# Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 Memo (Afr)

> Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2017 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-sept2017-afrikaans/b9aa5540-37b4-4dcc-b374-4b4cf2b91d4d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-sept2017-afrikaans/b9aa5540-37b4-4dcc-b374-4b4cf2b91d4d)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2017 · Afrikaans. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [VISUAL ARTS P1 GR12 QP SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-qp-sept2017-afrikaans/bb81817d-0809-4ecc-aa5e-592925c6b916) — QP · 2017 · Afr

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NASIONALE
                     SENIOR SERTIFIKAAT

                               GRAAD 12

                      SEPTEMBER 2017

                   VISUELE KUNSTE V1
                      NASIENRIGLYN

PUNTE:   100

                  Hierdie nasienriglyn bestaan uit 21 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                  VISUELE KUNSTE V1                        (EC/SEPTEMBER 2017)

 INSTRUKSIES EN INLIGTING

 Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:

 1.   Die memorandum bestaan uit AGT vrae. Kandidate moes enige VYF vrae vir
      ŉ totaal van 100 punte beantwoord.

 2.   Dit is BAIE BELANGRIK dat voorsiening gemaak word vir die kandidate in
      baie gevalle:

        Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
         antwoorde gee.
        Krediet moet ook aan laterale denke gegee word.
        Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur
         na spesifieke faktore te verwys.

 3.   Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
      Kolpunte (‘Bullets’) dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
      antwoord te struktureer.

 4.   Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry
      as dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
      kunswerke is toelaatbaar.

 5.   Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
      noem, waar van toepassing.

 6.   Kandidate mag beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige
      antwoord bespreek, waar van toepassing.

 7.   Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek, terwyl hulle dit
      nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike, akademiese
      inligting verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings, kulture en interpretasies
      van die kunswerke put, binne die konteks van die vraag. Daarom moet
      nasieners onbevooroordeeld en buigbaar wees in die nasienproses.

      ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS

        Hierdie memorandum moet as ŉ riglyn vir nasieners sowel as ŉ
         onderrigmiddel dien. Daarom is die memorandum vir sekere vrae in groter
         diepte behandel sodat die materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word.
         Ander dele van die memorandum kan slegs ŉ voorgestelde gids wees.
        LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat
         hulle weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
        Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate
         in opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op ŉ holistiese wyse
         bespreek.
        Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord,
         volgens die vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde sal nie
         volpunte behaal nie.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)              VISUELE KUNSTE V1                                            3

  RIGLYNE:

  Daar word van die kandidaat verwag om die volgende te demonstreer:

    Om enige VYF vrae vir ŉ totaal van 100 punte beantwoord.
    Vrae en onderafdelings moet duidelik en korrek genommer wees.
    Inligting wat alreeds in ŉ vraag bespreek is, moet nie herhaal word nie. As
     dit herhaal word, word punte toegeken slegs vir die eerste keer toegeken.
     Kruisverwysing na kunswerke is toelaatbaar.
    Antwoorde sal in volsinne en paragrawe wees, volgens die instruksies by
     elke vraag . PUNTSGEWYS SAL SLEGS MINIMALE PUNTE TE VERDIEN.
    Die gebruik van korrekte kunsterminologie.
    Die gebruik en implementering van visuele ontleding en kritiese denke.
    Skryf- en navorsingsvaardighede binne ŉ geskiedkundige en kulturele
     konteks.
    Plasing van spesifieke voorbeelde in ŉ kulturele, sosiale en historiese
     konteks.
    ŉ Begrip van eienskappe / eienaardige kreatiewe styl.
    Die identifisering van die professionele praktyk van plaaslike kunstenaars.

  Daar word verwag dat die MERKER om die volgende te demonstreer:

    Die aanvaarding van gemotiveerde beredenering binne die konteks van die
     vraag.
    Hou in gedagte inligting wat reeds hierbo in ŉ paar van die vrae verskaf is.
    Om te merk volgens riglyne om die kandidate wat hierbo verskaf word.
    Om te erken dat hierdie memorandum is om te dien as beide ŉ riglyn vir
     nasieners sowel as ŉ onderrigmiddel. Om hierdie rede die inligting vir ŉ
     paar antwoorde is in meer diepte en inligting met betrekking tot ander
     antwoorde, kan bloot voorgestelde riglyne wees.
    Om leerders te beloon vir wat hulle weet, eerder as om hulle te diskrediteer
     vir dit wat hulle nie ken nie.
    Om te verwys na die Visuele Kunste SAG dokument matriks (bl. 24) as
     riglyn om vlakke van prestasie te bepaal. (Sien volgende bladsy.)

  LET WEL:
     Onthou dat baie kandidate sal hierdie voorbeelde bespreek alhoewel hulle
      dit nog nooit gesien het nie. Merkers kan dus nie dat feitelike akademiese
      inligting verwag nie. Hulle moet neem uit hul eie ervarings, kulture en
      interpretasies van die kunswerke, binne die konteks van die vraag. Daarom
      moet merkers onbevooroordeeld wees en buigsaam in die merkproses
      wees.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   VISUELE KUNSTE V1                         (EC/SEPTEMBER 2017)

PRESTASIE-
                              LEERUITKOMS 4: VISUELEKULTUUR-STUDIES
  KODE
      7           Demonstreer uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding met hul
 Uitstekend        kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
  80–100%          kommentaar te lewer.
                  Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die
                   studie van kuns.
                  Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.
      6           Demonstreer ŉ goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Verdienstelik      kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
  70–79%           kommentaar te lewer.
                  Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie
                   van kuns.
                  Toon uitstekende insig en begrip.
     5            Demonstreer substansiële vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Substansieel       kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
  60–69%           kommentaar te lewer.
                  Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                  Toon ŉ redelik goeie vlak van insig en begrip.
     4            Demonstreer gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
 Gemiddeld         kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
  50–59%           kommentaar te lewer.
                  Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                  Toon ŉ redelik goeie vlak van insig en begrip.
     3            Demonstreer bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding met hul
Bevredigend        kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
  40–49%           kommentaar te lewer.
                  Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                   kuns.
                  Toon ŉ bevredigende vlak van insig en begrip.
        2         Demonstreer slegs ŉ basiese vermoë om kunswerke in verhouding met hul
    Elementêr      kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
     30–39%        kommentaar te lewer.
                  Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                  Demonstreer basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                  Toon ŉ elementêre vlak van insig en begrip.
      1           Demonstreer ŉ geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding met
Nie behaal nie     hul kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
    0–29%          kommentaar te lewer.
                  Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-
                   terminologie.
                  Demonstreer beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                  Toon min of geen begrip of insig nie.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2017)              VISUELE KUNSTE V1                                             5

VRAAG 1:      DIE OPKOMENDE STEM VAN SWART KUNS IN DIE 1950’s EN 1960’s

1.1   Onderwerp

      FIGUUR 1a is ŉ figuurlike uitdrukking van die lewe in die township wat ŉ alledaagse
      toneel toon van mense wat besig met hul daaglikse lewe is. Drie vroue met hul rug
      na die kyker hou hul kleintjies vas terwyl hulle na ŉ verkoopsman se vragmotor
      jaag, om hulself met die korrekte kruideniersware te help en terug te keer huis toe
      voor die onstuimige stormagtige weer vererger in ŉ storm wat die donkergrys blou
      lug in die agtergrond voorspel. Die feit dat die vroue met hul kinders beweeg, dui
      daarop dat hulle niemand het om hulle by hul huis om in hul sorg te laat nie,
      aangesien die mans werk toe is of hul besig hou met hul eie dinge. In die agtergrond
      links van die vragmotor hou ŉ man vas aan die wankelende stam van ŉ boom wat
      sy bestaan bedreig, terwyl links daarvan die melkverkoper op sy fiets besig met sy
      daaglikse rondtes is. Die skoorsteenrook in die huise praat van die kook wat op
      die steenkoolstowwe in die huise plaasvind, aangesien die bewoners nie
      elektrisiteit gehad het nie.

      FIGUUR 1b: Die fisiese effek van die Groepsgebiedewet op die lewens van mense
      word in hierdie gouache skildery getoon. Mense is verskuif van plekke soos
      Simonstad en Distrik Ses, wat dan deur die regerings as ‘wit gebiede’ geklassifiseer
      was. Hulle was verskuif na nuwe ontwikkelings op die Kaapse Vlakte soos Atlantis,
      Bonteheuwel, Lavender Hill en Ocean View. Die nuwe gemeenskappe was in
      sanderige gebiede sonder behoorlike paaie en hulle was ver weg van
      werksgeleenthede en stadsentrums gevestig. Dit was deel van die lyding wat
      veroorsaak is deur die verskuiwing van voorheen gehegte gemeenskappe. In die
      werk beskryf Clarke die ervaring van mense wat moet loop na hul afgesonderde
      huise op die sandduine wat sukkel teen die sterk ‘Kaapse dokter’ (suid-oostelike
      wind) waarvoor die skiereiland bekend is. Drie mense, ŉ jong vrou met ŉ sak en ŉ
      man met ŉ kind loop na drie armsalige sinkhuisies.

      Komposisie en fokuspunt

      In FIGUUR 1a staan drie vroue en hul kleintjies almal met hul rug na die kyker,
      op die voorgrond met twee bome, een sigbaar aan die linkerkant en een
      gedeeltelik sigbaar aan die uiterste regs, alles wat dit voorkom of die kyker op ŉ
      afstand volg. Die sentrale deel is ŉ oop ruimte wat beset word deur maer honde
      wat in ŉ profiel verteenwoordig word wat in die neus-tot-neus-bedreigingspel
      betrokke is. Die agtergrond word in twee dele deur die vragmotor verdeel. Aan
      die linkerkant ŉ huis, twee bome en ŉ figuur en aan die regterkant, die fietsryer,
      melkman, die boom en ŉ huis. Die opstelling maak die komposisie asimmetries.
      Die kyker se oog merk eers die drie vroue op, veral die een in ŉ rooi rok. Die
      rigting wat hulle na staar, lei die kyker se oog na die vorm van die hoekige
      vragmotor wat geteken was om die gebruik van lineêre perspektief te beklemtoon.
      Die sterk rooi rok van die vrou op die voorgrond lok die kyker se oog as ŉ
      dominante fokuspunt wat dan in die rooi serp op die ander vorm en die hemp van
      die man op die fiets opgetel word. In hierdie reghoekige samestelling dien die
      vragmotor in die middelafstand ook om die oog in die komposisie te lei. Die sterk
      kontras van die warm geel van die aarde wat na die kyker kom, herinner baie aan
      die werk van Gauguin en Nolde. Die koeler blou kleure van die lug in die verte
      gee ŉ gevoel van resessie van die ruimte.

 Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                  VISUELE KUNSTE V1                      (EC/SEPTEMBER 2017)

      In FIGUUR 1b met die drie mense met hul rug na die kyker uitgebeeld deur ŉ
      lineêre perspektief te gebruik. Dit laat dit voorkom asof die kyker in hul
      oënskynlik lang en moeisame voetstappe volg. Alles leun regs, die yl gras op
      die duine, die rimpels op die duine, die boom en die figure wat praat van die
      sterkte van die stormkrag wat ervaar word. Die neiging van die twee figure aan
      die linkerkant, parallel met die diagonale lyne van die sandduine en die lyn in
      die lug, skep almal ŉ ritme van ŉ gedeelde ervaring. Die kunswerk kan in twee
      dele verdeel word; die romige dofgroen in die voorgrond en die pers blou en wit
      in die agtergrond lug. Die fokuspunt is die meisie met die sak. Sy is nie net die
      grootste figuur in die werk nie, maar die lyne van die sandduine lei dat sy die
      oog vang. Die huise bevestig die gebruik van lineêre perspektief. Daar is ook
      die gebruik van ŉ verhewe perspektief wat gelei het tot ligte kleure en minder
      gedefinieerde skadu’s op die kleiner figure en sandduine in die middelste
      gedeelte.

      Die gebruik van kleur

      FIGUUR 1a: Die skildery word hoofsaaklik gekenmerk deur die gebruik van
      sterk kontrasterende kleure soos groen, geel, rooi, blou en bruin vir die
      verskillende aspekte. Dit is behalwe die vrou aan die linkerkant en haar seun
      wat in dowwe room en roombruin geverf is. Die figure is geverf in sterk kleure
      wat die kyker se oog vinnig vasvang. Die vrou in die sentrale voorgrond is in
      sterk rooi geverf, wat haar verbind met die fietsryers op die agtergrond. Die
      een aan die linkerkant is in sterk geel kleure met haar baba se rok en koprok
      in rooi. Die bome en hul grond waaruit hulle stam, word behandel met ŉ sterk
      groenagtige geel wat kontrasteer met die baie warm geel wat gebruik word vir
      die middelste gedeelte en agtergrond. Die sterk kontras van die warm geel van
      die aarde wat na die kyker kom, herinner baie aan die werk van Gauguin en
      Nolde. Die koeler blues van die lug in die verte gee ŉ gevoel van resessie van
      ruimte.

      FIGUUR 1b: In teenstelling met Maqhubela gebruik Clarke kleure wat subtiel
      is; meestal wit, room, bruin, grys en blou, wat op ŉ winderige dag die
      uitgewaste kleur van die Kaapse Vlaktes akkuraat herskep. Die donker bruine
      word in die komposisie herhaal in lang skaduwees op die dogtertjie en die
      man, en die meisie se geblaasde hare en rok. Die geel huis aan die bokant
      gee ŉ bietjie warmte en kan simbolies wees – na die stryd teen die wind gee
      die eenvoudige huis ten minste beskerming teen die elemente en moeilike
      sosiale toestande.

      Styl

      FIGUUR 1a: Maqhubela skep ŉ lewendige toneel vol ekspressionistiese kleur
      en lewenskragtigheid. Sy figuurlike uitdrukking van die lewe in die township
      toon die alledaagse toneel van mense wat hul daaglikse aktiwiteite doen.
      Maqhubela gebruik sterk kontrasterende kleur wat baie effens tonaal is om dit
      byna plat te maak. Hy gebruik ŉ donker dik, gebroke omtrek om die definisie
      van sy vorms en vorm en ruwe buitelyne vir tekstuur te verbeter. Maqhubela
      soos Van Gogh gebruik dik impasto-verf wat sterk lyne vorm en kronkelende
      borsels, wat ŉ gevoel van energie en lewe in die bome skep.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)              VISUELE KUNSTE V1                                           7

      FIGUUR 1b: Clarke gebruik subtiel kleure, meestal wit, room, bruin-grys en
      blou, wat die uitgewaste kleur van die Kaapse Vlakte akkuraat herskep. Die
      bewolkte lug is skematies behandel. Daar is vereenvoudiging in en hoekigheid
      in die vorms wat ŉ ekspressionistiese invloed toon. Alles word afgestroop na
      basiese vorms soos die sandduine is deur hulle as hoekige vorms voor te stel.
      Hierdie hoekigheid word herhaal in die skerp gedefinieerde vorm van die
      meisie se rok en meer geverfde gerippelde oppervlak van die sandduine.
      Clarke se vermoë om gestileerde geometriese ritme te skep deur die hele
      komposisie word in hierdie skildery voorgestel.

      Die atmosfeer en gevoel

      FIGUUR 1a: Energiek/Opgewonde – Alles wat uitgebeeld word is aktief en
      besig.

      FIGUUR 1b: Hartseer en Depressie – Ervaar hoe hierdie mense terug moes
      gaan na hul verlate huise op sandduine, wat sukkel teen die ‘Kaapse Dokter’
      (suid-oosterse wind).

      Aanvaar relevante en insiggewende kommentaar, met motivering.

      Die gebruik van die figuur (e) in elke werk

      FIGUUR 1a: Figure word gebruik om te praat van lyding wat hulle ondervind
      het deur hulle verskuiwing.

      FIGUUR 1b: Die figure word gebruik om te wys hoe mense met entoesiasme
      met daaglikse lewens aangegaan het ten spyte van die omstandighede.

      Kunswerk wat die grootste visuele impak het

      Aanvaar relevante en insiggewende keuse met motivering.

      Kandidate moet ten minste ŉ punt van elke kolpunt kry.                                 (8)

1.2 Skryf ŉ opstel van minstens 1½ bladsye waarin jy voorbeelde evalueer en
    bespreek deur enige TWEE kunstenaars wat jy bestudeer het en wie se
    werke gewone mense besig met hul daaglikse lewens reflekteer, op ŉ manier
    wat kalm uithouvermoë van hul pynlike ervarings uitdruk of ŉ atmosfeer van
    bruisende aktiwiteite wat hierdie ervarings verberg.

      Jou bespreking moet die volgende insluit:

            Naam van kunstenaar (s) en kunswerke
            Onderwerp
            Gebruik van komposisionele middele
            Formele elemente
            Styl en tegnieke
            Boodskap oorgedra
                                                                                         (12)
                                                                                         [20]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
 8                                   VISUELE KUNSTE V1                       (EC/SEPTEMBER 2017)

VRAAG 2:       SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA- EN/OF
               INHEEMSE KUNSVORMS

2.1 Onderwerp en komposisie

     FIGUUR 2a: The Kraal (Die Kraal), een van Preller se poëtiese interpretasie van die
     Ndebele se lewe en kultuur. Dit is ŉ moderne skildery van Afrika-vroue in ŉ dorpie. In die
     onderste regterhoek loop ŉ vrou met rooi hare na die middel van die dorp. Die hemp wat
     sy dra, dek net die boonste helfte van haar borste en die uitdrukking op haar gesig is
     gewydig. Sy is op die punt om ŉ vrou in ŉ pienk rok verby te gaan wat gehurk weg van
     kyker is. ŉ Vrou se gesig is baie naby die onderste middel van die prentjie, haar hare is
     ook baie ongewoon, of daar is voorwerpe wat uit haar skedel uitsteek. Die onderste
     linkerhoek het vier vroue, geen van hulle dra hemde, met slap hangende houdings. Een
     van die vroue lê in die straat.

     Die middelpunt van die skildery het ŉ rooi lama-agtige wese wat ŉ abstrakte voorwerp
     balanseer, met ŉ reuse kers op sy rug en klein figure wat om die vlam van die kers dans.
     Aan die linkerkant van hierdie vreemdheid is ŉ naakte vrou wat ŉ kers knip wat twee
     maal so lank is soos sy is. Een van die huise in die middel van die toneel het groot stukke
     van sy dak wat ontbreek. Die huis aan die linkerkant daarvan het vlae en komberse om
     dit gedrapeer, wat moontlik meer gate wegsteek.

     Die werk is ŉ visuele heelal van die eksoties, opwindende en vreemd – ŉ antieke Afrika-
     heelal. ŉ Persoonlike romantiese visie van ŉ argetipiese Afrika-stam. Stil- lewe
     voorwerpe as elemente van die sentrale tema: huishoudelike of huishoudelike gode,
     maskers, vaas met patrone, skulpe, mango’s en eiers.

     In FIGUUR 2b trek die vissers nette in. Battis het ŉ naturalistiese toneel van die daaglikse
     take van ŉ groep Afrikane geverf. Die mense word verteenwoordig as anonieme
     silhoeëtte wat herinner aan die figure wat deur die San gebruik was. Die figure kan in
     twee groepe verdeel word: Die diagonale lyn wat in die linkerkantse hoek van
     halfgebukkende figure staan, met een wat staan om blykbaar die bote nie te laat wankel
     nie en in die boonste gedeelte ŉ ander ewewydige diagonale lyn van figure, teenoor die
     een onder waarvan die meeste dubbel gebuig is soos hulle probeer om die vangs met
     die nette in te haal. Die samestelling dui daarop dat die kyker uit ŉ skuins lugposisie
     staan wat af die aktiwiteit kyk, sodat die plat blou tonaliteite van gebroke kwasstrepe nie
     veel ruimtelike resessie voorstel nie, wat die agtergrond relatief plat maak.

     Simbole
     In FIGUUR 2a maak mens waarnemings van stamlewe en rituele van die geheimsinnige
     oorlewende ruïnes, fetisjes en simbole uit die kuns van die oeroue verlede. Die dorp is
     in twee afdelings verdeel: Die voorgrondafdeling wat deur vroue beset word, waarvan
     baie halfgekleed is en die marges van die gedeelte beslaan en die mans in die agterste
     gedeelte.
     Die middelpunt van die skildery het ŉ rooi lama-agtige wese wat ŉ abstrakte voorwerp
     balanseer, met ŉ reuse kers op sy rug en klein figure wat om die vlam van die kers dans.
     Aan die linkerkant word die kers herhaaldelik herhaal om twee keer so lank te wees soos
     die naakte vrou dit omhels. Agter dit sit twee ander naakte vroue op die vloer wat saam
     met die kers staan. Die kers is wit en aangesteek. Dit kan die belangrikheid van
     suiwerheid en maagdelikheid wat deur die maagde van die stam gevier word
     simboliseer.

 Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)               VISUELE KUNSTE V1                                              9

    Dit word waarskynlik gedoen voordat ŉ senior moeder wat in die ingang sit wat die taak
    het om jong meisies te lei om hul maagdelikheid heilig te hou. Suiwerheid word die
    tromslag van oorgang na vroulikheid. In die mansafdeling dans vier naakte mans
    rondom ŉ reuse-falliese struktuur wat ook voorkom asof dit ŉ voëlnes is. En in die heel
    boonste regterhoek is ŉ reuse-eier, alleen in ŉ omheinde tuin. Die struktuur kan
    manlikheid simboliseer wat deur mans na besnydenis gevier word. ŉ Eier alleen in ŉ
    omheinde tuin wat verteenwoordig hoe maagde bewaar word tot die tyd reg is om hul
    maagdelikheid te verloor – die eier uitbroei. Daar is baie wit voëls in die prentjie; daar
    is ŉ oortuiging dat dit die siele is van mense wat ŉ hoë staat van volmaaktheid bereik
    het. Die voël is die vryste van die vrye, die vet, die kunsmis. Dit is ook bekend dat
    Noord-sprekende mense hierdie bome nooit afkap nie.
    Hoekom? Dit is die bome op wie se takke trekvoëls rus, wanneer hulle op sekere tye
    van die jaar in suidelike Afrika kom en voëls is simbole van heiligheid en
    vrugbaarheid.

    In FIGUUR 2b het Walter simboliek vermy wat ons in sy Symbols of life en Mantis
    man sien.

    Aanvaar enige gemotiveerde simboliese interpretasie.

    Formele elemente

    FIGUUR 2a: Preller gebruik ŉ formaat wat die horisontale en vertikale balanseer om
    harmonie, vrede en eenheid in die werk te skep. Die horisontale landskap praat van
    vrede en kalmte, terwyl die vertikale voorgestel word in die strukture en die figure wat
    praat van geestelike en kulturele krag en krag in die gemeenskap. Hy gebruik ook ŉ
    kritiese presiese omtrek wat die vorms en figure definieer wat ŉ tekstuur met sagte dun
    vir naturalistiese tekstuurkwaliteit en gestileerde patrone het. Preller gebruik ook sterk
    kontrasterende kleure; rooi, bruin, geelgroen, wit en koel pithalo-blou. Die warm kleure
    word hoofsaaklik gebruik vir die vorms op die voorgrond met beklemtoning met ŉ paar
    wit kleure soos op die kerse en voëls, en koel pithalo-blou kleure op die gesig van die
    mure onderskei word. Die agtergrond is gedoen in koel pithalo-blou kleure om die
    ruimtelike resessie te verbeter.

    FIGUUR 2b: Lines-Batiss pas ŉ relatief horisontale formaat toe, met dik swart hoeklyne
    wat gevormde silhoeëtjies is wat die swart vissermanne verteenwoordig. Diagonaal
    geboë lyne word gebruik om die vorm van bote en die trekkery van die nette voor te
    stel. Lineêre effekte van kalligrafiese punte kan gesien word in die hantering van die
    vis wat wemel. Kleure – Batiss gebruik gemengde rooi en lemoene vir die bote en nette
    om hulle te kontrasteer met die verskeidenheid van blou kleure wat gebruik is om die
    water uit te beeld en sodoende ŉ gevoel van driedimensionele diepte te skep.

    Styl

    FIGUUR 2a: Die styl is surrealisties met elemente en beelde van die werklike en die
    nie-werklike kombineer om ŉ dromerige atmosfeer te skep. Intense kleur en
    vervorming word gebruik om ŉ perfekte gebalanseerde palet te skep. Gestileerde;
    goeie struktuursamestelling, met skaalverskille, veral van die figure, in verhouding tot
    die perspektief word aangewend. Die werk het dekoratiewe eienskappe. Sterk
    kontrasterende kleure word gebruik en die verf is glad gemeng in ware surrealistiese
    styl.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                 VISUELE KUNSTE V1                       (EC/SEPTEMBER 2017)

      FIGUUR 2b: Batiss het ŉ naturalistiese toneel van die daaglikse take van ŉ groep
      Afrikane geverf. Dit is waarskynlik ŉ toneel wat hy in ŉ ekspressiewe styl gesien
      en herskep het. Dit hou verband met die fauwiestiese dekoratiewe komposisie en
      dit kan ook gesien word in die ritmiese verspreiding van figure in kombinasie met
      die diagonale gekromde vorms van die visnette. Die swartheid van die figure
      kontrasteer skerp met die agtergrond waarin die losse kwashale die gevoel van
      beweging van water en oorvloed van die vis wat in die net gevang word, skep.               (10)

2.2   Kies en interpreteer enige TWEE werke van enige ander kunstenaar(s) wat jy
      bestudeer het, wie se werk deur Afrika- / inheemse kunsvorme (1 bladsy)
      beïnvloed is.

      Verwys na die volgende:

       Naam van kunstenaars en titels van die werk
       Invloede
       Visuele wat verband hou met Afrika- / inheemse kunsvorme
       Gebruik van materiaal en styl
       Inhoud en betekenis
      Puntetoekennings vir elk van die twee werke vanaf 5 + 5.                                   (10)
                                                                                                 [20]

VRAAG 3:     KUNS EN POLITIEK – WEERSTANDKUNS

3.1   Leerders moet die visuele bron FIGUUR 3a bestudeer en in ŉ paragraaf bespreek
      hoe hierdie werk die misbruik en uitbuiting van goedkoop swart arbeid weerspieël:

      In FIGUUR 3a het Zylla ŉ komplekse stel karakters gebruik om die storie van Suid-
      Afrika in 1985 te vertel. Vier jong swart seuns ontspan op sandduine in die middel
      van die werk; dan besef ons dat hulle agter ŉ veerpyltjiebord is, met veerpyltjies
      na hulle gegooi word. In die boonste linkerhoek, vertel die tellingbord ons die spel
      word genoem Moordenaar (Killer). Hierdie onheilspellende gevoel word versterk
      deur die stel figure wat die seuns omring. Daar is baie militêre figure wat die seuns
      aanval. Hierdie figure is gebaseer op modelsoldate en sluit in Romeinse soldate
      en ridders in blink pantserdrag. Aan die linkerkant is daar parlementariërs wat na
      die wedstryd kyk. Hul lessenaars is groot banknote, die twee groter glimlaggende
      figure is vorige ministers van finansies, met hul oë wat deur banknote verberg
      word. Daar word ook wolkekrabbers gemaak van stapels geldnote en ŉ groot paar
      hande druk meer geld onder die weermag in wat die vier seuns aanval. Regs daar
      is motors geparkeer sodat die mense die spel kan sien. Boaan is die
      vuurhoutjiedosehuise van Khayelitsha wat ironies beteken ‘nuwe huis’. In die werk
      wys Zylla hoe geld ŉ groot rol gespeel het in die handhawing van die
      apartheidstelsel. Diegene in die gesag wou die finansiële mag behou en moes die
      groot poel goedkoop swart arbeid uitbuit ten koste van die arbeiders se lewens.             (6)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)               VISUELE KUNSTE V1                                       11

3.2   Leerders moet die visuele illustrasie bestudeer en in ŉ paragraaf van ongeveer
      ½–¾ bladsy beantwoord die volgende:

           Beskryf en verduidelik wat hulle meen dat dit gebeur het.
           Bespreek die verskillende aspekte van die medium wat gebruik word en hoe
            hulle die boodskap verbeter
           Hoe die titel bydra tot die boodskap wat oorgedra word

      FIGUUR 3b is geïnspireer deur ŉ nuusvideo wat die wêreld geskok het. Die
      beeldmateriaal het gewys hoe plaaslike polisiebeamptes van die SAPD-honde-
      eenheid hul honde opgelei het deur hulle op onwettige Afrika-immigrante uit
      Mosambiek los te laat. Die honde het drie mans aangeval en waarskynlik een van
      hulle doodgemaak. Die voorval is ŉ wrede herinnering van hoe rassisme nog
      steeds deel van Suid-Afrika is. Dit is ook ontstellend dat ŉ lid van die honde-
      eenheid die voorval verfilm het. Die werk is ŉ installasie van ŉ reeks lewensgrootte
      beeldhouwerke, gedeeltelik verteenwoordigend en deels saamgestel uit
      weggooide voorwerpe. ŉ Slagoffer lê in pyn terwyl ŉ hond hom aanval, terwyl ŉ
      polisieman kyk en ŉ ander polisieman ŉ video maak. Die twee polisiemanne is
      monumentale figure wat hul aandag op die slagoffer fokus. Een het ŉ ketting wat
      ŉ hondmuilband sleep. Hulle is skrikwekkende figure. Die installasie word begelei
      deur ŉ klankbaan van die honde wat blaf, die pynkrete van die slagoffers en die
      ruwe taal van die polisiemanne. Die titel van die kunswerk is ironies dieselfde as ŉ
      popliedjie van die tyd. Bester herinner daaraan dat die 'hondete veel te dikwels in
      ons samelewing uitgelaat word' en diegene wat hulle uitlaat, maak asof hulle niks
      daarvan weet nie.                                                                         (6)

3.3   Kies EEN spesifieke kunswerk wat jy bestudeer het wat ons bewus maak van die
      onreg in ons verlede en hede. Bespreek hierdie werk in detail. (1 bladsy).

      Verwys na die volgende:

         Naam van die kunstenaar en titel van die kunswerk
         Onderwerp
         Invloede
         Media en tegniek
         Stilistiese eienskappe
         Sukses van kuns as ŉ instrument om ons van die onreg bewus te maak
                                                                                                (8)
                                                                                               [20]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                  VISUELE KUNSTE V1                       (EC/SEPTEMBER 2017)

VRAAG 4:      KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK UIT
              LANDELIKE SUID-AFRIKA

Baie plattelandse swart Suid-Afrikaanse kunstenaars is beïnvloed deur die Christendom
wat met tradisionele geestelike oortuigings en gebruike gekombineer is.

4.1.   Met verwysing na die stelling hierbo, ontleed en interpreteer die gegewe
       illustrasie FIGUUR 4a deur ŉ opstel van ½–¾ bladsy te skryf. Verwys na die
       volgende in jou opstel:

          Invloede
          Medium en tegniek
          Onderwerp
          Komposisie
          Styl en betekenis van die teks
          Betekenis van die kunswerk

       FIGUUR 4a: Muafangejo se Christelike invloed het by die Anglikaanse
       sendingstasie in Epinga begin, waar haar ma na sy pa se dood verhuis het. Sy
       talent vir tekenwerk is opgemerk deur ŉ oom wat hom aangemoedig het om die
       alledaagse lewe te teken. ŉ Amerikaanse priester, John Mallory, het voorgestel dat
       hy verder in die kuns by die Rorke’s Drift-kunssentrum moet studeer. Muafangejo
       het tussen 1968 en 1969 by die sentrum opgeleiding gedoen. Onder die invloed
       van Azaria Mbatha Muafangejo het sy artistieke vermoë en voorkeur vir linosnee
       ontwikkel, ŉ medium wat vir FIGUUR 4a gebruik word.

       FIGUUR 4a is ŉ gepersonaliseerde voorstelling van die geboorte van Christus. In
       die voorgrond is Maria, wat knielend na die kyker gedeeltelik kyk in die
       gebedsposisie kyk, op die uiterste regs. Aan die uiterste linkerkant is Josef in
       profiel en kyk na Maria. Tussen hulle in die middel lê baba Jesus in ŉ ovaalvormige
       krip. Agter die krip kyk twee beeste na die nuwe gebore Christus. In die agtergrond
       is gebuigde takke van die plantegroei en hoekige gestileerde vorms en patrone
       beklemtoon hierdie takke gespeel om ŉ atmosfeer van digte plantegroei te skep.

       In die werk vereenvoudig Muafangejo’s sy figure en vorms met vorms met ŉ
       duidelike gesnyde wit omtrek. Sy styl kan dus beskryf word as ŉ ekspressiewe
       weergawe van die werklikheid wat ŉ dieper insig in die lewe openbaar soos
       waargeneem en ervaar, byvoorbeeld die skaal van Christus is veel groter en ouer
       as ŉ pasgebore, wat dit beklemtoon dat Christus voor die geboorte bestaan het.
       Nog ŉ voorbeeld is die posisie van die goddelike figure waar Jesus en Maria
       heiligekranse toegeken word, terwyl Josef een ontken word. In kombinasie met die
       ekspressiewe manier waarop hy ervarings vasgelê het, het hy ook ŉ hoogs
       dekoratiewe styl geskep met herhaling van lyne en vorms wat tot patroonagtige
       styl gelei het. Deur hierdie dekoratiewe styl het hy ŉ sterk ritmiese effek geskep in
       die kontras van plat swart areas soos dit in die figure van Josef, Jesus en een van
       die beeste of lyne in die positiewe en negatiewe vorms gesien word, byvoorbeeld
       die vloer van die krip, Maria se rok, een van die beeste en die hoekigevorms in die
       agtergrond tussen die takke aan die bokant.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)               VISUELE KUNSTE V1                                        13

      Tipies van sy styl het Muafangejo ŉ teks in hierdie werk voorsien – (“Die geboorte
      van Christus “The birth of Christ in 1977”) . Omdat die werk moontlik in 1977 voltooi
      was, kan hierdie stelling verklaar dat die voltooiing van die werk daardie jaar ten
      tye van die viering van die geboorte van Christus was.

      Aanvaar enige ander verduideliking met logiese motivering.

      FIGUUR 4b is ŉ heiligdombeeld en is dus veronderstel om in godsdienstige
      doeleindes in ŉ heiligdom gehuisves te word. Die beeldhoukuns sal beskou word
      as ŉ magtige figuur en die stammense sal tot haar bid en haar geskenke aanbied.           (7)

4.2   Bespreek die vorms en kenmerke van die beeldhouwerk wat dit ŉ tipiese
      landelike Afrika-houtsnywerk maak en wys hoe die houding van die figuur van sy
      geestelike krag praat.

          Die kenmerke is geneig om geometriese vereenvoudigings te wees. Die kop
           is 'n vereenvoudigde keël met maskeragtige vorm van die gesig; groot ronde
           oë; borste is skerp horingagtige ens.
          Die kop dra ŉ hoofbedekking wat merkbaar in die ruimte afsteek. Dit is
           ontwerp om geestelike krag te lok en te konsentreer.
          Die nek, torso en arms is verleng.
          Die liggaam is klein aangesien dit minder belangrik is.
          Die ma-figuur dra ŉ baba op haar rug, wat suggereer dat sy ŉ
           vrugbaarheidsvoorvaderlike figuur kan wees.
          Die moeder-figuur kniel in ŉ respekvolle en vereerde houding wat verwag
           word van ŉ Afrika-vrou wat haar man of ŉ hoër geestelike dien. Haar oë lyk
           gesluit soos in gebed. Die postuur kan ook beskou word as ŉ postuur van ŉ
           beeldjie wat verwag word om vereer te word op ŉ manier van haar statuur en
           dat offerandes in ŉ houer geplaas moet word wat sy uithou.                           (6)

4.3   Verwys na FIGUUR 4c. Credo Mutwa kombineer kultuur en natuur wat hom as 'n
      'inheemse omgewingspesialis' omskryf het.
      Met die bogenoemde in gedagte, moet leerders die eienskappe van die beeld
      binne die konteks van die volgende definieer:

           Titel
           Skaal
           Ligging
           Vorms en kenmerke

      Die vroegste geskrewe gedateerde letterlike verwysings na die term “Moeder
      Aarde” kom voor in Mycenae Grieks. Ma-ka (getransstitueer as ma-ga), "Mother
      Gaia", geskryf in lineêre B-syllabiese skrif (13de of 12de eeu vC). Moeder Aarde is
      ŉ lewende godin. Hierdie geloof is deur talle kulture deur die geskiedenis gehou,
      en in sekere tradisies, soos sjamanisme, word steeds as sentraal beskou in terme
      van beide filosofie en praktyk. In baie van die wêreld se mitologieë verwys moeder
      natuur na die aardgodin. ŉ Aardgodin is ŉ verdeling van die aarde, in die sin van
      vrugbare grond – produsent en voeder van die natuur. Die titel van die kunswerk
      spruit hieruit.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                 VISUELE KUNSTE V1                      (EC/SEPTEMBER 2017)

      Die kunswerk is ŉ groot, breë beeldhouwerk van ŉ vrou wat drie keer die hoogte
      van die struik hoort, waar dit geleë is. Dit spreek van die grootte van die aarde as
      ŉ produsent en versorger van die lewe. Die plek van die standbeeld – Shamwari
      wildreservaat dra by tot die interpretasie van die rol van moeder aarde; produseer,
      voed, koester en bewaar/beskerm wat die doel van hierdie groot
      wildreservaatbewaring is.

      Moeder Aarde het drie borste wat voëls, vis en diere op die land verteenwoordig.
      Die figuur hou ŉ mieliestronk wat van moedergrond praat, die voeder, die
      verskaffer van kos aan die landwesens. Die skedel waarop sy leun,
      verteenwoordig die voorouers wat ŉ belangrike rol in die Xhosa-kultuur speel. Die
      dolfyn word gesien deur Credo as mens se verbintenis met die natuur en god.
      Volgens Mutwa was beide die walvisse en dolfyne bonatuurlike wesens en
      inkarnasies van ŉ dooie god. Volgens Mutwa, kon die San met die dolfyne
      kommunikeer deur ŉ reeks kliek en ander klanke wat na verwant aan die Khoisan-
      taal is, te gebruik.

      Aanvaar enige ander gemotiveerde definisie van die eienskappe.                             (4)

4.4   Leerders om die drie visuele illustrasies te hersien en te wys hoe word die begrip
      van voortplanting in die drie kunswerke beklemtoon.

      FIGUUR 4a:      Geboorte van Christus
      FIGUUR 4b:      Die heiligdombeeldjie dra 'n baba
      FIGUUR 4c:      Die drie groot borste wat 'n bron van kos vir wesens is,
                      verteenwoordig hulle                                                       (3)
                                                                                                [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)                VISUELE KUNSTE V1                                        15

 VRAAG 5:       MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE
                KONTEMPORÊRE EN POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA

 “Dit is baie maklik om te sê, ‘Ek kon dit gedoen het’, nadat iemand dit gedoen het.
 Maar ek het dit gedoen. Dit het nie bestaan totdat ek dit gedoen het nie.” – Damien
 Hirst

 5.1     Met verwysing na bogenoemde stelling en visuele bron, FIGUUR 5a, skryf ŉ
         paragraaf (minstens ½ bladsy) waarin leerders die bostaande stelling
         bespreek deur die volgende te oorweeg:

              Die medium wat gebruik word
              Die boodskap van die kunswerk

          FIGURE 5a was gemaak met behulp van die volgende medium: glas,
          geverfde staal, silikoon, monofilament, haai en formaldehiedoplossing.
          Die feit dat die hoofpunt van waarneming die haai is wat natuurlik geskep is
          en dat alles wat Damien moes doen, was om ŉ manier te skep om ŉ illusie
          te skep dat dit lewend is en ŉ lewensbedreigende aanval uit te druk. Dit het
          kritici genoop om weer die vraag wat tydens Duchamp se tyd ontstaan het,
          weer te stel of gereedgemaakte produkte as kuns beskou moet word en dat
          daar kommentaar gelewer word om te suggereer dat dit nie kuns was nie
          omdat enigiemand dit kon gedoen het. Hirst het geantwoord: “Maar ek het dit
          gedoen. Dit het nie bestaan totdat ek dit gedoen het nie.”

          Die boodskap van die kunswerk lê meer in die interpretasie van die titel binne
          die konteks van die kunsvoorwerp – die haai in die tenk. Die stuk bestaan uit
          ŉ dooie tierhaai wat in ŉ tenk formaldehied gesuspendeerd is. Dit is bedoel
          om te skok – en dit doen beslis – maar die betekenis daarvan gaan veel
          dieper. Dit kan beteken dat die idee van lewe na die dood in die verstand van
          die lewendes bly lewe, alhoewel daar duidelike bewyse van die fisiese dood
          is, wat die fisiese dood onmoontlik maak in die verstand. Die lewe na die
          dood bly 'n illusie in die gees en word verteenwoordig in die fisiese voorkoms
          van die haai wat blykbaar lewendig te wees en die voorkoms daarvan bewaar
          dit. Hierdie betekenis dryf die spot met die oortuigings van baie godsdienstige
          denominasies.

          Sodra die aanvanklike skok van die haai se teenwoordigheid daal, kan jy
          betrokke raak by dieper konseptuele lae van die stuk.

         Hierdie karkas is ŉ ruwe stuk natuur, en tog is daar iets vreemds om ŉ haai
         te sien in hierdie hoogs onnatuurlike konteks. Die blou vloeistof emuleer die
         haai se natuurlike habitat – wat vir ŉ opwindende saamgestelde posisie in die
         omgewing van ŉ kunsmuseum maak. Die haai word nie omring deur
         golwende visskole nie, maar eerder deur museummense luidrugtig daar
         rondspeel met audiogidse in die hand. Dit laat jou sintuie op aandag kom, en
         jy begin wonder: Is dit stil by die onderkant van die see? Binne die tenk? Aan
         die ander kant van die dood?

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                  VISUELE KUNSTE V1                       (EC/SEPTEMBER 2017)

         Die haai is spookagtig en gruwelik. Die gloeiende witterige bleekheid gee dit
         ŉ eteriese teenwoordigheid in die donker formaldehied, en tog is dit in ŉ
         sigbare toestand van verval. Die haaitenk funksioneer as beide die kis en die
         artistieke voetstuk. Die kunswerk herinner jou altyd aan twee eenvoudige
         feite: ‘Hierdie ding is dood. En toe dit lewendig was, kon dit jou vermoor het.’

         Aanvaar enige ander logiese interpretasie met motivering.

         Leerder kan slegs 'n maksimum van twee punte uit 'n antwoord op elke
         kolpunt toegeken word.                                                              (4)

 5.2     Ook met verwysing na bogenoemde stelling, ontleed en bespreek
         FIGUUR 5b in opstelformaat (minstens ¾ bladsy). Oorweeg die volgende:

             Toepassing van kunselemente en -beginsels
             Mediums relevant tot die konsep
             Betekenis of boodskap

         Vir die liefde van God (For the Love of God) is ŉ beeldhouwerk van die
         kunstenaar Damien Hirst wat in 2007 vervaardig is. Dit bestaan uit 'n
         platinumgooi van ŉ 18de-eeuse menslike skedel wat versier is met 8,601
         suiwer diamante, insluitende ŉ pêrelvormige pienk diamant wat op die
         voorkop staan, wat bekend staan as Die Skedelstêr diamant (Skull Star
         Diamond). Die beeldhouwerk neem basies die vorm en ruimtes (positief en
         negatief), vorms van die oorspronklike skedel, behalwe vir die tande wat
         werklik is; natuurlike gemaak. Die omhulsel van die skedel met die diamante
         het nie net die tekstuur van gladde tot ruwe getransformeer nie, maar het ook
         die voorkoms van skrikwit tot blink ornamentele voorkoms omskep.

         Die skedel se tande is oorspronklik, en is deur Hirst in Londen aangekoop.
         Die feit dat die oorspronklike waaruit die gietstuk gemaak is, was ŉ natuurlike
         en die diamante wat versier is, was ook gereed gemaak. Die saak word
         beskou as wat kuns beskou word as nie kuns nie. As kunsvorm, vind
         voorwerpe die uitwerking van die kunstenaar – ten minste 'n idee daaroor, dit
         wil sê die kunstenaar se benaming van die voorwerp as kuns – wat amper
         altyd met ŉ titel versterk word. Daar is gewoonlik ŉ mate van verandering van
         die voorwerp wat gevind word, hoewel dit nie altyd in die mate dat dit nie
         herken kan word nie, soos in die geval van gereedgemaakte produkte. In
         hierdie geval is daar waarneembare verandering wat ten spyte van die feit
         dat die titel net geskep was en sê min daaroor sê, bly die werk Hirst se
         kunswerk.

         Die kunswerk is ŉ Memento mori, of herinnering aan die sterftes van die
         kyker. Die skedel is uit hierdie wêreld, hemelse byna. Dit verklaar oorwinning
         oor verval. Terselfdertyd verteenwoordig dit die dood as iets oneindig meer
         meedoënloos. In vergelyking met die traagheid van ŉ vanitas-toneel, is die
         diamantskedel self verheerlik. Wat sierlike, kosbaar en ewigdurend voorkom
         dra die dood onder dit.

         Aanvaar enige ander logiese interpretasie met motivering.                           (6)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)               VISUELE KUNSTE V1                                          17

5.3     Vir hierdie vraag mag jy nie ŉ werk gebruik wat in hierdie vraestel verskyn nie.
        Jy mag egter ŉ ander werk gebruik deur een van die kunstenaars wat in hierdie
        vraestel gebruik word.

        In opstelformaat, van ten minste EEN bladsy, herroep, bespreek en vergelyk
        ten minste TWEE werke in multimedia wat jy bestudeer het, en motiveer elk
        van die volgende:

            Noem die werk(e) sowel as die kunstenaar
            Media
            Boodskappe en/of betekenisse
            Beïnvloed deur watter styl van kuns
            Aanbieding                                                                           (10)
                                                                                                  [20]

VRAAG 6: DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA NA 1994

In FIGUUR 6a en 6b hanteer Thembinkosi Goniwe en Churchhill Madika krities die
kwessie van identiteit as ŉ sosiale konstruksie onderskeidelik. Terwyl Goniwe handel oor
hedendaagse “onuitgesproke rassekonstrukte” wat vandag sigbaar is, bevraagteken
Madika opgelegde Amaxhosa-tradisies wat inbreuk maak op ŉ persoon se vryhede.

6.1      Met die bogenoemde in gedagte, skryf ŉ opstel van ongeveer ¾ van ŉ bladsy
         waarin jy bespreek hoe elke kunstenaar sy probleem in die visuele bronne
         hanteer.

        Verwys na die volgende:

             Mediums wat gebruik word
             Styl en tegniek
             Die kommentaar wat hierdie kunstenaars maak
             Watter een maak die sterkste impak, met redes vir jou keuse

        FIGUUR 6a handel oor die ‘onuitgesproke rassekonstrukte’ wat sigbaar en
        implisiet is in ons ‘post-koloniale en post-apartheid era’. Die Band-Aid-stroke is
        die misleidende term van die sogenaamde ‘vlees’-kleur. Die pienk
        gomverbande wys daarop dat die samelewing nog witgeoriënteerd is en dat dit
        onmoontlik is om ŉ bruin verband te koop. Die werke maak ŉ duidelike
        verklaring van die diep wonde wat na apartheid oorgebly het. Goniwe het gesê:
        “Ons moet wit bevoorregting breek en ŉ tweerigting-dialoog oopmaak.” Uit die
        werk leer ons dat dit nie vir die rassekonstrukte (gesimboliseer deur die pienk
        verband) is wat 'n verdeling tussen die twee rasse skep nie, dat die tweerigting-
        dialoog baie moontlik is. As ‘wit’ Payne is hy in swart geklee en teen 'n donker
        agtergrond geplaas en 'swart' Goniwe is wit geklee en teen ŉ wit agtergrond
        geplaas. Albei deel baie van mekaar.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                     VISUELE KUNSTE V1                       (EC/SEPTEMBER 2017)

           Churchill Madikida is 'n konseptuele kunstenaar wat van ŉ reeks
           hedendaagse media soos video, fotografie en installasies gebruik maak.
           FIGUUR 6b is stilfoto’s van sy video-werk met die titel Struggles of the heart.
           Die video-werk begin met klank en ŉ kliek van die tong wat van die Xhosa
           taal praat. Die stilfoto’s toon ŉ wit bedekte gesig van 'n geïnisieerde
           (Madikida) wie se gekreukelde gesig lyk asof pap in sy mond gedwing was.
           Die stilfoto’s praat ook van hom wat verstik en dit uitdwing. Sy oë word styf
           gesluit in konsentrasie en die mond is in pyn gekreukel.

           Die verbruik en uitbraking van pap is ŉ metafoor vir die inisiasie en
           besnydenis van jong mans in die isiXhosa-tradisie. Madikida se gesig is wit
           geverf wat verwys na die geestelike ryk van suiwerheid. Die video wys hoe
           die tradisie van inisiasie ingedwing is in hom is en hoe hy dit verwerp.
           Daarom bevraagteken hy sy identiteit as ŉ isiXhosa-man.

           Leerders kies uit die twee kunswerke watter werk hulle dink die sterkste
           impak het en gee redes vir hul keuse.                                              (8)

 6.2       Leerders kies uit die twee kunswerke watter werk hulle dink die
           sterkste impak gee en redes vir hul keuse gee. Kandidaat kies
           TWEE werk wat by 'n formele of informele skool gedoen word en
           bespreek dit. HULLE MOET NIE DIESELFDE WERK SOOS OP
           DIE VRAESTEL KIES NIE.
           Leerders moet aandag gee aan kunselemente, komposisionele reëlings
           wat moderniteit toon of nie, en hoe boodskappe uit die beelde
           geïnterpreteer kan word.                                                          (12)
                                                                                             [20]

 VRAAG 7: GESLAGSKWESSIES

 FIGUUR 7a is ŉ selfportret deur die kunstenaar Frida Kahlo. Die Mexikaanse
 kunstenaar se persoonlike lewe en geskiedenis word direk in haar kuns uitgebeeld.
 Haar werk het hartverskeurend van haar eie fisiese en geestelike lyding getuig.
 Nandipha Mntambo se werk ‘Emabutfo’, aan die ander kant, handel oor die
 verteenwoordiging en persepsie van die vroulike liggaam.

 7.1 Met verwysing na die stelling hierbo en FIGURE 7a en 7b, moet leerders die
     moontlike betekenisse van hierdie twee werke en hoe hul werk betrekking het
     op geslagskwessies en geslagsidentiteit bespreek. Verwys na die volgende:

             Gebruik van titel
             Onderwerp
             Samestelling
             Styl en benadering

       Beide titels beeld geslagsverwante onderwerpe direk uit.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2017)                VISUELE KUNSTE V1                                          19

       FIGUUR 7a:

       Frida se werk getuig van haar eie fisieke en geestelike lyding nadat hulle
       in ŉ padongeluk was toe die bus waarmee sy op reis was, met ŉ trem
       gebots het. In hierdie skildery, The Broken Column, spreek Frida haar angs
       en lyding op die mees eenvoudige en verskriklike manier uit; sy maak haar
       torso oop om ŉ gebreekte kolom te vertoon wat haar beseerde ruggraat
       simboliseer, van die skeuring lyk soos ŉ aardbewingskeur. Die naels sit in
       haar gesig en hele lyf. Op die agtergrond is die aarde met donker klowe.
       Aan die begin het sy haar naak geverf, maar later haar onderkant bedek
       met iets wat soos ŉ hospitaallaken lyk. ŉ Gebreekte kolom word in die plek
       van haar ruggraat geplaas, waarvandaan die titel Die Gebreekte Kolom
       (The Broken Column) ontleen is..

       Die kolom blyk op die rand van ineenstorting in puin te wees. Gepenetreer
       van lende tot ken, lyk die kolom fallies, en die seksuele konnotasie is al hoe
       meer voor die handliggend vanweë die skoonheid van Frida se borste en
       bolyf. Haar gebroke lyf word deur ŉ staalkorset ondersteun. Dit is een van
       haar mees direkte uitbeeldings van haar lyding – sy huil wit trane, ŉ
       uitdrukking van pyn en lyding. Nieteenstaande die uitbeelding van fisiese
       lyding, behou sy haar vroulikheid in haar lang los hare en blootgestelde borste
       wat wys dat sy nog ŉ sensuele vrou is. Dikwels in haar werk is die portret
       gesentraliseer om die kyker te konfronteer. Sy plaas haarself teen ŉ
       agtergrond van ŉ leë landskap, wat simbolies van haar lewe en verlange vir ŉ
       kind kan wees.

       Haar werk is ŉ mengsel van naïwiteit, naturalisme en surrealisme met ŉ
       sterk Mexikaanse volksinvloed. Oor die algemeen word haar gesig en
       figuur natuurlik geverf, maar die naels op haar lyf en die gesplete torso
       openbaar die gebreekte en die onvrugbare agtergrond wat die werk 'n
       aura van surrealisme gee.

       FIGUUR 7b: Die titel van die werk Emabutfo beteken krygers van die
       Swazi-regimente by die koninklike woning van die koning. In die titel word
       verwys na die koeihuidvorms van haar lyf wat vertoon word in geledere
       soos regimente wat oorlog toe marsjeer. Die huid van sterte wat van die
       kante hang in die plek van die arms, verwys na die tradisionele harige
       bande wat deur beide Zoeloe- en Swazi-stryders gedra word. Maar die
       huide is nie van mans nie, maar van vroue wat harig is. Die versteekte
       vorms word leë swewende houers, dadelik pragtig en afstotend. Hierdie
       harige vroulike vorms verdedig ons idee van vroulike skoonheid. Hul naakte
       vorm herleef naaktheid van die vroulike vorm wat verleidelik en aantreklik
       is, maar die feit dat dit harig is, word afstootlik. Die harige vel wat in vorm
       gegooi word, word gebruik om vooroordele oor die verteenwoordiging van
       die vroulike liggaam uit te daag en om persepsies van besienswaardighede
       en afwykings te ontwrig. Alhoewel die fokus op die menslike vroulike
       liggaam en identiteit in beeldhoukuns is, kritiseer dit die politiek en estetika
       van vroulikheid en skoonheid en dui op die maniere waarop (swart) vroue
       hul liggame herinterpreteer en sigbaarheid beweer.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Visual Arts P1 Nov 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-memo-eng/65dab3ee-e2d9-418c-a43a-afd5a9ff1f09) — Visual Arts · Memo · 2017 · Eng
- [Visual Arts P1 Feb March 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-feb-march-2017-memo-eng/cdad99f9-c1dc-4dcb-92b0-806e6f60e1da) — Visual Arts · Memo · 2017 · Eng
- [Visual Arts P1 Feb March 2017 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-feb-march-2017-memo-afr/69388b0b-2e6c-4aef-aad3-6992b0d374c8) — Visual Arts · Memo · 2017 · Afr
- [VISUAL ARTS P1 GR12 MEMO AFR SEPT 2018 AFR](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-afr-sept-2018-afr/6f6c86d4-cea2-4eca-a351-3b95fc8c5f3f) — Visual Arts · Memo · 2018 · Afr
- [VISUAL ARTS P1 GR12 MEMO ENG SEPT 2018](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-eng-sept-2018/97e18af8-f831-4f4d-bad9-f48e2f25cab8) — Visual Arts · Memo · 2018 · Eng
- [VISUAL ARTS P1 GR12 MEMO ENG SEPT 2016](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-eng-sept-2016/8be4ad42-080e-4dac-81ac-c419827f59cb) — Visual Arts · Memo · 2016 · Eng

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/89964ed8-7d6d-410c-9e9f-88a3a9064c03) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/a74e4f3f-9b54-4c1d-8d17-73e4bdfb696a) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2/ed0a07a1-f314-4407-a563-8c71e5b0d1a3) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-eng/4c1ae77c-1e3b-486b-adca-8c3be8f50794) — QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-afr/1f8dfdd3-27f3-43ab-a863-eb10bb492c79) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
