# Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2022 Memo

> Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 memorandum from the November 2022, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-memo-nov-2022/0977c62b-ea6e-4a65-9989-96c980080e39
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Tshivenda FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Tshivenda
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Tshivenda FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/tshivenda-fal) › [Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-memo-nov-2022/0977c62b-ea6e-4a65-9989-96c980080e39)

## About this document

Tshivenda Fal · Grade 12 · November · 2022 · tshivenda. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Tshivenda NSC FAL P1 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-nsc-fal-p1-qp-nov-2022/435bd976-6517-4942-ac38-4b1d139b65fa) — QP · 2022 · Tshivenda

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                 NATIONAL
                             SENIOR CERTIFICATE

                                   GIREIDI 12

    TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)

                           BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)

                                      LARA 2022

                            TSUMBAN¶ILA YA U MAKA

MARAGA: 80

                      Tsumbanµila iyi ya u maka i na masia¾ari a 7.

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                 Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     2                      DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO

MBUDZISO 1: PHUROSA

TSHIBVELEDZWA TSHA A

1.1      Ndi gireidi ya 12.√                                                                       (1)

1.2      Tshivhase.√                                                                               (1)

1.3      Vhadzudzanyi vha lwendo vho ¿walela vhabebi marifhi a u vha »ivhadza
         nga ha lwendo.√ √                                                                         (2)

1.4      U ½amela√ , vhulalo ha »uvha ¼ithihi√ na zwi¼iwa√ .
         (Zwivhili fhedzi.)                                                                        (2)

1.5      O vha a tshi runga zwiambaro zwi sa athu u vhonwa.√ √                                     (2)

1.6      Ndi vhunzhilinzhili√ na vhuphuvhephuvhe √ .                                               (2)

1.7      Ndi u »ifhelwa nga muzika we wa vha u tshi khou lidzwa bisini./Ndi
         vhuphuvhephuvhe ha sithi dza bisi./Ndi u dzula nga tshivhili tshivhili ha
         vhagudi ngomu bisini.√ √                                                                  (2)

1.8      A vho ngo e»ela.√ √                                                                       (2)

1.9      Vho ¾u¾uwedzwa ngauri ¿wana wavho o vha a tshi khou phasa thesite nga
         maraga dza n¾ha.√ √                                                                       (2)

1.10     C/mbeu.√                                                                                  (1)

1.11     Ndi wa u sumbedza uri vhana vho vha vho naka vho ambara zwiambaro
         zwi »uraho.√ √                                                                            (2)

1.12     Ee, ndi a tendelana na u rambiwa ha zwiambi ngauri zwi ½ea milaedza ya
         vhu¾hogwa i fha¾aho.√ √                                                                   (2)

1.13     Zwi no ¾u¾uwedza matshudeni u dzhenela kha ma¾irikidansi ndi:
         - Vha vha vha tshi khou pembelela ¿waha wavho wa u fhedza kha ma¾iriki,
           √
         - U onesana nga tshavho.√
         - U ¾u¾uwedzwa kha mulingo une vha khou ya u u ¿wala. √                                   (3)
         (Na dzi¿we phindulo dzi pfalaho)

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     3                      DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO

1.14     Ndi mbeu ya tshinnani√ na tshisadzini√ .                                                  (2)

1.15     Ndi khare/zwiala zwe vha ambara ¾hohoni.√ √                                               (2)

1.16     Hu na zwivhuya ngauri vha wana tshelede √ , vha a »ivhea na u wana
         mishumo√ .
         (Na zwi¿we zwi pfalaho.)                                                                  (2)

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A:                            30

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     4                      DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI

MBUDZISO 2

TSHIBVELEDZWA TSHA C

KHOTHESHENI                                       MBUNO

1    'Ri a kona u »ivha dzi¿we nyambo nga         1    Luambo lwa hayani lu thusa uri ri
     thuso ya luambo lwa hayani.'                      kone u amba dzi¿we nyambo. √
2    'Luambo lwa hayani lu thusa                  2    Vhahulwane na vha¾uku vha
     vhahulwane na vha¾uku uri vha »ivhe               »ivha mirero, maidioma, thai na
     mirero, maidioma, thai na zwidade.'               zwidade nga thuso ya luambo lwa
                                                       hayani.√
3    'Mvelele ya lushaka yo farekana na           3    Luambo lwa hayani lu thusa u
     luambo lwa hayani.'                               »ivha na u pfesesa mvelele ya
                                                       lushaka.√
4    'Luambo lwa hayani lu bonyolosa vhana        4    Vhana vha bonyoloswa ma¾o nga
     ma¾o musi vha sa athu u dzhena                    luambo lwa hayani vha sa athu u
     tshikolo.'                                        ya tshikoloni.√
5    'Ri vha na n»ivho yo nwelelaho ya            5    Arali vhudavhidzani vhu nga
     zwithu arali vhudavhidzani vhu nga                luambo lwa hayani ri vha na
     luambo lwa hayani'                                n»ivho yo nwelelaho.√
6    'Vhana vha phasa zwavhu»i zwikoloni          6    Luambo lwa hayani lu thusa
     nga thikho ya luambo lwa hayani.'                 vhana uri vha phase zwavhu»i.√
7    'Tshe ha vha na mbekanyamushumo dzi          7    U hashwa ha mbekanyamushumo
     no hashwa nga nyambo dza hayani kha               nga luambo lwa hayani kha radio
     the¼evishini na radio zwo ¾u¾uwedza               na the¼evishini zwo ¾u¾uwedza
     vhathu vhanzhi u thetshelesa na u                 vhathu u ¾alela na u thetshelesa.√
     ¾alela.'

N»ila ya u maka manweledzo/samari
Kha vha avhele maraga nga nµila i tevhelaho:

    Kuavhelwe kwa maraga
     o Maraga dza 7 kha mbuno dza 7 (maraga 1 kha mbuno nthihi.)
     o Maraga 3 dza luambo.
     o ¹hanganyelo ya maraga: 10

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa a songo tou kopolola zwo
     ralo:
     o Mbuno 1–3 hu si na vhukhakhi: maraga 1
     o Mbuno 4–5 hu si na vhukhakhi: maraga 2
     o Mbuno 6–7 hu si na vhukhakhi: maraga 3

    Kuavhelwe kwa maraga dza luambo musi mulingiwa o tou kopolola zwo ralo:
     o Khothesheni dza 6–7: a hu na maraga dza luambo.
     o Khothesheni dza 1–5: maraga 1 ya luambo.
Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     5                      DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

PFESESANI:
   Tshivhalo tsha maipfi
    o Vha¾oli/Vhamaki vha tea u sedzulusa tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho.
    o Vha songo ¾usa maraga arali mugudi/mulingiwa a songo sumbedza/¿wala
       tshivhalo tsha maipfi o shumiswaho naho hu na vhukhakhi kha tshivhalo
       tsha maipfi o shumiswaho. Arali tshivhalo tsha maipfi tsho pfukiswa, kha
       vha vhale u swika kha mutala wo tewaho wa u fhedzisa, vha si tsha µidina
       nga u maka itsho tshipiµa tsho salaho tsha manweledzo/samari.

                                       ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B:                            10

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     6                      DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

KHETHEKANYO YA C:                ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
                                 KWA LUAMBO.

MBUDZISO 3

TSHIBVELEDZWA TSHA D: KHUNGEDZELO

3.1      U khwa¾hisedza kana u vhidzelela zwo kungedzelwaho.√ √                                    (2)

3.2      I fha mafulufulu √ na u netulusa muhumbulo√ .                                             (2)

3.3      Vhungoho ndi ha uri mitengo i fhasisa.√ √                                                 (2)

3.4      Ndi ya u fhura vhathu uri vha »e nga vhunzhi.√ √                                          (2)

3.5      Ee, u a kunga ngauri hu na khephusheni i no shuma u kunga√ , tshifanyiso
         tshi no kunga√ , luambo lu no kunga na tshilogeni√ .                                      (2)
                                                                                                   [10]

MBUDZISO 4

TSHIBVELEDZWA TSHA E: KHATHUNI

4.1      Munyanya wa mbingano.√                                                                    (1)

4.2      Ndi ha u takala√ ngauri vha khou mwemwela kana setshelela√ .                              (2)

4.3      Vho lindela u gavha ¼iluvha ¼ine ¼a »o poswa nga muselwa.√ √                              (2)

4.4      B/U gavha tshithu.√                                                                       (1)

4.5      U »o lenga u maliwa ngauri mu¾hannga wawe Funi o amba uri ha athu u
         »iimisela u mu mala.√ √                                                                   (2)

4.6      A ho ngo tea ngauri u khou thithisa Rose uri a songo lavhelela u maliwa
         zwine zwa sa vhe zwavhudi √ √ / O shonisa muthu wawe√ √ .                                 (2)
                                                                                                    [10]

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa                                    Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1     7                       DBE/Lara 2022
                                            NSC – Tsumban»ila ya u maka

MBUDZISO 5

5.1      TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA

         5.1.1      Afrika Tshipembe.√                                                          (1)

         5.1.2      Vhufelo√ – Vhufhelo vhu tshe kule√ .                                        (2)

         5.1.3      Thithisa√ – O ri thithisa kha u ola nn»u√ .                                 (2)

         5.1.4      Mihulu√ – Miri mihulu yo kumbiwa nga mvula√ .                               (2)

         5.1.5      Khuvhabvu yo fodwa nga pholisa.√ √                                          (2)

         5.1.6      Mulenzhe wawe wo zwimba ngauri wo vhaisala.√
                    Mulalo u na mulenzhe mulapfu.√                                              (2)

         5.1.7      B/lima.√                                                                    (1)

         5.1.8      Vhathu vha no »o konyolela matanda n»evheni.√ √                             (2)

5.2      TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO

         5.2.1      Dzawe√ – Bugu dzawe dzo tswiwa dzo¾he√ .                                    (2)

         5.2.2       Pi¾irolo √ - Pi¾irolo i sokou gonya miholo i sa gonyi√ .                   (2)

         5.2.3      Ndivho ndi ya u sumbedza uri vhathu vha kha μi tenda kha uri
                    vhatukana vha konesa mishumo u fhira vhasidzana.√ √                         (2)
                                                                                                [20]

                                      ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C:                          40
                                                         MARAGAGU¹E:                            80

Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

## Related documents

- [Tshivenda FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2021-mg/e6183d50-df81-454b-8700-d5e02d3c13c8) — Tshivenda FAL · Memo · 2021 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2020-memo/54c737d5-1e7d-476e-93ff-1f10e223ed5b) — Tshivenda FAL · Memo · 2020 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2019-memo/6d6c9da1-c2a0-43bd-87bd-8982614b0cf0) — Tshivenda FAL · Memo · 2019 · Tshivenda
- [Tshivenda-FAL-P1-Nov-2018-FINAL-Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2018-final-memo/c7e4f263-24d2-4792-88a1-ad5a6b24e9d8) — Tshivenda FAL · Memo · 2018 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2017-memo/524ff196-6c87-4381-9aec-8d70410a8334) — Tshivenda FAL · Memo · 2017 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2012-memo/79a7c41c-4cac-4228-a68a-bff671fa815f) — Tshivenda FAL · Memo · 2012 · Tshivenda

## More from Grade 12 Tshivenda FAL

- [Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-tshivenda-fal-atp-2023-24/ddc05dcf-51b6-4b1e-8f7d-29cc8de35f44) — ATP
- [Tshivenda FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-nov-2024/caa6f4e1-e342-4c82-97ac-b3247a8c0f83) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-nov-2024/d1502493-80a0-4f32-b607-13d1d71f90bc) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p3-nov-2024/b0736f3b-751d-4f72-908b-75689a00bcf3) — QP · 2024 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p1-may-june-2023/6800e409-1bbd-446d-8a61-3c7f7905b100) — QP · 2023 · Tshivenda
- [Tshivenda FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/tshivenda-fal-p2-may-june-2023/dfe55500-e25a-491e-8cda-792352a13194) — QP · 2023 · Tshivenda

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
