songo
         vhala na maipfi a ¾hoho ye na nanga.

9.       ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhuronwane.

10.      Ni dzhiele nzhele mupele¾o, khethekanyo ya maipfi, kushumisele kwa
         madanzi, zwiga zwa u vhala na tswayo khathihi na kuvhumbelwe kwa
         mafhungo.

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                  Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3         3                             DBE/·ara 2012
                                           NSC

KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA)

MBUDZISO 1

Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha
phindulo ya½u vhu songo fhira maipfi a 450.

1.1      Hu na mitambo yo fhambanaho ine ya tambiwa fhano Afrika Tshipembe
         µuvha ¼i¿we na ¼i¿we, mitambo yeneyi ndi ine ya takadza vhadzulapo nga
         nµila dzo fhambanaho. Zwino inwi ¿walani maanea nga ¾hoho heyi:

         Mutambo we wa ntakadza                                                               [50]

1.2      Hu na mimoµoro ya vhunzhilinzhili minzhi ine ya khou sikwa ine ya fusha
         ma¾o a mulavhelesi. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Goloi ine nda tama u i renga                                                         [50]

1.3      Tshiµivhano na tshanµanguvhoni zwo µinea maanµa kha mihasho yo
         fhambanaho ya muvhuso washu. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Muvhuso u tea u lwa na tshiµivhano na tshanµanguvhoni                                [50]

1.4      ¹hoµisiso yo itwaho ya tshivhalo tsha vhaswa vha µidzhenisaho kha u
         khetha nga tshifhinga tsha dzikhetho dza ¼a Afrika Tshipembe i vhonala i
         fhasi. Zwivhuya zwi µiswaho nga dimokirasi ndi zwinzhi hone vha nga a
         vha zwi vhoni. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Zwivhuya zwo µiswaho nga dimokirasi fhano kha ¼a Afrika Tshipembe                    [50]

1.5      U anµadziwa ha mvelelo dza gireidi ya 12 kha dzigurannµa ho shumiswa
         madzina a vhagudi zwi na masiandaitwa a si avhuµi, vha¿we vha vhagudi
         vha wana madzina avho a si ho vha mbo µi humbula u ita zwi songo
         µoweleaho. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi:

         Vhuµi na vhuvhi ha u anµadza mvelelo dza Gireidi ya 12 nga u shumisa
         madzina a vhagudi kha dzigurannµa                                                    [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                               Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3        4                             DBE/·ara 2012
                                          NSC

1.6      ¹alelani zwifanyiso zwi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ¾hoho ine
         ya elana nazwo ni kone u ¿wala nga hayo.

                                                                                             [50]

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                              Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3          5                              DBE/·ara 2012
                                            NSC

1.7      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ṱhoho ine
         ya elana natsho ni kone u ṅwala nga hayo.

                                                                                                [50]

1.8      ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho nga vhuronwane. ¶isikeleni ṱhoho ine ya
         elana natsho ni kone u ṅwala nga hayo.

                                                                                                [50]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                          50
Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3         6                              DBE/·ara 2012
                                           NSC

KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 2

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha n½a dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu songo fhira maipfi a 200.

2.1      VHURIFHI HA TSHIOFISI

         Inwi ni mu¿waleli wa dzangano ¼a vhadzulapo muvhunduni wa ha½u.
         Muvhundu wa ha½u u na ¾hahelelo ya maµi ngeno hu uri muvhuso u ri
         mu¿we na mu¿we u µo wana maµi. ºwalelani masipala wa tshi¾iriki tsha
         ha½u lu¿walo lwa u humbela nµisedzo ya maµi nga u ¾avhanya.                           [30]

2.2      TSHIPITSHI

         Inwi ni Mudzulatshidulo wa Khoro ya Vhagudi tshikoloni tshine na dzhena
         khatsho. Hu na thaidzo khulwane ya u lenga ha vhagudi, ho dzudzanyiwa
         uri hu vhe na mu¾angano wa u amba nga thaidzo iyo. ºwalani tshipitshi
         tshine na µo tshi vhala nga µuvha ¼a mu¾angano.                                       [30]

2.3      MUFHINDULANO

         No dalela dokotela we na ita ndingo dza malofha hu u ¾oµou µivha nga ha
         tshiimo tsha½u kha vhulwadze ha TFM na VWFM (HIV/Aids). ºwalani
         mufhindulano we wa vha hone vhukati ha½u na dokotela.                                 [30]

2.4      ·IºWALOVHU¸E NA VHURIFHI HA KHUMBELO

         Vha Muhasho wa zwa Vhulimi na Vhusimamaµaka vho anµadza tshikhala
         tsha vhathu vhavhili vhane vha µo shuma kha muhasho wonoyo lwa
         tsho¾he. Zwino inwi no gudela zwa vhulimi lwa mi¿waha miraru gudedzini
         ¼a zwa vhulimi Natala. ºwalani ¼i¿walovhu½e ni tshi dodombedza zwo¾he
         zwine zwa nga ita uri ni tholiwe khathihi na vhurifhi ha u humbela
         mushumo uyo.                                                                          [30]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                         30

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa                                Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3        7                          DBE/·ara 2012
                                          NSC

KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI

MBUDZISO 3

Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u
vhu songo fhira maipfi a 120.

3.1      GARA¹A YA THAMBO

         Inwi ni Mudzulatshidulo wa Khoro ya Vhagudi tshikoloni tsha ha½u. Hu
         khou yo vha na vhu¾ambo ha u onesana na mugudisi ane a khou ya u
         awela. Inwi ni mu¿we wa vhadzudzanyi vha vhu¾ambo uho. ºwalani gara¾a
         ya thambo ni tshi ramba mu¿we wa vhagudi vho no phasaho afho
         tshikoloni uri a µe u dzhenela vhu¾ambo uho.                                 [20]

3.2      DAYARI

         Tshikoloni tsha ha½u ho farwa lwendo lwa maµuvha ma¾anu lwa u ya Cape
         Town. Inwi no vha mu¿we wa vhagudi vhe vha fara lwendo ulwo. ºwalani
         dayari ya zwo¾he zwe zwa bvelela nga maµuvha ayo u bva ni tshi takuwa u
         swika ni tshi vhuya.                                                         [20]

3.3      MASIA

         ¶oroboni ya ha½u ya tsini ho fha¾iwa mo¼o muswa u songo nakaho zwone.
         Muzwala wa½u u na lutamo lwa u ¾oµa u ya mo¼oni uyo fhedzi ha hu µivhi.
         Inwi mu ¿waleleni masia ane a µo a shumisa musi a tshi ya mo¼oni uyo u
         bva tshi¾itshini tsha mabisi u swika mo¼oni.                                 [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                20
                                                         MARAGAGU¹E:                  100

Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda HL P1 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p1-nov-2012/2d1d0f98-8cb9-4cb5-b1e7-d3a95336c026) — Tshivenda HL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P2 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-nov-2012/c4d366ee-9c94-4320-9c52-a7d4eacdd11a) — Tshivenda HL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-feb-march-2012/f0b4d977-fb15-461a-a079-18453a2689e4) — Tshivenda HL · QP · 2012 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/3fa77706-924d-478a-b2fc-f8b05b0ec138) — Tshivenda HL · QP · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2021/2c3e17ea-4a76-40fd-b4e4-02ef3d019e1e) — Tshivenda HL · QP · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2020/c6b8558e-1711-4ff4-975b-c515c559e71b) — Tshivenda HL · QP · 2020 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda HL

- [Gr 12 TshiVenda HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-hl-atp-2023-24/5b17bdea-b481-415f-9cf8-fe91e1610abd) — ATP
- [Tshivenda HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p2-nov-2023/765f14da-8d93-457d-bdf2-55296068bdd4) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-hl-p3-nov-2023/dd2a3a30-9a9d-4a74-9dda-f56bbb8b2c7a) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-memo-nov-2022/8c68daaa-b088-4026-9cec-7c9310ee6d86) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/6a0cc494-fdd7-4700-8a5a-127eb97960d7) — Memo · 2022 · Tshivenda
- [Tshivenda NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/435f1bca-1fbe-477f-a292-b80a50be8042) — QP · 2022 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
