# isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Preparatory Exams 2018 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the September Preparatory Exams 2018, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p1-gr12-qp-sept2018/79f19e56-eb2d-45ba-ac44-48756421ecc8
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Preparatory Exams 2018 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p1-gr12-qp-sept2018/79f19e56-eb2d-45ba-ac44-48756421ecc8)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2018. Question paper, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                           IBANGA 12

                        SEPTEMBA 2018

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1

AMANQAKU:   80

IXESHA:     2 Iiyure

                                *XHOFA1*

                        Olu viwo lunamaphepha ali -11.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2018)

 IMIYALELO NENGCACISO

 1.   Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

      ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda                         (30)
      ICANDELO B: Isishwankathelo                            (10)
      ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi    (40)

 2.   Phendula YONKE imibuzo.

 3.   Bhala iCANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

 4.   Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

 5.   Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
      esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

 6.   Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

 7.   Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

 8.   Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

      ICANDELO A: Imizuzu engama-50
      ICANDELO B: Imizuzu engama-30
      ICANDELO C: Imizuzu engama-40

 9.   Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                   3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 1.1 Fundisisa esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

       ISICATSHULWA A

                                        EZELWIMI ZAKUTHI

       1    Xa kufikelela kumba weelwimi uMzantsi Afrika lilizwe elinika umdla kakhulu.
            Umgaqo siseko weli lizwe ugunyazisa ukusetyenziswa kweelwimi ezili-12
            zabemi belizwe ngokulinganayo. Naxa kunjalo ke sazi mhlophe ukuba indlela
            ezisetyenziswa ngayo ezi lwimi kuquka nendlela ezixatyiswe ngayo ayinakuze
            ilingane. Kuyamangalisa nto zakuthi ukufumanisa ukuba nangona isiNgesi esi
            ilulwimi lwasemzini, oko kukuthi ayinamveli nantsusa yayo ikweli lizwe,
            nanjengoko leza namakoloniyali awaye eneenjongo zokwandisa amathanga
            awo, lulo kuphela oluthethwa kuwo onke amaphondo oMzantsi Afrika. Kuwo
            onke la maphondo isiNgesi sithethwa kwaye sisetyenziswa kunye neelwimi
            ezithethwa ngabemi abaNtsundu bephondo ngalinye. Ibhodi ejongene
            nokusetyenziswa kweelwimi eMzantsi Afrika, IPANSALB kwimigomo yayo
            ibethelela ukuba iphondo ngalinye limele ukusebenzisa ezona lwimi zithethwa
            ngabemi abaninzi kwiphondo elo.

       2    EMpuma Kapa, ezona lwimi zithethwa ngabantu zezi zilandelayo, isiXhosa,
            isiNgesi, isiBhulu kunye nesiSotho. Nanjengokuba eli phondo linabantu
            abathetha ezi lwimi njengeelwimi zasekhaya. Kwiphondo le Ntshona Kapa
            abakwaPANSALB bakhuthaza ukuba kwela phondo kusetyenziswe iilwimi
            ezintathu ezisetyenziswa luninzi lwabantu abahlala kwela phondo. Ezo lwimi ke
            sisiXhosa, isiNgesi kunye nesiBhulu. Uya kuphawula ke mlesi uninzi
            lwamaphondo nangona zikho iilwimi zemveli kodwa isiNgesi nesiBhulu
            azishiyeki ngasemva ziphala phambili. Zezona lwimi zisetyenziswa kakhulu
            kwizindlu zowiso-mthetho, kumacandelo ezempilo, kushishino nakwezemfundo.
            Xa ubona imibhalo yemiqondiso kweli lizwe, nokuba ukweliphi iphondo, kuloo
            mibhalo uya kusoloko ubona ulwimi lwemveli lukhatshwa sisiNgesi nesiBhulu.
            Kunqabile ukubona imibhalo yemiqondiso ibhalwe ngolwimi lwemveli kuphela.
            Okuvisa ubuhlungu kukuba nangona selibandakanywa ulwimi lwemveli
            oluthethwa ngabantu abaNtsundu, amaxesha amaninzi wofika lubhalwe
            gwenxa, nto leyo icacisa mhlophe ukuba iilwimi zethu azixatyiswanga ngoku
            kusithiwa iilwimi zonke ziyalingana.

       3    Okukungaxatyiswa kweelwimi kuqala kwalapha kuthi. Sikhuthaza abantwana
            bethu ukuba bathethe iilwimi zasemzini ngaphezu kolwimi lwabo. Side sivumele
            ukuxelelwa zizikolo abafunda kuzo ukuba emakhaya sibakhuthaze basebenzise
            isiNgesi, endaweni yokusebenzisa iilwimi zabo. Baninzi kuthi abaneli tyala, nam
            ndiyazibandakanya. Asikashiywa lixesha masizame xa sisonke sikhuthaze
            ukukhulisa nokuxabisa iilwimi zethu. Simele ukuba nembizo, intlanganiso sixoxe
            banzi ngeelwimi zethu ngokubaluleka kwazo. Siphuthume nokuwonga
            amaqhawe angababhali beelwimi zethu, khon’ukuze sidlale inxaxheba
            ekuvuseleleni iilwimi zethu. Nisisizwe esinjani na nina mzi ontsundu? Kutheni
            kulula kuni ukunyhukulana, ukunyembana nokuhlekana endaweni yokuxhasana,

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                        (EC/SEPTEMBA 2018)

           ukuphakamisana nokukhuthazana? Ezinye izizwe zithi sezithumela
           oonozaku-zaku kweli lizwe ubone zikhatshwa ziitoliki. Ezo ziphatha-mandla
           ziqhubeka zithetha iilwimi zazo zenkobe, zitolikelwe ngulowo unolwazi lwezo
           lwimi, olu toliko alwenze ngesiNgesi. Ezo ke zizizwe ezixabise iilwimi zazo,
           kangangokuba abemi baloo mazwe bathi sele bekrwabaza isiNgesi, bangaboni
           bubi okanye inyala.

      4    Elam lithi nokuba ungasitywabaza usikrwabaze isiNgesi ukusukela namhlanje,
           ungaze uvakalelwe kabuhlungu okanye ubeneentloni kakade isiNgesi esi
           asilolwimi lwakho. NamaNgesi xa etywabaza isiXhosa sakowenu akuwahleki
           uwanyembe, nawo awahlekani okanye anyembane. Umnqweno wam kukubona
           kusakheka ilizwe loMzantsi Afrika. Apho iilwimi zonke zikumgangatho omnye
           zonke. Oku kungayinkuthazo nakubantu basemzini ukuba bafunde
           ngokuzimisela ukuthetha nezethu iilwimi. Sisonke masizame oku kwaye sifunge
           singajiki, sifane nabo bantetho isisiNgesi nesiBhulu ukuze nezethu iilwimi
           zibonwe zinexabiso lokufundwa, nokuthethwa nazo zikhule njengezinye.

      5    Thetha kwaye uzingce ngolwimi lwakho nokuba uthetha nabanina, ukuze
           nabanye abantu bazive bekhuthazekile ukuba bafunde isiXhosa sakowethu.
           Kunika umdla kakhulu ukubona umntu ezingca ngolwimi lwakhe, itsho izaliseke
           nentetho ethi, “isiXhosa simnandi kwaye asitolikwa." Vukani nonke, ixesha
           limkile lokujongela phantsi ulwimi lwakho yazini isizwe sima ngolwimi lwaso.
           Zingceni, phuthumani ixabiso lolwimi lwenu mz’oNtsundu.

       [Sicatshulwe kwiphepha-ndaba I’Solezwe; 12 eyeDwarha 2017 ngokubhalwe nguXolani Mavela, saze
                                                                                          sahlelwa]

 Jonga kumhlathi 1

 1.1 1.1.1     Yintoni le yenza uMzantsi Afrika ube lilizwe elinika umdla?                      (1)

      1.1.2    Khetha isifanokuthi seli gama: “Mhlophe.”

               A      Ukukhanya.
               B      Umbala.
               C      Mnyama.
               D      Mdaka.                                                                    (1)

      1.1.3    Nika intsingiselo yeli binzana ‘ugunyazisa ukusetyenziswa kweelwimi
               ezili-12.                                                                        (2)

      1.1.4    Kutheni umbhali esithi isiNgesi lulwimi lwasemzini?                              (1)

      1.1.5    Ingaba igama lebhodi yeelwimi PANSALB sisifinyezi okanye yi-
               akronim? Xhasa impendulo yakho.                                                  (1)

      1.1.6    Chaza injongo yebhodi yolwimi njengoko ibalulwe kumhlathi
               wokuqala.                                                                        (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                          5

Jonga kumhlathi 2

     1.1.7      Tyumba iilwimi zibe MBINI ezisetyenziswa kakhulu eMpuma Kapa.                  (2)

     1.1.8      Umbhali ubhekisa kubani xa esithi ‘mlesi’?                                     (1)

     1.1.9      Ngcinga ni ebethelelwa ngumbhali xa esithi isiNgesi nesiBhulu
                ziphala phambili eNtshona Kapa?                                                (2)

Jonga kumhlathi 3 kunye no-4

     1.1.10     Chonga iimeko zibe MBINI ezibonisa ukungaxatyiswa kweelwimi.                   (2)

     1.1.11     Bhala ngokutsha eli binzana lilandelayo ngamazwi wakho.
                ‘Simele ukuba nembizo sixoxe banzi ngeelwimi zethu.’                           (2)

     1.1.12     Safobe sini esisetyenziswe kwesi sivakalisi singezantsi.
                Nisisizwe esinjani na nina mz’oNtsundu?                                        (2)

     1.1.13     Chaza eyona njongo iphambili eveliswa ngumbhali kulo mhlathi.                  (2)

     1.1.14     Yinyani okanye luluvo ukuba oonozakuzaku bamanye amazwe
                bakhatshwa ziitoliki xa besiza eMzantsi Afrika? Xhasa impendulo
                yakho.                                                                         (1)

Jonga kumhlathi 5

     1.1.15     Sebenzisa eli gama ‘ulwimi’ linike intsingiselo engeyiyo le
                ikwisicatshulwa.                                                               (1)

     1.1.16     Bonisa ukuchaneka komxholo kwisihloko sesi sicatshulwa.                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                  (EC/SEPTEMBA 2018)

ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

1.2 Jonga lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                                              [uthathwe kwi-Intanethi]

     1.2.1     Lo mfanekiso ubonisa esiphi isini?                                        (1)

     1.2.2     Nika ubungqina bale mpendulo uyibhale apha ngentla.                       (1)

     1.2.3     Loluphi udidi lo mdlalo oboniswe emfanekisweni. Xhasa impendulo
               yakho.                                                                    (2)

     1.2.4     Bhala ubungqina obubonakalisa ukungalingani kwabantu. Xhasa
               impendulo yakho.                                                          (2)

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:                 30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                            7

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

Funda esi sicatshulwa silandelayo, wandule usishwankathele unike iindlela zokulwa
isitresi. Shwankathela ngokwemo yokudwelisa iingongoma. Landela le miyalelo xa
ushwankathela

1.   Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma 60–70 amagama.
2.   Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi wakho ungawulahlanga umxholo.
3.   Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
4.   Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.

                          PHILA UBOMI OBUNGENASO ISITRESI

     Isitresi sikukufa okusembizeni ongenakusiphepha, kwaye sichaphazela malunga
     nama-80% wenani labantu ehlabathini ukuba akusilawuli, impilo yakho
     ingasengozini. Uphando lubonisa ukuba isitresi singanegalelo ekukwenzeni ube
     nezigulo ezinganyangekiyo njengesifo sentliziyo ne-high blood pressure. UBridget
     Edwards kwincwadi yakhe uthi umntu angazikhusela ngolu hlobo ukuze
     angabinaso isitresi. Ukudibana nabantu, njengokuphola nabahlobo okanye ukuya
     ecaweni kunika iqondo elihle lokuphelisa isitresi kwaye uphole. Xa uphakathi
     kwabanye abantu uphazamisa ingqondo yakho lutsho luphele uxinzelelo lwemihla
     ngemihla. Inkxaso yabantu abangqonge ubomi bakho nayo idlala indima enkulu
     yokuhlisa uxinzelelo olumandla lwe mihla ngemihla.

     Ukufunda iincwadi kungakunceda uphazamise ingqondo ikuse kwelinye ilizwe.
     Kuphando olwenziwe nguGregory Berns ufumanise ukuba ukufunda kukhuthaza
     ukusebenza kwee-neurons ezayanyaniswa nento ofunda ngayo, umzekelo xa
     ufunda incwadi emalunga nokudada kwenza ingqondo icinge ngako, kwaye
     iziphumo zoko zihlala ixesha elide emva kokuba ugqibile ukuyifunda.

     Ukuthatha uhambo kuyayivula ingqondo, kwaye iholide ingayindlela entle
     yokuphola. Akufuneki de uchithe imali ongenayo xa uthatha uhambo. Ungaya
     njee ezindaweni ezifikelelekayo ezintle uphumle khona.
     Zilolonge, ukuzilolonga akufuneki ude ube nemali ezinkulu, okanye imali ethe
     xhaxhe. Ukubaleka, ukuwaka neyoga zezinye zezinto ezicutha isitresi. Ezi zinto
     ungazenza ungakhange ukhuphe mali eninzi. Yenza ukuzilolonga kube
     yinxalenye yobomi bakho.

     Ubugcisa onabo kufuneka usoloko ubukhathalele kuba xa ungabukhathalelanga
     buyalibaleka. Oko kukuthi uphele ulibala italente yakho ungaqondanga ngenxa
     yoxinzelelo onalo, okanye yexesha lokungahoyi ubugcisa onabo.
     Yitya ukutya okunesondlo nokunika ixesha lokuphumla ngexesha elifanelekileyo.
     Qaphela ixesha lokulala lixesha lokulala, hayi le nto uyakufika abantu bengalali
     ebusuku befunyenwe luxinzelelo ngenxa yokutya okungenasondlo.
               [Sicatshulwe kwimagazini iBona ,ka-Septemba 2017; Iphepha lama- 86 saze sahlelwa]

                                                              AMANQAKU ECANDELO B:                 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                     (EC/SEPTEMBA 2018)

 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

 UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

 Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

 IBio oil isusa: amabala, izikretshi kunye namaqhakuva. Yeyona oyile yokwenene,
 isebenza NGEPHANYAZO

                             # SAVE YOUR SKIN

                                        Le oyile yenzelwe
                                        ozikhumba zibi.

                                        Zifumanele eyakho kuba
                                        yeyona oyile ihamba
                                        phambili.

                                        Fowunela ku:
                                        0862123421

        R89. www.biooil.co.za              [Sithathwe ku-googleimages.com saze sahlelwa]

 3.1 Kuthengiswa ntoni kwesi sibhengezo-ntengiso?                                           (1)

 3.2 Siyintoni isizathu sokusetyenziswa kwemifanekiso kwesi sibhengezo? Xhasa
     impendulo yakho.                                                                       (2)

 3.3 Xela imisebenzi eyenziwa yile oyile ibe miBINI kuphela.                                (2)

 3.4 Caphula ibinzana elinika intsingiselo engumzekelo wokugcina ulusu lulungile.           (1)

 3.5 Xela isizathu sokusetyenziswa kwamakhasi onxibelelwano?                                (2)

 3.6 Bhala ngesiXhosa ixabiso lale mveliso.                                                 (1)

 3.7 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:

      ‘Yeyona oyile yokwenene’.

      A        Ulwimi olunzima.
      B        Ulwimi olunyanzelayo.
      C        Ulwimi olutsalayo.
      D        Ulwimi olupholileyo.                                                         (1)
                                                                                           [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         9

 UMBUZO 4: IKHATHUNI

 Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

 Nomsa               Umvile xa            Zine      Ha-ha!
                     esithi                         Usabambe loo
                     Nyak’omtsha                    nto.
                     zinkawu!

                                                                 Boss

                                                 Limkile
                                                 Ixesha.

                                                     [Ithathwe kwi-Intanethi yaze yahlelwa]

 4.1 Bhala ngemo ende igama ‘Nyak’omtsha’ elikwintetho kaNomsa.                                (1)

 4.2 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Amazwi athi ‘Ha-ha!
     Ubambe loo nto’ akwisakhelo sesi-2 abonisa oku:

       A       Uyamphoxa.
       B       Uyamdelela.
       C       Uyamcingela
       D       Uyamkhonza.                                                                     (1)

 4.3 Xela izixhobo zokucoca zibe ziBINI ezisetyenzisiweyo kule khathuni.                       (2)

 4.4 Ingaba kulungile okanye akulunganga ukuba umqeshi abize abasebenzi bakhe
     inkawu. Xhasa impendulo yakho.                                                            (2)

 4.5 Yeyiphi le ngcinga ibethelelwa nguBoss xa esithi ‘Limkile ixesha’.                        (2)

 4.6 Ngowuphi oyena msebenzi uzinikeleyo emsebenzini wakhe, utsho ngoba?                       (2)
                                                                                              [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         (EC/SEPTEMBA 2018)

 UMBOZO 5
 IPROZI
 5.1 Funda lo mhlathana ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                  PHUHLISA UBOMI BAKHO
      Ulutsha lumele ukuba lwenze uphando olupheleleyo ngekamva lalo ukuze
      luzazi, lwazi nekamva lalo. Oku kungenziwa ngokusebenzisa i-intanethi okanye
      umfundi acele uncedo kwititshala zakhe. Mfundi qala kumabanga
      aphakamileyo ukukhetha izifundo eziza kuhambelana nenkqubela phambili
      yobomi bakho. Kubalulekile ukufuna inkxaso kubantu abayihambileyo le ndlela
      usafuna ukuyiqala. Inene, liyinene elithi inyathi ibuzwa kwabaphambili.
      Umfundi webanga le-12 uyacetyiswa ukuba athathe amanyathelo abhalise
      kuselithuba ukuze akwazi ukwamkeleka kwiziko anqwenela ukufunda kulo.
      Oku kuyamnyanzela umfundi ukuba athathe izigqibo ngekamva lakhe. Ulutsha
      lunakho ukuzikhethela ukuba lufuna ukuphila ubomi obunjani. Lunalo
      noxanduva lokuzikhusela ngokukhetha abahlobo abangabo ebomini. Umhlobo
      wenene uhlala ekhomba iindlela ezilungileyo nezakhayo.
                              [Ucatshulwe kwiBona; Septemba 2009; Iphepha 91, waze wahlelwa]

      5.1.1    Khetha isihlanganisi kwesi sivakalisi silandelayo.
               Ulutsha kufuneka lwenze uphando ukuze lwazi ngobomi.                               (1)
      5.1.2    Lungisa isiphene sopelo esikwigama elinomgca ngaphantsi.
               Umfundi makacele uncedo kwititshala zakhe.                                         (1)
      5.1.3    Chaza igama lesakhi esibhalwe ngqindilili kwesi sibizo singezantsi.
               Ulutsha.                                                                           (1)
      5.1.4    Fakela isimelabizo esichanekileyo kwindawo enesibizo kwesi sivakalisi
               singezantsi.
               Sebenzisa i-intanethi okanye umfundi acele uncedo.                                 (2)
      5.1.5    Khetha isithetha ntonye seli gama kula alandelayo. Inene.
               A      Ikamva.
               B      Imbeko.
               C      Ingcali.                                                                    (1)
               D      Inyaniso.
      5.1.6    Bhala izivakalisi zibe ziBINI usebenzise eli gama ‘Iziko’ linike
               iintsingiselo ezahlukileyo.                                                        (2)
      5.1.7    Tyumba iqhalo njengoko lisetyenzisiwe kulo mhlathi ungentla.                       (2)
      5.1.8    Bhala esi sivakalisi singezantsi sibe kwisininzi.
               Umhlobo wenene uhlala ekhomba iindlela ezilungileyo.                               (2)
      5.1.9    Lungisa igama elikwizibiyeli ngokufakela isixando esifanelekileyo kwesi
               sivakalisi silandelayo.
               Umhlobo wenene uhlala (ekhomba) iindlela ezilungileyo                              (2)
                                                                                                 [14]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2018)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                            11

 5.2 UMFANEKISO

       Qwalasela lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                             Bonakala endleleni ukuze ukhuseleke

                               Nxiba impahla ekhanyayo ebusuku

                                                         [Uthathwe kwi-intanethi waze wahlelwa]

       5.2.1    Chonga isichazi uchaze nodidi lwaso kwesi sivakalisi singezantsi.

                Nxiba impahla ekhanyayo.                                                           (2)

       5.2.2    Bhala isichasi segama elifakwe kwizibiyeli.

                Bonakala xa (uhamba) ebusuku.                                                      (2)

       5.2.3    Esi sivakalisi singezantsi sikwintetho–ngqo, siguqule sibe kwingxelo-
                ntetho.

                Qala ngolu hlobo: Ipolisa lendlela lithe ...
                ‘Nxiba impahla ekhanyayo’ litshilo ipolisa                                         (2)

                                                               AMANQAKU ECANDELO:                  40
                                                                AMANQAKU EWONKE:                   80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2018 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2018-d/4f08cff2-343d-41f2-9344-c1f8d71c8eec) — isiXhosa FAL · QP · 2018
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2018 printready 29 .08 .18](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2018-printready-29-08-18/0990da0d-d2c2-4d91-86bc-d9b72b27b154) — isiXhosa FAL · QP · 2018
- [XHOFA P1 GR12 QP SEPT2018 D](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p1-gr12-qp-sept2018-d/3fc6b4aa-e83c-4e09-b14e-8af875639e54) — isiXhosa FAL · QP · 2018
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2018/179e0ff2-83e4-4277-8119-c7c3347c03c2) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2018/487ed04e-37a3-436d-90bf-54defdd477a8) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2018/b091e25e-cc7e-43ed-81d7-24d7e11431ea) — isiXhosa FAL · QP · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
