# Visual Arts Grade 12 P2 NSC November 2023 QP (Afr)

> Grade 12 Visual Arts Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2023-afr/1a710b38-b260-471c-aeef-1d89fb57a04e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Visual Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Visual Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/visual-arts) › [Visual Arts Grade 12 P2 NSC November 2023 QP (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2023-afr/1a710b38-b260-471c-aeef-1d89fb57a04e)

## About this document

Visual Arts · Grade 12 · NSC November Exam · 2023. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                    GRAAD 12

                               VISUELE KUNSTE V2

                                     (PRAKTIES)

                           21 JULIE–23 OKTOBER 2023

PUNTE: 100

TYD:    ONDERWERP 1: Moet gedurende die 3de kwartaal by die skool en/of by die
                     huis gedoen word [50]
        ONDERWERP 2: Moet gedurende die 4de kwartaal onder gekontroleerde
                     omstandighede SLEGS by die skool gedoen word:
                     'n minimum van 12 uur en 'n maksimum van 24 uur [50]

                        Hierdie vraestel bestaan uit 23 bladsye.
                     Hierdie vraestel moet in volkleur gedruk word.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                           2                           DBE/November 2023
                                           NSS

INSTRUKSIES EN INLIGTING

1.       Hierdie vraestel bestaan uit TWEE afdelings:

         ONDERWERP 1:        BRONBOEK
         ONDERWERP 2:        KUNSWERK

2.       Beantwoord AL die vrae in ONDERWERP 1 en ONDERWERP 2.

3.       Jou onderwyser moet hierdie eksamen inlei en fasiliteer.

4.       In hierdie eksamen word daar van jou verwag om die volgende vaardighede
         te toon:

          Pas gevorderde benaderings onafhanklik en kreatief toe om idees in
           reaksie op 'n projek-opdrag te genereer.
          Toon 'n gevorderde graad van tegniese vaardigheid met die gebruik van 'n
           verskeidenheid materiale en tegnieke.
          Los visuele en konseptuele probleme op met die skep van
           verbeeldingryke en innoverende kunswerke deur 'n persoonlike,
           ekspressiewe visuele taal te gebruik.
          Bestuur tyd en die werkproses doeltreffend en bied eie werk op 'n
           professionele manier aan wat die ekspressiewe en konseptuele impak van
           die werk versterk.

5.       Jou finale praktiese eksamen in graad 12 verteenwoordig die hoogtepunt van
         jou kunsstudies hierdie jaar. Jou kreatiwiteit, oorspronklikheid en vaardigheid
         sal ten toon gestel word. Mag jy dit geniet om hierdie kunswerk te skep en
         mag dit vars en oorspronklik wees en persoonlike ervaring weerspieël.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                         3                          DBE/November 2023
                                         NSS

ONDERWERP 1: BRONBOEK (Gekonseptualiseer deur                 die   ontwikkeling    en
             verwesenliking van kreatiewe idees)

Die bronboek bied insig oor hoe jy idees gevorm het, hoeveel alternatiewe jy
ondersoek het, asook ander prosesse wat tot die finale werk gelei het. Die bronboek
moet al die denkprosesse wat tot die skep van die kunswerke gelei het, duidelik
oordra.

Jy moet visueel die 'storie' vertel van hoe jou kunswerk deur tekenwerk,
eksperimentering en skryfwerk uitgedink, ontwikkel en geskep is. Dit moet jou
individualiteit en kreatiwiteit as 'n Visuele Kunste-kandidaat weerspieël.

Die bronboek maak 'n belangrike deel van hierdie eksamen uit. Jy mag by die skool en
by die huis daaraan werk.

Merk hierdie bronboek duidelik as eksamenwerk en bied dit saam met jou finale
kunswerk, ONDERWERP 2, aan.

Die proses van TRANSFORMASIE (VERANDERING) van die bronmateriaal is uiters
belangrik.

As jy geskikte ontleende visuele beelde moet gebruik, moet jy dit met jou eie,
oorspronklike visuele beelde kombineer of die visuele beelde betekenisvol verander
om JOU EIE INTERPRETASIE TE ONTWIKKEL.

Direkte kopiëring uit tydskrifte, die internet, ens. word NIE toegelaat NIE. Direkte
kopiëring van 'n visuele beeld wat nie jou eie is nie, SAL GEPENALISEER WORD.
Dit is 'n vorm van plagiaat en is onaanvaarbaar.

Jou onderwyser moet die aanvanklike dinkskrum fasiliteer en vir jou leiding met die
kreatiewe proses gee.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                            4                         DBE/November 2023
                                            NSS

ONDERWERP 2:         DIE KUNSWERK (Die maak van kreatiewe kunswerke, die
                     bestuur van die proses en aanbieding deur veilige praktyk te volg)

Die eksamenwerk moet binne 'n minimum van 12 uur en 'n maksimum van 24 uur in
die teenwoordigheid van 'n toesighouer in die kunslokaal gedoen word. Die Visuele
Kunste-onderwyser moet beskikbaar wees om met enige tegniese kwessies te help.

ALGEMENE RIGLYNE

1.      Daar word van jou verwag om EEN kunswerk te skep in die praktiese
        dissipline(s) waarmee jy die gemaklikste voel.

2.      Jy kan jou kunswerk aanbied as 'n enkele stuk of moontlik in die vorm van 'n
        diptiek, triptiek of 'n reeks werke wat as een kunswerk gelees word.

3.      Jy mag NIE die kunswerk uit die klaskamer/eksamenlokaal verwyder NIE.
        Dit word as 'n eksamenonreëlmatigheid beskou.

4.      Jy mag die vraestel met jou Visuele Kunste-onderwyser bespreek VOORDAT
        jy met die finale kunswerk begin.

5.      Daar is geen beperkings op grootte nie, maar die kunswerk moet hanteerbaar
        en duursaam wees ten opsigte van vervoer na die eksamensentrum, indien die
        provinsie dit vereis.

6.      Daar is geen spesifieke voorskrifte ten opsigte van die styl van die werk nie.
        Dit kan naturalisties, ekspressionisties, dekoratief, ens. wees.

7.      Jy kan ander media insluit om gemengdemedia-werk in enige van die praktiese
        dissiplines te skep.

8.      Jy moet voortdurend in jou bronboek werk en aantekeninge maak, tot aan
        die einde van die 24-uur-eksamen, wat ruimte skep vir finale veranderinge
        en idees. Die proses is belangrik aangesien dit jou in staat sal stel om jou
        sukses en tekortkominge tydens die eksamen te verduidelik en aan te
        teken.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
 Visuele Kunste/V2                       5                       DBE/November 2023
                                        NSS

                                      TEMA

                           Lig

Lig is noodsaaklik vir alle lewe op aarde om te floreer en te oorleef.
  Beurtkrag het ons almal van die belangrikheid van lig in ons lewens bewus gemaak.

 Kopiereg voorbehou                                                Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                        6                        DBE/November 2023
                                        NSS

      Trevor Makhoba, Inguyazane (Caucus (Koukus)), olieverf op bord, 1995.

Deur die geskiedenis het ons fakkels, kerse, lampe, vuur en elektriese beligting
gebruik om lig te skep.

Georges de La Tour, Magdalene with     Gerard Sekoto, Family with Candle (Gesin
 The Smoking Flame (Magdalene              met Kers), olieverf op doek, 1942.
     met Die Rokende Vlam),
     olieverf op doek, c. 1640.

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                          7                          DBE/November 2023
                                          NSS

                            Lig as 'n werktuig
Lig laat ons sien. Skilders regdeur die geskiedenis het met lig gewerk, beide as 'n
onderwerp en as 'n werktuig. Lig bepaal kleur, skadu/skakering en skep vorme.

    Rembrandt, The Denial of St Peter (Die Ontkenning van Die Heilige Petrus),
                              olieverf op doek, 1660.

In The Denial of St Peter (Die Ontkenning van Die Heilige Petrus) het Rembrandt
chiaroscuro gebruik om 'n skerp kontras tussen lig en skadu te skep. 'n Ligstraal skep
'n kollig op die kop en skouers van die hooffiguur, terwyl al die res in skadu gelaat
word, wat 'n dramatiese, teatrale effek skep.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                           8                          DBE/November 2023
                                           NSS

                             Lig as onderwerp

     Vilhelm Hammershoi, Moonlight, Strandgade 30 (Maanlig, Strandgade 30),
                          olieverf op doek 1900–1906.
Hammershoi het 'n reeks skilderye gemaak waarin hy dieselfde kamer in Kopenhagen
op verskillende tye van die dag uitgebeeld het. In hierdie skildery het hy diep
laventelskakerings en fluweelagtige kwaswerk gebruik om die effek van maanlig vas te
vang. Die leegheid van die ruimte beklemtoon die kwaliteite/eienskappe van die
beligting en die geometriese patrone van die argitektuur. Hammershoi was bekend as
die skilder van 'stilte en lig'.

   Claude Monet, Haystacks             Claude Monet, Haystacks (End of Summer)
(Hooimiedens), olieverf op doek,         (Hooimiedens (Einde van die Somer)),
            1890.                             olieverf op doek, 1890–1891.
Die Impressioniste was geïnteresseerd in die veranderende effek van lig. Lig is gebruik
om te wys hoe statiese voorwerpe op verskillende tye van die dag en seisoene
verander het, soos gesien kan word in Monet se reeks skilderye, Haystacks
(Hooimiedens), waar die kwaliteit/eienskap van lig van kleur en stemming verander.
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                         9                           DBE/November 2023
                                         NSS

                              Simboliese lig
             'Niks kan die lig wat van binne skyn, verdof nie.'

                                       Daar kan simbolies na lig gekyk word. Lig word
                                       as 'n simbool van hoop en spiritualiteit gebruik.

                                       In Gerard Sekoto se Evening Prayer
                                       (Aandgebed), bring Sekoto hulde aan 'n
                                       nederige gesin wat in aandgebed verenig is.
                                       Die kers skyn op die beeld van Christus wat
                                       teen die muur hang. 'n Geestelike lig raak aan
                                       elke lid van die gesin.

Lig is egter nie altyd hoopvol nie.
In Informal Settlement (Informele
Nedersetting) het die fotograaf,
Paul Botes, sy kamera gebruik om lig
te werp op die moeilike lewe vir die
gesinne van die Marikana-mynwerkers
wat in 2012 doodgemaak is.

                                        Paul Botes, Informal Settlement (Informele
                                                Nedersetting), foto, 2013.

                                       All The Light We Cannot See is 'n boek wat
                                       deur Anthony Doerr geskryf is. Dit vertel die
                                       verhaal van die verhouding tussen 'n blinde
                                       Franse meisie en 'n Duitse seun wat in die
                                       besette Frankryk bymekaargekom het terwyl
                                       beide probeer het om die verwoesting van
                                       die Tweede Wêreldoorlog te oorleef. 'Die lig
                                       wat ons nie kan sien nie' spreek tot die
                                       kompleksiteit van elke karakter.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                        10                         DBE/November 2023
                                        NSS

                     Lig as materiële oorweging

  Ali Cavanaugh, You Never Escape (Jy         Ali Cavanaugh, Looking through to
      Onsnap Nooit Nie), waterverf op         You (Kyk deur na Jou), waterverf op
            kleipaneel, 2015.                          kleipaneel, 2015.
Waterverfkunstenaars bewaar die 'ligtheid van die grond'. Die kunstenaars meng nie
wit in hulle kleur om ondeursigtige, ligte kleure te maak nie, maar gebruik eerder
deursigtige lae kleure wat die ligheid van die wit papier laat deurskyn.

  Luke Jerram, Invisible Homeless (Onsigbare Hawelose), geblaasde glas, 2021.
Luke Jerram vestig die aandag op die benarde posisie van hawelose mense. Hy
gebruik die deursigtigheid van die materiaal van glas om die onsigbaarheid van
haweloses te beklemtoon. Die breekbaarheid van glas spreek tot die kwesbaarheid
van hawelose mense.
Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                          11                          DBE/November 2023
                                          NSS

                                  Fisiese lig

                                     Deens-Yslandse kunstenaar, Olafur Eliasson,
                                     het in 2003 The Weather Project (Die
                                     Weerprojek) by die Tate Modern in Londen
                                     geskep. Eliasson het 'n halfsirkelvormige skyf
                                     opgestel, wat bestaan uit honderde lampe wat
                                     geel lig uitstraal. Die saal se plafon is met groot
                                     spieëls bedek, waarin besoekers hulleself as
                                     klein, swart skadu's teen 'n massa oranje lig kon
                                     sien.

kk

Yayoi Kusama, Infinity Mirrored Room – The Souls of Millions of Light Years Away,
 (Eindelose Kamer met Spieëls – Die Siele van Miljoene Ligjare Ver, hout, metaal,
           glasspieëls, plastiek, akrielpaneel, rubber, LED-beligtingstelsel,
                           akrielballetjies en water, 2013.
Yayoi Kusama het oneindige (eindelose) kamers geskep deur spieëls en
gereflekteerde lig te gebruik. Hierdie ruimtes verken ruimte sonder einde en herhaling
deur lig.
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                             12                           DBE/November 2023
                                             NSS

                             Lig as gewigloosheid
                                 'So lig soos 'n veer'
Lig kan ook met 'gewig' geassosieer word, waar kunstenaars ligte, brose/breekbare
en/of deursigtige materiale gebruik. Terry Kurgan het op dun sy-panele gedruk,
waarvan die deursigtigheid en gewigloosheid die gedrukte beeld en die terrein agter
terselfdertyd sigbaar maak.

                    Terry Kurgan, Constitution Hill (Konstitusieheuwel),
                         installasie met gebruik van PVC en sy, 2002.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                         13                       DBE/November 2023
                                         NSS

                                 Lig
     Jy moet 'n kunswerk oor hierdie tema skep.
                       Wat beteken lig vir jou?

 Jy kan die volgende oorweeg:

    Persoonlik
     o Beurtkrag
     o Wat jou lewe verlig

    Gemeenskap

    Wêreldwyd
     o Energiekrisis

    Wetenskaplik

    Spiritueel

    Fisies
     o Werk met lig om kuns te
         skep

    Materiaal
     o Gebruik van 'ligte'
        materiaal, bv.
        sneespapier, gaas,
        transparante

 Jou reaksie moet persoonlik en oorspronklik wees en jou gedagtes, idees, emosies
 en ervarings van hierdie tema toon.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                             14                                            DBE/November 2023
                                             NSS

Riglyne vir die kandidaat

ONDERWERP 1 – BRONBOEK

Gebruik die volgende stappe om visueel die verhaal te vertel van hoe jou kunswerk,
op die tema Lig gebaseer, tot stand gekom, ontwikkel en geskep is. Dit moet jou
individualiteit en kreatiwiteit as 'n Visuele Kunste-kandidaat weerspieël.

        ONDERWERP 1:                          AKSIE
          Bronboek –
           8 stappe

                                                                                                  Prosestekeninge                                                                Aanbieding en algehele voorkoms
                                                                           Konsep-ontwikkeling
 1.     Vra                 Ondersoek die tema/vraag van die
        Vind die probleem   opdrag.

 2.     Leer               Dinkskrum: breinkaarte, woordspeletjies,
        Versamel inligting persoonlike nadenke/besinning, ens.
        wat betrekking het Navorsing oor kunstenaars wat jou
                           inspireer

 3.     Kyk                 Versamel: materiaal wat jou inspireer, bv.
        Verkry die kennis   foto's, beelde, versamelde gedigte, lirieke.
                            Wees op hierdie stadium oopkop en
                            versamel wyd.

 4.     Speel               Eksperimentering van media en/of
        Ontwikkeling        verskillende tegnieke (kry inspirasie van
                            die kunstenaars wat jy nagevors het)

 5.     Dink                Vind die onderwerp.
        Ontwikkel idees     Teken en neem foto's van jou onderwerp.

                                                                                                  Ten minste 30% moet tekeninge wees om jou konsep-ontwikkeling te verduidelik
                            Begin om komposisiesketse met
                            aantekeninge te maak.

 6.     Integreer           Begin om met jou idees rond te speel en
        Kombineer idees     te soek na onverwagte kombinasies.
                            Verbind die verskillende idees, skakel
                            sommige uit en voeg ander by.
                            Suksesvolle kreatiwiteit kom nooit uit slegs
                            een idee nie; eerder uit 'n kombinasie van
                            verskeie idees.
                            Eksperimenteer verder met materiale om
                            nuwe moontlikhede of uitbreiding van
                            tegniek te ondersoek.

 7.     Kies                Finale komposisie-tekeninge
        Kies die beste idee Refleksie/Besinning
 8.     Maak                ONDERWERP 2:
        Realiseer idees     Skep die kunswerk

Kopiereg voorbehou                                                                               Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                           15                         DBE/November 2023
                                           NSS

ONDERWERP 2: SKEP DIE KUNSWERK

In die finale kunswerk sal jy in staat wees om idees, emosies en gedagtes oor jou
individuele interpretasie van die tema te wys:

   Daar moet 'n duidelike verband tussen die bronboek en die kunswerk wees.
   Die kunswerk moet uit die bronboek ontwikkel.
   'n Idee is slegs so goed soos die uitvoering daarvan en die aandag aan
    besonderhede.
   Onthou die belangrikheid van die elemente en beginsels van kuns, soos lyn, vorm,
    kleur, tekstuur, ruimte, ritme, balans, harmonie, verhouding en komposisie.
   Komposisie moet sorgvuldig oorweeg word om visuele belangstelling te skep.
   Laat die kunswerk 'n uitdrukking van jou eie ervarings, idees, gevoelens, ens. wees
    om met die kyker te deel.
   Werk met jou sterk punte.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                                16                                 DBE/November 2023
                                                NSS

ONDERWERP 1: BRONBOEK

 ASSESSERINGSKRITERIA                       Dit sluit die volgende in:                    Voorgestelde
                                                                                             punte-
                                                                                           toekenning
Konsep-ontwikkeling             Breinkaarte, benoemde sketse en tekeninge om
                                                                                              25%
                                 konsep-ontwikkeling te toon
Navorsing, ondersoek,           Dit moet sommige of al die volgende insluit:                 25%
eksperimentering, ens.           o Sketse, tekeninge, foto's, visuele beelde,
                                      versamelde gedigte, lirieke en enige ander
                                      materiaal wat jou inspireer
                                 o Navorsing oor kunstenaars wat jou geïnspireer
                                      het
                                 o Eksperimentering met media en/of verskillende
                                      tegnieke
                                 o Alle materiaal moet verband hou met die
                                      ontwikkeling van jou werk en jou besluite
                                      ondersteun.
Prosestekeninge                 Ten minste 30% moet tekeninge wees om jou                    25%
                                 konsep-ontwikkeling te verduidelik.
Aanbieding en algehele          Dit moet visueel interessant wees en 'n persoonlike          25%
voorkoms                         benadering toon.
                                Jou bronboek moet uit gemiddeld 8 tot 10 bladsye
                                 bestaan.
                                                                            TOTAAL             50

ONDERWERP 2: DIE KUNSWERK

 ASSESSERINGSKRITERIA                       Dit sluit die volgende in:

Keuse en gebruik van            Geskiktheid van materiaal en tegniek volgens die
materiaal/tegnieke               konsep
                                Veilig en hanteerbaar
                                Tegniese vaardigheid
Gebruik van formele             Die belangrikheid van kunselemente en
kunselemente                     kunsbeginsels, soos lyn, vorm, kleur, tekstuur,
                                 ruimte, ritme, balans, harmonie, proporsie en
                                 komposisie
Geheelindruk van werk –         Ontwikkeling van nuwe, unieke en ongewone
oorspronklikheid,                reaksies/oplossings
kreatiwiteit, innovering
Interpretasie en praktiese      'n Persoonlike interpretasie van 'n tema
implementering van              Eksperimentering
navorsing                       Pak nuwe uitdagings aan
Voltooiing en aanbieding        Aandag aan detail
van kunswerk                    Taak in aangewese tyd voltooi
                                Aanbieding volgens taak
                                                                            TOTAAL             50

Kopiereg voorbehou                                                                     Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
 Visuele Kunste/V2                                  17                               DBE/November 2023
                                                   NSS

                        ASSESSERINGSKRITERIA VIR PRAKTIESE WERK
                        Assesserings-/Modereringsrubrieke/-instrumente

Uitstaande     90–100        Die kandidaat het baie idees ontwikkel; het ongewone kombinasies of
                              veranderinge probeer voor een finale idee gekies is; het verbindings met vorige
                              kennis gemaak; bemeester probleemoplossingsvaardighede.
                             Poging is veel meer as wat vereis was.
                             Die 'WOW'-faktor is duidelik.
                             Werk toon groot mate van innovering.
                             Die werk as 'n geheel is vol selfvertroue en spreek tot 'n mens; dit vang die
                              kyker vas met die uitstaande visuele eienskappe.
                             Die werk toon duidelik 'n oorspronklike visie, 'n verskeidenheid innoverende
                              idees en/of die neem van risiko's en vindingryke artikulasie van 'n wye reeks
                              elemente en beginsels.
                             Inhoud/Konseptuele rykdom van die werk is uitstekend.
                             Uitstaande en oorspronklike aanbieding; buitengewone vermoë; kreatiewe
                              rykheid; insiggewend; vlot; hoë vaardigheid; waarneming en kennis kragtig
                              uitgedruk; ondersteun deur 'n oorspronklike of ongewone keuse van relevante
                              visuele verwysings.
Uitstekend     80–89         Treffende impak; gedetailleerd; goed georganiseerd en samehangend;
                              afgerond; vaardigheid duidelik; ondersteun deur oorspronklike/ongewone/
                              relevante visuele verwysings; aanbieding oorspronklik en oorwoë; minder
                              beslis; 'n paar geringe foute sigbaar.
                             Die meeste van die bostaande, maar sonder die 'WOW'-faktor.
                             Dikwels uitstekende tegniese vaardighede, maar nie so innoverend nie OF baie
                              innoverend, maar 'n gebrek aan tegniese rykheid.
Baie goed      70–79         Goed georganiseerd, soos hierbo, maar 'n gebrek aan die 'glans en sprankel'
                              (minder oortuigend ten opsigte van verbeelding, kreatiwiteit en innovering);
                              goeie vlak van bevoegdheid en keuse van inhoud; ondersteun deur 'n goeie
                              keuse van relevante visuele verwysings; duidelike sorg en moeite gedoen met
                              oorspronklike aanbieding; 'n paar ooglopende teenstrydighede/tekortkominge
                              sigbaar.
                             Goeie bewyse van moeite en toewyding.
                             Interessant/Innoverend/Kreatief, maar nie tegnies afgerond nie.
                             Tegnies goed, maar gebrek aan konseptuele rykheid of andersom.
Goed           60–69         Die werk toon 'n mate van oorspronklikheid; duidelike bedoeling; oortuigend;
                              eenvoudige direkte gebruik van medium; toon begrip, maar neig soms na die
                              alledaagse en stereotiepe reaksie; voldoende keuse van relevante visuele
                              verwysings; redelik moeite gedoen met aanbieding; steurende/ooglopende
                              teenstrydighede.
                             Goeie vlak van bevoegdheid.
Gemiddeld      50–59         Voldoende; voel meganies; nageboots of gekopieer; min insig.
                             Verbeeldingloos; enkele visuele verwysings nie altyd duidelik geïdentifiseer nie.
                             Billike aanbieding; baie steurende teenstrydighede.
                             Gemiddelde vlak van tegniese bevoegheid; moontlik beperkte betrokkenheid
                              met betrekking tot tyd en moeite.
                             Beelde is uit 'n ander bron gekopieer, met min transformasie van beelde.
                             Min bewyse dat iets ongewoons probeer is.
                             Die omvang van die werk is eng en/of herhalend.

 Kopiereg voorbehou                                                                     Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                               18                              DBE/November 2023
                                               NSS

Ondergemiddeld       40–49      Genoeg materiaal/werk om te slaag; nie logies saamgestel nie.
                                Beperkte keuse van inligting; swak tegniese vaardighede en/of gebrek
                                 aan tyd aan taak gewy, kan bydraende faktore wees.
                                Min gebruik van visuele inligting; lomp of nalatige aanbieding; benodig
                                 ondersteuning/motivering om te slaag.
                                Beelde is uit 'n ander bron gekopieer met baie min transformasie.
                                Komposisie is swak en onontwikkeld; geen bewyse van beplanning nie,
                                 of onvolledige beplanning.
Swak                 30–39      Net genoeg materiaal/werke om te slaag.
                                Visueel oninteressant; onkreatief; beperkte/swak tegniese vaardighede
                                 gebruik.
                                Min moeite gedoen om inligting op 'n aanvaarbare wyse aan te bied;
                                 min of geen visuele inligting/verwysings nie.
                                Algemene gebrek aan toewyding; benodig ondersteuning/motivering
                                 om te slaag.
                                Onvoldoende tyd aan taak gewy; standaard onder dit wat aanvaarbaar
                                 is.
                                Swak oplossings vir probleme; kunswerk is gekopieer en oppervlakkig;
                                 geen bewyse van oorspronklike denke nie.
Baie swak            20–29      Baie min inligting; onsamehangend; nie maklik om na te kyk nie; weinig
Druip                            of irrelevante werk/visuele inligting.
                                Geen moeite gedoen om werk op 'n aanvaarbare manier aan te bied
                                 nie; algemene gebrek aan toewyding/samewerking.
                                Baie swak vaardigheidsvlak.
                                Projek is baie swak of onvoltooid.
                                Swak artistiese besluitneming; kandidaat lewer min insette.
                                Klasse is misgeloop en kandidaat het nie die tyd ingehaal nie.
Onaanvaarbaar        0–19       Onsamehangend; irrelevant; baie min of geen werk nie; gebrek aan
Druip                            selfs beperkte vaardighede; geen toewyding/samewerking nie.
                                Werk onvoltooid.
                                Swak artistiese besluitneming; kandidaat het geen moeite gedoen nie.
                                Die meeste klasse is misgeloop en die kandidaat het nie die tyd
                                 ingehaal nie.

Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                           19                         DBE/November 2023
                                           NSS

ADDENDUM A

1.   Daar word van die kandidaat verwag om EEN kunswerk in die PRAKTIESE
     OPSIE te maak wat hy/sy HIERDIE JAAR GEKIES HET. Gespesialiseerde
     opsies sluit teken, skilder, beeldhouwerk, drukkuns, multimedia-werk, fotografie,
     installasies, nuwe media, ens. in.

2.   Sommige kandidate het die vryheid nodig om oor dissiplines heen te werk. Dit is
     in ooreenstemming met kontemporêre kunspraktyke. 'n Gespesialiseerde fokus
     op skilder kan die verkenning van driedimensionele werk en nuwe media insluit.

3.   Kandidate se kunswerke word volgens die kriteria vir die vak, Visuele Kunste,
     nagesien en nie volgens die gespesialiseerde opsie nie, bv. skilder en fotografie.
     In alle gespesialiseerde opsies moet daar 'n balans wees tussen tegniese (vorm)
     en konseptuele (inhoud) aspekte binne die benadering wat gekies is. Die
     kandidaat se bedoeling met en benadering tot beide die tegniese en konseptuele
     aspekte van die werk moet in aanmerking geneem word wanneer die
     kunswerk(e) geassesseer word.

4.   Kontemporêre kunstenaars ontleen uit 'n oneindige verskeidenheid materiaal,
     bronne en style om kuns te skep. Kontemporêre kunstenaars wat binne die
     Postmoderne era werk, aanvaar die idee van 'kunssinnige pluralisme', die
     aanvaarding van 'n verskeidenheid kunsbedoelings en -style.

5.   Vandag se kontemporêre kunswêreld toon 'n oorkruising/integrasie van
     media/tegnieke, wat beteken dat ons vooropgestelde idees van tegnieke
     voortdurend verander. Praktiese werk moet altyd deur kontemporêre
     kunspraktyk ingelig word.

6.   Kreatiwiteit en individualiteit moet beklemtoon word.

7.   Volg die skool se gedragskode vir die bestuur van die eksamen.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                           20                         DBE/November 2023
                                           NSS

ADDENDUM B: RIGLYNE VIR NUWE-MEDIA-/MULTIMEDIA-/DIGITALE KUNS, ENS.

Volgens die Kurrikulum-en-Assesseringsbeleidsverklaring (KABV) moet onderwysers
nie voorskriftelik wees oor gespesialiseerde dissiplines, soos donkerkamerfotografie,
drukkuns, teken en beeldhou nie. Onderwysers moet die KABV-dokument vir riglyne
raadpleeg, en ook na tradisionele gebruik en praktyke in kontemporêre skone kuns in
hierdie dissiplines verwys. Hieronder is algemene riglyne vir die grys areas in
kontemporêre dissiplines: nuwe-media-/multimedia-/digitale kuns, ens.

Om in nuwe-media-/multimedia-/digitale kuns te werk, waarborg NIE hoë
punte NIE.

NUWE-MEDIA-/MULTIMEDIA-/DIGITALE KUNS, ENS.

BRONBOEK
   Konsep-ontwikkeling en -uitvoering moet 'n belangrike rol in alle nuwe-media-/
    multimedia-/digitale werk speel. Bewyse van die kandidaat se denkprosesse wat
    tot die finale uitvoering van die konsep in sy/haar werk gelei het, moet visueel
    sigbaar wees.
   Die bronboek moet bewys toon van:
    o Relevante bronmateriaal – eie bronne geskep met gebruik van sagteware of
        met die hand geskep en deur verskeie toevoertoestelle gedigitaliseer
    o Konsep-ontwikkeling (duimnaelsketse, skryfwerk en/of 'n storiebord)
    o Navorsing oor kunstenaars wat soortgelyke benaderings volg
    o Dokumentering van programme wat gebruik is, bv. skermskote
    o Ten minste 30% moet tekeninge wees om konsep-ontwikkeling te verduidelik.

KUNSWERK
   Alle nuwe-media-kuns moet kunssinnigheid bo tegniese vaardighede
    beklemtoon. Met ander woorde, dit is nie die kandidaat se vaardigheid in 'n
    spesifieke rekenaarprogram wat geassesseer word nie, maar die estetiese gebruik
    daarvan. Daarom is navorsing oor kontemporêre kunstenaars noodsaaklik om 'n
    eie kunswerk te skep. (Kandidate moet onderskei tussen die gebruik van nuwe
    media om kuns te skep, teenoor ontwerp, bv. musiekvideo's.)
   Die gebruik van rekenaartoepassings as 'n hulpmiddel om konsep, ekspressiewe
    en formele kwessies te realiseer (soortgelyk aan hoe 'n skilder sy kwas en verf sou
    gebruik)
   Kandidate moet konseptuele, estetiese, ekspressiewe en formele kwessies as
    fundamenteel tot die benadering beskou, kontekssensitiwiteit ingesluit.
   Persoonlike kontrole en uitvoer van werk

AANBIEDING
   Aanbieding is belangrik.
   Videokuns en animasies word gewoonlik in kunsgalerye en -museums in groot
    formaat aangebied om die kyker met 'n totale sensoriese ervaring te oorweldig.
    Alhoewel dit in die meeste skole nie moontlik is nie, moet die kandidaat die impak
    van die werk op 'n rekenaarskerm oorweeg.
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                            21                          DBE/November 2023
                                            NSS

   In tweedimensionele digitale werk kan die finale kunswerk nie slegs 'n A4-afdruk
    wees nie. Dit moet 'n reeks van ten minste DRIE A4-werke wees wat narratief
    verbind is OF in A2 (of groter) gedruk en gemonteer wees.
   In animasie-/videokuns moet ruimte, tyd, beweging, narratief, chronologie, interaksie
    van beeld en klank in ag geneem word.
   Kandidate moet die klankbaan in animasie-/videokuns sorgvuldig oorweeg. Die
    klankbaan verleen dikwels 'n 'musiekvideo'-gevoel aan die werk en weerspreek die
    boodskap. Kandidate kan hulle eie klanke skep.

FOTOGRAFIE

BRONBOEK
   Die ontwikkeling van 'n sterk konsep is uiters belangrik in fotografie.
   Kandidate wat hierdie opsie kies, moet hulleself vergewis van kontemporêre
    ontwikkelings in digitale fotografie in skone kuns.
   Eksperimenteer met beelde en speel met tegnieke deur ander materiaal te
    inkorporeer, bv. collage of stik/hegting ('stitching').
   Ten minste 30 persent van die bronboek moet tekeninge wees.
   Indien die kandidaat digitale fotografie gebruik, moet die bronboek die volgende
    insluit:
    o Die program wat gebruik is
    o Alle digitale sagtewareprosedures. Die kandidaat moet rekord hou van
        skermskote wat alle redigeringsbesluite wat geneem is, illustreer.
    o Die hulpmiddels wat die kandidaat gebruik het om sy/haar beelde te manipuleer,
        met ander woorde verstellings gemaak, filters gebruik (verwringing, geraas,
        vertolking, skets), ens.

KUNSWERK
   Fotografie, beide tradisioneel en digitaal, is nie net 'n tegniese oefening nie, maar
    sluit ook vrae oor estetika, bedoeling, inhoud, ens. by die assesseringskriteria in.
   Om die oorspronklikheid van die fotografie te verseker, moet alle foto's op die
    terrein onder toesig gedurende hierdie eksamen geneem word.
   Donkerkamer-, digitale of gemengdemedia-fotografie mag gebruik word.
   Die SD-kaart moet vir die duur van die eksamen by die skool bly.

AANBIEDING
   Die foto's moet as EEN kunswerk gekonseptualiseer en aangebied word, bv.
    deur 'n narratief te volg.
   Kandidate moet die aanbieding van die werk sorgvuldig oorweeg.
   Alle manipulasies en veranderinge moet binne die 24-uur-eksamen gedoen word.
   Aanbieding moet binne die 24 uur afgerond word.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                         22                         DBE/November 2023
                                         NSS

INSTALLASIE

   Installasies breek weg van tradisionele skilder- en beeldhouwerk deur
    driedimensionele ruimtes te skep wat kykers kan betree en deur 'n kunstenaar se
    prosesse en visies omring word. 'n Omgewing word geskep deur voorwerpe te
    rangskik in ruimte en omgewings wat die ruimte self verander of versterk.
   Dit moet ooreenkom met kontemporêre ontwikkelings in skonekuns-praktyke.
   Twee- en driedimensionele elemente binne 'n omgewing.
   Kandidate kan klaargemaakte items ('ready-mades') gebruik.
   Die kyker se interaksie met ruimte is belangrik.
   Sensitiwiteit vir kykerontvangs en interaksie op veelvuldige sensoriese vlakke.
   Installasiekunswerke moet onder toesig beide tegnies en konseptueel in die
    eksamenlokaal volledig afgerond word. Daar moet uitgebreide navorsing en
    konsep-ontwikkeling in die bronboek wees om die kunswerk te regverdig.

UITVOERENDE KUNS ('PERFORMANCE ART')

   Beplan, dokumenteer en repeteer uitvoerendekuns-stukke deeglik.
   Maak tekeninge deur die hele konseptualiseringsproses van die uitvoering.
   Dokumenteer die uitvoering fotografies, videografies en met tekeninge en woorde.
   Gee sorgvuldig aandag aan die subtiele verskille tussen Uitvoerende Kuns
    ('Performance Art') as Visuele Kuns en Uitvoerende Kuns ('Performance Art') as
    Dramatiese Kuns.
   Vir die finale eksamen sal die dokumentering van die opvoering geassesseer word
    en nie die werklike uitvoering nie, weens die aard van die eksamen- en
    modereringsproses.
   Alle beeldgebruik/kunswerke moet ooreenkom met jou skool se gedragskode. Dink
    aan sensitiewe beelde en kwessies in alle kulturele praktyke.

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Visuele Kunste/V2                                           23                                   DBE/November 2023
                                                           NSS

                                     VERKLARING VAN EGTHEID

Hierdie verklaring moet deur die kandidaat voltooi en geteken word. Dit moet ook
deur die onderwyser geteken word en dek alle bewyse voorgelê.

Kandidaat se naam:                                                           Datum:

Ek verklaar dat die aangehegte NSS praktiese eksamen alles my eie, oorspronklike
werk is en nie enige werk deur iemand anders as ek insluit nie. Ek het die eksamen
volgens die instruksies en tydsbeperkinge voltooi.

Kandidaat se handtekening:                                                   Datum:

Onderwyser se naam:                                                          Datum:

Namens ....................................................................................................... (sentrumnaam)
bevestig ek dat, volgens my kennis, die kandidaat hierbo die enigste outeur van die
voltooide aangehegte eksamen is en dat dit onder die vereiste toestande voltooi is.

Onderwyser se handtekening:                                                  Datum:

Skoolhoof se handtekening:                                                   Datum:

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Visual Arts P2 Nov 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2023-eng/8bf81d1e-c7c6-446c-bc70-8dd8d8206b92) — Visual Arts · QP · 2023 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2023-eng/bad22f4f-5320-4e95-ba28-99a4822fe65c) — Visual Arts · QP · 2023 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-nov-2023-afr/6b4f0711-45ef-4801-bdd4-986ad7e70d58) — Visual Arts · QP · 2023 · Afr
- [Visual Arts P2 Nov 2021 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2021-eng/461887ca-0e54-4465-b287-544137760c61) — Visual Arts · QP · 2021 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2021 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2021-afr/42348f84-51a9-4a35-9913-8f964bf40dd2) — Visual Arts · QP · 2021 · Afr
- [Visual Arts P2 Nov 2019 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2019-afr/584306b9-9c01-4fe2-97fe-f956ca7a1538) — Visual Arts · QP · 2019 · Afr

## More from Grade 12 Visual Arts

- [Gr 12 Vis Arts ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-vis-arts-atp-2023-24/96b403c0-74b2-4376-aed3-347d5a196734) — ATP
- [Visual Arts P1 May-June 2025 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p1-may-june-2025-mg-eng/3f93b0a3-dc8b-45bc-91b6-90599939f7a3) — Memo · 2025 · Eng
- [Visual Arts P1 Nov 2025 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1/86c1f9d2-fcad-492c-aeaf-a41784a34f6a) — Memo · 2025 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2024-eng/9aa43e94-9a3f-4b7f-95d1-055a64670832) — QP · 2024 · Eng
- [Visual Arts P2 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/visual-arts-p2-nov-2024-afr/bde1a6f1-8664-4acd-be55-62ed77d6a077) — QP · 2024 · Afr
- [Visual Arts P1 May-June 2024 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-visual-arts-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-english/14df7bcd-52f2-4e22-8836-277e61e10ec3) — Memo · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
