# Visual Arts Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2022 (Afrikaans), 22 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2022-mg-afr/9ba5cebd-ee29-4ceb-9ff6-d007058034ec
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 Paper 1 NSC June 2022 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2022-mg-afr/9ba5cebd-ee29-4ceb-9ff6-d007058034ec)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · NSC June Exam · 2022. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                 SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
            NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN

                                 VISUELE KUNSTE V1

                                         (TEORIE)

                                           2022

                                    NASIENRIGLYNE

                                                                         PUNTE: 100

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 22 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            2                                 DBE/2022
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING
Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
 1.        Hierdie nasienriglyne bestaan uit AGT antwoorde. Kandidate moes enige VYF
           vrae vir 'n totaal van 100 punte beantwoord.
 2.        Dit is BAIE BELANGRIK dat daar in die volgende gevalle vir die kandidate
           voorsiening gemaak word:
               Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
                antwoorde gee.
               Gee krediet vir laterale denke.
               Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur
                na spesifieke faktore te verwys.
 3.        Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
           Kolpunte ('Bullets') dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
           antwoorde te struktureer.
 4.        Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry
           as dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
           kunswerke is toelaatbaar.
 5.        Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
           noem, waar van toepassing. Slegs EEN punt word vir die korrekte
           kunstenaar en titel van die werk toegeken.
 6.        Kandidate kan beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige antwoord
           bespreek, waar van toepassing.
 7.        Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek alhoewel
           hulle dit nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike,
           akademiese inligting verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings,
           kulture en interpretasies van die kunswerke put, binne die konteks van
           die vraag. Daarom moet nasieners onbevooroordeeld en buigsaam in
           die nasienproses wees.
 ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
     Hierdie nasienriglyne moet as 'n riglyn vir nasieners en 'n onderrigmiddel dien.
      Daarom is die nasienriglyne vir sekere vrae in groter diepte behandel sodat die
      materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word. Ander dele van die nasienriglyne
      kan slegs 'n voorgestelde gids wees.
     LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat hulle
      weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
     Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate in
      opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op 'n holistiese wyse bespreek.
     Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord, volgens die
      vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde kan nie volpunte behaal nie.
      Volpunte kan nie gegee word as die titel of kunstenaar verkeerd is nie.
      Nasieners moet na die KABV-dokument vir Visuele Kunste, bladsy 45, verwys vir
      'n riglyn om die prestasievlakke te assesseer.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                                   3                                            DBE/2022
                                          SS/NSS – Nasienriglyne

Assessering van kandidate se vermoë om voorbeelde van visuele kultuur te
ontleed en daarop te reageer

 PRESTASIE-
                                        LEERUITKOMS 4: VISUELEKULTUUR-STUDIES
   KODE
                     Demonstreer uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele, sosiale,
       7              politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
  Uitstekend         Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
   80–100%           Demonstreer uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                      kuns.
                     Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.

                     Demonstreer 'n goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
      6               sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
Verdienstelik        Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
  70–79%             Demonstreer hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon uitstekende insig en begrip.

                     Demonstreer substansiële vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
      5               sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
 Substansieel        Toon substansiële vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
   60–69%            Demonstreer goed ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon 'n goeie vlak van insig en begrip.

                     Demonstreer gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele, sosiale,
      4               politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
  Gemiddeld          Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
   50–59%            Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon 'n redelik goeie vlak van insig en begrip.

                     Demonstreer bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
      3               sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
 Bevredigend         Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
   40–49%            Demonstreer bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon 'n bevredigende vlak van insig en begrip.

                     Demonstreer slegs 'n basiese vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
      2               sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
  Elementêr          Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
   30–39%
                     Demonstreer basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon 'n elementêre vlak van insig en begrip.

      1              Demonstreer 'n geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding met hul
                      kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
Nie behaal nie        lewer.
    0–29%            Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     Demonstreer beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     Toon min of geen begrip of insig nie.

Kopiereg voorbehou                                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                         4                                DBE/2022
                                SS/NSS – Nasienriglyne

NASIENERS MOET SLEGS DIE EERSTE VYF VRAE NASIEN EN INDIEN „N
KANDIDAAT MEER AS DIE VEREISTE AANTAL VRAE GEDOEN HET MOET NET DIE
EERSTE VYF GEKREDITEER WORD.

KANDIDATE MOET ENIGE VYF VRAE BEANTWOORD.

Die volgende puntetoekenning moet nagekom word wanneer slegs EEN
kunswerk/kunstenaar bespreek is in plaas van twee.

6 punte     (maks 3)
8 punte     (maks 5)
10 punte    (maks 6)
12 punte    (maks 7)
14 punte    (maks 8)
20 punte    (maks 12)

EEN punt moet afgetrek word wanneer geen vergelyking gemaak word nie.

As gevolg van die kleurverskille van die vraestelle van verskillende provinsies,
moet die provinsies die nasienersriglyne vir interpretasie aanpas.

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             5                                     DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 1: DIE STEM VAN OPKOMENDE KUNSTENAARS

Beide George Pemba en Ward Kimball se kunswerke vertel stories van vroue wat besig is om te
werk.

         FIGUUR 1a: George Pemba, Harvesters, (Oeswerkers) olie op bord, 1976.

         FIGUUR 1b: Ward Kimball, The Gleaners,(Die Versamelaars), olie op doek, 1964
         (gewysigde reproduksie van die werk van Jean-Francois Millet)

1.1      Kandidate moet die kunswerke in FIGUUR 1a and FIGUUR 1b bespreek waarin
         hulle die stories wat deur die kunstenaars vertel word beskryf. Hulle moet die
         volgende in hulle antwoord insluit:

             Uitbeelding en plasing van figure
              FIGUUR 1a: Drie vroulike figure wat geklee is in tradisionale Xhosa drag,
              domineer die voorgrond. Hulle sny graan met hul sekels. Die moeder en
              baba in die middel word die fokuspunt, nie net omdat hulle in die middel van
              die komposisie is nie maar ook omdat hulle gebukkend staan en die ander
              figure regop. Hierdie monumentale en beweginglose figure skep „n
              driehoekige vorm. Die invloed van Impressionisme word gesien in die
              oomblikke in tyd wat vasgevang is/ vlietende oomblik/ momentopname „n
              Kleiner figuur kan gesien word aan die linkerkant in die middelgrond van die
              skildery, wat die oog van die kyker in die prentvlak inlei. Die agtergrond
              word gedomineer deur „n bergreeks. Soos wat vorm verdwyn in die ruimte
              word die berge kleiner en ligter in kleur. Daar is „n teken van „n klein huisie
              op die horisonlyn net onder- kant die bergreeks. Die figure is weggedraai
              van die kyker wat die oog forseer om na die fokuspunt te kyk.

              FIGUUR 1b: Die voorgrond word gedomineer deur drie vroulike figure wat
              aangetrek is as arbeiders/versamelaars en wat besig is om weggooigoed/
              afval/plasties/gemors op te tel. Hierdie vooroorgeboë figure kom groot en
              bewegingloos voor. In die agtergrond op die horisonlyn kan geboue/huise
              aan die regterkant gesien word en hooimiedens en „n perdekar word aan
              die linkerkant gesien.     „n Perderuiter is sigbaar in die verte aan die
              regterkant van die skildery.

             Ooreenkomste en verskille:
              FIGUUR 1a:           FIGUUR 1a en FIGUUR 1b beeld vroulike
              werkers/versamelaars/arbeiders uit wat ongeskoolde, handearbeid in „n
              koringland doen. In Figuur 1a, buk hulle om of koring op te tel, of te oes in
              „n landelike plaas omgewing. Die drie vroue in beide kunswerke dra hoede
              of kopdoeke. Die verskille kan gesien word in hulle kleredrag sowel as die
              plasing/komposisie van die figure. Die vroue in FIGUUR 1a dra tradisionele
              Xhosa kleredrag. Die beeld is helder en lewendig.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             6                                    DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

              Die drie vroue in FIGUUR 1b dra werkersklere en kopdoeke. Die
              monumentale en beweginglose figure is gebukkend en is besig om gemors
              op te tel in „n landelike plaasomgewing. Daar is „n ooreenkoms in die titels
              van die kunswerke, want arbeiders versamel die oorskot van die oes. Die
              landelikheid in FIGUUR 1a gee „n komposisie weer van „n bergreeks met „n
              plaashuis sigbaar in die agtergrond. In FIGUUR 1b het die landskap
              geboue, hooimiedens, „n perderuiter, „n perdekar en „n oseaan in die
              agtergrond. Die kleure is gedemp. Die arbeiders het sekels en die
              versamelaars tel die gemors op met hulle kaal hande

             Kleur:
              FIGUUR 1a: Komplimentêre kleure is gebruik in die skildery naamlik rooi
              en groen, oranje en bloue. Die sagte blou berge in die agtergrond skep
              diepte aangesien die kleure ligter word soos die ruimte na agter beweeg.
              Die oranje in die kleredrag word herhaal in die dak van die klein huisie wat
              die oog in die prentvlak inlei. Daar is „n herhaling van rooi, blou-grys en
              groene deurgaans in die skildery.

              FIGUUR 1b: Daar is gedempte kleure, okers, rooie en bloue sigbaar in die
              klere van die vroue. Die turkoois in die hoed is herhaal in die glasbottel op
              die grond, asook in die oseaan in die agergrond. Die kleur oranje in die
              kleredrag is herhaal in die dak van die huis wat die oog in die prentvlak
              inlei. Geel is gebruik in die afval in die voorgrond. Oker is die oorheersende
              kleur in die agtergrond.

             Boodskap/betekenis:
              FIGUUR 1a: Die kunstenaar gee die kyker visuele inligting oor die Xhosa
              arbeiders wat in hulle tradisionele kleredrag in die koringlande werk. Dit
              vertel ons van die dapper sterk vroue wat na hulle babas omsien deur hulle
              op die rug te dra terwyl hulle in die lande werk. Dit wys dapperheid en
              sterkte aangesien daar geen manlike werkers is nie.

              FIGUUR 1b: Om skoon te maak, nie te besoedel nie en om die omgewing
              skoon te hou. Hierdie werk is „n ontleende/toepaslike werk van Millet
                                                                                    (10)
              (Realisme) se Versamelaars / “Gleaners” met moderne afval / gemors.

1.2      Kandidate moet TWEE kunswerke, (EEN per kunstenaar) bespreek wat „n
         storie vertel van hulle omgewings.

         Hulle moet die volgende riglyne gebruik:

                   Invloede
                   Onderwerp
                   Formele kunselemente
                   Media en tegnieke                                                            (10)

                                                                                                 [20]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                              7                                    DBE/2022
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2:             SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA-
                     EN/OF INHEEMSE KUNSVORMS

                        Kunstenaars gebruik soms inspirasie van ander kulture.

FIGUUR 2a: Irma Stern, Fingo Woman, (Fingo Vrou) olie op doek, 1952.
FIGUUR 2b: Alexis Preller, Christ Head, (Christus Hoof), olieverf op hout, 1972.

2.1      Kandidate moet, deur te verwys na die die bogenoemde stelling, reflekteer op
         die kunstenaars se werke in FIGUUR 2a en 2b. Hulle mag die volgende
         riglyne gebruik:.
              Moontlike invloede:

         FIGUUR 2a: Ekspressiewe lyne en kleur is gebruik.              Invloede van
         Ekspressionisme kan ook gesien word in die oordrewe vereenvoudiging van
         die oë en die vereenvoudiging van die figure in die agtergrond. Invloede van
         inheemse Fingo kultuur gesien in hul kleredrag, onamentele juwele en
         grimering.
         FIGUUR 2b: Afrika maskers, Kubisme, Egiptiese kuns en Surrealisme.
         Kubisme kan gesien word in die fragmenteerde vorms en die afbeeldings van
         die Afrika maskers. Preller het dikwels „n nuwe etniese groep geskep deur
         verskeie simbole/ beelde / kunsvorme en kulture te kombineer. Die invloed
         van Egiptiese simbole en tekens kan duidelik gesien word in hierdie visuele
         bron.

                   Simbole:

         FIGUUR 2a: Die kralewerk en koper armbande is tipiese Afrika kultuur /
         kleredrag / bykomstighede. Die hooftooisel en klere is ook etnies en
         simboliseer Afrika vroue. Ontwerp motiewe soos kort lyne en driehoekige
         vorms kan in die oorringe en klere gesien word.

         FIGUUR 2b: Die kunstenaar het geometriese vorms gebruik (reghoekige
         vorms op die masker), tipies simbolies van Afrika kuns. Die maskeragtige
         gesig van die figuur is simbolies van Afrika kulture. Die hooftooisel lyk asof dit
         uit hout uit gekerf is. In die middel van die kopstuk of verlengde kroon, is die
         vorm van „n kruis. Aan die regterkant van die kruis is „n tekening wat
         ooreenkom soortgelyk aan „n Egiptiese figuur. Kandidate mag verwys na
         Tutankhamun – Egiptiese koning. Die doringagtige kroon kan ook verwys na
         Christus se doringkroon.

                   Gebruik van kleur:

         FIGUUR 2a: Warm diep rooie en bruine kontrasteer met die skerp turkoois in
         die juwele. Die wit in die kopband en die halssnoer trek die oog in die
         prentvlak in. Rooi in die kralewerk word herhaal in die figure in die
         agtergrond. Geel oker is sigbaar in die armband en die materiaal oor die
         skouers.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                               8                                  DBE/2022
                                      SS/NSS – Nasienriglyne

         FIGUUR 2b: Warm oranjes, diep rooie, geel oker en bruin, kontrasteer met
         die turkoois op die kopband en die herhaling daarvan in die agtergrond. Die
         gebruik van hierdie suiwer kleure is esteties en dit verlig die sterk beeldagtige
         gesig van die kop van Christus. Die rooi van die hare en en die rooi merke in
         die voorgrond kan die bloed van Christus voorstel. Die oranje
         portret/masker/gesig en die turkoois agtergrond komplimenteer mekaar.

                   Beelde gebruik:

         FIGUUR 2a: Stern beeld „n portret uit van „n Fingo vrou aangetrek in
         tradisionele klere en bykomstighede. Twee figure in tradisionele drag is
         sigbaar in die agtergrond. Dit kom voor asof hulle sweef maar dis nie werklik
         so nie.
         FIGUUR 2b: „n Beeld van „n maskeragtige gesig, met „n doringkroon
         domineer die prentvlak. Die Christus kop dra „n kopstuk wat lyk asof
         dit uit hout gemaak is. Beelde van „n kruis en „n figuur kan op die
         hooftooisel gesien word. „n Beeld van „n versteekte gesig is sigbaar
         agter die masker.

               Styl:
         FIGUUR 2a: Die Ekspressionistiese styl, olieverf is met sterk bewegings
         aangewend en skep sigbare kwashale weergee. Ekspressiewe, donker,
         harde buitelyne kan gesien word in die hooftooisel en die figure in die
         agtergrond.

         FIGUUR 2b: Die gestilleerde benadering gee die idee dat die skildery eerder             (8)
         uit hout gekerf is. Die tonale variasie deurgaans in die skildery gee dit „n 3-
         dimensionele/beeldagtige voorkoms.

2.2      Kandidate moet die werk bespreek van enige TWEE Suid-Afrikaanse
         kunstenaars, (EEN kunswerk per kunstenaar) wie se werk inheemse en/of
         Afrika simbole en kunsvorms refleklteer. Hulle moet die name van die
         kunstenaars en titels van die kunswerke noem . Hulle moet die volgende
         riglyne gebruik:

                   Onderwerp
                   Invloede
                   Formele kunselemente
                   Media en tegniek
                   Moontlike boodskappe/betekenis                                               (12)
                                                                                                 [20]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             9                                   DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3:             SOSIO-POLITIEKE KUNS, INSLUITEND WEERSTANDSKUNS
                     VAN DIE 1970s EN 1980s

Onderwys is die magtigste wapen wat jy kan gebruik om die wêreld te verander.”
           Nelson Mandela -2003 “

FIGUUR 3a: Alfred Thoba, 1976 Riots, (1976 Opstande), olieverf op bord, 1987.

FIGUUR 3b: Sifiso Samuel Gumede, „Education not Police‟(“Onderwys nie Polisie‟)
linosnee,, 2017.

3.1        Deur te verwys na die bogenoemde stelling moet kandidate die bronne
           voorsien in FIGUUR 3a en 3b met mekaar vergelyk deur te bespreek hoe
           elke kunstenaar kommentaar lewer oor die uitdagings van onderwys in
           hierdie moeilike tye

           Hulle mag die volgende riglyne gebruik:

                 Onderwerp
           FIGUUR 3a: Daar is vier figure geklee in skool uniforms uitgebeeld in „n
           voorstedelike area. Die sentrale figuur dra „n beseerde/dooie kind. Die
           ander studente hou klippe/rotse in hulle hande vas. Die meisie aan die
           regterkant het net een been en leun op „n kruk. Die ander kruk lê op die
           grond. Aan die linkerkant van die komposisie is „n weermag voertuig. In die
           agtergrond is huise en in die middel van die skildery is drie bome.
           Traanmerke op die gesig van die sentrale figuur is sigbaar. Die
           gegroepeerde figure stem ooreen met die beroemde foto van Hector
           Peterson gedurende die Soweto opstande.
           FIGUUR 3b: Daar is vier figure in „n stedelike area uitgebeeld. Een vroulike
           skolier, geklee in skool uniform, is uitgebeeld aan die onderkant links in die
           komposisie. In die middelgrond is twee figure wat onderwysers/ouers/skolier
           voorstel wat in gesprek is met „n polisie-offisier. Die geboue in die
           agtergrond verteenwoordig „n skool.

                 Kleur:
           FIGUUR 3a: Die dominante rooi en groen komplimenteer mekaar. Die
           gebruik van komplimentêre kleure kan ook gesien word in die rooi/pienk van
           die huise in die agtergrond wat kontrasteer met die helder groen bome. Die
           student se skool uniforms is blou/grys-swart en dit word herhaal in die dakke
           van die huise. Die wit van die hemde word herhaal in die vensters. Bruin in
           die weermag voertuig word herhaal op die krukke in die voorgrond. Die plat
           kleurgebruik skep „n geanimeerde/ strokiesverhaal prent. Invloede van
           Fauvisme, daarom die gebruik van arbitrêre, plat kleur en vlak perspektief.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            10                                    DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

           FIGUUR 3b: Groen, swart en wit domineer die kunswerk. Die figure is
           gedruk in swart en wit en dit kontrasteer met die groen agtergrond. Die
           groen agtergrond kan „n groen bord verteenwoordig wat gewoonlik in „n
           klaskamer gebruik word. Die kunstenaar het wit gebruik om die wit bordkryt
           op „n groen bord na te boots. Die plat kleure laat dit soos „n tegniese plan
           tekening/silhoeet/bloudruk lyk.

                 Lyn:
           FIGUUR 3a: Sterk vertikale lyne is gebruik in die figure van die studente en
           die bome in die agtergrond, wat mag en sterkte verteenwoordig. Die
           vertikale lyne kontrasteer met die horisontale lyne wat gebruik is in die
           weermagvoertuig en die klein figuur wat gedra word skep balans in die
           kunswerk. Diagonale lyne van die skuins dakke en die loop van die
           weermag wapen versag die beeld en skep beweging.

            FIGUUR 3b: Horisontale, organiese, diagonale, en vertkale lyne is gebruik
           in die linosneewerk om patroon, tekstuur en perspektief te skep. Die
           breedte en dikte van die lyne varieer in die linosnywerk; bo krabbels,
           kruisarsering, dun en dikker lyne wat ekspressiewe figure in die kunswerk
           skep. Die gebruik van diagonale en vertikale lyne op die gebou aan die
           linkerkant verteenwoordig bakstene. Kruisarsering is gebruik in die gebou
           aan die regterkant wat herinner aan die omheining of „n sekuriteitsheining.
           Wetenskaplike diagramme kan gesien word op die mure van die gebou
           sowel as in die negatiewe spasie in die agtergrond. Gefragmenteerde
           vorms/vektore wat gevorm is deur verskeie lyne en teksture is sigbaar op die
           figuur aan die linkerkant. Die verlengde wiskundige lyne/wetenskaplike
           berekeninge verbind die figure van die studente onderwysers met die
           strukture in die agtergrond.

                    Komposisie:

           FIGUUR 3a: Vier figure geklee in skooluniform is geplaas net weg van die
           middelpunt regs in die komposisie. Aan die linkerkant van die skildery is „n
           groot weermag voertuig met diagonale kanonlope. Die lope van die wapens
           op die voertuig oorvleuel met die figure van die studente, waar die res van
           die voertuig lyk asof dit agter die aankomende figure geskilder is. Dit skep „n
           verwringde komposisie. Dit dra by tot die ongemaklike gevoel van die
           skildery. Drie groen bome en drie huise in die agtergrond dui aan dat dit „n
           township is.

           FIGUUR 3b: Daar is vier figure uitgebeeld in „n stedelike area tussen twee
           geboue. Een vroulike skolier/leerder, geklee in uniform is uitgebeeld aan die
           onderkant links in die skildery. Sy kyk direk na die kyker. Die ander drie
           figure is in gesprek met mekaar en hulle kyk na die middel van die prentvlak.

                 Betekenis van die kunswerke deur te verwys na die titels:
           FIGUUR 3a: Gedurende 1976 het opstande in die townships van
           Johannesburg gelei tot geweld en die skiet en dood van onskuldige skoliere.
           Dit het „n plek van ongemak, gevaar en struweling geword. Die kleur rooi
           bevestig en verteenwoordig geweld/bloedgieting/opstande.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             11                                 DBE/2022
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

           FIGUUR 3b: Die titel is „n letterlike betekenis van die versoek van leerders
           wat onderrig wil word sonder die teenwoordigheid van die polisie of om
           opgepas of dopgehou te word. Die sosio-politieke kunswerke beeld
           kwessies uit wat „n direkte invloed op die onderrig van alle kinders in ons
           land het. Dit mag toon dat kennis vermors word of verdwyn wanneer daar
           nie onderwys is nie of waar daar onrus en opstande in „n township is. Dit kan
           ook beteken dat onderwys van hulle gesteel word.                              (8)

3.2        Kandidate moet „n opstel skryf oor TWEE kunstenaars (EEN werk per
           kunstenaar ) wie se werk protes, weerstand of onregverdighede in „n
           samelewing weerspieël.

           Hulle moet die volgende riglyne gebruik:

                    Onderwerp
                    Formele kunselemente
                    Media en tegnieke
                    Moontlike betekenis en boodskappe                                     (12)
                                                                                           [20]

VRAAG 4:             KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE, HOOFSAAKLIK UIT
                     LANDELIKE SUID-AFRIKA
Flesse, potte en houers het ontwikkel en verander deur die eeue heen volgens die behoefte en
funksies wat gebaseer is op tradisie, erfenis en kultuur, en genereer „n inkomste vir baie
kunstenaars.

          FIGUUR 4a: Clive Sithole, Uphiso (sfeervormige fles met ‘n kort nou
          silindriese nek wat in ‘n put gebak is), 33.0 X 33.4cm, 2000.

          FIGUUR 4b: Beauty Ngxongo, Basket with lid, (Mandjie met deksel),
          gekleurde ilala palm blare, 1990.

          FIGUUR 4c: Ardmore ceramics, Masai Red Elephant Tureens, (Masai Rooi
          Olifant Sopkom) geglasuurde keramiek klei, datum onbekend.

4.1       Kandidate moet „n kort opstel skryf deur enige TWEE kunswerke uit FIGUUR
          4a – 4c te kies waarby hy/sy die volgende bespreek in hulle antwoord:

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           12                                    DBE/2022
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

                   Vorm

          FIGUUR 4a:
          Die kleipot het „n silindriese smal nek en opening, met breë/wye skouers
          watgeleidelik smaller na die basis toe word. Dit het herhalende
          driehoekigevorms met ingesnyde arsering wat „n vierkantige motief vanaf die
          nek van die pot tot by die basis skep. Die gladde, duidelike sig-sag lyne
          oorvleuel die vierkant-patroon vanaf die die nek van die pot, tot by die basis.
          Die pot het ook golwende breë lyne met fyn ingesnyde kolletjies vanaf die nek
          tot by die basis. Die motief van die dierlike kop vorm „n reliëfpatroon teen die
          skouer van die pot. Die horings is „n sekelvorm bokant die kop van die
          dier(bees).
          FIGUUR 4b:
          Die houer het „n driehoekvormige deksel wat soos „n rondawel se dak lyk. Dit
          het „n smal nek met „n wye middellyn en „n smal basis en dit vorm „n
          ovaalvormige mandjie. Die ontwerpe is geometries met patrone en word
          gedomineer deur herhalende motiewe. Hierdie patrone het „n agtergrond wat
          bestaan uit groot diamantvormige vorms wat op die wydste deel van die
          mandjie geplaas is. Die patrone volg die kontoer van die mandjie in perfekte
          simmetrie. Die deksel sluit die patrone van die mandjie in maar die ontwerp is
          aangepas en verander in driehoeke om by die vorm van die deksel te pas.

          FIGUUR 4c:
          Die houer het „n smal, brëe skouer en smal basis. Dit het twee handvatsels in
          die vorm van olifantkoppe aan weerskante van die nek van die fles met die
          koppe uitwaarts gedraai en die slurpe wat die handvatsels vorm. Die deksel
          het soortgelyke olifantkoppe met slurpe teenmekaar, wat die handvatsel vorm.
          Die hele houer is simmetries wat verder verhoog word deur die geverfde
          blomme en die paisley ontwerp in die middel van die fles. Al die ontwerpe en
          patrone is organies en die houer het ook „n organiese vorm. Die hele fles is
          versier met fauna en flora motiewe.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            13                                   DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

                   Funksie

             FIGUUR 4a:
             Uphiso is vir die berging en vervoer van vloeistowwe byvoorbeeld Zoeloe
          bier. Die smal opening en die getuite nek verminder storting wanneer dit
          gevul word.

              FIGUUR 4b:
              Hierdie houer word gebruik vir die stoor en vervoer van graan of
              vloeistowwe.

              FIGUUR 4c:
              Hierdie dekoratiewe houers word verkoop as dekoratiewe stukke om „n
              inkomste te genereer.

                   Media/materiaal en tegniek

           FIGUUR 4a:
           Hierdie pot is gemaak van klei en die kunstenaar maak gebruik van die rol-pot
           metode. Later word die pot met „n lepel of klip opgevryf om te blink. Dit word
           dan in „n put/oond gevuur.

            FIGUUR 4b:
          Hierdie mandjie is gemaak van iIala palm blare wat styf inmekaar geweef is.

          FIGUUR 4c:
          Hierdie houer is gemaak van pottebakkersklei wat op „n wiel gedraai is. Nadat
          die klei droog is voeg beeldhouers miniatuur beeldjies by om die pot te
          versier. Dit word dan in „n oond gevuur en daarna met dekoratiewe patrone
          geverf deur onderglasures en glasures te gebruik. Sodra die houer geverf is,
          word dit weer gevuur.

                   Verskille tussen jou twee voorbeelde

            FIGUUR 4a:
            Die soliede swart pot is is versier met ingesnyde en sigbare reliëf patrone.
          Die geometriese vorms bestaan uit geboë ontwerpe en dit lyk soos horings.

            FIGURE 4b:
          Die houer is „n geweefde mandjie met „n deksel wat bestaan uit kompakte
          bruin en oranje geometriese ontwerpe en patrone.

             FIGUUR 4c:
             Die fles is gemaak vir verkope en vir dekoratiewe gebruike in interieure
          ruimtes . Dit bestaan uit geverfde en skulpturele dekoratiewe fauna en flora
          ontwerpe. Figure 4b en 4c het beide deksels wat voortgaan met die herhaling
          van die ontwerp van die houer.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             14                                DBE/2022
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

           Ooreenkomste tussen jou twee voorbeelde
          Alle houers/kunswerke is deel van tradisionele erfenis en kultuur. Die kennis
          van tegniek en materiaal is van geslag tot geslag oorgedra. Al die
          simmetriese houers het vorms wat ooreenkom en reflekteer die skoonheid en
          ontwerp inspirasie/invloed van Suid-Afrika. FIGURE 4a en 4c het „n glans met
          reliëfdiermotiewe.

          Onderrighulpmiddel:

          FIGUUR 4a:
          Uphiso/ingcazi is „n sferiese houer, 20-30cm hoog baie dieselfde as die
          Ukhamba maar met „n kort, smal silindriese nek omtrent 8cm in lengte wat
          gebruik word om Zoeloebier in te vervoer. Die smal opening en lang nek
          verhoed dat die bier uitspat. Die gesifte bier word in een van hierdie houers
          geskink om aan die amadlozi the bied waarna dit in „n Ukhamba gegooi word
          om te drink Die getekstureerde oppervlak met kolle en ingekerfde merke help
          as hulp om die houer vas te vat sodat dit nie uit die hande gly nie..
          FIGUUR 4b:
          Hierdie tradisionele mandjie is deur Suid-Afrikaanse Zoeloe-wewers gemaak
          deur gebruik te maak van natuurlike wasagtige palm blare wat om gedraaide
          wilde gras gedraai is. Party mandjies word steeds gebruik om vloeistowwe in
          te berg in die landelike dele van Suid-Afrika. Waterdigte mandjies word
          gemaak deur nat koringmeel binne in te vryf. Wanneer water in gegooi word
          dan swel die gedraaide gras. Daar is „n hoeveelheid vloeistof wat deurlek,
          verdamp en sodoende word die inhoud verkoel.

          FIGUUR 4c:
          Ardmore het nou „n reputasie verdien vir die ikoniese en unieke ontwerpe.
          Vandag het hierdie besige studio meer as 70 kunstenaars wie se
          keramiekwerke herken word as hedendaagse versamellaarsitems deur
          afslaers soos Christies, Bonham‟s en Sotheby‟s. Hierdie kunstenaars het „n
          inkomste begin genereer asook internasionale erkenning gekry vir hulle (10)
          vaardige ontwerpe en kunswerke.

4.2       Kandidate moet TWEE kunswerke deur verskillende vlyt kunstenaars en/of
          spirituele kunstenaars bespreek wie se werk geïnspireer is deur hulle kultuur
          en erfenis.

          Hulle moet die volgende riglyne gebruik:

                   Invloede en inspirasie
                   Kunselemente
                   Gebruik van material en tegnieke
                   Boodskap/betekenis                                                        (10)
                                                                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           15                                   DBE/2022
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 5:             MULTIMEDIA EN    NUWE   MEDIA  –   ALTERNATIEWE
                     KONTEMPORÊRE EN POPULÊRE KUNSVORME IN SUID-AFRIKA
 Nkhensani Rihlampfu is „n jong Suid-Afrikaanse kunstenaar wat indrukwekkende figuratiewe
 beeldhouwerke skep deur handgeweefde linne toue te gebruik. Hierdie gesiglosefigure
 verteenwoordig die meerderheid laagbesoldigde arbeiders wat deur harde werk help bou het
 aan Suid-Afrika, ten spyte van die gewig wat hulleself dra.

 Isabelle Grobler gebruik voorwerpe, wat weggegooi is, op 'n droomagtige wyse om kommentaar
 te   lewer     op    die   samelewing     se   ekonomiese       afhanklikheid  van  hierdie
 verbruikersnoodsaaklikhede.

      FIGUUR 5a: Rihlampfu Nkhensani, Remains of democracy,(Oorblyfsels van
      Demokrasie) Hout, staal en geweefde linne tou, 2017.

      FIGUUR 5b: Isabelle Grobler, The Cannibals‟ Concupiscence: Personal Jesus, (Die
      Kannibale se Begeerlikheid: Persoonlike Jesus)gemengde media beeldhou
      assemblage 2020.

      Kandidate moet die bogenoemde stelling lees en die volgende vrae beantwoord:
5.1
            Hoekom dink jy skep Rihlampfu gesiglose figure? (FIGUUR 5a)

      Hy skep gesiglose figure met geen spesifieke identiteit om hulle universeel te hou sodat
      alle mense hulle met die kunswerk kan vereenselwig. Dit kan ook beteken dat alle
      mense van „n land verteenwoordig word. Die kunswerk reflekteer samehorigheid deudat
      die figure gesigloos is.

            Hoe skep al die materiale wat deur Rihlamphu gebruik word tekstuur en
      ritme?
      Die herhalende stringe, toue en stroke materiaal met verskillende tasbare kwaliteite,
      skep ritme deurdat dit lukraak geknoop, geweef en gevorm is. Die growwe tekstuur van
      die hout, geweefde tou en verskillende skakerings van material skep ook visuele
      tekstuur. Die verskillende skakerings van die materiaal en die herhaling van die
      diagonale lyne skep beweging. Die diagonale houding van die figuur wat vorentoe beur
      beklemtoon beweging.

           Hoe dra die visuele elemente wat in FIGUUR 5a voorgestel word by, tot die
      betekenis van die titel?

      Die los stroke materiaal en linte word saamgevoeg by een kollektiewe punt en word
      vasgehou deur „n figuur wat met dik tou geweef is. Dit mag aandui dat die oorskot van
      iets onsigbaars getrek of gesleep word in „n teenoorgestelde rigting. Dit kan ook
      voorstel dat die individu sy/haar bagasie saamsleep van ons nuwe demokrasie. Die
      vorentoe beurende figuur toon aan dat dit „n swaar vrag is om te dra. Die fyn geweefde
      tou dui aan dat mense verweef is met hulle verlede en dat dit deel vorm van hulle. Die
      figuur hou vas aan die verskillende toue en stroke wat hulle oorsprong het van
      verskillende rigtings/plekke. Betekenis van Demokrasie is oop vir die leerders se
      interpretasies.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             16                                  DBE/2022
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

           Hoe dra Grobler se gebruik van weggooigoed en optelgoed in FIGUUR 5b
     by tot die droomagtige en surrealistiese kwaliteit van haar werk?

     In figuur 5b, word uiteenlopende weggooigoed en gevonde voorwerpe langs mekaar
     geplaas om nuwe betekenis te skep in „n surrealistiese en droomagtige ruimte. Sy skep
     haar eie nuwe wesens wat dierlike en menslike gelaatstrekke besit.

            Identifiseer die objekte wat mag vertoon in FIGUUR 5b. Hoe sinspeel dit op
     die mag van verbruiking?
     Die elektriese gloeilamp/lig verwys na „n bron van energie en lig. Die stralekrans dui
     spirituele mag en verligting aan. Die brandstofkop kom verwys na ons olie industrie en
     hoe olie „n kommoditeit en noodsaaklikheid is in vandag se wêreld. Dat kan ook verwys
     na die ewig-stygende petrol/diesel pryse.
     Die petrol kop kan ook gesien word as „n falliese simbool wat manlike dominansie kan
     voorstel asook die aanvraag na prostitusie. Die bokhoring aan die petrolkop kan ook
     verwys na die mag van manlikheid.

         In haar titel verwys sy na Christenskap (Persoonlike Jesus‟) Dink jy hierdie
     kunswerk het „n godsdienstige/spirituele kwaliteit? Ondersteun jou antwoord.

     Die persoonlike interpretasie van die leerder moet in aanmerking geneem word.
     Die verwysing na persoonlike Jesus wat „n redder is word vergelyk met „n bron van
     energie en elektrisiteit. Die blink stralekrans wat heilige figure voorstel en die bron van
     energie weerspieël ook „n godsdienstige kwaliteit. Die stralekrans kan ook verwys na
     reinheid, onskuld en die ontasbare.                                                             (8)

5.2 Kandidate moet „n opstel skryf waarin hulle enige TWEE kontemporêre Suid-
    Afrikaanse kunswerke bespreek wat nuwe/alternatiewe materiaal gebruik om „n sterk
    boodskap te skep deur die volgende riglyne te gebruik:

            Invloede
            Materiale en tegnieke
            Formele kunselemente
            Boodskap/betekenis                                                                    (12)

                                                                                                   [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            17                                    DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6:            DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID -AFRIKA NA 1994

 Die kunstenaars, Dion Cupido en Rory Emmet, besin beide oor hulle identiteit om as 'Kleurling'
 geklassifiseer te wees en wat dit vir hulle beteken.
FIGUUR 6a: Dion Cupido, Party Politics, (Party Politiek) gemengde media, 2019.
FIGUUR 6b: Rory Emmet, Couple, (Paartjie)olie op papier, 2017.
6.1     Kandidate moet „n kort opstel skryf oor hoe die kunstenaars in FIGURE 6a en 6b
        “Kleurling'‟ identiteit beskryf deur die volgende riglyne te gebruik:

               Gebruik van figure/liggaamstaal

        FIGUUR 6a: „n Baie donker portret domineer die kunswerk. Die regterkant van die
        gesig is bedek met graffiti, woorde, beelde en simbole. Die gesig is gebruik as „n
        formaat vir die woorde,‟free‟, „your party‟ „hard‟, „elect‟, „home‟ sowel as „n
        spieëlbeeld van die word „dumb‟. Slegs die oë, lippe, neus en kop kan duidelik
        gesien word teen die besige agtergrond. Afbeeldings van „n ster, „n stort en „n son
        is op die gesig geverf wat soos „n collage lyk. Die figuur dra „n bedrukte hemp met
        partytjie „streamers‟ oral oor hom. Die uitdrukking in die oë kom verlore / vraend /
        konfronterend / hartseer / emosieloos en ontsteld voor.
        FIGUUR 6b: Daar is twee figure, manlik en vroulik, wat voor „n huis staan en „n
        baba vashou. Die manlike figuur, skynbaar die pa, hou die kind vas. Die vel van
        die arms, bene en gesigte van die figure is nie sigbaar nie aangesien dit bedek is
        met klein druppeltjies verf in verskeie kleure, wat hulle identiteit verbloem. Die
        werk word „n ou, wit en swart familie foto. Die styl van die kleredrag dui aan dat dit
        „n outydse/antieke/vintage foto is.

               Agtergrond

          FIGUUR 6a: In die agtergrond, links van die figure, is figure wat beweging aandui.
        Daar is ook afbeeldings van twee voertuie,‟n ry huise en „n hond. Daar is partytjie
        „streamers‟ en confetti wat deur die lug vlieg en is ook sigbaar op die hoof figuur.
        FIGUUR 6b: Die kleredrag en die gebou/huis kom voor asof dit „n baie ou toneel is.
        Die naby aansig van die huis is sigbaar en dit kan moontlik die familie huis wees.

               Kleur

        FIGUUR 6a: Pienk is gebruik in die hare, die onderlip van die portret en ook in die
        berge in die agtergrond. Dit mag dalk vroulikheid aandui. Sagte kleure van groen
        en pers is op die agtergrond aangewend. Die goue / geel oker hemp met die swart
        zebra strepe domineer die voorgrond. „n Groen partytjie papier lint hang oor die
        skouer, terwyl ander gekleurde linte die hare bedek.       Die wit van die oë word
        herhaal in die graffiti wat op die vel van die persoon geskryf is. Klein fragmente
        van die papier linte is gestrooi oor die hemp wat „n partytjie suggereer. Die
        persagtige pienk kleur in die linkerkantste figuur balanseer met dieselfde kleur in
        die voertuig regs. Die gebruik van „n verskeidenheid kleure spreek die identiteit
        van kleur klassifikasie aan met geen verwysing na ras nie.
        FIGUUR 6b: Die vel is bedek met multi gekleurde kompakte kolletjies van impasto
        verf. Die gekleurde areas word die verligte fokus van die skildery. Die figure is in
        wit en swart geverf. Die gebruik van baie verskillende kleure verwys na die
        kwessie van “gekleurde” identiteit.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           18                                    DBE/2022
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

            Dink jy hierdie werke reflekteer identiteit suksesvol? Verwys na
        moontlike betekenisse / boodskappe?

        Kandidate moet aantoon of hierdie kunswerke suksesvol is of nie en hulle moet
        hulle antwoorde ondersteun deur te verwys na die kunswerke.

        Moontlike betekenisse/boodskappe

         FIGUUR 6a: Daar is teenstellende gemoedere in die toneel, terwyl daar „n partyjie
        plaasvind in die agtergrond met uitgelate mense wat partytjie linte gooi en feesvier,
        is die persoon in die voorgrond baie ongelukkig en tranerig. Die uitdrukking op
        haar/sy gesig skep „n treurige atmosfeer en stel voor dat hy/sy „n buitestaander is.
        Daar is baie min mense in die agtergrond wat die partyyjie bywoon wat kan verwys
        na die politiek van die land of persoonlike politiek.

         FIGUUR 6b: Die swart en wit skildery van die familie foto kom ooreen met „n
        outudse foto. Die kunstenaar het doelbewus hulle identiteit uitgelaat deur die
        arms, bene en gesigte met verskeie kleure kolletjies te verf, in „n spel van die
        letterlike interpretasie van kleur. Huidig is daar „n debat rondom die term
        “gekleurd” en hy lewer direkte kommentaar oor identiteit deur gekleurde kolletjies
        te gebruik.
                                                                                                (8)
        Ironie is benadruk waar daar kontras is in die swart en wit foto wat kan verwys na
        swart en wit as rasse. Ons is almal gekleurd en die kunstenaar gee die betekenis
        as gekleurd met teenstelling om kleurvol te wees. Die titel wat gegee is , is dus
        toepaslik en dra die boodskap van om gekleurd/kleurvol te wees baie duidelik. Dit
        is ironies dat hul politiese kommentaar oor ras het wat na rasse klassifikasie
        verwys.

6.2     Kandidate moet TWEE werke van Suid-Afrikaanse kunstenaars (EEN kunswerk
              per kunstenaar) bespreek wie se werk kwessies rakende identiteit reflekteer. (12)
                                                                                           [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            19                                     DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 7:            GESLAGSKWESSIES: MANLIKHEID EN VROULIKHEID

Ek hou daarvan om 'n estetiese skoonheid in iets te ontdek waar ander dit moontlik as
verwaarloos en lelik sal sien.

 Tim Okamura

Okamura ondersoek identiteit en vang skoonheid, krag en waagmoed in 'n stedelike omgewing
vas om die lewensverhale van mense deur portretstudies te vertel. Hy kombineer realisme met
elemente van graffiti.
FIGUUR 7a: Tim Okamura, ''Rare Groove', olie, gemengde media op doek, 2018.

7.1        Kandidate moet „n opstel skryf waarin hulle bespreek hoe geslag uitgebeeld
          word in Okamura se werk, insluitende TWEE ander kunswerke van
          verskillende kunstenaars wat hulle bestudeer het rakende geslagskwessies.

            Hulle mag na die volgende verwys in hulle antwoord:
                 Onderwerp
           Dit is „n figuratiewe skildery van twee vroue/individue wat mekaar vashou.
          Die figure staan uit teen „n agtergrond wat blomme, tipografie/letterwerk en
          spuitverf graffiti insluit. Die kunstenaar het „n illusie geskep van die graffiti
          gewoonte om by reeds bestaande woorde by te voeg deur verskeie individue.
                 Kleur
          Die persoon links in die blou „T‟- hemp is donkerder van gelaat as die ander
          een regs, wat geklee is in „n swart rok. Hulle het verskillende kleure hare, die
          een groen en die ander blond. Die donker bruin agtergrond beklemtoon die
          figure en kontrasteer met die pienke en wit kleure van die buitelyne van die
          skildery. Graffiti en ander beelde kom in die agtergrond voor in groen, goud,
          wit, oranje, swart en bruin. Die beeld is verdeel deur kleur: die linkerkant is
          hoofsaaklik groen en die regterkant meer pienk in die agtergrond en die
          velkleur.
                 Kontras:
          Die figure kontrasteer met mekaar in velkleur, kleredrag, haarstyle, juwele en
          uitdrukking/houding. Die agtergrond het kontrasterende kleure en styl in
          vergelyking met die realisme van die figure/portrette.
                 Tegniek wat bydra tot die betekenis van die werk
          Die tegniek lyk soos die straatmure in „n stedelike area. Dit dra by tot die
          lewe en lewensomstandighede van die mense van sulke plekke. Hy gebruik
          doelbewus die graffiti styl op die mure wat die opbou van plakkate, die maak
          van merke, plakkers en lae verf om by te dra tot die verhaal van sy werk. Hy
          skep pragtige, realistiese portret van hierdie mense om hulle identiteit,
          skoonheid en dapperheid te wys. Die agtergrond is saamgestel uit sigbare
          kwashale of impasto aanwending wat die besige stedelike leefstyl uitlig.
                 Houding en uitdrukking:
          Die regopstaande figure kyk met selfvertroue direk na die kyker. Die paartjie
          het ineengestrengelde hande wat dapper aantoon wie hulle is. Die figuur
          aan die linkerkant kom meer manlike voor met sy/haar linkerhand geklem in
          „n vuis wat dominante/outoritêre mag oor die ander figuur toon. Die vroulike
          figuur aan die regterkant het „n sagte en ontspanne/kalm houding.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            20                                     DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

              Simbole
          Die figure verteenwoordig alle identiteite. Die klere simboliseer manlike en
          vroulike stereo-tiperende uitrustings en haarstyle sowel as juweliersware.
          Die agtergrond met wit lelies/blomme/rose op die vier hoeke kan vrede,
          onskuld, suiwerheid en moontlik „n huwelik voorstel. Dit skep „n vroulike
          gevoel. Die woorde „rare groove, wat ook die titel is van die kunswerk kan
          ongewone/skaars verhoudings beteken. Die „afro‟ haarstyl is simbolies van
          aanvaarding van hulle natuurlike hare of natuurlike identiteit. Hulle is trots op
          wie hulle is, en soek aanvaarding deur die samelewing.

                                                                                                  [20]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            21                                   DBE/2022
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

  VRAAG 8:          ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA

  Mpumalanga staan bekend as die provinsie van die 'opkomende son'.

  Die Mpumalanga Provinsiale Regeringskompleks, wat in Mbomebela geleë is, verwys duidelik
  na Suid-Afrikaanse erfenis.

FIGUUR 8a en FIGUUR 8b: Tayob Schnepel Association, Mpumalanga Government Complex,
(Mpumalanga Regeringskompleks), buite aansig, 1997-2001.

FIGUUR 8c: Mpumalanga Government Complex, (Mpumalanga Regeringskompleks) Interior
sitplek-area in die konferensiekamer, 1997-2001.

FIGUUR 8d: Mpumalanga Government Complex, (Mpumalanga Regeringskompleks), die
plafon met die koepel in sig, 1997-2001

8.1       Kandidate moet verwys na die bogemoemde stelling wat gestaaf word deur die
          visuele bronne in FIGUUR 8a – 8d. Hulle moet die gebou bespreek deur die
          volgende riglyne te gebruik:

                 Die ontwerp en vorm van die gebou wat ons Afrika erfenis
          weerspieël
          Die ontwerp kom ooreen met die van „n byekorf/rondawel/hut vormige struktuur.
          Die koepelvormige struktuur domineer die area van die kompleks. Konsentriese
          lyne is ingesluit in die koepel met geometriese pilare wat lei tot die ingang van
          die gebou. Klein ventertjies is gebou om die basis van die koepel. Die koepel
          het „n okulus/oog/sirkelvormige opening/venster heelbo in die koepel wat lig
          deurlaat in die konferensiekamer. Die interior ontwerp volg die koepelvormige
          struktuur wat die ronde uitleg behou. Die sentrale vloerspasie van die
          konferensie kamer het „n groot sirkelvormige kleurvolle tradisionele
          ontwerp/embleem/patroon met groen stoele en tafels/lessenaars. Die vloer
          patroon/son embleem word herhaal op die tafels, podium en matte. Die
          dominerende blou kleur van die gematte vloer kan die refleksie van die lug
          voorstel. Die mure het tradisionele Afrika ontwerpe wat ooreenkom met die
          tradisionele ukhamba potte. Die ontwerpe op die galerye/balkonne kom ooreen
          met tradisionele kralewerk/juwele. Die mure op die tweede vloer het
          tappisserieë wat die mense se gemeenskap/landelike areas reflekteer. Die
          binnekant van die koepel is versier met bruin en beige driehoekige ontwerpe
          wat in „n spiraal in die rigting van die oculus, wat heenwys na die Roomse
          Pantheon.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             22                                 DBE/2022
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

                 Die funksie van die koepel
          Die argitek gebruik die koepel as die hoof, uitstaande kenmerk en om die Afrika
          erfenis uit te lig. Die hoogte van die koepel skep meer binne-spasie en sorg vir
          lug sirkulasie en ekstra lig. Die sirkelvorm van die koepel word herhaal in die
          vloerplan wat simbolies is van die Afrika tradisie waar mense vergader om „n
          boom om belangrike kwessies te bespreek en te onderrig.

               Die funksie van die okulus
          Die okulus sorg vir natuurlike lig in die konferensie kamer aangesien daar nie
          vensters is nie, en word sodoende die fokale punt.

               Hoe die argitek die “opkomende son” in die ontwerp van die gebou
          gereflekteer het
          Die vereenvoudigde/gestilleerde embleem van die son en sy strale word in die
          mat en die podium voorgestel as die son wat opkom.                           (6)

8.2       Kandidate moet enige TWEE Suid-Afrikaanse geboue/strukture bespreek wat
          ons Suid-Afrikaanse geskiedenis/erfenis/kultuur weerspieël. Gee die naam van
          die gebou en die argitek.

          Hulle kan sommige van die volgende oorweeg:

                   Materiale
                   Ontwerp en vorm
                   Funksie van die gebou
                   Perseel/ligging
                   Invloede                                                                 (14)
                                                                                             [20]

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Visual Arts P1 May June 2022 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2022-eng/52d13750-4b7a-43eb-845e-84496c3909f6) — Visual Arts · QP · 2022 · Eng
- [Visual Arts P1 May June 2022 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2022-afr/396baf34-f842-4c81-a6ae-3376758f093b) — Visual Arts · QP · 2022 · Afr
- [Visual Arts P1 May June 2018 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2018-memo-eng/20f856db-4b7c-4b98-9f25-1387f29e9379) — Visual Arts · Memo · 2018 · Eng
- [Visual Arts P1 May June 2018 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2018-memo-afr/41130802-cc86-43e0-bada-d732810fcb55) — Visual Arts · Memo · 2018 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2022 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2022-eng/26bb5f23-65f5-4599-8bcc-9c5cae341385) — Visual Arts · QP · 2022 · Eng
- [Visual Arts P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2025-eng/3d5cbc49-cf9a-44ea-9525-64a46827a9df) — Visual Arts · QP · 2025 · Eng

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/89964ed8-7d6d-410c-9e9f-88a3a9064c03) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/a74e4f3f-9b54-4c1d-8d17-73e4bdfb696a) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2/ed0a07a1-f314-4407-a563-8c71e5b0d1a3) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-eng/4c1ae77c-1e3b-486b-adca-8c3be8f50794) — QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-afr/1f8dfdd3-27f3-43ab-a863-eb10bb492c79) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
