# Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2017 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2017 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-memo-afr/da5ecab3-768f-46c4-b90c-3ae3b4a86dab
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2017 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-memo-afr/da5ecab3-768f-46c4-b90c-3ae3b4a86dab)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · NSC November Exam · 2017. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  GRAAD 12

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                                VISUELE KUNSTE V1

                                  NOVEMBER 2017

                                  NASIENRIGLYNE

PUNTE: 100

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 23 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                            2                         DBE/November 2017
                                    NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING
Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
1.        Hierdie nasienriglyne bestaan uit AGT vrae. Kandidate moes enige VYF vrae
          vir 'n totaal van 100 punte beantwoord.
2.        Dit is BAIE BELANGRIK dat in baie gevalle vir die kandidate voorsiening
          gemaak word:
          •    Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
               antwoorde gee.
          •    Krediet moet ook aan laterale denke gegee word.
          •    Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur
               na spesifieke faktore te verwys.
3.        Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
          Kolpunte ('Bullets') dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
          antwoord te struktureer.
4.        Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry
          as dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
          kunswerke is toelaatbaar.
5.        Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
          noem, waar van toepassing. Slegs EEN punt word vir die korrekte kunstenaar
          en titel van die werk toegeken.
6.        Kandidate mag beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige
          antwoord bespreek, waar van toepassing.
7.        Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek alhoewel
          hulle dit nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike,
          akademiese inligting verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings,
          kulture en interpretasies van die kunswerke put, binne die konteks van
          die vraag. Daarom moet nasieners onbevooroordeeld en buigbaar wees
          in die nasienproses.
ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
•    Hierdie nasienriglyne moet as 'n riglyn vir nasieners en 'n onderrigmiddel dien.
     Daarom is die nasienriglyne vir sekere vrae in groter diepte behandel sodat die
     materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word. Ander dele van die nasienriglyne
     kan slegs 'n voorgestelde gids wees.
•    LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat hulle
     weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
•    Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate in
     opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op 'n holistiese wyse bespreek.
•    Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord, volgens die
     vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde kan nie volpunte behaal nie.
     Volpunte kan nie gegee word as die titel of kunstenaar verkeerd is nie.
•    Nasieners moet na die KABV-dokument vir Visuele Kunste, bladsy 45, verwys vir
     'n riglyn om die prestasievlakke te assesseer.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                                   3                                DBE/November 2017
                                           NSS – Nasienriglyne

Assessering van kandidate se vermoë om voorbeelde van visuele kultuur te
ontleed en daarop te reageer

  PRESTASIE-
                                       ONDERWERP 3: VISUELEKULTUUR-STUDIES                                   
     KODE
        7            •   Demonstreer uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
   Uitstekend            sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    80–100%              lewer.
                     •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     •   Demonstreer uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie
                         van kuns.
                     •   Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.

        6            •   Demonstreer 'n goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul
  Verdienstelik          kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
    70–79%               kommentaar te lewer.
                     •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     •   Demonstreer hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                         kuns.
                   •     Toon uitstekende insig en begrip.

       5             •   Demonstreer substansiële vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
  Substansieel           sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    60–69%               lewer.
                     •   Toon substansiële vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     •   Demonstreer goed ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                         kuns.
                     •   Toon 'n goeie vlak van insig en begrip.

       4             •   Demonstreer gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
   Gemiddeld             sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    50–59%               lewer.
                   •     Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                   •     Demonstreer bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                   •     Toon 'n redelik goeie vlak van insig en begrip.

       3             •   Demonstreer bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding met hul kulturele,
  Bevredigend            sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    40–49%               lewer.
                   •     Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                   •     Demonstreer bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                   •     Toon 'n bevredigende vlak van insig en begrip.

       2             •   Demonstreer slegs 'n basiese vermoë om kunswerke in verhouding met hul
   Elementêr             kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
    30–39%               kommentaar te lewer.
                     •   Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     •   Demonstreer basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon 'n elementêre vlak van insig en begrip.

       1             •   Demonstreer 'n geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding met hul
 Nie behaal nie          kulturele, sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop
     0–29%               kommentaar te lewer.
                     •   Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kuns-terminologie.
                     •   Demonstreer beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon min of geen begrip of insig nie.

Kopiereg voorbehou                                                                     Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             4                           DBE/November 2017
                                     NSS – Nasienriglyne

                   KANDIDATE MOET ENIGE VYF VRAE BEANTWOORD.

Die volgende puntetoekenning moet in gedagte gehou word wanneer slegs EEN
kunswerk/kunstenaar bespreek word in plaas van TWEE:

6 punte (maks 3)
8 punte (maks 5)
10 punte (maks 6)
12 punte (maks 7)
14 punte (maks 8)
20 punte (maks 12)

 As gevolg van kleurverskille in die gedrukte vraestelle van die verskillende
 provinsies moet die provinsies die nasienriglyne vir interpretasie aanpas

VRAAG 1: DIE STEM VAN OPKOMENDE KUNSTENAARS

Kleur is die klawerbord, die oë is die harmonieë, die siel is die klavier met baie snare.
Die kunstenaar is die hand wat speel, wat een noot na die ander aanraak om die siel te
laat vibreer.

                                                                   – Wassily Kandinsky

1.1       Kandidate moet vergelyk hoe die kunstenaars van FIGUUR 1a en FIGUUR
          1b daarin geslaag het om die gevoelvolheid/lewendigheid van die musiek vas
          te vang.

          •   Kleur

          FIGUUR 1a:
          Pemba gebruik oorheersende blou en bruin kleure in die kunswerk met wit
          wat oral deur die werk herhaal word. Die bruin vloer, blou mure en wit
          kleredrag skep 'n somber/treurige gevoel. Die vroulike danser en manlike
          pianis dra wit klere en ligte skoene. Die pianis dra 'n kleurvolle pet/hoed en
          die blou van broek balanseer met die blou van die danser se hemp en met die
          blou rok van die vrou wat op die klavier leun. Die manlike danser is geklee in
          'n lang donkerblou jas met 'n kakiebroek en 'n kakiehoed. Die vrou wat op die
          klavier leun is ook geklee in 'n blou uitrusting wat amper met die agtergrond
          insmelt. Op die vloer is ‘n die weerkaatsing van die lig op dievloer in geel-
          oranje wat die blou agtergrond komplimenteer.

          FIGUUR 1b:
          Die werk is baie kleurvol. Die vrou is geklee in 'n blou en wit rok terwyl die
          man 'n rooi/oranje broek, skokkende pienk T-hemp en 'n vlootbou baadjie dra.
          Die blompatroon in die agtergrond is ligte geel met tikkies groen en rooi
          (blomme). Hierdie kleure skep 'n lewendige en gelukkige gevoel.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                              5                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          •   Ruimte

          FIGUUR 1a:
          Die toneel speel af in 'n oorheersende blou vertrek, wat bydra tot die somber
          stemming. Die figure domineer die voor- en middelgrond. Die agtergrond het
          geen figure nie, alhoewel die muurarea bestaan uit 'n venster, 'n prent wat
          teen die muur hang en 'n deur. Diepte word verkry deur liniêre perspektiefwat
          sigbaar is in die lyne van die dak, vloer en klavier. Die figure vul die hele
          komposisie.

          FIGUUR 1b:
          Daar is 'n beperkte gevoel van teruggang, slegs geskep deur die vroulike
          figuur wat oorvleuel met die manlike figuur. Die figure is in die middel van die
          voorgrond geplaas. Die agtergrond is plat bestaande uit 'n besige
          dekoratiewe blompatroon wat die kunswerk domineer. Die vroulike figuur
          word die fokuspunt weens haar dominante posisie in die formaat.

          •   Komposisie

          FIGUUR 1a:
          George Pemba plaas sy figure in die interieur van 'n blou vertrek. Aan die
          linkerkant van die komposisie is 'n paartjie wat dans op die musiek. Die
          manlike danser se gesig is sigbaar aan die kyker terwyl die vroulike danser se
          rug na die kyker gedraai is. 'n Sittende pianis is gebuk oor die klawerbord van
          die klavier aan die regterkant van die prentoppervlak. 'n Vroulike figuur staan
          agter die klavier. Die figure in die komposisie is slim verbind deur die
          herhalende gebruik van wit – beginnende by die klawerbord regs, deur die wit
          baadjie van die pianis, na die wit rok van die vroulike danser. Daar is
          riehoekige komposisie wat gevorm word deur die wit kleur wat gesien kan
          word in die lig, die rok, die hemp en die klawerbord van die klavier.
          FIGUUR 1b:
          Twee dansende figure is in die middel van die komposisie geplaas. Die
          vroulike figuur maak parmantig oogkontak met die kyker, terwyl die manlike
          figuur amper afbeur met sy oë wat opkyk, so meegevoer is hy met die
          musiek.

          • Styl
          FIGUUR 1a:
          Pemba skilder in ‘n naturalistiese- styl. Daar is sigbare kwashale en sprake
          van impasto.

          FIGUUR 1b:
          Mika skilder in 'n super-realistiese styl (Foto-Realisme). Sy styl is noukeurig
          en geen sigbare kwashale is teenwoordig.

          •   Stemming/atmosfeer van die kunswerk

          FIGUUR 1a:
          Alhoewel die figure wat dans sinoniem met vreugde en geluk is, beeld die
          kunswerk 'n meer somber, ernstige en intense stemming uit. Blou word
          geassosieer met sielvolle stadige jazz musiek.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             6                          DBE/November 2017
                                     NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 1b:
          'n Stemming van geluk en vreugde is sigbaar in die werk. Hulle word amper
          komies uitgebeeld. Die figure dans met rimiese musiek.

          •   Moontlike betekenis/boodskap

          FIGUUR 1a:
          Dit is 'n kunswerk wat 'n sosiale toneel van alledaagse lewe in 'n township
          reflekteer en dokumenteer. Alhoewel die linkerkantse figure dans, is die
          stemming nie een van geluk en vreugde nie. Die figuur aan die regterkant lyk
          treurig en die pianis skep ook 'n gevoel dat hy nie alte gelukkig is nie.
          Alhoewel al die figure saam in die vertrek is, het elkeen sy eie geïsoleerde
          gedagtes. Dit het 'n neerdrukkende atmosfeer. Die kunswerk kan ‘n laaste
          dans voorstel voordat totsiens gesê word, wat ‘n hartseer gevoel skep.

          FIGUUR 1b:
          Die kunswerk is 'n lewendige toneel van 'n verliefde jong paartjie wat hulself
          werklik geniet deur te dans terwyl hulle na musiek deur hul oorfone luister.
          Die modieuse paartjie beeld 'n jong, byderwetse en selfversekerde houding
          uit.

          Kandidate kan nie volpunte behaal as daar geen vergelyking gedoen is
          nie – gebruik die beskrywende rubriek om puntetoekenning te lei.                      (10)

1.2       Baie van ons opkomende kunstenaars vertel dikwels 'n storie oor die mense,
          plekke en gebeurtenisse wat hul ervaar het.

          Kandidate moet 'n opstel skryf waarin hulle TWEE kunswerke deur enige van
          hierdie kunstenaars interpreteer.                                                     (10)
                                                                                                [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                              7                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2: SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA-
         EN/OF INHEEMSE KUNSVORMS

Wat maak van Afrika-kuns wat dit is? Is dit die onderwerp, styl of materiaal?

2.1       Kandidate moet die vrae hierbo debatteer/of bespreek deur na FIGUUR 2a en
          FIGUUR 2b te verwys:

          • Invloede
          Kandidate moet die Afrika invloede bespreek byvoorbeeld kralewerk, Afrika
          maskers, vereenvoudiging, geometriese patrone, ensovoorts. FIGURE 2a:
          Tipiese Afrika aardse kleure is gebruik., wat ooreenstem met Abstrakte
          Ekspressionisme met Juan Miro eienskappe. Die kunstenaar het verskeie
          objekte van kulturele erfenis ingesluit. Ook is kubistiese eienskappe
          teenwoordig in die fragmentasie van die beeste.
          FIGURE 2b: Helder gekleurde krale is tipies Afrika.

          Onderwerp

          FIGUUR 2a:
          Die kunstenaar het verskeie objekte ingesluit om kulturele erfenis uit te beeld.
          Die fokuspunt is die bul (donkerste beeld) in die middel, omring deur tipiese
          Afrika-objekte. Die Afrika maskers en kleipotte is versier met tipiese etniese
          ontwerpe. In die agtergrond gee argitektoniese vorms 'n effense diepte aan
          die skildery. Daar is ook blomplante wat 'n patroon regdeur die skildery vorm.
          Die blom aan die regterkant kan die naelstring voorstel wat die bul bind aan ‘n
          kulturele erfenis.
          Aan die regterkant is ‘n voorstelling van ‘n kers en oilifant wat simbloe is van
          kulturele erfenis. Daar is ‘n voorstelling van ‘n spookbeeld voor regs. Daar is
          verskeie simbole en vorms wat rotskuns (San kuns), kan voorstel.
          FIGUUR 2b:
          'n Gemaskerde figuur is in die middel van die komposisie geplaas. Hy is
          geklee in militêre drag (kamoefleerdrag) en hou twee kralewerk gewere, een
          in elke hand, vas. Hy dra ‘n geometriese ontwerpre armbande wat inheems
          is.Hy is geplaas teen 'n eenvoudige groen/turkoois agtergrond. Die gewere
          kan 'n stelling maak oor oorlogservaringe, geweld en wapenhandel. Die Afrika
          masker (bestaan uit eenvoudige geometriese ontwerpe en amandelvormige
          oë) gemaak met cowries (antieke geldeenheid) en kralewerk op die AK
          aanvalsgewere wat in Afrika rewolisies gebruik word. Die gewere kan ‘n
          standpunt maak van Suid Afrikaanse konflikte en oorloë.

          •   Gebruik van vorm

          FIGUUR 2a:
          Dit is 'n tweedimensionele skildery bestaande uit gestileerde vorms. Donker
          omlyning beklemtoon die objekte. Sekere 3-dimensionaliteit en diepte is
          verkry met die gebruik wat na agter toe beweeg en ligter kleure na vore. Die
          vereenvoudigde komposisie bestaan hoofsaaklik uit vorms. Die donker
          buitelyne beskryf/beklemtoon die vorms. Daar is fasette van kleur.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                            8                          DBE/November 2017
                                    NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 2b:
          Alhoewel dit 'n foto is, het Ziman die fotosessie opgestel met 'n werklike
          model en driedimensionele objekte soos die maskers en krale gewere.

          •   Stemming

          FIGUUR 2a:
          Vrolike/vreugdevolle en amper verwarrende stemming.

          FIGUUR 2b:
          Die stemming is somber, skrikwekkend intimiderend en bedreigend.                    (8)

2.2       Kandidate moet die werk van enige TWEE kunstenaars wat hulle bestudeer
          het, wat Afrosentriese elemente in hul kuns gebruik het of deur Afrika en/of
          inheemse kunsvorms beïnvloed is, evalueer. The blom                                 (12)
                                                                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                              9                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3: SOSIOPOLITIEKE KUNS, WEERSTANDSKUNS VAN DIE 1970's EN
         1980's INGESLUIT

Los Intocables of Die Onaantasbares (FIGUUR 3a tot 3d) is 'n fotografieprojek deur
die Kubaanse fotograaf, Erik Ravelo. Sy doel was om die regte van kinders te bewaar
en te verdedig en om bewustheid van kinderbeskerming en die verskillende aanvalle
teen kinders die wêreld oor te skep. Hierdie beelde is op Facebook verban.

3.1       Kandidate moet verwys na die visuele bronne in FIGUUR 3a tot 3d.
          Kandidate moet 'n opstel skryf waarin hulle die volgende punte
          bespreek/debatteer:

          • Redes waarom die kinders in 'n gekruisigde posisie uitgebeeld is
          Dit herlei na Christus op die kruis en verwys na die onskuld van die kinders in
          die onderskeie situasies. Dit is 'n kragtige en herkenbare simbool. Die kinders
          moet hierdie gruweldade verwerk soos om 'n kruis te dra. Beskerming deur
          die kerk (volwassenes) plek van veiligheid.

          • Die gebruik van fotografie, eerder as ander media
          Fotografie gee 'n werklike lewensgetroue gevoel aan die werk, asof die
          gebeure gedokumenteer is. Ravelo verwys na die Die Onaantasbares as 'n
          'menslike installasie'. Sy vriende en hul kinders het vrywillig geposeer vir die
          foto's. Die foto's is sorgvuldig opgestel waarna die menslike 'beelde' toe
          gefotografeer is. Die resultaat is visuele beelde (die foto's) wat visueel
          ontnugter en konseptueel hartseer is.

          • Hoekom dink jy die gesigte van die kinders is verdof ('pixilated')?
          Die kinders se gesigte is verdof ('pixilated') om die identiteite van die kinders
          te bewaar en te beskerm. Dit herlei ook na kinders in die algemeen en nie na
          'n spesifieke kind nie. Die dowwe gesigte steek pyn weg.

          •   Watter kwessies word in elke visuele beeld aangespreek en die
              moontlike betekenisse en interpretasies?

          FIGUUR 3a: Die visuele beeld toon 'n jong seun slegs in sy onderklere
          vasgemaak aan die rug van 'n Katolieke kardinaal. Dit is 'n pynlike herinnering
          aan die seksuele mishandeling skandale wat die Katolieke Kerk in onlangse
          jare geteister het. Molestering van pre-adolessente seuns deur priesters word
          belig. ‘n Kind word gedwing om ‘n sekere geloof te volg sonder enige inligting.
          Verskeie rituele moet gevolg word en die kind word geindoktreneer.

          FIGUUR 3b: Die werk verwys na die skokkende verlies van onskuldige
          jeugdiges in die Siriese burgeroorlog. 'n Meisie met 'n Islamitiese hooftooisel
          is gekruisig teen die rug van 'n soldaat, met sy outomatiese geweer rustend
          op die grond. Kandidate kan in die algemeen na oorlogsituasies verwys, veral
          in die Midde-Ooste. Dit kan ook na kindersoldate verwys. Bendeleiers/Enige
          konflk.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             10                          DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 3c: Die visuele beeld spreek van die outomatiese wapen
          skietvoorvalle ('shooting-sprees') in wêreld wye skole. Dit kan ook
          geïnterpreteer word as 'n algemene bedreiging van geweld aan kinders,
          byvoorbeeld bende verwante geweld (the figuur met die'hoodie').
          FIGUUR 3d: Die visuele beeld wys 'n mollige nege jarige gekruisig teen die
          rug van Ronald McDonald, die kitskosreus met die rooi pruik. Dit lewer
          kommentaar op die toenemende vetsugtigheid by kinders en die effekte van
          kitskosse op hul gesondheid.
          Krediet kan ookgegee word vir as ‘n kandidaat noem dat kindermolestering
          ook plaasvind deur volwassenes wat soos ‘n nar vermom is. Narre word
          gewoonlik geassosieer met ‘n sirkus waar kinders vermaak word deur ‘n
          onskuldige, naiewe karakter. Die nar verteenwoordig die geloofwaardige
          persoon wat gewoonlik die molesteerder is.
          Elke werk bevat beide 'n kind en 'n volwassene geposeer om 'n huidige euwel
          soos geweergeweld, molestering of vetsug uit te beeld. Elke werk wys die
          kind gekruisig teen die rug van 'n volwassene en wat poog om 'n verskillende
          storie oor die verlies van onskuld te vertel. Dit is bedoel om kykers te onstel
          en sodoende hul bewus te maak en te beywer vir die veiligheid van
          onskuldige kinders wat regoor die wêreld geviktimiseer word deur
          twyfelagtige en uitbuitende industrieë. Skokkend is inderdaad 'n gepaste
          beskrywing van die visuele beelde.
          • Waarom dink jy is die visuele beelde op Facebook verban?
          Kandidaat se eie mening wat gemotiveer word deur verwysings na die visuele
          bronne.
          •  Baie mense het beswaar aangeteken oor die beeldgebruik in FIGUUR
             3a aangehad. Wat is jou denke oor die gesigspunt?
          Die kind is gedeeltelik geklee. Dit fokus op hoe dikwels mense nie kwessies
          soos kindermolestering wil hanteer nie. Enige ander gemotiveerde mening sal
          aanvaarbaar wees.
          •   Die doeltreffendheid van hierdie reeks om probleme rondom geweld
              en misbruik van kinders uit te lig.
          Al die figure, veral FIGUUR 3a is konfronterend, skokkend in jou gesig;
          meeste mense kan dit nie hanteer of wil glad nie daarmee gekonfronteer
          word nie. Die titel plaas klem op die weerloosheid van kinders teenoor
          magsfigure , “Untouchables”, partykeer iemand wat vertrou moet word bv. die
          priester of ‘n onderwyser.
          Kinders verteenwoordig onskuld en die reeks het ten doel om die reg tot
          kindwees te beskerm en te verdedig. Die werk is baie effektief om die geweld
          en teistering wat op kinders deur onderdrukkende internasionale instellings
          en winsbejag-maar-afgryslike praktyke uitgevoer word, te ontbloot. Dit was
          gedoen om bewussyn van kinderbeskerming te verhoog en 'n stelling te maak
          oor die toestand van kindwees in die wêreld. 'Kids represent innocence and
          the series of Los Intocables aims to preserve and defend the right to
          childhood, to a clean childhood. So we are preserving kids here', aldus
          Ravelo.

          Kandidate se eie mening wat gemotiveer word deur verwysing na die visuele
          bronne is aanvaarbaar.                                                                (10)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                            11                         DBE/November 2017
                                     NSS – Nasienriglyne

3.2       Kandidate moet 'n opstel skryf waarin hulle TWEE kunswerke deur
          verskillende kunstenaars bespreek wat sosio-politieke kwessies aanpak. Kan
          enige kunstenaars bespreek. Oop Vraag.

          Gebruik die volgende riglyne:

          •   Onderwerpmateriaal
          •   Invloede
          •   Formele kunselemente
          •   Komposisie
          •   Styl                                                                             (10)
                                                                                               [20]

VRAAG 4: KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK UIT
         LANDELIKE SUID-AFRIKA

Beckmann en Maswanganyi het eerder betekenis en emosionele ervaring as fisiese
skoonheid in hulle interpretasie van Bybelse temas uitgedruk.

4.1       Kandidate moet ÓF FIGUUR 4a ÓF FIGUUR 4b kies en bespreek hoe hierdie
          kunstenaar die Bybelse tema geïnterpreteer het.

          Gebruik die volgende as riglyne:

          •   Betekenis van die onderwerp, visuele beelde en simbole

          FIGUUR 4a:

          'n Bybelse tema uit die Nuwe testament word uitgebeeld. 'n Vereenvoudigde,
          gestileerde figuur van Jesus word uitgebeeld waar hy 'n houtkruis, simbolies
          van Christenskap, vashou. Die lopende figuur van Jesus is vas aan 'n houttak
          wat ook verskeie houtvisse om die voete van Christus het, simbolies van Sy
          volgelinge (vissers van mense). Die hout kan ook die water simboliseer
          waarop Hy loop. (Die titel). Sy heiligheid word deur 'n stralekransvorm bo sy
          kop getoon. Jesus se wonderwerk om op die water te loop word uitgebeeld.
          Die dorngdraad simboliseer die doringkroon.

          FIGUUR 4b:

          Christus word van die kruis afgehaal. Die kruisafname word uitgebeeld. Die
          kruis is 'n simbool vir verlossing. Daar is 'n son in die agtergrond wat 'n
          simbool van lig en nuwe lewe is. Christus word uitgebeeld met 'n kroon van
          dorings simbolies van sonde en lyding. Die figure onder Christus blyk om hom
          te vermy en nie gelukkig te wees met sy afname van die kruis nie. Vroue by
          die voete van die kruis: Moeder Maria en Maria Magdalena kan nie na die
          gebreekte liggaam van Jesus kyk nie.

          • Formele kunselemente
          Diagonale lyne en vorms skep bewegingen onrustigheid in FIGUUR 4a en 4b.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             12                          DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 4a:

          Die driedimensionele gestileerde vorms is uit hout gekerf om 'n naïwe
          kunswerk te skep. Dele van die hout is blink geverf. Die figuur is pienk, swart
          en wit geverf. Die visse is in verskillende skakerings van grys geverf. Die
          houtkruis is rooi/oranje geverf. Christus se hare, skoene en gordel is in
          skakerings van bruin geverf. Die basis van die kerfwerkstuk is ongeverf
          gelaat. Die teksture van die figuur en visse is glad terwyl die basis/boomtak
          meer 'n natuurlike getekstureerde tasbare kwaliteit het. Styl; Realisme en
          Naturalisme

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             13                        DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 4b:

          Beckmann het gebruik gemaak van ekspressiewe verwronge lyne en
          fatsoene om die stemming van lyding te verhoog. Donker buitelyne is sigbaar.
          Aardse kleure soos geel, oker, bruine en rooie is gebruik. Die figuur van
          Jesus/man is verleng en verwring. Sy lang dun arms is diagonaal oor die
          komposisie geplaas in die vorm van ‘n kruis.
          Enkele blou strepe op die kleed van die figuur in die middel van die werk is
          sigbaar. Dit kan simbolies wees van water wat lewe gee.
          Skerppuntige driehoekige vorms soos gebreekte glas dra by tot die gevoel
          van pyn en hartseer.
          • Verwringing van die figure

          FIGUUR 4a:
          Vorms is vereenvoudig en gestileerd en uitgebeeld in 'n kinderlike/naïewe
          manier. Die figuur is nie anatomies korrek nie en is nie in proporsie nie.

          FIGUUR 4b:
          Vorms en figure is hoekig met skerp lyne. Figure is verleng en verwring.
          Donker buitelyne beklemtoon die verwringde vorms. Distorsie van die gesigte
          gee ‘n melankoliese gevoel tot die werk.

          •   Diepte en perspektief

          FIGUUR 4a:
          Dit is 'n driedimensioneel beeld uit hout gekerf. Daar is 'n gebrek aan
          perspektief omdat dit ‘n drie-dimensionele werk is.

          FIGUUR 4b:
          Perspektief is geskep soos gesien in die al hoe kleiner wordende figure na
          agter. Christus is in die voorgrond geplaas en is die middelpunt van die
          komposisie. Twee knielende vroulike figure is ook regs in die voorgrond
          geplaas. Twee manlike figure is in die middelgrond. ‘n Houtkruis en leer kan
          in die agtergond an die komposisie gesien word. Voorverkort aansig van die
          bene het groter voete tot gevolg.'n Houtkruis kan in die agtergrond van die
          komposisie gesien word. Die leer se trappies wat kleiner word na bo gee ‘n
          mate van perspektief in die werk. 'n Donker ronde son is in die agtergrond.
          Die skildery is baie vol en oorlaai.

          •   Geestelike/emosionele boodskap en betekenis

          FIGUUR 4a:
          Die beeld, beïnvloed deur die Christendom, illustreer die Bybelse narratief
          van 'n wonderwerk uit die Nuwe testament. Dit is 'n boodskap van hoop en
          vertroue.

          FIGUUR 4b:
          Die afname van die kruis is die tema van die skildery. Dit is 'n ontstellende
          beeld van Jesus se lyding/offering wat die dood oorwin.                              (8)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                          14                 DBE/November 2017
                                   NSS – Nasienriglyne

4.2       Kandidate moet TWEE kunswerke, kunsvlytwerke of geestelike werke
          vergelyk wat hulle bestudeer het.

          Sluit die volgende in:

          •   Onderwerpmateriaal
          •   Invloede
          •   Komposisie
          •   Styl
          •   Funksie en/of boodskap

          Kandidate kan nie volpunte kry as daar geen vergelyking is nie –
          gebruik die beskrywende rubriek om punte toekenning te lei.               (12)
                                                                                    [20]

Kopiereg voorbehou                                             Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             15                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 5: MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE KONTEMPORÊRE
         EN POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA

Tienduisende vlugtelinge/migrante het uit hulle ontwrigte, oorloggeteisterde lande na 'n
beter lewe in Europa gevlug. Meer as 4 000 mense het tydens die gevaarlike reise oor
die Middellandse See gesterf. Ai Weiwei, 'n Chinese kunstenaar, het in reaksie op
hierdie menslike tragedie 'n installasie geskep.

Die dammetjie voor die Belvedere-museum in Wene, Oostenryk, het 'n drywende
kalligrafiese F wat uit 201 lotusblomme bestaan wat elk vyf gebruikte reddingsbaadjies
bevat. Tradisioneel simboliseer die lotusblom skoonheid, suiwerheid en 'n lang lewe.

5.1.     Kandidate moet 'n kort opstel skryf en na die volgende verwys:
         Die F Lotus het ‘n woordspeling op die woord:Float”. Fis ‘n herhaaldelike en
         uitlokkende motief in Ai Weiwei se werk wat gebaseer is op die Chinese Internet
         meme ‘grass mud horse” waarvan die uitspraak baie na aan die Chinese
         ekwivalent van ‘f#k’ is. Die meme is gebruik om die absurde Chinese sensorraad
         te onderduik..

         •   Sou die betekenis van die kunswerk verander het, as dit binnenshuis
             uitgestal was? Staaf jou antwoord.

         Die kunswerk is vir 'n rede in water uitgestal. Die water is 'n metafoor vir die reis
         van die migrante/ vlugtelinge oor die Middellandse See na Europa. As die
         installasie in 'n binneruimte geplaas was, sou daar geen water gewees het nie
         en die konsep sou verander het. ‘n Buitenshuise uitstalling kan deur meer
         mense besoek word sonder om by ‘n museum in te gaan.

         •   Is die gebruik van die blom betekenisvol? Het dit enige iets in gemeen
             met die vlugtelinge?

         'n Lotusblom dryf op water, soos 'n vlugteling wat dryf op die water of 'n boot.
         Die boot kan vergelyk word met die lotusblom. Die lotusblom simboliseer 'n lang
         lewensduur soos die boot wat die migrante na die land vervoer, maar met steeds
         'n breekbaarheid daaraan. Die kunstenaar het reddingsbaadjies as 'n metafoor
         vir die lotusblom gebruik. Flotus verteenwoordig beweging. Die kunstenaar ,’n
         Chinese aktivis.kunstenaar, spreek sosio-politieke kwessies aan in ons huidige
         gemeenskap.

         •   Is die gebruik van die letter 'F' enigsins betekenisvol?

         Die F-letter is as 'n kalligrafiese letter uitgebeeld. Kalligrafiese letterwerk is
         delikaat wat kan verwys na hoe delikaat die blomme en vlugtelinge is. 'F' kan
         blom ('flower') of broosheid ('fragility') verteenwoordig. Die vlugtelinge/migrante
         is baie broos as hulle die Middellandse See in oorvol bote oorsteek. Kandidate
         se eie mening moet gemotiveer word met verwysing na visuele bronne. Die “F”
         kan vryheid (freedom) of dryf (float) verteenwoordig. Die”F” is ooreenstemmend
         met die Chinese kalligrafiese simbole. Die “flotus” font lyk baie mooi, alhoewel
         die kunstenaar ‘n provocative kunswerk wou uitbeeld deur die gebruik van die
         “F” woord.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             16                         DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          •   Hoekom het die kunstenaar reddingsbaadjies in hierdie werk                        (8)
              gebruik?
          Ai WeiWei gebruik reddingsbaadjies(simbolies van lewe) om die vorm van 'n
          lotusblom te skep. Hy gebruik dan die blomme om die vorm van letter 'F ' te
          skep in 'n waterpoel. Die reddingsbaadjies word gebruik om te keer dat
          iemand verdrink. Hy skep 'n analogie tussen die lotusblomme en
          reddingsbaadjies. Die reddingsbaadjies simboliseer al die vlugtelinge wat die
          see oorkruis het.

          •   Watter rol speel kleur in hierdie werk?

          Die kunstenaar het gekleurde reddingsbaadjies gebruik in die kunswerk, maar
          hulle is verdof weens die reis oor die see. Die helder kleure reflekteer 'n
          gelukkige stemming/atmosfeer wat die migrante se vind van 'n nuwe tuiste
          met nuwe geleenthede kan simboliseer. Hulle verlaat treurigheid en seerkry
          vir 'n nuwe lewe. Die kleur in die 'F' vorm blyk heelwat helderder as die naby
          aansig. Die kleur kan spiritueel wees wat nuwe lewe voorstel.

5.2       •   Help hierdie werk om groter bewussyn van die vlugtelingskrisis te
              skep?

          Kandidate se eie interpretasie met motivering sal aanvaarbaar wees.

          'n Nuwe kontemporêre kunsgalery het onlangs by die Waterfront in Kaapstad
          geopen. As die kurator van die galery is jy gevra om TWEE nuwe kunswerke
          te kies wat die kunstenaar(s) se gebruik van kontemporêre nuwe media
          vertoon. Bespreek jou keuse.

          Kandidate kan die volgende in aanmerking neem:

          •        Onderwerp
          •        Invloede
          •        Gebruik van nuwe media
          •        Moontlike betekenisse/boodskappe

          2 Kunswerke an dieselfde kunsenaar is ook aanvaarbaar. Dit kan ook ’n
          ander “Nuwe” kunswerk wees.                                                           (12)
                                                                                                [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                            17                          DBE/November 2017
                                     NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6: DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA NÁ 1994

Maurice Mbikayi wys die mensefiguur in 'n dwangbaadjie ('straight jacket') wat aansluit
by die skisofreniese persoonlikheid wat hy in 'n virtuele wêreld ervaar omdat hy die
behoefte het om 'permanent' aan lyn te bly.

Maurice Mbikayi ondersoek die uitwerking van kontemporêre tegnologie op die mense
van Afrika. Hy fokus op maniere waarop tegnologiese vordering in die laaste twintig
jaar die wêreld beide positief en negatief beïnvloed het. Hy versamel fragmente van
die ontwikkelende tegnologie en sluit dit by sy werk in.

6.1       Kandidate moet die volgende in hul interpretasie van FIGUUR 6a bespreek:

          •   Titel

          Webbaadjie toon aan dat dit 'n baadjie is, maar meer spesifiek 'n webbaadjie.
          Dit hou die mens opsgesluit in die Virtuele wêreld en weerhou hulle van die
          werklikheid. Die webbaadjie sal jou toegang gee tot enige web netwerk.
          Hierdie baadjie vertel ons dat dit verbind is met die web (internet) en is
          gemaak uit rekenaardele, elektriese drade, klere en gordels.Die donker
          gekleurde “hoodie” / hoed verberg sy eie identiteit. Dit lyk soos 'n dwangbuis
          ('straitjacket') wat 'n kledingstuk met baie lang moue is en wat gebruik word
          om te verhoed dat 'n persoon hom/haarself skade aandoen. Wanneer die
          arms in die dwangbuis se moue geplaas word, word die moue oor die bors
          gekruis en agter die rug vasgemaak sodat die arms so na as moontlik aand
          die bors is vir so min as moontlik beweging. Hierdie Webbaadjie impliseer
          hoe die internet/web ons elke dag inperk. Die web – vasgevang soos in ‘n
          spinneweb.

          • Beskryf hoe Mbikayi rekenaardele gebruik het
          Die kunstenaar het 'n beeldhoustuk/installasie/uitvoerende kunswerk
          ('performance art') gekonstrueer uit rekenaardele (sleutelborde, ensovoorts),
          elektriese drade, klere en gordels. Die beeld/baadjie is toe in 'n 9 minute
          uitvoerende kunswerk gebruik. Hierdie visuele bron van die webbaadjie is 'n
          fotografiese dokumentasie van die oorspronklike uitvoerende kunswerk. Die
          kunstenaar het 'n stutraam gebruik in die foto, terwyl in die uitvoerende
          kunswerk, hy dit sou aangetrek het. (Onderwysers Hulp)

           • Die betekenis van die dwangbuis ('straitjacket')
          Die baadjie is uit rekenaardele gemaak en word webbaadjie genoem wat
          simbolies van die virtuele wêreld is. Hierdie virtuele driedimensionele wêreld
          is vry en enige iemand kan iemand anders van enige plek in die wêreld
          kontak, tog is die webbaadjie as 'n dwangbuis wat 'n persoon beperk,
          uitgebeeld. Dit mag die internet as 'n slegte invloed uitbeeld wat ons beperk
          en skade berokken. 'n Dwangbuis word gebruik om sielsieke pasiënte in
          bedwang te hou sodat hulle nie hulself of andere beseer nie. Dikwels moet
          mense wat skisofrenies is in bedwang gehou word vir hul onaanvaarbare
          gedrag. Die dwangbuis is 'n metafoor van hoe die internet ons beperk omdat
          ons verslaaf raak aan die Internet. FOMO – “Fear of missing out.” Die baadjie
          kan verwys na sielsieke pasiente (eie bi-polêre persoonlike ondervindings).

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             18                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

          Die dwangbaadjie kan ook ‘n beskermende toerusting wees vir brugsprong,
          valskermsprong of hanvliëer aktiwiteite. Dapper sprong om tegnologie en
          kreatiwiteit te gebruik(Superhero)The jacket could refer to mentally ill patients
          (own bipolar personal experience). The straight jacket could represent bridge
          jumping for skydiving or paragliding. Brave leap to use technology and
          creativity (Superhero).

          • Interpreteer jy die kunswerk as 'n positiewe of                    negatiewe
            kommentaar oor tegnologie?
          Kandidate se eie interpretasie gestaaf sal aanvaarbaar wees.                            (8)

6.2       Kandidate moet die werk van enige TWEE relevante Suid-Afrikaanse
          demokratiese kunstenaars bespreek wat ná 1994 hul identiteit ondersoek.

          Hulle kan die volgende riglyne gebruik:

          •        Onderwerp
          •        Invloede
          •        Formele kunselemente
          •        Komposisie
          •        Styl
          •        Moontlike betekenisse/boodskappe                                               (12)
                                                                                                  [20]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                             19                           DBE/November 2017
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 7:      GESLAGSKWESSIES: MANLIKHEID EN VROULIKHEID

7.1       Kraaie is prominent in beide FIGUUR 7a en 7b. Kandidate moet die
          kunswerke bestudeer en die volgende in 'n opstel bespreek:

          •   Betekenis van die kraaie in die kunswerke

          FIGUUR 7a

          Daar is baie swart voëls wat in die kombuis rondvlieg en 'n chaotiese
          stemming skep. Die kraaie is magies en kan die toekoms voorspel. Kraaie
          neem siele na
          Die hiernamaals. Die Ierse mite vertel dat kraaie met die gode kommunikeer,
          die toekoms kan voorspel en verteenwoordig goeie geluk. Die dames gaan
          ongeag die teenwoordigheid van die kraaie aan met hul taak om die pasteie
          voor te berei en te bak. Die kraaie skep 'n baie besige en chaotiese
          atmosfeer. 'n Hiëna wat ook 'n aasdier is, word links in die skildery uitgebeeld.
          Die hiëna wil die kraai of die pastei eet. Die hiëna kan simbolies wees van
          ons veeleisende en aasvreterige samelewing. 'n Vel deeg, 'n tinfoeliebak, 'n
          bak vrugte, koekroller en waslappe, koppies en pierings versier die tafel. Ses
          kraaie rus op die tafel op verskillende plekke, sommige vlieg, sit of pik. Die
          kraaie is simbolies van mans wat traditioneel net aansit vir ete en nie besef
          hoeveel liefde, omgee en tyd spandeer is om alles voor te bereinie, en dan
          daarna alles net so los vir iemand anders om op te ruim, gewoonlik weer
          vroue. Vroue is gewoont daaraan, hou voor asof alles in orde is. Die beeld
          van die hiëna kan die volgende voorstel: intelligensie, vraatsug, histerie,
          onverskrokkenheid,demonies, misbruik maak van die swakkes,seksuele
          neigings hê.

          FIGUUR 7b:
          Die toneel beeld die interieur van 'n eetkamer uit. Daar is geen mense
          teenwoordig nie, slegs groot swart kraaie wat oorskietkos aas en opvreet.
          Sommige kraaie is ook gepleister teen die prente op die mure, vloer en
          stoele. Dit lyk asof die kraaie die vrugte in die muurprente aanval. Die kraaie
          wat die kos op die tafel en omringende dele deursoek, skep 'n toneel van
          steurnis en chaos, wat te kenne gee dat hulle wild en honger is.

          •   Betekenis van die titels van die kunswerke

          FIGUUR 7a

          Vroue word geassosieer met kosvoorbereiding en die dek van die tafel voor
          gaste of familie bedien word. Dit kan 'n toneel uitbeeld na 'n dinee waar die
          gaste weg is en die aasdiere het oorgeneem om van die oorskiet te vreet. Dit
          kan ook verwys na die vrou wat moet regstaan vir besoekers wat kom eet en
          geniet. Die samelewing verwag van vroue om kos voor te berei en te bedien.
          Mans vergader gewoonlik om ‘n tafel en laat die opruim aan die vroue oor.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                              20                           DBE/November 2017
                                       NSS – Nasienriglyne

          FIGUUR 7b:
          Die samelewing verwag vroue om kos voor te berei en op te dien. Mans
          ontmoet gewoonlik om die tafel en los die opruim van die tafel ook aan vroue.
          Die titel kan verwys na besluite en gesprekke wat in die verlede plaasgevind
          het wat dien as ‘n voorbeeldvirdie toekoms. Die toneel kan ons
          verbuikersamelewing simboliseer wat so baie vermors of dit kan die arm
          gemeenskap simboliseer wat van die oorblyfsels van die rykes en beroemdes
          moet leef. Geskiedenis handel ook oor tradisie, stereotipering van rolle wat
          mans en vroue behoort te vervul.

          •   Keuse van visuele beelde en tonele

          FIGUUR 7a:
          Dit is 'n uitbeelding van 'n plaaskombuis. Drie vroulike figure is in die
          middelgrond geplaas van die skildery. Die figuur links is staande. 'n Figuur sit
          agter die tafel, terwyl 'n ander een oorbuig om 'n pastei in die oond te sit. 'n
          Vel deeg, 'n tinfoeliebak, bak vrugte, koekroller en waslappe, koppies en
          pierings versier die tafel. Ses kraaie rus op die tafel op verskillende plekke,
          sommige vlieg, sit of pik. Die swaar gelaaide, oorvol tafel verwys dat die
          dames baie produktief is. ‘n Kraai kan gesien word wat deur ‘n oop venster
          vlieg.

          FIGUUR 7b: Die interieur bestaan slegs uit voëls en meubels. Daar is geen
          mense teenwoordig nie.

          •   Perspektief en diepte

          FIGUUR 7a:
          Perspektief word geskep deur die kunstenaar se insluiting van oop vensters
          om die landskap te wys. Dit skep 'n gevoel van resessie in die skildery. Die
          tafel is in die voorgrond met die kombuisoond teen die agterste muur. Die
          oorvleuelende objekte skep diepte. Die kleur word ligter in die agtergrond van
          die skildery.

          FIGUUR 7b:
          Die interieur toneel beeld 'n formele eetkamer uit. Die plafon, vloer en mure is
          sigbaar. Die tafel en stoele is in die middel van die vertrek geplaas. Spieëls, 'n
          horlosie en stillewe skilderye is teen die mure gehang om die idee van 'n
          eetkamer te skep. Die stoele is lukraak om die tafel geplaas en skep 'n
          chaotiese oomblik.
          Dit kom voor asof die mense/gaste nou net vertrek het. Die vensters is toe.

          •   Stemming en atmosfeer

          FIGUUR 7a:
          Ontstellend, onheilspellend, chaoties, ongemaklik, kloustrofobies. Daar is ‘n
          bekommerde/afwagtende uitdrukking op die vroue se gesigte.

          FIGUUR 7b:
          Verlate, leeg, onheilspellend, ongemaklik, destruktief

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                              21                           DBE/November 2017
                                       NSS – Nasienriglyne

          •   Verwysing na geslag

          FIGUUR 7a:

          Die vroue in die kombuis is besig om pasteie vir gaste te bak. Die kraaie kan
          die manlike teenpool verteenwoordig. Die vroulike figure dra voorskote wat
          simbolies is van wat 'n tipiese huisvrou dra.(stereotipering) Die hiëna kan ook
          simbolies wees van 'n aasdier of buitestaner wat wag vir kos. Die hiëna kan
          ook manlikheid verteenwoordig. Die bakproses en bestanddele impliseer dat
          die dames baie produktief is.
          Sommige van die vroue word uitgebeeld met rooi en swart hare. Die rooi hare
          kan geassosieer word met ‘n hekse tema. Die statiese vroulike figure is
          juksta geplaas teej die lewendige vlug van die voëls..

          FIGUUR 7b:

          Die interieur is baie klassiek en delikaat wat na die vrou verwys. 'n
          Tradisionele wit kant tafeldoek oor die tafel is ook sinoniem met die vroulike
          figuur. Baie vrugte en oorskiet is versprei oor die tafel en op die vloer wat 'n
          morsige en chaotiese atmosfeer skep. Die manlike figure kon by die tafel
          gesit het met die vroulike figure wat hul bedien. Die pienk kleure op die tafel is
          stereotipies van vroulikheid.

7.2       Kandidate moet EEN kunswerk deur enige TWEE kunstenaars wie se werke
          kommentaar lewer op geslagskwessies, bespreek.                                           (10)
                                                                                                   [20]

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                            22                          DBE/November 2017
                                     NSS – Nasienriglyne

VRAAG 8: ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA

Studente van die Universiteit van Kaapstad het in 2015 die bronsbeeld van Cecil John
Rhodes, 'n prominente figuur uit ons koloniale verlede, ontsier. Weens die toenemende
druk van studente is hierdie beeld later deur die universiteitsowerhede verwyder.

8.1       Kandidate moet die kwessie van koloniale en apartheidsmonumente
          debatteer wat uit ons openbare ruimtes verwyder word deur die volgende te
          oorweeg:

          • Die noodsaaklikheid van monumente in ons samelewing
          'n Monument gedenk 'n persoon of gebeurtenis en raak belangrik vir 'n
          sosiale groep as deel van hul herinneringe van historiese tye of kulturele
          erfenis, of as 'n voorbeeld van historiese argitektuur. Die term 'monument'
          word dikwels gebruik vir geboue en strukture wat as belangrike voorbeelde
          van argitektuur en/of kulturele erfenis beskou word.

          • Redes waarom mense monumente verwyder of ontsier
          Sommige monumente/geboue is simbole van óf Koloniale óf Apartheids-
          figure/gebeure. Hierdie monumente is nie 'n gelukkige herinnering van die
          verlede nie. Mense het besluit om dit te ontsier om hul gesigspunt oor
          Apartheid en kolonialisme te wys. Die beeld van Cecil John Rhodes is deel
          van die universiteit se verlede, en is nie 'n nasionale monument nie en
          daarom nie beskerm deur die Erfenis Wet van 1999 nie, wat beteken dat UK
          die beeld kan verwyder. Baie beelde in Suid-Afrika is simbolies van
          imperialisme en 'n katalisator vir die voortgesette proses van
          dekolonialisering.

          •   Die funksies van 'n monument

          'n Monument gedenk 'n persoon of gebeurtenis en raak belangrik vir 'n
          sosiale groep as deel van hul herinneringe van historiese tye of kulturele
          erfenis, of as 'n voorbeeld van historiese argitektuur. Die Rhodes Memorial op
          Devil’s Peak in Kaapstad is a monument vir die Engels gebore Suid
          Afrikaanse politikus, Cecil John Rhodes. Die monument is ontwerp deur die
          bekende argitek, Sir Herbert Baker wat ook die Uniegebou in Pretoria ontwerp
          het. Cecil John Rhodes het bygedra tot die stigting van die sub-kontinent en
          het wit beheer gepromoveer.

          •   Betekenis van monumente wat oor tyd verander

          Vroeë monumente in Suid-Afrika was opgerig gedurende koloniale en
          apartheidstye. Hulle is nie reflekterend van die Suid-Afrikaanse post-
          demokratiese samelewing nie. Nuwe monumente is sedertdien opgerig soos
          byvoorbeeld Vryheidspark, Konstitusionele Hof, ensovoorts wat meer relevant
          en simbolies van ons land is. Die betekenis van monumente het oor tyd
          verander weens veranderinge in taal, etiek, ligging, etniese groepe,
          ensovoorts. Gratis onderwys kan ook ‘n besprekingspunt word.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Visuel Kunste/V1                                  23                  DBE/November 2017
                                           NSS – Nasienriglyne

          •   Oprigting van monumente in publieke plekke

          Kandidate se eie interpretasie. Dit is belangrik dat nuwe geboue/monumente
          in publieke ruimtes opgerig word aangesien dit op 'n helingsproses asook 'n
          opvoedkundige proses wys.

          •   Die skepping van nuwe monument as 'n genesingsproses

          Kandidate se eie interpretasie. Baie monumente word opgerig om 'n persoon
          of 'n gebeurtenis wat deel van die land se erfenis, te huldig. Baie Suid-
          Afrikaanse geboue en monumente is opgerig deur verskillende groepe met
          verskillende ideologieë. Voorbeelde sluit in die Afrikaanse Taalmonument
          (Paarl), die Vroue Monument (Bloemfontein), die Voortrekker Monument
          (Pretoria), die Samora Machel Monument (Mbuzini), die Helde Monument
          (Durban) en Vryheidspark (Pretoria) onder andere.                               (10)

8.2       Kandidate moet enige TWEE kontemporêre Suid-Afrikaanse geboue
          bespreek wat hulle bestudeer het wat waarde by die gemeenskap/ons
          samelewing voeg.

          Die volgende moet by hulle bespreking ingesluit word:

          •        Ligging/Situasie
          •        Materiaal en tegnieke
          •        Styl
          •        Moontlike invloede                                                     (10)
                                                                                          [20]

                                                                           TOTAAL:        100

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Visual Arts P1 Nov 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-memo-eng/65dab3ee-e2d9-418c-a43a-afd5a9ff1f09) — Visual Arts · Memo · 2017 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2017 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-afr/0d61dd8a-ca77-43de-a672-a2d1ae6d1c32) — Visual Arts · QP · 2017 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2017 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2017-eng/b2b0a7a9-a1fa-4ec2-8f40-a15b8a624c7d) — Visual Arts · QP · 2017 · Eng
- [VISUAL ARTS P1 GR12 MEMO SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-sept2017-afrikaans/b9aa5540-37b4-4dcc-b374-4b4cf2b91d4d) — Visual Arts · Memo · 2017 · Afr
- [VISUAL ARTS P1 GR12 MEMO SEPT2017 English](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-gr12-memo-sept2017-english/ee09ccbe-02c9-465e-b752-805009f17e3c) — Visual Arts · Memo · 2017 · Eng
- [Visual Arts P1 Feb March 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-feb-march-2017-memo-eng/cdad99f9-c1dc-4dcb-92b0-806e6f60e1da) — Visual Arts · Memo · 2017 · Eng

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2025-eng/3d5cbc49-cf9a-44ea-9525-64a46827a9df) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/89964ed8-7d6d-410c-9e9f-88a3a9064c03) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/a74e4f3f-9b54-4c1d-8d17-73e4bdfb696a) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2/ed0a07a1-f314-4407-a563-8c71e5b0d1a3) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-eng/4c1ae77c-1e3b-486b-adca-8c3be8f50794) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
