# Visual Arts Grade 12 P1 November 2024 NSC Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Visual Arts Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC (Afrikaans), 22 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-mg-afr-doc/dd7e77f5-91ba-490a-aa37-bcb0a32e0024
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 P1 November 2024 NSC Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-mg-afr-doc/dd7e77f5-91ba-490a-aa37-bcb0a32e0024)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NASIONALE
                             SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                               VISUELE KUNSTE V1

                                  NOVEMBER 2024

                                  NASIENRIGLYNE

PUNTE: 100

                     Hierdie nasienriglyne bestaan uit 22 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 2

Visuele Kunste/V1                             2                           DBE/November 2024
                                      NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING

Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat met die nasien begin word:
1.        Hierdie nasienriglyne bestaan uit AGT antwoorde. Kandidate moes enige VYF
          vrae vir 'n totaal van 100 punte beantwoord.
2.          Dit is BAIE BELANGRIK dat toegewings gemaak word aan kandidate in baie
            gevalle:
            • Kandidate moet krediet ontvang vir hul eie menings en idees in hul antwoorde
                waar van toepassing. Geen negatiewe nasien nie.
            • Die is belangrik dat argumente en stellings beredeneer/gemotiveer/ gestaaf en
                gekwalifiseer is deur verysing na bronne/kunswerke.
            • Krediet moet aan laterale denke gegee word.
3.          Vrae en onderafdelings van vrae moet duidelik en korrek genommer wees.
            Kolpunte ('Bullets') dien as riglyne om kandidate te help om hul antwoorde te
            struktureer.

4.          Inligting en kunswerke wat in een antwoord bespreek is, mag nie krediet kry as dit
            in ander antwoorde herhaal word nie, maar kruisverwysings tussen kunswerke is
            toelaatbaar.

5.          Waar van toepassing, moet kandidate die naam van die kunstenaar en titel van
            elke kunswerk voorsien vir elke kunswerk genoem. Slegs EEN punt word vir die
            korrekte kunstenaar en titel van die werk toegeken. EEN punt moet afgetrek word
            as daar geen vergelyking gemaak is nie in 'n vraag wat kandidate versoek om
            te vergelyk.

6.          Kandidate kan beide twee- en driedimensionele kunswerke in enige antwoord
            bespreek, waar van toepassing.

7.          Onthou dat baie kandidate sal hierdie voorbeelde bespreek alhoewel hulle dit
            nog nooit gesien het nie. Nasieners kan daarom nie feitelike, akademiese
            inligting verwag nie. Kandidate kan uit hul eie ervarings, kulture en
            interpretasies van die kunswerke put, binne die konteks van die vraag.
            Daarom moet kandidate krediet kry vir hulle eie menings en idees waar van
            toepassing. Nasieners moet onbevooroordeeld en buigsaam in die
            nasienproses wees.
ALGEMENE INLIGTING VIR NASIENERS
Hierdie nasienriglyne dien as ŉ riglyn vir nasieners asook ŉ onderrigmiddel. Daarom is die
nasienriglyne vir sekere vrae in groter diepte behandel sodat die materiaal as
onderrigmiddel gebruik kan word.
LET WEL: Nasieners word aangemoedig om kandidate te beloon vir wat hulle weet,
eerder as om hulle te straf vir wat hulle nie weet nie.
•    Alhoewel die inligting vir die vrae in puntvorm gegee word, moet kandidate
     opstel/paragraaf formaat gebruik om hulle inligting in ŉ holistiese wyse te bespreek.
•    Kandidate moet VOLSINNE gebruik om paragrawe te konstrueer. Antwoorde wat
     puntsgewys geskryf is, kan nie volpunte kry nie. Volpunte kan nie toegeken word as
     die titel of kunstenaar inkorrek is nie
•    Nasieners moet na die KABV-dokument vir Visuele Kunste, bladsy 45, verwys vir 'n
     riglyn om die prestasievlakke te assesseer.
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Visuele Kunste/V1                                    3                               DBE/November 2024
                                                    NSS

Assessering van kandidate se vermoë om voorbeelde van visuele kultuur te
ontleed en daarop te reageer

  PRESTASIE-
                                      ONDERWERP 3: VISUELE KULTUUR-STUDIES
     KODE
        7           •   Toon uitstekende vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Uitstekend           politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    80–100%         •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon uitstekend ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van
                        kuns.
                    •   Toon buitengewone insig en begrip en gebruik uiteenlopende benaderings.
       6            •   Toon 'n goed ontwikkelde vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele,
 Verdienstelik          sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
   70–79%               lewer.
                    •   Toon uitstekende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon hoogs ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon uitstekende insig en begrip.
       5            •   Toon aansienlike vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Aansienlik           politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    60–69%          •   Toon aansienlike vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon goed ontwikkelde skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon 'n goeie vlak van insig en begrip.
       4            •   Toon gemiddelde vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Gemiddeld            politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    50–59%          •   Toon gemiddelde vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon bedrewe skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon 'n redelik goeie vlak van insig en begrip.
       3            •   Toon bevredigende vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
  Bevredigend           politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    40–49%          •   Toon bevredigende vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon bevredigende skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon 'n bevredigende vlak van insig en begrip.
       2            •   Toon slegs 'n basiese vermoë om kunswerke in verhouding tot hul kulturele, sosiale,
   Elementêr            politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te lewer.
    30–39%          •   Toon beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-terminologie.
                    •   Toon basiese skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon 'n elementêre vlak van insig en begrip.
       1            •   Toon 'n geringe of geen vermoë nie om kunswerke in verhouding tot hul kulturele,
 Nie behaal nie         sosiale, politiese en historiese kontekste te analiseer en daarop kommentaar te
     0–29%              lewer.
                    •   Toon uiters beperkte vermoë in die gebruik van gepaste Visuele Kunste-
                        terminologie.
                    •   Toon beperkte skryf- en navorsingsvaardighede in die studie van kuns.
                    •   Toon min of geen begrip of insig nie.

Kopiereg voorbehou                                                                      Blaai om asseblief

### Page 4

Visuele Kunste/V1                        4                         DBE/November 2024
                                        NSS

NASIENERS MAG SLEGS DIE EERSTE VYF VRAE NASIEN EN AS 'N KANDIDAAT
MEER AS DIE VEREISTE AANTAL VRAE GEDOEN HET SAL SLEGS DIE EERSTE
VYF GEKREDITEER WORD. KANDIDATE MOET ENIGE VYF VRAE BEANTWOORD
IN ENIGE VOLGORDE.

KANDIDATE MOET ENIGE VYF VRAE BEANTWOORD.

Die volgende puntetoekenning moet nagekom word wanneer slegs EEN
kunswerk/kunstenaar bespreek is in plaas van twee.

6 punte     (maks 3)
8 punte     (maks 5)
10 punte    (maks 6)
12 punte    (maks 7)
14 punte    (maks 8)
20 punte    (maks 12)

As gevolg van die kleurverskille van die vraestelle van verskillende provinsies,
moet die provinsies die nasienersriglyne vir interpretasie aanpas.

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 5

Visuele Kunste/V1                           5                          DBE/November 2024
                                           NSS

VRAAG 1: DIE STEM VAN OPKOMENDE KUNSTENAARS

      KUNSWERKE BEELD DIKWELS BELANGRIKE GEBEURE IN KUNSTENAARS SE
                               LEWENS UIT

Gustave Courbet (FIGUUR 1a), 'n Franse skilder wat die Realisme-beweging gelei het, het
gebeure uit die werklike lewe en eerlike uitbeeldings van die alledaagse lewe in die 19 de eeu
geskilder.
George Pemba (FIGUUR 1b) het die alledaagse lewe van sy gemeenskap in Suid-Afrika
vasgevang en verdien met reg om die 'skilder van die mense' genoem te word.

FIGUUR 1a: Gustave Courbet, A Burial at Ornans ('n Begrafnis by Ornans), olieverf op doek,
1849–1850.
FIGUUR 1b: George Pemba, The Funeral (Die Begrafnis), olie op bord, 1980.
1.1      Courbet en Pemba wys die realiteit van begrafnistonele in hul skilderye.
         Kandidate moet bespreek hoe die kunstenaars die emosie van die geleentheid
         oorgedra het deur die volgende riglyne te gebruik:
         •   Uitbeelding van die mense en hulle omgewings

         FIGUUR 1a: Die kunstenaar beeld 'n groot groep mense uit wat rondom 'n graf
         saamdrom en wat plaasvind in 'n verlate landskap. Die priester is besig om te
         preek en hy is omring met altaarseuns en kerk hooggeplaastes. Mans en vroue
         wat die begrafnis bywoon is geklee in formele kleredrag om hul respek te
         betoon aan die oorledene. Die mense lyk emosieloos en onbetrokke asof hulle
         min aandag skenk aan die preek. Ons sien nie enige ooglopende tekens van
         emosie in die mense nie. In die voorgrond is daar 'n wit hond en twee mans,
         wat minder formeel aangetrek is. 'n Begrafnis vind plaas in 'n veld/landskap.
         Daar is gebare wat emosie aandui by die dames wat hul trane afvee. Meer
         mense woon die begrafnis van FIGUUR 1a by, wat moontlik dui op die
         begrafnis van 'n ryk of gewilde persoon.

         FIGUUR 1b: Die kunstenaar beeld 'n klein groep van ses mense uit wat
         rondom 'n kis byeenkom. Die priester aan die regterkant is besig om 'n preek te
         lewer aan die mense wat lyk asof hulle familielede of nabye gemeenskapslede
         is. Pemba vang die emosie van die toneel vas deur die vroue wat lyk asof hulle
         mekaar ondersteun in hulle verdriet. Die ouer man staan met sy hande gevou
         en vertoon sy emosie in 'n teruggetrokke en gelate manier. Sy skilderye bewys
         sy empatie met die lyding van sy onderwerpe terwyl hy ook hulle stille krag en
         deursettingsvermoë vertoon. Huise is duidelik sigbaar naby aan die figuur, wat
         aandui dat die seremonie binne 'n gemeenskap plaasvind.

         •   Gebruik van kleur

         FIGUUR 1a: Die groot groep mense wat in swart geklee is oorheers die
         komposisie, wat klem lê op die getal mense wat hulle rou betoon. Die
         omringende landskap en lug is uitgebeeld in 'n dowwe grys, wat tesame met
         die versadigde kleur van die figuur bydra tot die somber en depressiewe gevoel
         van die geleentheid. Die wit en rooi kleredrag van die figuur aan die linkerkant
         en die wit hond aan die regterkant skep kontras met die donkerte.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 6

Visuele Kunste/V1                            6                          DBE/November 2024
                                            NSS

         FIGUUR 1b: Die mense wat die begrafnis bywoon is geklee in tradisionele
         swart en wit klere en die priester dra sy tradisionele wit mantel. Die somber
         kleure van hulle kleredrag kontrasteer met die warm okergeel van die kis, die
         helder groen gras en die blou lug. Daar is gedeeltes met rooipers in die een
         vrou se rok asook in die dakke van die veraf huise, wat komplementêr is tot die
         okergeel kleure. Die algehele kleurgebruik is skerp en versadig ten spyte van
         die gedempte atmosfeer wat uitgebeeld word deur die figuur.

         •   Wat is die fokuspunt? Gee redes vir jou antwoord.

         FIGUUR 1a: Die groep mense drom saam om 'n soliede band van donkerte te
         skep, wat verbreek word deur die wit figuur op die linkerkant. Die gat van die
         graf is sigbaar in die middel van die voorgrond en lyk dus soos die fokuspunt
         omdat die figuur in die voorgrond daarna kyk. [Die fokuspunt kan verskil
         volgens die kandidaat se interpretasie indien dit gestaaf word.]

         FIGUUR 1b: Pemba wys 'n nabyaansig en intieme blik op die mense wat
         rondom die diagonale kis staan, en dit veroorsaak dat die kis fokuspunt van die
         komposisie raak. [Die fokuspunt kan verskil volgens die kandidaat se
         interpretasie indien dit gestaaf word.]
                                                                                                (8)
1.2      Kandidate moet 'n analise maak van TWEE Suid-Afrikaanse kunswerke wat
         gebeure van die kunstenaar se daaglikse lewe uitbeeld (EEN kunswerk per
         kunstenaar).

         Hulle behoort die volgende te gebruik as riglyne vir hulle antwoord.

         •   Beskrywing van die kunswerke en die gebeurtenisse wat uitgebeeld is
         •   Kleur
         •   Fatsoen/vorm
         •   Ruimte en perspektief (oogpunt)
         •   Betekenis/boodskap                                                                 (12)
                                                                                                [20]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 7

Visuele Kunste/V1                            7                          DBE/November 2024
                                            NSS

VRAAG 2:       SUID-AFRIKAANSE KUNSTENAARS BEÏNVLOED DEUR AFRIKA
               EN/OF INHEEMSE KUNSVORMS

 Die Sapo-masker (FIGUUR 2a) is gebruik om die identiteite van die dansers te vermom
 sodat hulle tydens seremoniële rituele met die geestelike/spirituele wêreld kon verbind.

 Cyrus Kabiru (FIGUUR 2b) en Romuald Hazoumè (FIGUUR 2c) het kunswerke geskep
 wat soos maskers lyk.

FIGUUR 2a: Sapo-kunstenaar, Sapo Mask (Sapo-masker), hout, metaal, kauriskulp,
kaolien, dieretande, bok- en duikerhoring, wildevarkslagtande, plantvesels, tekstiele,
modder, keramiek, c. 20 ste eeu.
FIGUUR 2b: Cyrus Kabiru, Macho Nne 09 (Caribbean Peacock) (Karibiese Pou) ,
pigmentink op HP-premium-satynfotopapier, 2014.
FIGUUR 2c: Romuald Hazoumè, Algoma, plastiek en raffia, petrolkan, 2018.

2.1       Kandidate moet wys hoe tradisionele maskers soos FIGUUR 2a inspirasie
          verskaf vir kontemporêre kunswerke soos in FIGUUR 2b en 2c.
          Hulle moet die volgende riglyne bespreek:

          •   Vereenvoudiging en verwringing in FIGUUR 2b en 2c

          Die oë van die masker in FIGUUR 2b is vergroot en amandelvormig en dit is
          soortgelyk is aan die vereenvoudiging en verwringing in FIGUUR 2a . Die
          geronde basis van die kalbasse vorm die masker wat die oë bedek soortgelyk
          aan sonbrille. Die stele van die kalbasse kan verband hou met die skerp horings
          wat in FIGUUR 2a sigbaar is.

          FIGUUR 2c wys 'n masker wat die hele gesig van die persoon wat dit dra sal
          versteek soos in FIGUUR 2a . Die algehele vorm van die gesig is reghoekig
          omdat dit die vorm van 'n petrolkan is. Die kyker kan die visuele beeld van die
          oë en die neus in die petrolkan interpreteer alhoewel dit die oorspronklike vorm
          van die kan is. Die handvatsel van die petrolkan skep die vorm van 'n lang neus
          wat soortgelyk is aan die uitstaande neus in FIGUUR 2a. Die opening van die
          oordrewe vorm van die mond in FIGUUR 2a is soortgelyk aan die
          vereenvoudigde oop mond in FIGUUR 2b.

          •   Tekstuur en herhaling in FIGUUR 2b en 2c

          FIGUUR 2b lyk asof die masker twee kalbasse is wat gekombineer is met
          herhalende uitsteeksels wat aan die basis van die kalbasse voorkom. Die
          speldvorms wat uitsteek rondom die basis van die kalbasse skep tekstuur en
          ritme. Daar is 'n herhalende patroon wat geskep word met die wit kolletjies wat
          die vorm van die oog beklemtoon. Die herhaling wat gesien word in FIGUUR 2b
          is verwant aan die herhalende patroon wat gesien word in die kauriskulpe in die
          hooftooisel en die vingeragtige vorms wat rondom die masker is.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 8

Visuele Kunste/V1                            8                          DBE/November 2024
                                            NSS

          In FIGUUR 2c is die gelaatstrekke van die masker glad as gevolg van die
          plastiektekstuur van die petrolkan. Die verweerde tekstuur van die petrolkan in
          FIGUUR 2c is soortgelyk aan die hout masker in FIGUUR 2a . Die raffia hare
          kontrasteer met die gladheid van die gesig. Die hare kom voor asof dit naby aan
          die haarlyn is en skep 'n herhalende patroon. Die stringe raffia skep 'n
          herhalende patroon.

          •   Balans in FIGUUR 2b en 2c

          FIGUUR 2b: Die vorms van die kalbasse pas bymekaar soos 'n Jin Jang-
          simbool. Dit skep balans in die masker. Daar is simmetrie in die herhaling van
          die twee oë en die uitsteeksels.

          FIGUUR 2c: Die gesig wat soos 'n masker is, is gebalanseerd as gevolg van die
          vorm van die petrolkan. Die massa hare aan die een kant van die masker skep
          'n ongebalanseerde asimmetriese effek.

          Al die maskers het gebalanseerde gelaatstrekke as gevolg van die oë aan
          weerskante van die sentrale neus.

          •   Hoe die materiaal en die funksie van FIGUUR 2b en FIGUUR 2c verskil
              van FIGUUR 2a

          In FIGUUR 2b word die geronde vorms van die kalbasse tesame met die vorms
          van die oë lyk soos die patrone binne pouvere terwyl die uitsteeksels lyk soos
          die waaieragtige vere. Die verwysing kan verbind word met die titel van die
          kunswerk. Die kalbas verwys na die tradisionele Afrika musiekinstrument en
          Kabiru het dit getransformeer tot 'n moderne sonbril wat gedra kan word.

          FIGUUR 2c: Hazoumè het 'n petrolkan getransformeer in 'n maskeragtige gesig
          in. Hy verander wat ons sien wanneer ons na 'n petrolkan kyk deur dit om te
          draai na die sykant en deur hare by te voeg, wat dit soos 'n masker laat lyk. Die
          natuurlike raffia vesels is getransformeer na hare toe.

          In al drie maskers is gevonde materiaal gebruik wat getransformeer is om
          gelaatstrekke te skep.

          In FIGUUR 2c: Hulle dien nie net as estetiese/dekoratiewe voorwerpe nie, maar
          ook as platforms vir die deel van dieper idees en sosiale kommentaar. Hare kan
          'n kroon verteenwoordig wat deur mense van hoër status in hul gemeenskap
          gedra word. Kuns ter wille van Kuns kan ook gesien word as ‘n aspek van die
          interpretasie van die kunswerk.                                                (10)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 9

Visuele Kunste/V1                             9                           DBE/November 2024
                                             NSS

2.2       Suid-Afrikaanse kunstenaars is op verskillende maniere beïnvloed deur
          Inheemse Kunsvorms. Kandidate moet TWEE Suid-Afrikaanse kunswerke wat
          hulle bestudeer het, waarin die invloed van inheemse kunsvorms gedemonstreer
          word, analiseer (EEN kunswerk per kunstenaar). Hulle behoort die volgende te
          gebruik as riglyne vir hul antwoord:

          •   Onderwerp
          •   Invloede van Afrika/inheemse kunsvorms
          •   Styl en tegniek
          •   Komposisie                                                                          (10)
                                                                                                  [20]

VRAAG 3:      SOSIO-POLITIESE KUNS, INSLUITEND WEERSTANDSKUNS VAN DIE
              1970's EN 1980's

'My tekeninge en skilderye is as 'n daad van protes gedoen; ek het probeer om die
wêreld te oortuig dat dit lelik en siek is.' – George Grosz

George Grosz was 'n belangrike kunstenaar in Duitsland nadat hulle die Eerste
Wêreldoorlog verloor het.

Daar was baie korrupsie in die regering van daardie tyd.

FIGUUR 3a: George Grosz, Eclipse of the Sun (Sonsverduistering), olieverf op doek,
1926.

Sonsverduistering/Eclipse: 'n Eklips/Verduistering vind plaas wanneer 'n hemelliggaam,
soos die maan of 'n ander planeet, in die skaduwee van 'n ander hemelliggaam
inbeweeg.

3.1       Kandidate moet bespreek hoe Grosz oor die korrupsie van sy tyd nagedink het
          in FIGUUR 3a

          Kandidate kan na die volgende verwys:

          •   Hulle interpretasie van die liggaamshoudings, plasing en kleredrag van
              die figuur rondom die tafel

          Grosz het die vier koplose figure rondom die tafel geplaas. Hulle is geklee in
          formele pakke met hul arms geplaas asof hulle passief is, bv. met hande wat
          saamgevou is. Hulle verteenwoordig burgerlike besigheidsmanne wie oorheers
          word deur die groot figuur geklee in 'n blou militêre uniform wat bo hulle
          opdoem. Hy is versier met baie medaljes wat hom as magtig en in beheer laat
          voorkom. Nog 'n burgerlike figuur met 'n swart pak en kuil, leun oor die militêre
          figuur se skouer en fluister in sy oor. Dit skep die indruk dat hy in beheer is van
          dit wat rondom die tafel gebeur en dat hy 'n invloed oor die militêre figuur het.

          •   Die simboliek van die wapens, die donkie, die koplose figuur en die
              geraamte

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Visuele Kunste/V1                            10                          DBE/November 2024
                                            NSS

          Die versameling wapens onder die arm van die figuur op die regterkant stel die
          idee van korrupsie of mag en onwettige handel in wapens en mense wat in
          geheim voordeel trek uit die oorlog. Die bloederige swaard op die tafel maak 'n
          verwysing na geweld. Dit reflekteer die geweld wat deur die onthoofde
          besigheidsmans om die tafel ervaar is, alhoewel hulle nie lyk soos slagoffers
          van geweld nie. Die verlies van hulle koppe wys eerder dat hulle breinloos is,
          dat hulle nie vir hulleself kan dink nie en dat hulle ontmagtig is. Die donkie wat
          op die tafel staan, stel die idee van domheid voor omdat dit oogklappe dra wat
          dit blind maak tot wat in die wêreld rondom dit gebeur en dit eet al die
          gemors/informasie wat aan dit gevoer word. Die donkie het nie hoewe nie en dit
          lyk daarom asof dit vassit in die situasie. Die geraamte is 'n algemene
          verwysing na mense wat doodgemaak is of stilgemaak is en wat opofferings
          gemaak het as gevolg van oorlog. Dit kan ook 'n verwysing wees na die lyding
          wat veroorsaak is deur korrupsie. Die koplose mense stel poppe (die regering)
          voor wat nie vir hulself kon dink nie, net liggame wat doen wat vir hulle gesê
          word. Die bebloede swaard, stel voor rugsteek veroorsaak deur korrupsie. Die
          mense in die tronk en geraamte: Slagoffers van korrupsie. Titel: Dinge wat
          gebeur in die donker van die verduistering van geld (sien dollarteken in die
          maan wat die son verduister). Die figuur wat vir die generaal fluister: Werklike
          mense in beheer van die weermag en regering is die geld, in hierdie geval die
          ryk wapenvervaardigers - sien die wapens onder sy arm.

          ● Hoekom Grosz 'n diagonale komposisie gebruik het

          Die diagonale lyne skep 'n gevoel van disoriëntasie en destabiliseer enige
          gevoel van stabiliteit. Dit simboliseer die onstabiliteit wat veroorsaak word deur
          'n korrupte samelewing. Die diagonale lyn skep diepte omdat die tafel wyer is
          op die voorgrond en ook voorverkorting toon in die agtergrond. Dit dui ook
          daarop dat daar afwaarts gegly word in die ondergrondse tonnels van
          korrupsie. Dit lig letterlik die boonste twee figure hoër as die ander wat hul
          status en posisie afdwing. Dit trek ook die oog in die komposisie in.

          •   Styl

          Terwyl daar tonale variasie op die figuur uitgebeeld is, kom dit voor as plat en
          nie naturalisties nie. Die torso en die elmboë van die figuur is vereenvoudig en
          hoekig. Die gesigte van die twee mans lyk oordrewe en soos karikature van
          spesifieke mense.                                                                (8)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 11

Visuele Kunste/V1                            11                         DBE/November 2024
                                            NSS

3.2       Kandidate moet 'n opstel skryf waarin hulle die kunswerke van enige TWEE
          Suid-Afrikaanse kunstenaars analiseer wie hul kuns gebruik het om te
          protesteer teen die onregverdighede in die samelewing (EEN werk per
          kunstenaar). Hulle kan die volgende gebruik as riglyne vir hul antwoord.

          •   Die sosiopolitieke kwessies wat aangepak is en hoe die kunstenaars hulle
              bekommernisse deur visuele beeldmateriaal oorgedra het.
          •    Materiale en tegnieke
          •    Formele kunselemente
          •   Skaal
                                                                                                (12)
                                                                                                [20]

VRAAG 4: KUNS, KUNSVLYT EN GEESTELIKE WERKE HOOFSAAKLIK VAN
         LANDELIKE SUID-AFRIKA

 Baie jong seuns is veewagters in die landelike areas in Suid-Afrika.

 John Muafangejo (FIGUUR 4b) dokumenteer 'n veewagter wat beeste aankeer wat hy in
 die landelike omgewing gesien het waar hy vir die meeste van sy lewe gewoon het.

 Andile Dyalvane (FIGUUR 4c en FIGUUR 4d) het gesê dat hierdie ervaring as 'n jong
 veewagter sy diepe verbintenis met die land en sy kultuur ontwikkel het.

FIGUUR 4a: Jong Kind wat Beeste Oppas , foto, datum onbekend.
FIGUUR 4b: John Muafangejo, Shepherd is Moving the Cattle to a Good Place for
Grassing (Veewagter Verskuif Beeste na Goeie Plek om te Wei) , linosnee-afdruk,
1980.
FIGUUR 4c: Andile Dyalvane, iThongo-reeks (voorouerdroomlandskap), gevuurde
klei, 2021.
 FIGUUR 4d: Andile Dyalvane wat op 'n kleistoel van die iThongo-reeks sit, foto, 2021 .

4.1       Kandidate moet bespreek hoe die visuele beelde van beeste verander is in die
          kunswerke in FIGUUR 4b en FIGUUR 4c.

          Hulle behoort die volgende te gebruik as riglyne vir hul antwoord.

          •   Vorm/Fatsoen

          Die beeste in John Muafangejo se Shepherd is Moving the Cattle to a Good
          Place for Grassing is vereenvoudig na basiese vorms. Die boggel skouers van
          die beeste is oordrewe en word herhaal in 'n konvensie: al drie beeste op die
          voorgrond aan die linkerkant lyk soortgelyk in terme van hulle vorms.
          Muafangejo het die gesigte van die beeste na voor gedraai sodat hulle in die
          kyker se rigting kyk. Die mees herkenbare aansig (soos in San-rotskuns) van
          die vorm van die bees, 'n profiel-syaansig van die liggaam, maar 'n vooraansig
          van die gesigte en horings - dit is verwronge.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 12

Visuele Kunste/V1                            12                           DBE/November 2024
                                            NSS

          In Andile Dyalvane se iThongo reeks vereenvoudig hy die vorm van 'n bul se
          liggaam om dit te transformeer na 'n sitplek. Hy behou iets van die gespierde
          kwaliteit van die bul se liggaam in die ronde rante van die sitplek. Die vorm van
          beeshorings, die mees herkenbare gedeelte van beeste, word as die rugleuning
          van hierdie sitplekke gebruik. Die ruglenings van die sitplekke in FIGUUR 4c
          verwys direk na die vorms van die bulle se horings terwyl die sitplek se
          voorkant verwys na die bulle se skofte.

          ● Skaal

          In Muafangejo se kunswerk is die proporsies nie waargeneem van die werklike
          lewe af nie. Die jong skaapwagter aan die regterkant is groter in vergelyking
          met die grootte van die vier beeste. Die groot, duidelik sigbare beelde van vier
          bulle wat die grootste gedeelte van die prent aan die linkerkant vul, sommige
          dui op diepte met gedeeltelike oorvleueling.
          Die keramiek sitplekke in FIGUUR 4c is groot genoeg sodat 'n mens daarop
          kan sit.

          •   Kleur en kontras

          In Muafangejo se kunswerk is die swart beeste plat met soliede kleur binne die
          vorms met wit omlyning aan die buitekant, terwyl daar lyne op die wit beeste is
          wat toonwaardes suggereer. Daar is sterk kontras tussen die swart en wit dele
          in die kunswerk. Daar is areas wat middeltonale waardes aandui deur
          kruisarsering soos gesien word op die grond op die voorgrond wat tekstuur
          aandui.

          Dyalvane se iThongo reeks is gemaak uit gedempte kleure soos oranje, groen
          en turkoois. Alhoewel turkoois nie 'n natuurlike kleur is nie, word daar op hierdie
          sitplek aardse toonwaardes geskep wat verweerd en natuurlik voorkom. Die
          natuurlike rooibruin kleur van die klei is ook deurgaans sigbaar.

          •   Die gebruik van verskillende linosneë en kleimediums

          Muafangejo gebruik linosnee wat 'n draagbare medium is wanneer 'n lepel
          gebruik word vir die drukproses in stede van 'n drukpers. Die linosneëproses lei
          tot sy baie vereenvoudigde ontwerpe in sy kunswerke wat pas by sy
          vereenvoudigde styl. Die woorde in die linosnee moes agterstevoorom gekerf
          word om reg te vertoon wanneer dit gedruk word.

           Dyalvane gebruik klei. Dit lyk asof die stoel gebou is deur die
          handrolboumetode en daarom sal die hol wees van binne. Hierdie proses is
          soortgelyk aan die proses van om potte te bou. Op die oppervlak is daar 'n spel
          tussen die effek van areas met rou gevuurde klei, die geglasuurde gedeeltes en
          die dele waarop donker oksiede gebruik is. Die oksiede verskaf diepte omdat dit
          donker kleure het. Dit het in die gleuwe van die klei ingevloei en vertoon dus as
          tekstuur wat doelbewus op die oppervlak geskep is.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Visuele Kunste/V1                            13                          DBE/November 2024
                                            NSS

          •   Wat die kunswerke in FIGUUR 4b en FIGUUR 4c ons vertel omtrent die
              kunstenaars se interpretasie van die beeste

          Muafangejo se kunswerk is narratief/verhalend. Die skaal van die veewagter
          wys dat hy in beheer is van die beeste en dat hy fisies sterker as hulle is. Die
          weerspieël Muafangejo se idee van die hiërargiese verhouding tussen die mens
          en beeste. In kontras daarmee is Dyalvane se werk 'n interpretasie. Die vorms
          van die beeste verskaf 'n kragtige en stabiele basis wat aandui dat hy die
          beeste simbolies sien as sterk en betroubaar. Terselfdertyd kan die horings die
          rugleuning van 'n troonagtige struktuur voorstel. Dit wys moontlik sy eerbetoon
          of respek vir die beeste as 'n spirituele gedeelte van sy kultuur.               (10)

4.2       Kandidate moet die werk van enige TWEE Suid-Afrikaanse kunstenaars of
          vlytkunstenaars bespreek wat nadink omtrent hulle landelike agtergrond en/of
          spirituele geloofsisteem (EEN kunswerk per kunstenaar wat hulle bestudeer
          het).
          Hulle behoort die volgende te gebruik as riglyne vir hul antwoord:

          •   Gebruik van medium
          •   Fatsoen/Vorm
          •   Die storie wat die kunswerk vertel omtrent die kunstenaars of
              vlytkunstenaars se landelike en/of spirituele ervaring Moontlike
              betekenis/doel/funksie                                                             (10)
                                                                                                 [20]
VRAAG 5:       MULTIMEDIA EN NUWE MEDIA – ALTERNATIEWE KONTEMPORÊRE
               EN POPULÊRE KUNSVORMS IN SUID-AFRIKA

Rembrandt het gedurende sy leeftyd 'n reeks selfportrette geskep wat die tekens van
veroudering in sy gesig uitgebeeld het. Hy was sestig toe hy FIGUUR 5a geskilder het.

Marc Quinn (FIGUUR 5b) het Self geskep deur sy eie bloed te gebruik. Sy bloed is in fases
ingesamel soortgelyk aan die proses van bloed skenk. Hy het toe 'n afgietsel van sy kop
gemaak wat met sy bloed gevul is. Die beeldhouwerk is solied gevries en word verkoel gehou.

FIGUUR 5a: Rembrandt van Rijn, Self-portrait with Beret and Turned-up Collar
(Selfportret met Mus en Omslaankraag), olieverf op doek, 1659.
FIGUUR 5b: Marc Quinn, Self, die kunstenaar se bloed, vlekvrye staal, Perspex en
verkoelingstoerusting, 1991.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Visuele Kunste/V1                           14                         DBE/November 2024
                                           NSS

5.1      Kandidate moet hul begrip van multimedia/nuwe media in teenstelling die
         sogenaamde tradisionele kunsmedia in hierdie TWEE kunswerke bespreek
         (FIGUUR 5a en FIGUUR 5b).

         Hulle moet verwys na die volgende riglyne:

         ● Keuse en gebruik van media en tekstuur

         Rembrandt van Rijn se FIGUUR 5a Self-Portrait with Beret and Turned-Up
         Collar gebruik die tradisionele medium van olieverf. Wanneer jy dit egter van
         naby af aanskou is die aanwending van die verf nie tradisioneel nie. Die verf is
         dik en die kwasmerke is onvermeng in die vleesgedeeltes sodat hy die
         onegaligheid van sy verouderende vel aandui. Sy kwasmerke gaan in
         verskillende rigtings en boots die kontoere van sy gesig na, soos op die brug
         van sy neus. Wanneer jy die skildery van baie naby beskou begin die vorms om
         te fragmenteer in verskillende kwasmerke in, wat ŉ samehangende visuele
         beeld van ver af vorm. ’n Kontras van tekstuur word in die gladde gesig en
         krullerige hare gesien.

         In Marc Quinn se Self (FIGUUR 5b) gebruik hy sy eie bloed eerder as
         tradisionele media. Daar is heelwat bloed benodig om die lewensgrootte kop te
         vul. Daar is areas waar mens die materiaal waarvan die kop se afgietselvorm
         gemaak is, kan sien. Dit lyk asof daar meer tekstuur is en asof sy vel beskadig
         en verdor. Die bewys dat die bloed gevries is, kan gesien word in die wit yslaag
         op die oppervlak van die vel. Dit is nodig om hierdie kunswerk te preserveer
         deur dit gevries te hou. Die bloed trek aandag na Quinn se sterflikheid omdat die
         aanskou van bloed mens laat dink aan die broosheid van die lewe. Op hierdie
         manier word die onderwerp, medium en betekenis een. Die werk sou nie
         dieselfde betekenis gehad het as dit uit verf geskep is nie, omdat dit staatmaak
         op ons assosiasies met menslike bloed vir die betekenis van die kunswerk. Die
         tekstuur van die vel in Quinn se beeldhouwerk dui daarop dat dit vervel,
         verbrand of 'n litteken is. Daar is tekens van veroudering. Die afskilfering en
         plooie rondom die oë en die kant van die gesig en ken in FIGUUR 5b dui op
         veroudering. Onthoofding kan gesien word met net die uitbeelding van die kop.
         Dit dui op die reaksie as vrees vir die dood.

         ● Kleur

         In die skildery het Rembrandt in sommige areas monochromatiese kleure
         gebruik, soos gesien word op sy hemp en in dele van die agtergrond van die
         skildery. Die donkerte kontrasteer met die ryk kleure wat hy gebruik het om die
         vel te skilder, soos die blougroen skadu's, die gebruik van gele in die middel
         toonwaardes en die skerp wit ligpunte. Die rooiheid van sy vel word sterk
         aangedui, byvoorbeeld op sy neus, om te wys waar sy vel besig is om te
         verouder. Quinn werk ook met rooiheid en in hierdie geval die rooiheid van die
         bloed wat gestolde en gedroogde bloed voorstel. Die diep donker persblou
         skakerings van die bloed wat op die wange, oë, neus en mond sigbaar is, maak
         dat daardie gedeeltes gekneus lyk.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 15

Visuele Kunste/V1                           15                         DBE/November 2024
                                           NSS

         ● Tekens van veroudering

         Veroudering is sigbaar in Rembrandt se skildery in sy uitbeelding van plooie en
         versakte vel. Hy skilder nie net plooie nie maar die verf wys ook fisies die
         kenmerke van veroudering in die aangewende tekstuur en kleur. Veroudering is
         ook sigbaar in Quinn se kunswerk. Hy lyk nie so oud soos Rembrandt nie, maar
         die gebruik van bloed laat ons dink omtrent ons eie sterflikheid op 'n manier wat
         soortgelyk is aan mense se ervaring van veroudering. Die kunswerk lyk of dit
         gevries is in tyd.

          ● Die impak van elke kunswerk op die kyker

         Dit is ongewoon om ŉ selfportret te sien wat nie vleiend is nie en so lok
         Rembrandt se skildery gevoelens van empatie uit. Sy eerlike uitbeelding van
         homself raak ŉ uitdrukking van wát dit is om ŉ mens te wees asook om pyn en
         die vrees van veroudering te voel. In Quinn se werk is daar die ervaring van
         walging en fassinasie. Ons voel siek wanneer ons na bloed kyk, maar tog kan
         ons nie wegkyk van die kunswerk wat ŉ morbiede belangstelling uitlok.        (10)

5.2      Kandidate moet TWEE kunswerke wat hulle bestudeer het analiseer (EEN
         kunswerk per kunstenaar) om te wys hoe kunstenaars 'n uitdaging gestel het of
         wegbeweeg het van tradisionele media. Hulle behoort die volgende te gebruik
         as riglyne vir hul antwoord:

         •   Beskrywing
         •   Gebruik van materiale en tegnieke
         •   Hoe die materiale bydra tot die betekenis of boodskap van die kunswerk
         •   Hoe die kunswerk verskil van 'n tradisionele kunswerk                             (10)
                                                                                               [20]

VRAAG 6:       POST-1994 DEMOKRATIESE IDENTITEIT IN SUID-AFRIKA

In 'n uitstalling genoem uBuhle boKhokho (Skoonheid van ons Voorouers), het
Zizipho Poswa Afrika-haarstyle met tradisionele houers gemeng om brons- en
keramiekbeeldhouwerke te skep.

 FIGUUR 6a en FIGUUR 6b gee 'n uitsig oor die uitstalling. Poswa het grootskaalse
beeldhouwerke saam met twaalf foto's van haarstyle uitgestal. Elke beeldhouwerk het 'n
ander mens voorgestel.

FIGUUR 6a: Zizipho Poswa, uBuhle boKhokho (Skoonheid van Ons Voorouers ) , uitsig oor
uitstalling met die kunstenaar wat voor haar beeldhouwerke poseer, 2022/2023.
FIGUUR 6b: Zizipho Poswa, uBuhle boKhokho (Skoonheid van Ons Voorouers), uitsig oor
uitstalling, 2022/2023.
FIGUUR 6c: Zizipho Poswa, Natalie Leumaleu, geglasuurde erdewerk, brons, 2022.

Glasuur: 'n Keramiekglasuur is 'n laag wat op die kleioppervlak geverf word.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Visuele Kunste/V1                           16                          DBE/November 2024
                                           NSS
6.1      Kandidate moet bespreek hoe Poswa haar Afrika identiteit deur hare vier in
         FIGUUR 6a, FIGUUR 6b en FIGUUR 6c.

         Hulle moet gebruik maak van die volgende riglyne.

         •   Beskryf sommige van die haarstyle wat jy in die uitstalling sien

         In die groot foto aan die regterkant van FIGUUR 6b en in die beeldhouwerk in
         FIGUUR 6c sien ons 'n haarstyl met 'n boogvormige gevlegte haarstuk wat lyk
         soos 'n reënboog of 'n hut. Ons sien ook 'n verlengde vlegsel wat regopstaan
         soos 'n hoed of 'n kroon bo-op die vrou se kop in die foto op die linkerkant in
         FIGUUR 6b. Ons sien ook krulvorme in die foto's en beeldhouwerke. FIGUUR
         6b verteenwoordig ouer tradisionele Afrika-haarstyle op 'n moderne manier, bv.
         die haarstyl aan die linkerkant het die vorm van 'n Zoeloe-hoed van 'n getroude
         vrou (ook gesien op Kongolese, Mangbetu-stam vroue wie se koppe ook
         kunsmatig in ‘n langwerpige vorm vervorm word), die middelste foto se vlegsels
         is gedraai in keëls tipies van Mende-stam (Sierra Leone) vrouestyl, op
         regterkant is ‘n waaieragtige skyf (tipies van historiese Kongo se koninklike
         vrouens). Hierdie style het tradisioneel almal verskillende betekenisse, dit kan
         sosiaal, geestelik, simbolies of esteties wees.

         •   Hoe beïnvloed die haarstyle in die foto's die beeldhouwerke

          Daar is n direkte verhouding tussen die vorms van die haarstyle in die foto op
         die boonste gedeeltes, asook in die herhalende merke wat gemaak is op die
         liggame van die beeldhouwerke. Die ikoniese vorms van die hare soos die
         boogvorm, is sigbaar in die beeldhouwerk genoem Natalie Leumaleu of die
         haarstyle wat gesien word in die foto in die installasie aansig in FIGUUR 6a. Die
         tekstuur van die haarvlegsels beïnvloed Poswa se insluiting van liniêre detail bo-
         op die beeldhouwerk.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Visuele Kunste/V1                           17                         DBE/November 2024
                                           NSS

         •   Beskryf die vereenvoudiging         van die   vroulike   liggaam in       die
             beeldhouwerk in FIGUUR 6c

         Poswa het die beeldhouwerke geskep om die swart vroue figuur uit te beeld. Sy
         het die vorm van die menslike liggaam vereenvoudig na 'n geronde ovaal
         houeragtige vorm. Die vroulike liggaam word nie geseksualiseer nie maar word
         vereenvoudig en vergroot om krag te toon. Die kandidaat kan kruisverwys na
         Constantine Brancusi se minimalistiese beeldhouvorme van liggame en figure.
         Die abstrahering van die vorm na die essensie van die vroulike vorm gee die
         kunswerk 'n universele en tydlose kwaliteit. Die houeragtige vorms
         verteenwoordig die vrou se liggaam as 'n houer wat toekomstige geslagte dra en
         geboorte gee.

         •   Beskryf die tekstuur en die glasuur op die beeldhouwerke

         'n Huldeblyk aan haar voorouers kom deur die sensitiewe aandag wat gegee
         word aan die kleure en materiale van die beeldhouwerk: die gebruik van kleure
         wat geassosieer word met edelmetale soos goud en die ryk kwaliteite van die
         glasure. Geglasuurde/gladde gedeeltes is gekombineer met areas van rou
         pottebakkery om die dialoog tussen tradisionele keramiekgebruike en
         kontemporêre keramiek aan te dui. Dit wys op oud en nuut wat bymekaarkom.
         Die gebruik van baie verskillende haarstyle en die variasie van vorms in die
         beeldhouwerke wys daarop dat Poswa verskillende swart vroue vier. Die hare is
         oordrewe in die beeldhouwerke in vergelyking met die vereenvoudiging van die
         liggaam. Dit kan simboliseer dat die skoonheid van vroue in hul haarstyle is. In
         die beeldhouwerke het die kunstenaar gefokus op die tekstuur van die hare wat
         soos 'n goue, lineêre patroon lyk. In sommige gevalle kan die wit voetstuk die
         liggaam voorstel, en die beeldhouwerk wys slegs die hare wat soos 'n kroon lyk.

         •   Hoe vier Poswa kontemporêre swart vroue se identiteit?

         Die beeldhouwerke en foto's beeld die krag, mag en skoonheid van swart vroue
         uit. Die mag en krag kom uit in die monumentale skaal van die kunswerke terwyl
         die skoonheid sigbaar is in Poswa se besluit om hare in die ikoniese eienskappe
         van die beeldhouwerke te vorm.                                                  (7)

6.2      Kandidate moet bespreek hoe die uitstallingontwerp die kyker se ervaring
         verryk. Hulle moet gebruik maak van die volgende riglyne.

         •   Hoe ruimte gebruik is

         Die plasing van beeldhouwerke in die uitstalling sal die manier hoe die kyker
         fisies binne die ruimte daarmee omgaan, lei. Die wit ruimte van die galery trek
         geen aandag af van die kunswerke nie. Die beeldhouwerke is op staanders wat
         ooreenstem met die grootte van die menslike liggaam, maar wat soms groter en
         soms kleiner is, soos gesien word in FIGUUR 6a. Op hierdie manier is die skaal,
         plasing en vorm van die beeldhouwerke 'n eerbetoon aan die diversiteit en
         individualiteit van die mense wat dit voorstel.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 18

Visuele Kunste/V1                            18                         DBE/November 2024
                                            NSS

         •    Plasing van die kunswerke en die verhoudings tussen die kunswerke

         Poswa bring foto's en beeldhouwerke saam in die uitstalruimte. Sonder die foto's
         sal die kyker die beeldhouwerke alleenlik sien as abstrakte vorms. Die foto's is
         teen die mure geplaas om die konteks aan die beeldhouwerke te gee. Die foto's
         dien as 'n verwysingspunt om die verskillende vorms van die haarstyle te wys en
         om die kyker se begrip vir die verskillende haarstileringspraktyke te verbreed.
         Die uitstalling is samehangend terwyl Poswa ook verskille individualiteit vier deur
         verskillende media en vorms te gebruik.                                             (3)

6.3      Kandidate moet 'n opstel skryf oor TWEE Suid-Afrikaanse kunstenaars wat hulle
         identiteit in die nuwe Suid-Afrika uitbeeld (EEN kunswerk per kunstenaar).             (10)
                                                                                                [20]

VRAAG 7:       GESLAGSKWESSIES: MANLIKHEID EN VROULIKHEID

 Die Amerikaanse akteur en sanger, Billy Porter (FIGUUR 7b), het koppe laat draai toe hy met 'n
 rok by die 2021-Oscar-toekenningseremonie aangekom het.

 King Henry VIII (Koning Henrik VIII) (FIGUUR 7a), koning van Engeland, is tydens die
 Renaissance deur Hans Holbein geskilder. Hy was 'n magtige, opgevoede leier wat
 spandabelrig was en daarvoor bekend was dat hy ses vroue gehad het.

 Luke Rudman (FIGUUR 7c) is 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar en 'n omgewingsaktivis wat met
 verskillende media werk wat optrede en skilder insluit.

FIGUUR 7a: Hans Holbein die Jonge, King Henry VIII (Koning Hendrik VIII), olieverf op doek, c.
1530.
FIGUUR 7b Foto van Billy Porter by die Oscar-toekenningseremonie, 2021.
FIGUUR 7c: Luke Rudman, Eden and Luke (Eden en Luke), kombinasie van skilder en optrede,
foto, 2022.

7.1       Kandidate moet bespreek hoe verhoudings tussen kleredrag en geslag verander
          het deur tyd soos in FIGUUR 7a , FIGUUR 7b en FIGUUR 7c . Hulle behoort te
          verwys na die volgende riglyne.

          •   Die stelling wat die rok, liggaamshouding en die omgewing maak

          FIGUUR 7a en 7b vertoon baie selfvertroue.

          In FIGUUR 7a laat geld Koning Henry VIII sy mag en dominansie deur sy
          liggaamsposisie met sy bene wat uitmekaar staan, sy reguit rug en sy bors wat
          vooruit gedruk is. Hy is deftig aangetrek met goue versierings wat sy rykdom
          aandui. Dit is herhaal in die luukse omgewing wat gesien word in die duur
          patroonversierde mat en muurpapier.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Visuele Kunste/V1                            19                          DBE/November 2024
                                            NSS

          In FIGUUR 7b kan ons sien dat Porter op 'n rooi tapyt is by die ingang van die
          Oscar toekenningseremonie. Ons sien die Oscar figuurtjie wat deel vorm van die
          detaillering op die muur. Dit is waarskynlik dat 'n fotograaf Porter se aandag
          getrek het. Hy het gestop om te poseer op die tapyt. Porter het teruggedraai om
          oogkontak te maak met die fotograaf en hy draai sy liggaam om die voorkant van
          sy aandpak torso tesame met sy wye romp te vertoon. Porter dra 'n tradisionele
          pak saam 'n balrok, wat die vreeslose verkenning tussen tradisioneel manlike en
          vroulike identiteite kan simboliseer. Die jukstaplasing beklemtoon die
          voortdurende dialoog en eksperimentering rondom geslagsuitdrukking. Billy
          Porter gebruik die Oscars se platform om stereotipes uit te daag. Die manier
          waarop hy die rok dra, is 'n viering van queer en gender-non-konformiteit. Hy
          daag vooropgestelde idees uit oor hoe en wat geslagte moet dra.

          In FIGUUR 7c poseer Rudman in 'n tipe kontraposto, met sy linkerbeen gebuig
          en sy regterbeen reguit. Hy lig sy arms om aandag te trek na sy dekoratiewe
          hooftooisel, maar gee ook die indruk dat hy nie sy romp wil raak met die verf op
          sy hande nie. Hy is kaal bolyf met 'n romp aan, wat lyk asof dit van papier maché
          gemaak is. Sy romp en sy hooftooisel smelt in met die agtergrond wat bestaan
          uit oordadige geverfde blomagtige vorms. Dit is meer staties en hy vertoon nie
          dieselfde selfvertroue nie. Die blomme agtergrond van FIGUUR 7c kan 'n
          verwysing wees na die feit dat hy 'n omgewingsaktivis is.

          •   Kleur van die rok

          In FIGUUR 7a gebruik die kunstenaar ryk goud, diep rooie en olyfgroene. Die
          kleure is koninklik en die gedetailleerde goue versiering op die klere en die
          omgewing sinspeel op rykdom.

          In FIGUUR 7b isdie balrok 'n herinterpretasie van die 'klein swart rok' wat
          gewoonlik 'n maklike rok is om te dra vir verskillende geleenthede. In hierdie
          geval word die swart aandpak en wit hemp 'n eienskap van hierdie rok. Die swart
          en wit in hierdie uitrusting is in sterk kontras met die wit agtergrond en die rooi
          tapyt.

           In FIGUUR 7c het die romp pienk en pers met turkoois kleure wat saamsmelt
          met die kleure in die agtergrond. Hy het nie gebruikgemaak van die
          konvensionele groen en natuurlike kleure van blare nie, maar het eerder kleure
          gebruik wat geassosieer word met geslagstereotipes in die vorm van die pienke
          en bloue. Die kleurgebruik herinner ook aan dié van die Fauvisme- beweging.

          •   Die funksie van die kunswerk en die foto's

          FIGUUR 7a is geskep as herdenking en viering van die mag van die koning. Die
          portret vang sy voorkoms vas en was 'n simbool van sy mag en rykdom. Die foto
          in FIGUUR 7b is geneem om die kleredrag en modes wat tydens die
          rooitapytgeleentheid gedra is, te vertoon.

           In FIGUUR 7c gebruik Rudman sy eie liggaam in die ruimte om te kyk na
          kwessies van geslag. In hierdie geval is dit omtrent 'n man wat aangetrek is in 'n
          romp, wat ook met die natuur vermeng word. Deur die romp dieselfde te skilder
          as die agtergrond begin hy om te integreer met die oordadige paradys agter
          hom, wat 'n verwysing is na Eden in die titel.
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 20

Visuele Kunste/V1                            20                          DBE/November 2024
                                            NSS

          •   Hoe laat die kunswerke/visuele beelde in FIGUUR 7a, FIGUUR 7b en
              FIGUUR 7c jou dink omtrent mans in rokke in verskillende tydperke?

          Terwyl Koning Henry 'n rok gebruik in FIGUUR 7a wys die visuele uitbeelding
          geen stereotipe vroulike kenmerke nie. Die visuele beeld wys eerder die
          konvensionele beeld van manlike krag en mag wat in die mode was in daardie
          tyd. Die rok in FIGUUR 7b is 'n hibried aangesien dit gedeeltelik manlike mode in
          die aandpak torso wys terwyl die romp aan die onderkant oordadig is en
          ooreenstem met die lang en wye balrok. Porter het verkies om 'n rok te dra met
          geen grimering of pruik nie en daardeur trek hy aandag na sy persoonlike
          identiteit. FIGUUR 7c is anders aangesien Rudman 'n oordadige hooftooisel met
          duidelik sigbare grimering aan het. Hy is egter kaal bolyf en ontbloot sodoende
          sy manlike liggaam. In hierdie kunswerk verskuil of verander hy nie sy
          manlikheid nie maar skep eerder 'n binêre ruimte waarin hy die geleentheid het
          om sy geslagsidentiteit uit te leef.                                              (10)

7.2       Kandidate moet bespreek hoe kunstenaars idees omtrent geslag aanspreek
          deur TWEE spesifieke kunswerke (EEN kunswerk per kunstenaar) te analiseer.

          Hulle behoort die volgende te gebruik as riglyne vir hul antwoord.

          •   Geslagskwessies waaraan aandag gegee word
          •   Formele kunselemente
          •   Materiale en tegnieke
          •   Hoe die kunstenaars probeer om die kyker te laat nadink omtrent die
              kwessies deur hulle keuse van visuele beelde                                      (10)
                                                                                                [20]

VRAAG 8:       ARGITEKTUUR IN SUID-AFRIKA

'Die huis moet 'n masjien wees om in te leef.' – La Corbusier

Die modernistiese gebou, Villa Savoye (FIGUUR 8a), is as 'n delikate drywende boks beskryf.
Dit is funksioneel as 'n huis, maar dit kan ook as 'n beeldhouwerk waardeer word.

'n Argitektuursfirma (FIGUUR 8b) in Kaapstad het 'n kontemporêre boomhuis geskep vir 'n kliënt
wat 'n wegkruipplek as 'n huis wou hê.

Beide huise verskaf ontsnapping uit die stampvol stad.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 21

Visuele Kunste/V1                             21                           DBE/November 2024
                                             NSS

FIGUUR 8a: Le Corbusier, Villa Savoye, Frankryk, gewapende beton en glas, 1929.
FIGURE 8b: Malan Vorster Architecture Interior Design, Tree House (Boomhuis),
Kaapstad, staal, hout en glas, 2016.

8.1        Kandidate moet FIGUUR 8a en FIGUUR 8b vergelyk deur die volgende riglyne
           te gebruik:

           •   Fatsoen/Vorm en patroon

           In FIGUUR 8a is die gebou vierkantig. Die grondvloermure is verder
           teruggebou, onder die eerste verdieping en die huis lyk asof dit 'n drywende
           boks bo-op delikate pilotis/pilare/stelte is. Die pilotis is herhalend en vorm 'n
           patroon. Die eenvoudige wit buitemuur het stroke van lintvormige vensters en
           'n gladde buitekant met geen patroon op die skerp hoekige buitemure nie.
           FIGUUR 8a is reghoekig terwyl FIGUUR 8 b sirkelvormig is.

           In FIGUUR 8b stem die organiese kajuitagtige struktuur ooreen met 'n
           boomhuis. Die vertikale strukture op die buitekant van die fasade van die
           gekurfde glasmure skep 'n patroon. Daar is geometriese vorms binne die
           kamers soos die vierkante en driehoeke aan die binnekant van die plafon.
           FIGUUR 8b het drie silindriese vorms rondom 'n sentrale stamagtige vorm.

           ● Ligbron(ne)

           In FIGUUR 8a word die lig gefiltreer in die vertrekke in deur die lang strook van
           lintvormige vensters en openinge in die gebou.

           In FIGUUR 8b laat die groot vensters lig in die Boomhuis in. Gedurende die
           dag sal die sonlig ingefiltreer word aangesien die mure nie solied is nie maar
           uit hortjies bestaan.

           •   Boumateriale

           In FIGUUR 8a is die gebou gemaak uit versterkte beton wat swaar is maar wat
           lig voorkom en lyk asof dit dryf as gevolg van die gebruik van die pilotis. Glas 'n
           belangrike materiaal wat gebruik is om lig in die gebou in te laat.

           In FIGUUR 8b is die gebou gelig van die grond af en staan dit op stelte. Glas is
           gebruik vir die vensters. Die pilare, arms en ringe is gemaak van staalplate met
           gapings tussenin, wat vir die inwoner toelaat om die omringende landskap van
           binne af te sien. Daar is 'n kontras tussen die soliditeit (FIGUUR 8a) met die
           gebruik van die stelte wat eweredig gespasieer is om sodoende 'n uitsig te
           skep wat die interieur met die buitekant verbind.

           ● Terrein en omgewing

            In FIGUUR 8a is die gebou geplaas op 'n wye oop ruimte met die volle uitsig
           van 'n landskap.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 22

Visuele Kunste/V1                            22                          DBE/November 2024
                                      NSS – Nasienriglyne

           In FIGUUR 8b is die gebou geplaas op 'n groot onbeperkte terrein wat omring
           is met heelwat bome. Die huis met omringende die bome lyk soos 'n nes in die
           woud. Die vertikale stutte van die fasade lyk soos 'n herhaling van die vertikale
           boomstamme. Die glas vensters weerkaats die lug en maak dat die gebou
           minder solied voorkom. Die gedeeltes van die lug en wolke wat weerkaats in
           die glas lyk soos die spasies tussen die bome.

8.2      Kandidate moet TWEE Suid-Afrikaanse geboue analiseer waarin innoverend
         materiale gebruik is.

         Hulle behoort die volgende te gebruik as riglyne vir hul antwoord:

          ● Gebruik van materiale/tegnieke
          ● Die ontwerp van die struktuur
          ● Omgewingsinvloede
         ● Die verhouding tussen die gebou en die omgewing                                     (10)
                                                                                               [20]

                                                                               TOTAAL:         100

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Visual Arts P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-eng/4c1ae77c-1e3b-486b-adca-8c3be8f50794) — Visual Arts · QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2024-afr/1f8dfdd3-27f3-43ab-a863-eb10bb492c79) — Visual Arts · QP · 2024 · Afr
- [Visual Arts P2 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2024-eng/9aa43e94-9a3f-4b7f-95d1-055a64670832) — Visual Arts · QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2024-afr/bde1a6f1-8664-4acd-be55-62ed77d6a077) — Visual Arts · QP · 2024 · Afr
- [Visual Arts P1 May-June 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-english/3773db74-7b96-411d-aed1-c6c49557d990) — Visual Arts · QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2020-memo-afr/9ab64cab-f381-4897-92e5-9e5f0c5afd1b) — Visual Arts · Memo · 2020 · Afr

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2025-eng/3d5cbc49-cf9a-44ea-9525-64a46827a9df) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/89964ed8-7d6d-410c-9e9f-88a3a9064c03) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 Nov 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/a74e4f3f-9b54-4c1d-8d17-73e4bdfb696a) — QP · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2/ed0a07a1-f314-4407-a563-8c71e5b0d1a3) — QP · 2025 · Afr
- [Visual Arts P1 May-June 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2023-afr/c7029211-f88d-4a06-9973-c3939102b64b) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
