# isiXhosa FAL Grade 12 P2 2016 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the September Preparatory Exams 2016, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p2-gr12-memo-sept2016/2aca4076-4913-4ad6-9730-0917241085d1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p2-gr12-memo-sept2016/2aca4076-4913-4ad6-9730-0917241085d1)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2016. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                   SENIOR CERTIFICATE

                          IBANGA 12

                     SEPTEMBA 2016

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2
                      IMEMORANDAM

AMANQAKU:   70

                 Le memorandam inamaphepha ali – 12

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            (EC/SEPTEMBA 2016)

ICANDELO A: INOVELI

UMBUZO 1 (IMIBUZO EMIFUTSHANE)

KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA

1.1 1.1.1     Esinaleni/Esikolweni/EBlythswood /KwaBly

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (1)

     1.1.2    Babekhe badlana indlebe.                                                    (1)

     1.1.3    (a)    (iv) uYolisa.
              (b)    (i) uMpumelelo.
              (c)    (iii) uNozililo.                                                     (3)

     1.1.4    Ubonakalisa ukuba uMpumelelo usuka phi, evela kwikhaya elinjani
              /Iingcambu zikaMpumelelo ziveza indlela eza kuthathwa bubomi bakhe
              /Uzalwa ngabazali abanenkqubela ebomini/Uzalelwe ezilalini.

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (2)

     1.1.5    Liveza ukuba uMpumelelo wayenempawu zempumelelo ezifana nqwa
              nezikatata wakhe owayenenkqubela ebomini.                                   (2)

     1.1.6    Kunjalo, kuba impixano ephakathi komzi kaLungile noNozililo
              yayisukela kwinto yokuba uNozililo engazange afumane le venkile
              yafunyanwa nguLungile.                                                      (2)

     1.1.7    B- ukubonisa ingcinga ecala nye                                             (1)

     1.1.8    Bobabini babesuka eLusikisiki / Bobabini banengcinga zenkqubela
              ebomini   /uthando lomnye komnye/batshatile.

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (2)

     1.1.9    Liwuphuhlisa ngokuba uthe waphumelela ebomini/ngokuba udibene
              namagingxigingxi ebomini kodwa waphumelela.                                 (2)

     1.1.10 Ukukweleta kukaNomakhwezi kubangele ingozi yokusweleka kwakhe
            nomyeni wakhe    /ukumamela uNozililo kuye kwabangela
            ukusweleka kwakhe

              [Nayiphi na kwezi]                                                         (2)
                                                                                        [18]

                                           OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     3

ISICATSHULWA B

1.2 1.2.1      Waphumelela waba nguGqirha.                                               (1)

      1.2.2    Babesuka eLusuthu        /eBotswana /eSwazini.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      1.2.3    Hayi, kuba inkxaso ayifumene kuYolisa, uThamsanqa noThembisa
               yamenza waphumelela ebomini                                               (2)

      1.2.4    NguThembisa Sanqela                                                       (1)

      1.2.5    Wayebalasele kunyango lwengulo ngengqondo.                                (1)

      1.2.6    Kwakuchaza ukuba wayeyincutshe kaGqirha          / WayenguGqirha
               odumileyo
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      1.2.7    Ulutsha/ Amakhwenkwe neentombi.                                           (1)

      1.2.8    Lalilungile kuba ukuba wayelibele yinto yokuziphindezela
               wayezakubuyela emva ebomini bakhe

                                               OKANYE

               Lalungalunganga kuba iintshaba zakho kufuneka uzifake engxakini
               ukuze kungabikho lula ukuba zibuye zimhlasele.                            (2)

      1.2.9    Ubomi obunamahla ndinyuka bukhokhelela empumelelweni/Ukuze
               uphumelele ebomini kufuneka uqale usokole.                                (2)

      1.2.10 Wafuna ukuphucula ilali zakulotata wakhe    /Inokuba iinkumbulo
             zezinto ezathi zamehlela eThekwini zaziza kumbuyela      /Intshaba
             zakhe ezazisekhona zaziza kuvuseleleka.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      1.2.11 Indlela zokukhulisa abantwana       /Ukunciphisa iintsapho   /waseka
             ikwayala yecawa
               [Nayiphi na kwezi]                                                       (1)
                                                                                       [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:             35

                                               OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2016)

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMQOL’UPHANDLE – P.M. NGANI
2.1 2.1.1      Bafunyenwe befile kwimoto ebutyobo.                                           (1)
     2.1.2     NguLulama Zuma           , no Eddie Maga.                                     (2)
     2.1.3     UEddie Maga wayephangela eMoonglow                                            (1)
     2.1.4     IRio Cinema- yayindawo yomboniso bhanya-bhanya
               IMoonglow- Yayindawo yokonwabisa abantu ebusuku/kuselwa
               utywala/kwakuthengiswa iziyobisi                                              (2)
     2.1.5     Imoto yayenzakele kakhulu isisonka ngangendlela eyayibotyoke
               ngayo.                                                                        (2)
     2.1.6     Kusivezela ukuba iza kuba yindawo apho uphando luza kugxininisa
               khona    / Iza kunika umkhomba ndlela wamanyathelo ophando.
               [Nayiphi na kwezi]                                                            (2)
     2.1.7     Yabonakalisa ukuba lukho unyawo lwemfene kwindlela ingozi yemoto
               ethe yenzeka ngayo    / Inokuba nguEddie oyena mntu wayefunwa
               ngamandla     /kwaqalwa kwadutyulwa uEddie phambi kokuba
               kwenzeke ingozi yemoto     /Yabonakalisa ukuba loluphi uhlobo
               lompu olwasetyenziswayo, into ezakunceda ekuphandeni.
               [Nayiphi na kwezi]                                                            (2)
     2.1.8     Lo mboniso wawungesihelegu esehlela uhlanga lwamaXhosa       /
               Ingozi yokusweleka kuka Eddie noLulama yayifana nesihelegu kumzi
               waseZiphunzana.                                                               (2)
     2.1.9     ULinda Monti wabangumrhanelwa wokuqala obandakanywa
               nokusweleka kukaEddie noLulamaZuma.                                           (2)
     2.1.10    Izinto ezininzi eziza kuba luncedo kuphando lwababulali uzifakile
               kwesi sicatshulwa.                                                           (2)
                                                                                           [18]
ISICATSHULWA B
2.2 2.2.1     B. Eziphunzana.                                                                (1)
     2.2.2    Wayesisithandwa sikaEddie /WayenguNobuhle
              waseMonti /Wayenxiba kakuhle /Wayesebenzisana kakuhle
              nabantu /Wayenesimilo
              [Naziphi eziMbini kwezi]                                                       (2)
     2.2.3    NguDuma Hlelo /nguKhumalo
              [Nayiphi na kwezi]                                                             (1)
     2.2.4    Babekwenza oku ngokuqonda ukuba liya ekutshoneni ilanga kulowo
              babemthanda                                                                    (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   5

      2.2.5    Kukubonisa uvelwano lwezizihlobo zakhe kuye      /Ziveza indlela
               ezazimthanda ngayo      /Indlela ezazimxhasa ngayo     /Zazizama
               ukubonakalisa ukuba uLinda umsulwa       /Zazizama ukumkhupha
               kwesi sihelegu ayanyaniswa naso

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (2)

      2.2.6    (a) Impixano yangaphakathi                                               (1)

               (b) Ingqondo yakhe yayibethabethana /Kwakuvela obunye
                   ubungqina / Wayephanda nzulu ngetyala lokubulawa kukaEddie
                   noLulama

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (2)

      2.2.7    Wancedwa kukufumana itape recorder                                       (1)

      2.2.8    Elichule kuba indlela aphanda ngayo ibonakalisa ubuchule, umonde,
               ukungangxami kunye nokucingisisa

                                              OKANYE

               Uliqhitala, kuba wabamba umpu engasebenzisanga isixhobo sokufihla
               imizila yeminwe    / Ukusoloko eselana newhisky xa ebhidwe
               ngumcimbi okanye eqweba isibindi      /Ukungakwazi ukufunda
               ingqondo zabalinganiswa nanjengoko weyesenza kuDuma Hlelo
               Ukungathathi inkcukacha zikaNkosikazi Hobe      Ukutyhola uLinda
               engenabungqina buphathekayo        .                                     (2)
               [Nezinye iimpendulo ezichanekileyo zamkelekile]

      2.2.9    Ndiyavelana naye kuba ayikho mnandi into yokutyholwa ngento
               ongayenzanga kuthiwe ubulele isithandwa sakho     / Ngokuthobeka
               kwesidima sakhe.

                                              OKANYE

               Andivelani naye kuba izinto ezibuhlungu zehla nakubanina nangoluphi
               uhlobo.                                                                  (2)

      2.2.10 Ukujiya kwezinto       / ukuyondelelana kwezinto.                          (1)

      2.2.11 Wafunyanwa engenatyala         /Wafunyanwa emsulwa / Waphuma
             etshaya

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (1)
                                                                                       [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:            35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2016)

ICANDELO B

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

NDIYEKENI: D.M. JONGILANGA

ISICATSHULWA A

3.1 3.1.1     EMdantsane.                                                            (1)

     3.1.2    ULoni wayeyinqununu , uMaziko elisekela lakhe /Isandla sakhe .         (2)

     3.1.3    Zazisebenzisana kakuhle /Zazivana /Zazincedisana kakuhle /
              Zazihloniphana
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

     3.1.4    Dlamini ubuxhwane kuwe bendele okweengcambu zomdiliya ude
              ungayiboni nengozi esemnyango                                          (1)

     3.1.5    UMaziko wayebangelwa kukuba wayezama ukuqalisa ingxabano
              phakathi kwabo   /Wayefuna uMawonga axabane noNdila ukuze
              azokufumana ithuba lokufumana isikhundla sakhe sobunqununu /
              Wayefuna ukungabonwa ukuba uyinyoka abonakale engumntu oxhasa
              uMawonga
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.6    Umveza njengomntu oyimpimpi   /Njengomntu ongumphixanisi
              Ilokonya  / Umxabanisi  /Inyoka
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.7    Apha encwadini uNdila uphele egwetyelwa intambo ngenxa
              yokubandakanyeka kwiyelenqe lokuthatha inxaxheba kwintshabalalo
              kaLoni   /uFuneka noZanele nabo izinto ezimbi abazenze apha
              encwadini zibuyele kubo   / UNdila uphelelwa ngumsebenzi ngenxa
              yokungawuxabisi umsebenzi     / Ukusela emsebenzini   .
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.8    Kwakulungile,kuba engumntwana ethobele ukuthunywa ngumntu
              omdala nokwangutitshala wakhe.   /Wayengayiqondi into yokuba
              akuvumelekanga ukuba kuselwe utywala esikolweni kuba
              engumntwana.

                                          OKANYE

              Kwakungalunganga kuba wayefanele ukuqonda ukuba utywala
              abuvumelekanga emasangweni esikolo nakubanina.      /Umntu
              omdala nokuba ngutitshala akavumelekanga ukuba athume umntwana
              utywala ngakumbi esikolweni   /Umntwana omncinci ongaphantsi
              kweminyaka elishumi elinesibhozo, umthetho awuvumi ukuba angene
              athenge utywala kwindawo zotywala.    / Umntwana wayenophela
              ebusela naye utywala
              [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  7

      3.1.9     Umntwana uye aqale ukusela esemncinci.     /Umntwana uye abe
                linxila xa emdala  /Umntwana uye azibandakanye kwizenzo ezimbi
                ezimosha ubomi bakhe     / Uye ayibone njengento elungileyo
                ingakumbi xa eyenziswa ngumntu omdala
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.1.10    Ibonisa ukuqala kwencwadi                                              (1)
      3.1.11    UNdila sele ebhityile/eluswazi ngenxa yotywala
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
                                                                                      [18]

ISICATSHULWA B
3.2 3.2.1       Babehlala eMdantsane kwaN.U.3                                          (1)
      3.2.2     Bobabini babengabongikazi.                                             (1)
      3.2.3     Babehlobene ngezinto ezingalunganga.      /Babehlobene
                ngokuphalaza nokutya iimali zamadoda      /Babezincukuthu ezitya
                amagazi abantu    / Babengenabuntu
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.2.4     Umntu owayephambili nguNdila/ nguMawonga
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)
      3.2.5     (a) Impixano yangaphakathi                                             (1)
                (b) Abonisa ukuzigxeka ngokuba izinto ezimehlelayo zibangelwe
                    ngabanye abantu. /Unobangela wengxaki ezithe zamehlela
                    ubangwe ngabanye abantu.
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)
      3.2.6     Kule ncwadi kukho umkhuba ombi wokutyelwa kwamadoda imali.
                /Kukho ukusetyenziswa kotywala ngenjongo yokuzuza izinto
                ezingalunganga.    /Ukukrexeza okuchitha imizi yabantu.  /
                Ukubonakalisa uthando olungelulo   / Ukukhohlisana
                [Nezinye iimpendulo ezichanekileyo zivumelekile]                       (2)
      3.2.7     Uphumelele kuba uZanele ubonakalise ububhetyebhetye.     /
                Ukungabi namava ngobomi bokutyela amadoda imali.     / Ukuba
                nothando.   /Ukulunga.    /Ukonelisa abahlobo  /
                Ukusebenziseka lula
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.2.8     Khange abenalo iliso elibanzi ukuze akwazi ukubona injongo ezimbi
                zikaMaziko    /Ubonakalise umonde nokukwazi ukunyathela onke
                amanqanaba xa kusohlwaywa umntu emsebenzini         / Ubonakalise
                ukuba wanomqolo ekuthatheni isigqibo ngenxa yendlela aziphethe
                ngayo uNdila emsebenzini.
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2016)

     3.2.9     Ndiyavelana, kuba uphele ephelelwa ngumsebenzi nabubomi bakhe.
                  /Ndiyavelana naye kuba uphele ephatha usapho lwakhe ngendlela
               engeyiyo ngenxa yokulahlekiswa yena engaqondi.

                                          OKANYE

               Andivelani, kuba xa wayecetyiswa wasuka wathi makayekwe
               Andivelani naye kuba ubonakalise ukungabi nangqondo
               ngokuzidibanisa nomntu ayaziyo ukuba akafanele kuba ngumhlobo
               kuye uNdila.    /Wavuma ukusela utywala wabonakalisa ukungabi
               namqolo.
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                    (2)

     3.2.10    Ndiyangqina, kuba uMawonga wenzelwe amayelenqe zezinye
               izifundiswa apha encwadini. /UMawonga wenzelwe ububi
               nguMaziko.     / UMawonga wenzelwe iyelenqe nguNdila.   /
               UFuneka noZanele nabo bebekhona kwiyelenqe lokutshabalalisa
               uMawonga.

                                          OKANYE

               Ndiyachasa kuba ayingabo bonke abantu abafundileyo abenza
               amayelenqe/ Nabantu abangafundanga kuyaphi bayenzelana
               amayelenqe emsebenzini.

               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                    (2)
                                                                                    [17]

                                                    AMANQAKU ECANDELO B:             35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     9

ICANDELO C
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NDAKUYICEL’IVUTHIWE – L.L. NGEWU noE. Z. GUQA
UMNTU AKALAHLWA – E.Z. GUQA
ISICATSHULWA A
4.1 4.1.1      Nondyebo.                                                                 (1)
      4.1.2    Kungokuba wazalwa ngexesha kukho yonke into esisivuno ininzi.             (1)
      4.1.3    NguKhuthala.                                                              (1)
      4.1.4    UMaKhumalo ungumamazala kaMaNdlangisa.           UMaNdlangisa
               ungumolokazana kaMaKhumalo                                                (2)
      4.1.5    Lithetha ukunqanda ithole lingancanci kunina ngexesha esengwa             (1)
      4.1.6    Yinto elungileyo, kuba uye afundiswe izinto ezibalulekileyo zobomi.

               Umntwana ufundiswa indlela eyiyo yokukhula.     /Umntwana
               ufumana isandla esihle
                                           OKANYE
               Yinto engalunganga, kuba abantwana abakhuliswe ngoomakhulu
               bathanda ukuba ethe- ethe ngenxa yokutefiswa.   /Baphela
               bengenaluthando lwaneleyo kubazali babo bokwenene.     /
               Kungekho nxibelelwano lunzulu phakathi kwabo nabazali
               bokwenyani
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                        (2)
      4.1.7    Hayi kuba yaxokisa amadoda aseGqaqhala ngokunuka
               amaxhegokazi amabini aselalini malunga nokusweleka kwabafana
               kwingozi kaloliwe.                                                        (2)
      4.1.8    Umbhali uzama ukubonakalisa ukuba inkolelo kwizinto zakwaNtu
               ayikho ngaphezulu kwenkolelo yobuKrestu.    / Ingulo yomntu
               kumaxesha amaninzi yenziwa yingxaki esentloko hayi inkolo.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)
      4.1.9    Wayegula ngokwasengqondweni        /Wayexokisa abantu       /
               Uphalaza igazi labantu abamsulwa
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)
      4.1.10 Ndicinga ukuba wabuyela ecaweni kule ndawo wayekhulele kuyo           /
             Waqhubekeka nobugqirha bakhe kuba umntu ngelinye ixesha
             akantshintshi.  /Wahlala akenza nto akaya ecaweni, wayeka
             nobugqirha obo.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)
      4.1.11 Umthathi uyawuzala umlotha                                                 (1)
                                                                                       [17]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2016)

ISICATSHULWA B

Ngumnt’Onjani lo: L.L . Ngewu

4.2 4.2.1      Igama layo yayinguManduleli/ uMkhiwa.                                (1)

     4.2.2     Wayenengxaki yamehlo waza wanxiba amacici.                           (1)

     4.2.3     Yibhayibhile.                                                        (1)

     4.2.4     Kuthiwa yayifundile kuba yayikhe yaya edyunivesithi yabuya
               iwongwe
               ngediploma.                                                          (2)

     4.2.5     Umngcwabo wawungalawuleki. / Ibhokisi yayingakwazi ukuphuma
               endlwini. /Kwakukho ingxabano malunga nokukhululwa komzimba
               kwindawo yabangcwabi. /Ingxabano phakathi kwabafazi
               bakamfi.
               [Naziphi ezimbini kwezi]                                             (2)

     4.2.6     UManduleli wayengenamkhondo ebomini.     /zange azicwangcise
               izinto zakhe kwangethuba ngexesha wayesaphila   /
               Wayengumntu ongakhathalele nto eyenziwa ngabanye abantu
               engazibandakanyi nabantu                                             (2)

     4.2.7     Zazintandathu.      / 6.                                             (1)

     4.2.8     Ewe isidima asisekho kuba abantu benza imingcwabo into
               engenaxabiso.
                                           Okanye
               Bubuxoki kuba eminye imingcwabo indilisekile kwaye ixabisekile.

               [Nayiphi na kwezi]                                                   (2)

     4.2.9     KwaXhosa umntu oyindoda wayengcwatywa ebuhlanti ukuze ajonge
               kwaye akhusele ikhaya lakhe  / kukukholelwa ukuba uza kujonga
               ikhaya nangona engasaphili
               [Nayiphi na kwezi]                                                   (2)

     4.2.10    Ukuba umntu akanamkhondo ebomini nobomi bakhe kunye
               nomngcwabo wakhe uyakuba njalo     / Ubomi bomntu bufana
               nezenzo zakhe emhlabeni   Imoto ilandelwa luthuli lwayo.
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                   (2)

     4.2.11    Umhlambi ngabantu abazimase umngcwabo        / Umhlambi ngulo
               wemfuyo eninzi emzini othile.                                       (2)
                                                                                  [18]

                                                   AMANQAKU ECANDELO C:             35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2016)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  11

ICANDELO D: ISIHOBE

VUKANI MADODA – A STEMELE

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

BAFANA BAFANA – XAYIMPI S

5.1 5.1.1       Ithetha namaXhosa.                                                       (1)

      5.1.2     Ndibhekisa nakuni. Mlisela nomthinjana.                                  (1)

      5.1.3     Kungokuba le ntaba iqulathe imbali yamaXhosa    /Inembali
                ngemvelaphi yenkosi zamaXhosa.
                [Nayiphi na kwezi]                                                       (1)

      5.1.4     ETranskei                                                                (1)

      5.1.5     NgoHoho.                                                                 (1)

      5.1.6     Akukho nkunzi zikhonza buhlantini bunye.                                 (1)

      5.1.7     Labona into engumangaliso engaqhelekanga.      /Lalama                   (1)

      5.1.8     Afika alwa imfazwe neentlanga ezazilapha kule ntaba.                     (2)

      5.1.9     Imbongi yonwabile kulo mbongo    /Ivakalisa ukuzingca    /Ukuzidla
                  / Iyancoma
                [Nayiphi na kwezi]                                                       (1)

      5.1.10    Imbongi ifuna ukwazisa nesizululwana ngembali yamaXhosa
                nokubaluleka kwale ntaba                                                 (1)

      5.1.11    Lo mbongo unemvano siqalo / Izitanza zinemigca emine / Isitanza
                sesithoba (9) sinemiqolo elishumi elinanye(11) /Isitanza seshumi
                neseshumi elinesihlanu sinemiqolo emihlanu kanti eseshumi elinanye
                sinemiqolo emithandathu
                [Naziphi eziMbini kwezi]                                                 (2)

      5.1.12    Ubonakalisa amava okunxulumana nohlanga lwabelungu
                ngokukhupha into ukuze ufumane enye.     /Ukuthanda uhlanga
                lwakhe ngokuthi aluzamele indawo yokuhlala.
                [Nayiphi na kwezi]                                                       (2)

      5.1.13    UQamata ligama elinikwa uThixo owayekhonzwa ngamaXHosa, kanti
                uMdali ligama elinikwa uThixo wamaKrestu.                                (2)
                                                                                        [17]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2016)

UMBUZO 5.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

UManyano: Qangule Z.S

5.2 5.2.1      Ngumbongo onemiqolo elishumi elinesine / Ngumbongo
               onemihlathi emibini, umhlathi wokuqala unemiqolo esibhozo uze
               owesibini ube nemiqolo emithandathu.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (1)

     5.2.2     Isebenzisa isivumelanisi somntu wokuqala u-ndi xa ithethayo               (1)

     5.2.3     KwisiNgesi/ KwisiLungu                                                    (1)

     5.2.4     Ikhathazakile.    /C                                                      (1)

     5.2.5     Singabakhonzi.                                                            (1)

     5.2.6     Imbongi ikhuthaza uluntu ukuba malusebenzele isizwe ngaloo nto
               luyiphiwe nguThixo                                                        (2)

     5.2.7     Ndiyangqina, kuba imbongi ishumayeza abantu ukuba mabasenzele
               isizwe ngeziphiwo abanazo       / Yona ikhathazekile kuba yona
               ingekho into eyenzele ilizwe layo
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

     5.2.8     Kwimiqolo yokuqala esibhozo,imbongi ibhelisa kuyo, kanti
               kwemithandathu yokugqibela ibhekisa eluntwini ngokubanzi.                 (2)

     5.2.9     Imfano- zandi, iqaqambisa inkqubela kunye noloyiso
               ngokwemisebenzi yabantu elizweni                                          (2)

     5.2.10    1. (b)
               2. (c)
               3. (a)                                                                    (3)

     5.2.11    Umntu ngumntu ngabantu         Isandla sihlamba esinye / Intaka
               yakha
               ngoboya benye.
               [Nayiphi na kwezi]                                                        (1)

     5.2.12    Sisikweko                                                                (1)
                                                                                       [18]

                                                    AMANQAKU ECANDELO D:                 35
                                                       AMANQAKU EWONKE:                  70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2016 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2016-memo/ef6eabc5-2639-46f3-94c0-c734bc503302) — isiXhosa FAL · Memo · 2016
- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2016](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2016/bd69006a-d744-40b0-9193-109048a63014) — isiXhosa FAL · Memo · 2016
- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2016](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2016-1/16f23a9f-f537-47f3-9ec4-a69fcd27690d) — isiXhosa FAL · Memo · 2016
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016-memo/1949979e-0f85-41b3-87dc-0ad7862ee6e8) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2020/aaaec51c-11de-4e53-8118-1663bf2f53cf) — isiXhosa FAL · Memo · 2020
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2016/8826b7b5-f1d1-44f5-9232-5769c31cabb5) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
