# Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2019-memo-afr/0359327e-421b-454e-846a-06383b1ccbb5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 P1 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2019-memo-afr/0359327e-421b-454e-846a-06383b1ccbb5)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · NSC November Exam · 2019. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   NASIONALE
                               SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                                VISUELE KUNSTE V1

                                   NOVEMBER 2019

                                   NASIENRIGLYNE

PUNTE: 100

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 19 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           2                          DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING
Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
1.       Hierdie nasienriglyne bestaan uit AGT antwoorde. Kandidate moes enige VYF
         vrae vir 'n totaal van 100 punte beantwoord.
2.       Dit is BAIE BELANGRIK dat daar in die volgende gevalle vir die kandidate
         voorsiening gemaak word:
         •    Kandidate moet krediet ontvang as hulle hul eie menings en idees in
              antwoorde gee.
         •    Gee krediet vir laterale denke.
         •    Argumente en stellings moet goed beredeneer en gemotiveer word deur
              na spesifieke faktore te verwys.
3.       Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
         Kolpunte ('Bullets') dien gewoonlik as riglyne om kandidate te help om hul
         antwoorde te struktureer.
4.       Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry
         as dit in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen
         kunswerke is toelaatbaar.
5.       Kandidate moet die naam van die kunstenaar en die titel van elke kunswerk
         noem, waar van toepassing. Slegs EEN punt word vir die korrekte kunstenaar
         en titel van die werk toegeken.
6.       Kandidate kan beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige antwoord
         bespreek, waar van toepassing.
7.       Onthou dat baie kandidate hierdie voorbeelde sal bespreek alhoewel
         hulle dit nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike,
         akademiese inligting verwag nie. Hulle moet uit hul eie ervarings,
         kulture en interpretasies van die kunswerke put, binne die konteks van
         die vraag. Daarom moet nasieners onbevooroordeeld en buigsaam in
         die nasienproses wees.
ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
•    Hierdie nasienriglyne moet as 'n riglyn vir nasieners en 'n onderrigmiddel dien.
     Daarom is die nasienriglyne vir sekere vrae in groter diepte behandel sodat die
     materiaal as onderrigmiddel gebruik kan word. Ander dele van die nasienriglyne
     kan slegs 'n voorgestelde gids wees.
•    LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat hulle
     weet, eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
•    Alhoewel die inligting vir die vrae puntsgewys gegee word, moet kandidate in
     opstel-/paragraafformaat skryf en hul inligting op 'n holistiese wyse bespreek.
•    Kandidate moet alle vrae in VOLSINNE of PARAGRAWE beantwoord, volgens die
     vereistes van elke vraag. Puntsgewyse antwoorde kan nie volpunte behaal nie.
     Volpunte kan nie gegee word as die titel of kunstenaar verkeerd is nie.
•     Nasieners moet na die KABV-dokument vir Visuele Kunste, bladsy 45, verwys vir
     'n riglyn om die prestasievlakke te assesseer.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                                  3                                 DBE/November 2019
                                           NSS – Nasienriglyne

Assessering van kandidate se vermoë om voorbeelde van visuele kultuur te
ontleed en daarop te reageer

  PRESTASIE-
                                       ONDERWERP 3: VISUELEKULTUUR-STUDIES                                  
     KODE
        7            •   Toon uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Uitstekend            politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    80–100%          •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                     •   Toon uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                         kuns.
                     •   Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.

        6            •   Toon 'n goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele,
  Verdienstelik          sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    70–79%               lewer.
                     •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                     •   Toon hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon uitstekende insig en begrip.

       5             •   Toon aansienlike vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Aansienlik            politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    60–69%           •   Toon aansienlike vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                     •   Toon goed ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon 'n goeie vlak van insig en begrip.

       4             •   Toon gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Gemiddeld             politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    50–59%           •   Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                     •   Toon bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon 'n redelik goeie vlak van insig en begrip.

       3             •   Toon bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
  Bevredigend            politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    40–49%          •    Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •    Toon bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •    Toon 'n bevredigende vlak van insig en begrip.

       2             •   Toon slegs 'n basiese vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele,
   Elementêr             sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
    30–39%               lewer.
                     •   Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                     •   Toon basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon 'n elementêre vlak van insig en begrip.

       1             •   Toon 'n geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding tot hul kulturele,
 Nie behaal nie          sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
     0–29%               lewer.
                     •   Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-
                         terminologie.
                     •   Toon beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                     •   Toon min of geen begrip of insig nie.

Kopiereg voorbehou                                                                    Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                              4                             DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

                 KANDIDATE MOET ENIGE VYF VRAE BEANTWOORD.

Die volgende puntetoekenning moet nagekom word wanneer slegs EEN
kunswerk/kunstenaar bespreek is in plaas van twee.

6 punte     (maks 3)
8 punte     (maks 5)
10 punte    (maks 6)
12 punte    (maks 7)
14 punte    (maks 8)
20 punte    (maks 12)

As gevolg van die kleurverskille van die vraestelle van verskillende provinsies,
moet die provinsies die nasienersriglyne vir interpretasie aanpas.

Sien na as ‘n geheel Daar is GEEN onderverdeling in die die toekenning van punte in
spesifieke kunstenaars/kunswerke/riglyne nie. Merk as ‘n geheel. Een punt gesamentlik
vir die titel en die kunstenaar.
As die kandidaat nie die kunswerk/e en kunstenaar/s korrek benoem is nie kan hulle nie
volpunte kry nie, en daarom word EEN PUNT AFGETREK d.i. 9/10.

VRAAG 1: DIE STEM VAN OPKOMENDE KUNSTENAARS

Die Amerikaanse kunstenaar, John Biggers en Suid-Afrikaanse kunstenaar, Helen
Sebidi wys albei die geswoeg en ontbering in die alledaagse worsteling om te
oorleef.

Gegewe inligting: Vervreemd/Onteien: Ontneemde land, eiendom of besittings
verwyderd/weggeneem.

1.1      Kandidate moet die moontlike betekenisse en boodskappe in Helen Sebidi
         (FIGUUR 1b) en John Biggers (FIGUUR 1a) se werk vergelyk, deur na die
         volgende
             •      Plasing van die figure in hulle spesifieke agtergrond.
                 FIGUUR 1a: John Biggers beeld 'n toneel uit in die buitewyke van 'n
                 stad met vier figure op 'n spoorlyn. Die figure is geplaas in die middel
                 van die kunswerk, besig om steenkool op te tel.
                 Die figure domineer die middelgrond. Die versameling van steenkool
                 dui aan dat hulle arm is. Die stadstoneel (bo, links in die prentvlak) is
                 teenaanliggend die hout/sink huise in die middelgrond.
                 FIGUUR 1b: Helen Sebidi beeld 'n groot klomp manlike en vroulike
                 figure uit wat besig is met hulle daaglikse take. Die figure domineer die
                 prentvlak wat 'n gevoel van oorvol/engtevrees gee as gevolg van die
                 oorvleueling van die figure. Die huise vul die agtergrond van die
                 skildery. Die huise is minder waarneembaar in verhouding tot die figure.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                                5                       DBE/November 2019
                                         NSS – Nasienriglyne

             •      Kleur, vorm en lyn
         FIGUUR 1a: Die kunstenaar gebruik aardse natuurlike kleure (sepia en okers)
         vir die myne aan die linkerkant en die landelike behuising in die voorgrond.
         Hy gebruik vibrerende helder gele sowel as sagte bloue vir die stadtoneel in
         die agtergrond. Die gebruik van bloue skep diepte en kontrasteer met die
         oranje. Daar is 'n aanduiding van blou in die materiaal van die vroue se rokke
         en ook die spoorlyn. Die treinspore bestaan uit diagonale lyne wat die oog
         diep in die prentvlak intrek wat 'n gevoel van beweging skep.

         Die vloeiende lyne van die vroue se rokke kan aandui dat daar 'n ligte bries
          waai.
         FIGUUR 1b: Die Kunstenaar gebruik helder, vibrerende kleure wat 'n gevoel
         van geluk kan skep. Die klere van die figure is hoofsaaklik warm tone,
         naamlik: geel, oranje en rooi wat teenaan die kouer bleek bloue, pers en
         groen geplaas is. Die kunstenaar gebruik komplimentêre kleure. Die
         behuising in die agtergrond bestaan uit bleek bloue en groene (groei), en
         tonale kleure wat in die die ruimte verdwyn en diepte skep. Die kunstenaar
         gebruik organiese vry- vloeiende vorms in die klere van die figure. Vloeiende
         en gekromde lyne is gebruik in die klere en potte. Diagonale lyne kan gesien
         word in die vurke en plaasgereedskap. Sirkelvormige vorms is waarneembaar
         in die potte, mandjies en wiel van die donkie kar. Perspektief is geskep deur
         die lyne van die huise.

             •      Komposisie
         FIGUUR 1a: Biggers plaas vier figure in die voorgrond en in die sentrale
         gedeelte van die skildery om die fokale punt te vorm. Die groep van vier
         versamel steenkool vanaf die spoorlyn wat regoor die kunswerk van links na
         regs strek. Huise is sigbaar agter die figure. Daar is 'n fabriek/industriële
         perseel aan die regterkant.
         FIGUUR 1b: Sebidi se komposisie is baie besig en amper chaoties. Die figure
         oorvleuel mekaar en die figuur in die onmiddellike voorgrond (aangetrek in
         pers/blou) word die fokuspunt. Diagonale lyne lei die oog na die fokale punt.
         Die sentrale figuur is groter as die res.
             •      Perspektief
          Beide werke gebruik 'n twee-punt perspektief soos wat gesien kan word in die
          huise van beide skilderye.
          FIGUUR 1a: Daar is 'n illusie van ruimte. perspektief word geskep deur die
          spoorlyn. Die huise wat kleiner word in die agtergrond skep diepte.

         FIGUUR 1b: Daar is 'n illusie van ruimte (huise). Liniêre perspektief is geskep
         deur die geboue wat kleiner word na agter. Sommige van die figure word
         kleiner voorgestel om diepte en perspektief te skep. Die kleure word ligter           (10)
         soos wat die objekte na agter beweeg in die ruimte deur is atmosferiese/lug
         perspektief te gebruik. Die stadtoneel is bleek-blou in vergelyking met die
         middelgrond. Die grootte van die figure is nie konsekwent volgens skaal
         geteken nie. Atmosferiese/lugperspektief word geskep. Perspektief is geskep
         deur die lune vandie huise.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                          6                          DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

         Ooreenkomste:
         Beide het ‘n horisontale/landskap formaat.Harde arbeid en uitputting kan
         gesien word in die liggaamstaal van die mense.Daar is geen sigbare
         gesigsuitdrukkings van die figure nie. In beide werke sien ons simmetriese
         balans. Lig- bloue kan gesien word in die agtergrond van elke werk.
         Verskille:
         Figure 1a verwys na ‘n klein groepie figure, moontlik van een huishouding.
                Hulle is individuele arbeiders. Die landskap is dor en droog.
         Figuur 1b: Vibrerende kleure bring hulde aan die werk en voeg ‘n gevoel van
                trots by hulle menswaardigheid. Die werk verwys na ‘n gemeenskap
                wat saam werk. Die landskap is groen en weelderig.
1.2      Kandidate moet TWEE kunswerke van enige Suid-Afrikaanse kunstenaar/s
         bespreek wat beïnvloed is deur hulle omgewing.
         Kandidate kan TWEE kunswerke van verskillende kunstenaars/ of twee
         kunswerke van dieselfde kunstenaar van enige tyd (periode) bespreek.
            • Onderwerp
            • Gebruik van lyn, vorm en kleur
            • Sosiale/Kulturele invloede
            • Styl                                                                          (10)
            • Moontlike boodskappe/betekenisse                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                              7                             DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2:      SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA-
              EN/OF INHEEMSE KUNSVORMS

Helen Sebidi en Wangechi Mutu het beide kunswerke geskep wat onbetwisbaar Afrika
is.

2.1      Stem jy saam of verskil jy van bogenoemde stelling?

         Kandidate moet 'n terugvoering gee of hulle saamstem of verskil met die
         stelling dat die kunswerke tipies Afrika is en hulle moet hulle stelling
         verduidelik deur te verwys na die riglyne in die vrae.

         FIGUUR 2a:

             •      Spesifieke Afrika-invloede

         Duidelike Afrika invloede word gesien in die gebruik van tradisioneel geklede
         vroue, geplaas as 'n sentrale punt in die komposisie, gekombineerd met 'n
         groot, mistieke voël op die regterskouer van die figuur. Die figuur dra
         tradisionele Afrika klere, krale en hooftooisel en sodoende verteenwoordig en
         herdenk haar tradisies. Sy is geplaas in 'n oop, barre landskap wat ook
         verwys na 'n Afrika landskap. Die voete lyk soos hoewe. Dit kan ook verwys
         na Lobola.
          'N MAKSIMUM VAN 2 PUNTE moet toegeken word.

             •      Antieke en/of futuristiese sienings van Afrika

         Hierdie kunswerk is meer antiek (tradisioneel). Dit mag dalk mitologie,
         spiritualiteit, oorerwing en tradisionele waarde sisteme verteenwoordig.
         Sebidi glo dat die eerste ware gode spirituele diere is – sy nooi ons uit om die
         spirituele betekenis van diere in die alledaagse lewe te deurdink. Hierdie werk
         is 'n meer tradisionele en historiese weergawe.

             •       Kunselemente

         Organiese, eenvoudige duidelike lyne kan gesien word in die uitbeelding van
         die vrou, voël en landskap. Die vorms is gekrom en gerond wat 'n organiese
         gevoel skep. Tipiese Afrika, warm, natuurlike bruin en oranje kleure
         kontrasteer met die koue, ligter blou lug in die agtergrond. Die figuur en voël
         is in donkerder toonwaardes geskilder as die res van die agtergrond en die
         lug. Sy werk hoofsaaklik in pastel, akriel en olie verf, en sy het 'n duidelike styl
         ontwikkel wat vibrerende kleure, growwe oppervlaktes, verwronge
         perspektiewe, abstrakte menslike en dierlike figure en droombeelde langs
         mekaar plaas, in 'n pointillistiese, gestippelde styl van pastel- of verf-
         aanwending. Meer onlangs het sy teruggekeer na beeldhouwerk in klei en
         beeldhouwerke wat in brons gegiet is.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             8                             DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyne

              • Materiale en tegnieke

         Hierdie kunswerk is geskilder in olieverf met 'n hoë tasbare en getekstureerde
         gevoel. Verf is aangewend in 'n impasto tegniek met klein stippeltjies of
         merkies. Dit skep 'n pointillistiese en lewendige skildery. Sy werk hoofsaaklik
         in pastel, akriel en olieverf, en sy het 'n duidelike styl ontwikkel wat vibrerende
         kleure, growwe oppervlaktes, verwronge perspektiewe, abstrakte menslike en
         dierlike figure en droombeelde langs mekaar te plaas, in 'n pointillistiese,
         gestippelde styl van pastel of verf-aanwending.

             •      Styl

         Haar werk is naturalisties/figuratief en sy gebruik gereeld 'n pointillistiese,
         gestippelde styl van pastel of verf-aanwending.

         FIGUUR 2b:

         Wangechi Mutu van Kenia is 'n kontemporêre kunstenaar bekend vir haar
         werk wat geslag, ras, kunsgeskiedenis en persoonlike identiteit aanraak.
         Deur komplekse collages, video's, beeldhouwerke en opvoerings te skep, is
         Mutu se werk kenmerkend van herhalende misterieuse temas soos
         gemaskerde vroue met slangagtige haarlokke. Haar werkswyse deur te plak
         en te monteer, kombineer 'n verskeidenheid van bron materiale en teksture
         om verbruik en oormaat te ondersoek. Mutu het haar eie manier van storie-
         vertelling: haar werke dokumenteer die kontemporêre skepping van mites van
         bedreigde kulturele erfenis. Haar collages wil antiek en futuristies voorkom;
         haar figure strewe na 'n super-ras, newe-produkte van 'n moeitevolle en
         gedwonge ewolusie. Verwysing na geweld kan gesien word in die rooi
         spatsels wat verwys na bloed.        Buffelhorings is sigbaar in die hare
         (manlikeheid/geslag/geweld.rykdom op die banknote.

              • Spesifieke Afrika-invloede

         Die vrou verteenwoordig 'n meer futuristiese Afrika vrou met die invloed van
         Westerse elemente bv. hoë hak skoene, moderne uitrusting en 'n futuristiese
         geweer. Sy word kaal bo-lyf uitgebeeld en dra Afrika geïnspireerde juwele.
         Haar lang haarstuk kan die Afrika haarstyl voorstel. Haar gelaatstrekke kom
         ooreen met 'n Afrika skoonheid. Warm aardse kleure en die spesifieke
         landskap is sinoniem met Afrika. Die kunstenaar gebruik bestaande
         stereotipes om 'n 'nuwe en verbeterde' ras te konstrueer wat tradisionele
         waardes, oorlewing van historiese onderdrukking, en 'n florerende deelname
         aan globale byderwetse modes reflekteer. Haar godinagtige figuur omvat die
         verspreide fasette van 'n moderne Afrika, vasgevang in die samevloeiing van
         Westerse konsepte, interne wroeging, antieke tradisies en blosende toekoms.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                              9                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

             •      Antieke en/of futuristiese sienings van Afrika

         In FIGUUR 2b skep sy 'n futuristiese Afrika vrou en betowerende skoonheid
         met verskillende fragmente van uitgeknipte papier (collage). Sy is geplaas in
         'n sensuele, gehurkte posisie, as 'n sentrale fokus, in 'n vereenvoudigde
         agtergrond en landskap wat bestaan uit blare, gras en blomme. Mutu het
         gesê dat dit lyk of die figuur bemagtig word deur haar oorlewingsvaardighede
         en immuun is teen gruwels en om slagoffers te wees. Die spirituele wêreld
         word voorgestel deur 'n skoenlapper wat fladder links bo in die kunswerk. Die
         amper wetenskapfiksie-kenmerk van haar beeldgebruik het haar werk
         geplaas in die ryk van Afrofuturisme. Sy is baie besorgd oor Westerse
         kommersialisme en haar werk reflekteer soms die ongelooflike invloed wat
         Amerika gehad het op kontemporêre Afrika kultuur.

              •     Kunselemente

         Meestal warm, Afrika kleure soos geel, bruin en oranje is gebruik in die figuur
         en voorgrond terwyl effense blou gesien kan word in die haarversiering,
         futuristiese wapens en juwele. Die verre agtergrond is 'n leë wit spasie.

              •     Materiale en tegnieke

         Die oppervlakte waarop sy werk het botsende teksture om 'n wye reeks van
         konnotasies te skep: van skoonheidsmodelle, tot gekleurde materiale, vel wat
         siektetoestand het, en wetenskap-fiksie spesiale effekte. Deur tydskrif prente
         saam met geverfde oppervlakke en gevonde materiale te gebruik, ondersoek
         Mutu se collages die tweeledige natuur van kulturele identiteit, verwysend na
         koloniale geskiedenis, mode en kontemporêre Afrika politiek. Mutu gebruik
         collage as 'n middel van beide die fisiese en konsepsuele om laag-op-laag
         diepte in haar werk in te bring. Deur gebruik te maak van beelde uit mode
         tydskrifte, National Geographic, en boeke oor Afrika-kuns, sit die kunstenaar
         figure aanmekaar wat beide elegant en pervers/sedeloos is.                            (10)

              • Styl

2.2      Haar werk is surrealisties in die kombinasie van verskillende beelde/
         elemente. Die beeld is 'n kombinasie van naturalistiese en fantasie elemente.

         Beide beelde kniel en is sentraal geplaas in ‘n landskap metdiere/voëls.

         Kandidate moet TWEE Suid-Afrikaanse werke van verskillende kunstenaars
         bepreek wie se werk Afrika beelde en simbole insluit. Askandidate TweE
         kunswerke van dieselfde kunstenaar bespreek: Maksimum 6/10.

         Daar   is    geen   onderverdeling   in     die     merk      van   spesifieke
         kunstenaars/kunswerke.riglyne. Een punt vir die titel en die kunstenaar.

         Hulle mag die volgende riglyne in hulle opstel insluit:

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             10                            DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

             •      Die invloede van inheemse Afrika kunsvorms en/of simbole
             •      Onderwerp
             •      Lyn, vorm en kleur
             •      Styl
             •      Tegnieke en materiale
             •      Moontlike boodskappe /betekenisse                                             (10)
                                                                                                  [20]

VRAAG 3: SOSIOPOLITIEKE KUNS, WEERSTANDSKUNS VAN DIE 1970's EN
         1980's INGESLUIT

 In FIGURE 3a EN 3b, gee Suid-Afrikaanse kunstenaar Willie Bester, 'n narratiewe
 seining van die onreg wat aan die mense in die informele nedersettings gedoen is
 gedurende die 1980’s.

3.1       Deur te verwys na die bogenoemde stelling, moet kandidate 'n paragraaf skryf
          waarin hulle hulle persoonlike interpretasie gee van FIGUUR 3a OF FIGUUR
          3b.
          FIGUUE 3a: Die komposisie bestaan uit lyntekeninge van 'n motorband, met
          twee 5 liter blikke motorolie. Die blikke is geplaas aan beide kante van die
          sentrale beeld van die motorband. Gedurende die politieke onrus in Suid-
          Afrika is brandende motorbande gebruik as 'n metode om verklikkers en
          verraaiers te vermoor. Dit het bekend gestaan as 'necklacing' omdat die band
          om die lyf of nek van die slagoffer geplaas is en aan die brand gesteek is.
          'n Byl steek uit aan die linkerkant van die motorband en die woord
          'collaborator' (medepligtige) is op die handvatsel geïllustreer. 'n Plakkaat is
          ingedruk in die middel van die motorband met die woorde 'Sell Out'
          (Uitverkoop) Onder die band is 'n pakkie Lion vuurhoutjies wat geplaas is
          langs die word 'Judas'. Vuurhoutjies word gebruik om vuur aan te steek. Die
          'New Nation' (Nuwe Nasie) koerant wat insidente van 'necklace' moorde
          berig, kan in die agtergrond van die komposisie gesien word. Daar is 'n foto
          van geboeide hande bokant die woorde 'Informers Horror Death' (Informante
          Gruwel Dood) 'n Mens se kop steek onder die motorband uit. Die harde
          werklikheid van hierdie beelde beklemtoon die wreedheid van die hierdie
          teregstellings. Die handkontrole vir toumarionette kan in die regterkant van
          die komposisie gesien word. Die toue manipuleer 'n hand en die woorde
          'poppe show' is is bedek met 'n kol rooi verf. Dit kan simboliseer dat mense
          poppe is en beheer word deur die mense wat die toutjies trek. Mense is
          marionette as dit kom by oorlewing. Hulle sal enige iets doen om te oorleef.
          Die muntstukke simboliseer die geld wat betaal is aan die mense in die
          informele nedersettings wat name van aktiviste vir die polisie gegee het.
          Die geskrewe woord 'Judas' kan verwys na die die dissipel wat Jesus verraai
          het. 'Informers' (Informante) verwys na mense wat beskou was as verrraaiers
          en 'Horror' (Gruwel) en 'Death' (dood) beskryf die manier van die
          teregstellings. Die kragtige woorde en frases is beide letterlik en figuurlik. Die
          drie afvrywings (frottage) van die munte kan die omkoopgeld vir inligting
          simboliseer.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            11                             DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyne

          Hierdie kunswerk is beïnvloed deur die moorde van politieke informante wat
          inligting aan die polisie oordra. Die woorde 'sell out, informers, horror, death',
          gee ons 'n idee hoe die kunstenaar 'n stryd gehad het teen die afsku in die
          informante, maar ook 'n weerstand gehad het teen die 'necklace' moorde.
          Die hoofopskrifte van die koerant versterk ook die boodskap en dra die
          gruweldade oor aan die wêreld. Die gruwel van hierdie teregstellings is
          versag deur die gebruik van sagte blou en geel-oker verf/ink. Die beelde en
          die teks is omlyn met duidelike swart ink wat die boodskap beklemtoon. Die
          collage van foto's van die liggaam en die kop skep 'n skokkende realiteit.

          FIGUUR 3b: 'n Kopbeen, geverf in waterverf, is geplaas oor 'n collage kopie
          van die 'Law on co-operation and development' (Wet op samewerking en
          ontwikkeling). Die figuur links hou sy hande in die lug en dit wil voorkom asof
          hy gearresteer word. Die kopbeen kan 'n metafoor vir dood wees. In die
          voorgrond van die komposisie kan 'n vrou gesien word met 'n baba op haar
          rug en 'n emmer in haar hand. Dit kan wees dat sy water gaan haal. Die
          kleure kan die volgende voorstel bv. sagte blou kleur (die lug/landskap –
          vrede), geel (helder, wat die dag voorstel), rooi/pienk (bloed, gevaar.) Aan
          die regterkant van die komposisie is soldate wat uit 'n loopgraaf uitklim en in
          die rigting van die informele nedersetting in die agtergrond hardloop. 'n
          Weermag voertuig is geplaas net bo die sentrale figuur en aan die linkerkant
          is 'n groep mense wat stap met hande in die lug. Bester het twee
          skale/afmetings in sy komposisie gebruik wat gewoonlik op kaarte en atlasse
          gebruik word. Dit kan die uitmeet van grond vir die nuwe ontwikkeling
          simboliseer. Die aanduiding van die skaal, soos op landkaart (bo en onder)
          dui aan die afmetings van die die land (grond) – die grootte van ‘n spesifieke
          grond gedeelte.

          Die soldate en die weermag verteenwoordig die regering wat geweld gebruik
          het om mense te verwyder van hulle blyplek of om massa mense te forseer
          om uitmekaar te beweeg. Die visuele afbeelding kan ook verwys na onwettige
          immigrante van ander lande. Die vrou en die kind simboliseer die mense wat
          die meeste deur ontwrigting geraak word. Die soldate aan die een kant pas
          die wet toe en die mans aan die ander kant wys hulle woede, terwyl die vrou
          en die kind in die middel vasgevang word. Mense word ontwrig deur 'n wet
          wat op 'n stukkie papier geskryf is.

          Deur fotografiese materiaal in hierdie kunswerk te gebruik gee 'n harde
          werklikheid van dit wat in die informele nedersettings gebeur het gedurende
          die 1980's. Die kunswerk ontlok ook 'n gevoel van simpatie deur gebruik te
          maak van sagte pienk, blou en geel water kleure.

          Hierdie kunswerk is geïnspireer deur die feit dat mense verplaas is om plek te
          maak vir nuwe ontwikkeling wat tot gevolg gehad het dat die mense geen
          heenkome gehad het nie. Die swak oordeel van soldate in die beheer van
          oproerige groepe en die onmenslike behandeling van vroue en kinders het
          Bester gemotiveer om sy storie te vertel.                                               (6)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            12                         DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyne

3.2       Bespreek die kunswerk van enige TWEE Suid-Afrikaanse kunstenaars wat jy
          bestudeer het wat sosiale en/of politieke kwessies weergee. Slegs RSA
          kunstenaars. Geen ander moet aanvaar word nie.

          Kandidate moet 'n opstel skryf waarin hulle op die volgende reageer:

              •     Kunselemente
              •     Beelde gebruik
              •     Media en tegniek
              •     Styl
              •     Moontlike boodskappe /betekenisse                                          (14)
                                                                                               [20]

 Interpretasie: Analiseer ('n detail en logiese bespreking van die formele elemente
 van kuns) en evalueer ('n geleerde opinie van)
 Narratief: Storielyn

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             13                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4: KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK UIT
         LANDELIKE SUID-AFRIKA

 Suid-Afrika is ‘n baie oorvloedige en kleurvolle land in terme van kuns en vlyte en is
 gedurig besig om homself te herskep.

4.1       Kandidate moet enige TWEE kunswerke (FIGURE 4a tot 4d) kies, en die
          volgende bespreek:

              •     Patroon en kleur
          FIGUUR 4a: 'n Sirkelvormige geweefde Ilalapalm/gras mandjie met patrone.
          Die kleurvolle geometriese patrone is verkry deur die Ilalapalm te kleur met
          natuurlike kleurstowwe. Die oker kleur word verkry deur die umqandande
          vrug te gebruik, swart word verkry deur deur isiszimane wortels en pers word
          verkry deur umphekambedu blare. Die verskillende skakerings van bruin is
          verkry deur metaal blikke in water te dompel en die geroeste gekleurde water
          word gebruik om die Ilala palm se stringe te kleur. Daar is oor die 20
          natuurlike kleure beskikbaar vir die wewers. Die mandjie het bane met
          simmetriese en geometriese vorms. Die geweefde patrone vorm klein swart
          en wit vierkante wat teenaan bruin vorms geplaas is. Die mandjie se kleure is
          hoofsaaklik swart, wit en bruin/oker.
          FIGUUR 4b: Die appliek bestaan uit 'n nedersetting en 'n vrou wat mielies
          maal in 'n pot. Twee hutte in die agtergrond oorvleuel mekaar en drie
          hoenders, 'n boom en plante/blomme is uitgebeeld in die onmiddellike
          voorgrond. 'n Wolk is voorgestel regs bo. Die woorde, Ukugqula Umbila
          (stamp van mielies/koring) is geborduur diagonaal langs die boom en die dak
          van een van die hutte. Shweshe materiaal is gebruik in sommige van die
          objekte/figure. Die kunstenaar het gekies om effe-kleurige en Shweshe
          patroon materiaal in die komposisie te gebruik. Die patrone bestaan uit 'n
          herhaling van sirkels, kolle en ekliptiese-vorms. Die appliek het 'n swart
          agtergrond wat toelaat dat die helder kleure dominant word. Die figuur,
          plantegroei en huise bestaan uit helder kleure: pienk, geel, oranje, rooi en
          blou onder andere. Die kleur is arbitrêr en nie-voorstellend. Vorm is
          gestilleerd, naíef en kinderlik.
          FIGUUR 4c: Die sirkelvormige telefoondraad mandjie is multi-gekleurd (rooi,
          groen, blou, geel, turkoois, groen en swart). Die mandjie het 'n radiale
          gedraaide patroon wat 'n optiese illusie skep. Al die lyne ontmoet in die
          middel van die mandjie. Die mandjie het helder, vibrerende kleure. Dit het ‘n
          hipnotiese effek.
          FIGUUR 4d: Foto van 'n Xhosa-geïnspireerde moderne gebreide kledingstuk.
          Geometriese patrone is dominant in die mat. Die geometriese patrone is
          herhaal en maak die ontwerp in die mat en materiaal simmetries. Die mat
          bestaan uit swart, aardse bruine en sepia kleure met 'n suggestie van sagte
          blou, liggroen, en pienk in kontras met die rooi, oranje en wit.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             14                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

              •     Tegnieke
          FIGUUR 4a: Geweefde Ilalapalm, gras en kleursel. Tradisioneel is Ilalapalm
          mandjies geproduseer om Zoeloe bier in te stoor. Die mandjies is so geweef
          dat wanneer die weef nat word swel dit uit en word waterdig.
          FIGUUR 4b: 'n Appliek. Stukkies kleurvolle materiaal is op swart materiaal
          vasgestik. Dit word teen 'n muur gehang.
          FIGUUR 4c: 'n Bak/mandjie gemaak van geweefde draad.
          FIGUUR 4d: Die mat is handgeweef op 'n weefraam of met die hand. Die
          gedrukte katoen/poliëster is met 'n masjien gefabriseer. Die matte word
          gebrei deur mohair/wolte gebruik.

              • Funksie van die kunswerk

          FIGUUR 4a: Tradisioneel is hierdie houer gebruik om brou (gis) in te stoor en
          is daarom funksioneel. Die Westerse kultuur koop hierdie mandjies as 'n
          dekoratiewe ornament wat nie-funksioneel is.
          FIGUUR 4b: Die appliek kan dekoratief of funksioneel wees.
          FIGUUR 4c: Die draadmandjie kan funksioneel sowel as dekoratief (nie-
          funksioneel) wees. Hierdie mandjie kan gebruik word as 'n vrugte bak sowel
          as teen 'n muur gehang word as 'n estetiese objek.
          FIGUUR 4d: Die mat kan funksioneel wees sowel as dekoratief (nie-
          funksioneel). Die mat kan gebruik word as 'n slaapmat of teen 'n muur
          gehang word as 'n estetiese objek. Die gedrukte materiaal is gebruik om
          klere of dekens te maak. Die materiaal is dikwels nie verwerk tot 'n drabare
          kledingstuk nie maar net so gebruik.                                                 (8)

4.2       Kandidate moet TWEE kunswerke bespreek deur verskillende vlyt-
          kunstenaars en/of spirituele kunstenaars wie geïnspireer is deur hulle kultuur
          en verbeelding.

          Hulle kan sommige van die volgende riglyne gebruik in hulle opstel:

              •     Invloede en inspirasie
              •     Kunselemente
              •     Gebruik van materiaal en tegnieke
              •     Funksie en/of boodskap                                                     (12)
                                                                                               [20]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           15                            DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

VRAAG 5: MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE KONTEMPORÊRE
         EN POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA

Kaapstad-gebore kunstenaar Haroon Gunn-Salie, het ‘n installasie van 17 figure
geskep deur gemengde media te gebruik. Dit het ‘n gepaardgaande klankbaan, wat
hy Songs for Sabotage (Liedere van Sabotasie) getitel het. Die figure verteenwoordig
die die stakende mynwerkers wat deur die polisie geskiet is tydens die eerste
geweldadige skermutseling by die Lonmin myn in Marikana op 16 Augustus 2012.
Hulle het begin om Senzenia te sing net voordat die skietery begin het.
Die Poolse kunstenaar, Magdalena Abakanowicz, het ‘n installasie van 106
driemeterhoë ’liggame’ geskep wat die gruwels gedurende die Tweede Wêreld
oorlog uitbeeld. Deur hulle in ‘n publieke ruimte te plaas, skep dit interaksie met
gewone mense.

5.1     Kandidate moet FIGURE 5a en 5b bespreek deur die volgende te antwoord:

        Kandidate sal punte verwerf deur verskille en ooreenkomste te bespreek.

        Die lewensgrootte figure in (5a) is groter as die lewnsgrootte figure in Figuur 5b.
        Die kyker wat tussen die beeldhouwerke beweeg, veroorsaak in beide installasies
        ‘n ongemaklike reaititeit by die kyker.
        FIGUUR 5b: 106 – Sg Seagorgium is atomiese nommer 106 vernoem na Glenn
        T Seaborg, ‘n sintetise element, geskep in ‘n laboratorium en nie in die natuur
        gevind word nie. Die nommer (17) is simbolies vir insig, self-dissipline, sterkte,
        vergelyking, wysheid en die drang navrede enliefde vir die mensdom.

        •   Waarom dink jy het die kunstenaar besluit om onvoltooide figure te
            skep?

        FIGUUR 5a: Mense wat in groot getalle op die myne werk het hulle identiteit
        verloor aangesien hulle beskou word as 'n werkende eenheid. Die rede vir die
        uitlaat van die hande kan die kwesbaarheid van die mans beklemtoon, waar hulle
        gehurk in 'n weerlose posisie sit. Die kunstenaar het die geeste vasgevang van
        die slagoffers van die Marikana Slagting. Koplose/ gesiglose figure word
        behandel sonder waarde en identiteit.
        FIGUUR 5b:
        Die figure is dopagtige negatiewe van die menslike vorm. Gedurende WOII
        het mense daagliks in vrees en wantroue geleef. Hulle het lewendige
        organismes geword met geen hoop of toekoms, probeer om van dag tot dag
        te oorleef. Hulle het fragmente van die samelewing geword. Hulle dink nie vir
        hulleself nie en hulle hande is afwesig aangesien hulle niks kan doen aan
        hulle verknorsing nie.

        •   Waarom het die kunstenaar besluit om figure te herhaal in beide
            installasies?

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           16                           DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

        FIGUUR 5a: Deur die koplose figure te herhaal, beklemtoon Haroon Gunn-Salie
        die groot groep mense wat oortuigend vas gestaan het om te veg vir dieselfde
        voordele. Die herhaling versterk die boodskap van hierdie hartseer slagting.
        Mense groepeer saam in 'n tyd van onsekerheid.
        FIGUUR 5b: Die installasie bestaan uit lang menslike torso's. Sommige lyk
        asof hulle loop, terwyl ander vasgeanker is op een plek. Die herhaling skep
        beweging en dit voel asof die kyker saam met hulle beweeg.

        •   Hoe sal jy die styl van die figure beskryf en die impak wat dit op die
            kykers het?

        FIGUUR 5a: 'n Surrealistiese uitbeelding van mans wat op hulle hurke sit. Die
        klerdrag is realisties maar deur die hande en koppe weg te laat het dit 'n
        nagmerrie tot gevolg.

        FIGUUR 5b: 'n Ekspressionistiese uitbeelding van hol torsos word bewys deur
        die vereenvoudiging en verwringing van die figure. Hulle het leë doppe geword
        met geen identiteit of om vir hulleself te dink nie. Slegs hulle bene en voete is
        funksioneel en is die enigste menslike realistiese kenmerk.

            •   Dink jy dat die kunstenaars suksesvol was met die oordra van hulle
                boodskap? Gee redes vir jou antwoord

        FIGUUR 5a: Ja, die kunstenaar het 'n suksesvolle boodskap oorgedra. Hulle
        verteenwoordig die stakende mynwerkers wat deur die polisie geskiet is
        gedurende die eerste gewelddadige skermutseling by die Lonmin myn in
        Marikana in die Noordwes provinsie op 16 Augustus 2012. Gunn-Salie se werk is
        'n duidelike, lewensgrootte herinnering aan mense oral, dat dit nie saak maak wie
        in beheer is nie, die mense nooit vergeet mag word nie. Deur die lied, Senzenina,
        in die installasie te gebruik, impliseer hy dat hy ontmoedig en teleurgesteld is in
        die     nuwe      demokrasie.     Dit    word     beskou     as    'n    lied   van
        sabotasie/weerloosheid/verlorenheid. Die lied beteken “Wat het ons gedoen”.
        Die klankbaan het geweerskote in die agtergrond. Die die sterk realitiet van die
        klere en skoene is voorstellend van regte mense.
        FIGUUR 5b: Agora beteken publieke plekke wat voorstel dat mense die
        oortreder in die publiek ontmoet. Die kunstenaar was ook suksesvol in die oordra
        van 'n sterk boodskap. Agora beteken die samekoms van mense, wat impliseer
        dat mense saamdrom gedurende 'n tyd van onsekerheid. Hierdie torso's beweeg
        in verskillende rigtings terwyl ander geanker is op dieselfde plek asof hulle mense
        sonder doel of rigting is.                                                          (7)
5.2     Argumenteer watter werk is meer suksesvol in die oordra van hulle boodskap?
        Kandidate moet redes gee vir hulle antwoord. Geen punt sal toegeken word om
        net FIGUUR A OF B te antwoord nie. Die antwoord moet gerugsteun word deur 'n
        geldige argument. Oop-einde vrae laat die kandidaat toe om ‘n verskeidenheid
        inligitng te gee op voorwaardedatdie inligitngafleibaar is ennieherhaalwordnie. (3)

5.3     Kandidate moet enige TWEE multimedia en/of nuwe media kunswerke analiseer.

        Kandidate kan twee kunswerke bespreek van dieselfde kunstenaar sowel as (10)
        internasionale media                                                    [20]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           17                             DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6: DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA NÁ 1994

 Ons dra almal maskers wat deel geword het van ons identiteit

Maskers het 'n lang geskiedenis van beide seremoniële en praktiese doeleindes. 'n
Masker vermom 'n mens se identiteit om 'n nuwe persoonlikheid of rol aan te neem.

Kandidate moet interpreteer hoe die masker identiteit versteek in FIGUUR 6a (stil foto
van 'n opvoeringstuk) deur na die volgende te verwys:
   •   Komposisie
       In FIGUUR 6a word vyf menslike figure uitgebeeld wat na die kyker kyk. Hulle
       staan regop met hulle hande langs hulle lyf. Die middelste figuur is effens meer
       vorentoe geplaas as die ander vier figure. Simmetriese komposisie. Kontras
       tussen eenvoudige en getekstureerde (Luiperd motief) kleredrag.
   •   Agtergrond/plasing:
       Daar is beelde van tradisionele vroulike figure wat bo-oor die herhalingspatroon
       geplaas is.
   •   Verwantskap/skakel tot identiteite
       In FIGUUR 6a plaas die kunstenaar vier Afrika gemaskerde figure agter 'n figuur
       geklee in 'n Westerse tier-bedrukte pak klere teen die agtergrond met Afrika-
       patrone en -versierings.
   •   Kostuums/kleur
       In FIGURE 6a dra die vier figure wit klere en maskers – hulle mag gesien word
       as mense sonder individuele identiteit en almal dieselfde is of om geneutraliseerd
       te wees of geïgnoreer te wees. Die wit klere die stel voor en simboliseer wat na ‘n
       kerk toe gedra word.(reinheid). Hulle gee voor om puristies agter hulle masker te
       wees terwyl hulle ware Afrika identiteit agter hulle na hulle kyk. Die figuur in die
       voorgrond is geklee in Afrika drukwerk wat kontrasteer teen die figure agter haar.
       Die donker herhalingspatroon teen die muur is verwant aan die kostuum van die
       hooffiguur. Haar klere het spatsels bloue en sepia/bruine wat in die agtergrond se
       patroon, direk bo-kant haar kop, invloei wat haar superioriteit beklemtoon.
   •   Moontlike boodskap/betekenis
FIGUUR 6a: Hy het 'n unieke visuele styl geskep wat populêre kulture kombineer met
bitsige satiriese kritiek van die kontinent se post-koloniale leierskap en politieke
agendas. Hy plaas verskillende aspekte van ons geskiedenis in een oomblik in tyd.
Mense is vasgevang tusen Afrika en Westerse geloof en tog kom voor as rigiede
Christene. Die kontras tussen die middelste en ander figure stel vvor die konflik tussen
tradisionele geloofsisteme en moderne Afrikanisme wat altwee deel is van jong Afrikane
se identiteit.
   •   Kandidate moet TWEE Post- 1994 Suid-Afrikaanse kunswerke bespreek wat 'n
       spesifieke identiteit versteek of blootstel.                             [20]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                             18                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 7: GESLAGSKWESSIES: MANLIKHEID EN VROULIKHEID

 Geslagsrolle wat gedefinieër word deur die samelewing word bevraagteken deur die
 Meksikaanse kunstenaars Fabián Cháirez en La Suerte.

7.1      Kandidate moet hulle opinies gee oor watter FIGUUR hulle oorweeg om
         tipiese voorstellings van manlikheid en vroulikheid te wees? Hulle moet hulle
         opinie ondersteun deur die TWEE kunswerke te bespreek. Hulle mag verwys
         na die volgende:

         Moontlike beweegredes

         FIGUUR 7a: Deur die figuur teen 'n muur in 'n spesifieke agtergrond te plaas,
         maak die boodskap meer kragtig en bereik meer kykers. Die kunstenaar het
         gekies om die die vroulike figuur teen die muur voor te stel om mense bewus
         te maak dat nie nodig is vir alle vroue om mooi te wees en die perfekte
         liggaamsverhoudings, soos gesien kan word in die media, te hê nie. Die beeld
         kan haar manier wees om die stereotipering van die vroulike liggaam te
         weerlê.

         Nasieners kan enige ondersteunde antwoorde aanvaar

         FIGUUR 7b: Die kunstenaar beeld die leunende figuur uit in 'n sensuele
         houding. Hierdie is nie die manlike voorstelling nie, in plaas daarvan is die
         figuur teer, weerloos en nogal vroulik uitgebeeld. Fabián poog om manlikheid
         te herdefinieer deur sy skildery deur mans uit te beeld as vroulike wesens , hy
         bevraagteken die giftige geslagsrolle wat diep ingegroef is in die samelewing
         en smeek die kyker om hulle persepsies uit te daag. Sy werk funksioneer as
         'n kragtige kommentaar.
         .
         Nasieners kan enige ondersteunde antwoorde aanvaar

             •      Uitbeelding van die figure

         FIGUUR 7a: 'n Vroulike figuur, geklee in rooi-pers swemdrag, is 'n
         muurskildery, teen 'n vervalle muur van 'n ou gebou. Die muur vorm die
         agtergrond. 'n Simbool van 'n vis en die kunstenaar se handtekening is
         aangebring net onderkant die figuur. Die figuur is frontaal en kom voor asof
         sy val met haar hande en voete wat gebuig is in 'n ongemaklike posisie. Die
         arms is bo-kant haar kop gelig. Die houding van die figuur vul die spasie
         suksesvol. Dis ‘n liggaam is uitgesprei en sonder grasie en nie tipies van ‘n
         vrou nie. Dit is meeer sosiaal aanvaarbaar vir ‘n vrou om haar liggaam toe te
         hou. Lyne om die bene, arms, gesig en nek kan los vlees aandui. Die
         kunstenaar beklemtoon die konsep van vlees tot die uiterste deur definitiewe
         vloeiende lyne te gebruik wat die voue van die liggaam voorstel wat dalk haar
         manier is om die stereotipering van die vroulike liggaam te ontken. Die figuur
         het ‘n derde oog. Dit leen aan die figuur ‘n esoteriese of spirituele
         bewuswording.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                            19                           DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyne

         FIGUUR 7b: Die figuur is voorgestel op 'n teatrale manier en kom voor asof
         hy slaap. 'n Naak manlike figuur lê slapende op 'n pienk sy lap/drapeersel.
         Die pienk laken is versier met wit liniêre geblomde patrone wat soos
         borduurwerk lyk. Groot pienk rose bedek die laer deel van die liggaam en
         gedeeltes van die kop. Die voorgrond is bedek met doringagtige kaktus plante
         wat kontrasteer met die sagte vroulike beelde. Twee klein voëltjies (Kolibrie)
         hang oor die figuur asof hulle suiker of heuning soek. Die agtergrond word
         gedomineer deur 'n blou nag-hemelruim, gevul met klein wit sterretjies

             •      Kleur

         FIGUUR 7a: Die figuur se rooi/pers swembroek (kostuum) en hare
         kontrasteer teen die wit muur. Die ledemate is in 'n ligte vlees tint geverf wat
         die depressiewe omgewing verhelder.
         FIGUUR 7b: Die vroulike kersierooi ('cerise') pienk, sy-drapeersel, kontrasteer
         met die blou van die nag-hemel. Die wit kleure in die voëls, sterre en
         borduurwerk versag die helder kleure van die lug en drapeersel. Die
         groen/bruin kaktus komplimenteer en kontrasteer die gladde drapering.

             •      Styl en tegniek

         FIGUUR 7a: Die figuur is verwronge en gestileerd, 'n styl baie keer gebruik in
         muurskildering. Die eenvoudige, vloeiende lyne skep die voue van die vlees
         van die liggaam. Hierdie tegniek het 'n naïewe benadering tot gevolg. Die
         figuur kom komies en spitsvondig voor.
         FIGUUR 7b: Die skildery is naturalisties met geen sigbare kwashale, skep 'n
         amper fotografiese afbeelding. Die ‘Starry Night’ agtergrond skep ‘n                   (8)
         droomagtige surrealistiese gevoel. Die katus plante simboliseer die risikos
         wat geneem word wanneer ware self/gevoelens gevolg word in die
         dominerende manlike wêreld. Daar is ‘n kombinasie van die 18e eeu se
         naturalisme deur die baie egalige kwashale en moderne surrealisme.

7.2      Kandidate moet TWEE kunswerke van verskillende kunstenaars wat hulle
         bestudeer het bespreek, wat kommentaar lewer oor geslagskwessies.                      (12)
                                                                                                [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                          20                           DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

VRAAG 8:             ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA

 Patricia Piyani se gebrek aan opleiding het haar geïnspireer om ‘n geleentheid te
 skep vir ordentlike opleiding vir die kinders in haar gemeenskap. Sy het die
 Silindokuhle Pre-school in Port Elizabeth gestig wat gekonstrueer is uit herwonne en
 teruggewonne materiale. Dit is deur die gemeenskap gebou, met lokale materiale
 soos hardebordhouers, wynbottels, houtpalette, skaatsplanke en geriffelde plastiese
 velle, en verwerf ‘n SAIA toekeniing vir innoverende geboue, vir volhoubare
 argitektuur.

Gegewe inligting: Volhoubaarheid in argitektuur verminder die negatiewe impak van
geboue op die omgewing deur die doeltreffendheid en matigheid in die gebruik van
materiaal, energie en ontwikkelingsruimte en die ekosisteem.

8.1      Kandidate moet staaf waarom die SAIA toekenning vir innoverende geboue
         vir volhoubare argitektuur toegeken is aan die Silindokuhle Pre-school.

          •    Gebruik van materiale

          Die hergebruik van bestaande strukture motiveer mense om weggooi
          materiale te herwin/terugwin. Op die lang duur, sal dit 'n impak op die
          omgewing hê soos wat minder afval onder die grond en in die oseane
          beland. Afval kan baie keer opgegradeer word om 'n nuwe funksie te hê.
          Plastiese en glas bottels is maklik verkrygbaar aangesien hierdie die meeste
          gevonde materiale op die ashope is. Hout palette wat gebruik word om swaar
          toerusting te vervoer word baie keer weggegooi deur maatskappye maar kan
          nog steeds gebruik word as 'n funksionele bou- materiaal. Plastiese- en glas
          bottels kan gevul word met enige opgetelde objekte soos papier, plastiese
          sakke, stukkies gebreekte materiale en sand. Hierdie word gebruik as bou
          blokke/bakstene.

          •    Volhoubaarheid

         Deur verskillende gekleurde glasbottels te gebruik, laat dit lig toe in die
         gebou. Die verskillende kleure skep kreatiewe gereflekteerde patrone van lig
         binne in die gebou. Die bottels word gebruik as 'n plaasvervanging vir
         vensters. Herwonne glas en plasties is sterk en duursaam wat nie gereelde
         onderhoud vereis nie. 'n Gebou soos hierdie kan uiterste temperature
         weerstaan.

          •    Funksionaliteit

         Die gebou funksioneer goed as 'n voor-skool aangesien kinders 'n warm en
         veilige plek nodig het om met aanvangsonderrig te begin. Dit is bereik deur
         die gebruik van materiale soos glasbottels en 'n geriffelde plastiese dak. Dit
         laat daglig deur en die houtstrukture en teruggewinde materiale is warm,
         waterdig en volhoubaar. Teruggewonne plastiese kratte funksioneer as
         blombeddings en groentetuine, wat voedsel kan voorsien vir die kinders.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V1                           21                          DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

          •    Ontwerp

          Dit is 'n Post-modernistiese gebou wat bestaan uit 'n kreatiewe dak wat 'n
          illusie van beweging by die kyker skep. Dit is 'n oop-plan ontwerp met 'n
          klomp sigbare houtpalette en glaspanele. Houtrame en houtpale is nie net
          dekoratief nie maar ook funksioneel aangesien dit die struktuur van die mure
          en die dak ondersteun. Die helling van die geriffelde plastiese dak sorg vir
          die opgaar van reënwater wat weer in die vrugte- en groentetuine, asook op
          die grasperk gebruik word.

          •    Bou innovering/s

          Die ontwerp van die gebou kan dien as die oplossing van die
          behuisingsprobleem in Suid-Afrika. Die bekostigbare plan kan opgerig word
          deur die gemeenskap. 'n Ontwerp soos hierdie kan in stand gehou word teen
          'n lae koste aangesien materiale maklik vervang kan word. Hierdie
          innoverende gebou sal mense onderrig in die moontlikhede van die gebruik
          van herwonne- en teruggewonne materiale.                                          (8)

8.2      Kandidate moet TWEE Suid-Afrikaanse argitektoniese geboue/strukture wat
         hulle bestudeer het analiseer, deur die volgende te bespreek:
         Enige periode/geboue kan bespreek word.

                •    Invloede
                •    Innoverende ontwerp
                •    Boumateriale en konstruksiemetodes
                •    Volhoubaarheid
                •    Impak op die omgewing
                •    Funksionaliteit                                                        (12)
                                                                                            [20]

                                                                            TOTAAL:         100

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Visual Arts P1 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2019-memo-eng/3a9fe7a1-d953-4484-9926-c85d0e9d1fec) — Visual Arts · Memo · 2019 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2019 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2019-eng/535af4f5-be40-406d-b99e-77f88980a499) — Visual Arts · QP · 2019 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2019 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2019-afr/502d9c13-bde6-44b5-990d-82f85a241723) — Visual Arts · QP · 2019 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2020-memo-afr/9ab64cab-f381-4897-92e5-9e5f0c5afd1b) — Visual Arts · Memo · 2020 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2018 FINAL Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2018-final-memo-eng/f8b23e8c-b990-4025-a958-051e75d2a57b) — Visual Arts · Memo · 2018 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2018 FINAL Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2018-final-memo-afr/683479bf-b33a-4721-ad54-c96efd0e1cb0) — Visual Arts · Memo · 2018 · Afr

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2025-eng/3d5cbc49-cf9a-44ea-9525-64a46827a9df) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/89964ed8-7d6d-410c-9e9f-88a3a9064c03) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/a74e4f3f-9b54-4c1d-8d17-73e4bdfb696a) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2/ed0a07a1-f314-4407-a563-8c71e5b0d1a3) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-eng/4c1ae77c-1e3b-486b-adca-8c3be8f50794) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
