# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2016 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2016, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p2-gr12-memo-sept2016/688c79f0-33c7-4c8b-afaf-0fc26e5f90bb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p2-gr12-memo-sept2016/688c79f0-33c7-4c8b-afaf-0fc26e5f90bb)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2016. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                   SENIOR CERTIFICATE

                          IBANGA 12

                     SEPTEMBA 2016

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2
                      IMEMORANDAM

AMANQAKU:   70

                 Le memorandam inamaphepha ali – 12

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            (EC/SEPTEMBA 2016)

ICANDELO A: INOVELI

UMBUZO 1 (IMIBUZO EMIFUTSHANE)

KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA

1.1 1.1.1     Esinaleni/Esikolweni/EBlythswood /KwaBly

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (1)

     1.1.2    Babekhe badlana indlebe.                                                   (1)

     1.1.3    (a)    (iv) uYolisa. 
              (b)    (i) uMpumelelo. 
              (c)    (iii) uNozililo.                                                    (3)

     1.1.4    Ubonakalisa ukuba uMpumelelo usuka phi, evela kwikhaya elinjani 
              /Iingcambu zikaMpumelelo ziveza indlela eza kuthathwa bubomi bakhe
              /Uzalwa ngabazali abanenkqubela ebomini/Uzalelwe ezilalini. 

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (2)

     1.1.5    Liveza ukuba uMpumelelo wayenempawu zempumelelo ezifana nqwa
              nezikatata wakhe owayenenkqubela ebomini.                                 (2)

     1.1.6    Kunjalo, kuba impixano ephakathi komzi kaLungile noNozililo
              yayisukela kwinto yokuba uNozililo engazange afumane le venkile
              yafunyanwa nguLungile.                                                    (2)

     1.1.7    B- ukubonisa ingcinga ecala nye                                            (1)

     1.1.8    Bobabini babesuka eLusikisiki/ Bobabini banengcinga zenkqubela
              ebomini/uthando lomnye komnye/batshatile. 

              [Nayiphi na kwezi]                                                          (2)

     1.1.9    Liwuphuhlisa ngokuba uthe waphumelela ebomini/ngokuba udibene
              namagingxigingxi ebomini kodwa waphumelela.                               (2)

     1.1.10 Ukukweleta kukaNomakhwezi kubangele ingozi yokusweleka kwakhe
            nomyeni wakhe /ukumamela uNozililo kuye kwabangela
            ukusweleka kwakhe 

              [Nayiphi na kwezi]                                                         (2)
                                                                                        [18]

                                           OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  3

ISICATSHULWA B

1.2 1.2.1      Waphumelela waba nguGqirha.                                           (1)

      1.2.2    Babesuka eLusuthu /eBotswana/eSwazini. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

      1.2.3    Hayi, kuba inkxaso ayifumene kuYolisa, uThamsanqa noThembisa
               yamenza waphumelela ebomini                                          (2)

      1.2.4    NguThembisa Sanqela                                                   (1)

      1.2.5    Wayebalasele kunyango lwengulo ngengqondo.                            (1)

      1.2.6    Kwakuchaza ukuba wayeyincutshe kaGqirha / WayenguGqirha
               odumileyo 
               [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

      1.2.7    Ulutsha/ Amakhwenkwe neentombi.                                       (1)

      1.2.8    Lalilungile kuba ukuba wayelibele yinto yokuziphindezela
               wayezakubuyela emva ebomini bakhe 

                                            OKANYE

               Lalungalunganga kuba iintshaba zakho kufuneka uzifake engxakini
               ukuze kungabikho lula ukuba zibuye zimhlasele.                       (2)

      1.2.9    Ubomi obunamahla ndinyuka bukhokhelela empumelelweni/Ukuze
               uphumelele ebomini kufuneka uqale usokole.                           (2)

      1.2.10 Wafuna ukuphucula ilali zakulotata wakhe /Inokuba iinkumbulo
             zezinto ezathi zamehlela eThekwini zaziza kumbuyela /Intshaba
             zakhe ezazisekhona zaziza kuvuseleleka. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

      1.2.11 Indlela zokukhulisa abantwana /Ukunciphisa iintsapho /waseka
             ikwayala yecawa 
               [Nayiphi na kwezi]                                                    (1)
                                                                                    [17]

                                                      AMANQAKU ECANDELO A:            35

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2016)

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMQOL’UPHANDLE – P.M. NGANI
2.1 2.1.1      Bafunyenwe befile kwimoto ebutyobo.                                          (1)
     2.1.2     NguLulama Zuma , no Eddie Maga.                                             (2)
     2.1.3     UEddie Maga wayephangela eMoonglow                                           (1)
     2.1.4     IRio Cinema- yayindawo yomboniso bhanya-bhanya 
               IMoonglow- Yayindawo yokonwabisa abantu ebusuku/kuselwa
               utywala/kwakuthengiswa iziyobisi                                             (2)
     2.1.5     Imoto yayenzakele kakhulu isisonka ngangendlela eyayibotyoke
               ngayo.                                                                      (2)
     2.1.6     Kusivezela ukuba iza kuba yindawo apho uphando luza kugxininisa
               khona/ Iza kunika umkhomba ndlela wamanyathelo ophando. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                            (2)
     2.1.7     Yabonakalisa ukuba lukho unyawo lwemfene kwindlela ingozi yemoto
               ethe yenzeka ngayo / Inokuba nguEddie oyena mntu wayefunwa
               ngamandla /kwaqalwa kwadutyulwa uEddie phambi kokuba
               kwenzeke ingozi yemoto /Yabonakalisa ukuba loluphi uhlobo
               lompu olwasetyenziswayo, into ezakunceda ekuphandeni. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                            (2)
     2.1.8     Lo mboniso wawungesihelegu esehlela uhlanga lwamaXhosa /
               Ingozi yokusweleka kuka Eddie noLulama yayifana nesihelegu kumzi
               waseZiphunzana.                                                             (2)
     2.1.9     ULinda Monti wabangumrhanelwa wokuqala obandakanywa
               nokusweleka kukaEddie noLulamaZuma.                                         (2)
     2.1.10    Izinto ezininzi eziza kuba luncedo kuphando lwababulali uzifakile
               kwesi sicatshulwa.                                                         (2)
                                                                                           [18]
ISICATSHULWA B
2.2 2.2.1     B. Eziphunzana.                                                               (1)
     2.2.2    Wayesisithandwa sikaEddie/WayenguNobuhle
              waseMonti/Wayenxiba kakuhle/Wayesebenzisana kakuhle
              nabantu/Wayenesimilo
              [Naziphi eziMbini kwezi]                                                       (2)
     2.2.3    NguDuma Hlelo/nguKhumalo
              [Nayiphi na kwezi]                                                             (1)
     2.2.4    Babekwenza oku ngokuqonda ukuba liya ekutshoneni ilanga kulowo
              babemthanda                                                                   (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   5

      2.2.5    Kukubonisa uvelwano lwezizihlobo zakhe kuye /Ziveza indlela
               ezazimthanda ngayo /Indlela ezazimxhasa ngayo /Zazizama
               ukubonakalisa ukuba uLinda umsulwa /Zazizama ukumkhupha
               kwesi sihelegu ayanyaniswa naso 

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (2)

      2.2.6    (a) Impixano yangaphakathi                                              (1)

               (b) Ingqondo yakhe yayibethabethana /Kwakuvela obunye
                   ubungqina/ Wayephanda nzulu ngetyala lokubulawa kukaEddie
                   noLulama 

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (2)

      2.2.7    Wancedwa kukufumana itape recorder                                      (1)

      2.2.8    Elichule kuba indlela aphanda ngayo ibonakalisa ubuchule, umonde,
               ukungangxami kunye nokucingisisa 

                                             OKANYE

               Uliqhitala, kuba wabamba umpu engasebenzisanga isixhobo sokufihla
               imizila yeminwe/ Ukusoloko eselana newhisky xa ebhidwe
               ngumcimbi okanye eqweba isibindi /Ukungakwazi ukufunda
               ingqondo zabalinganiswa nanjengoko weyesenza kuDuma Hlelo
               Ukungathathi inkcukacha zikaNkosikazi Hobe  Ukutyhola uLinda
               engenabungqina buphathekayo .                                          (2)
               [Nezinye iimpendulo ezichanekileyo zamkelekile]

      2.2.9    Ndiyavelana naye kuba ayikho mnandi into yokutyholwa ngento
               ongayenzanga kuthiwe ubulele isithandwa sakho / Ngokuthobeka
               kwesidima sakhe. 

                                             OKANYE

               Andivelani naye kuba izinto ezibuhlungu zehla nakubanina nangoluphi
               uhlobo.                                                                (2)

      2.2.10 Ukujiya kwezinto  / ukuyondelelana kwezinto.                              (1)

      2.2.11 Wafunyanwa engenatyala /Wafunyanwa emsulwa/ Waphuma
             etshaya 

               [Nayiphi na kwezi]                                                       (1)
                                                                                       [17]

                                                      AMANQAKU ECANDELO A:              35

                                             OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2016)

ICANDELO B

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

NDIYEKENI: D.M. JONGILANGA

ISICATSHULWA A

3.1 3.1.1     EMdantsane.                                                           (1)

     3.1.2    ULoni wayeyinqununu, uMaziko elisekela lakhe/Isandla sakhe.         (2)

     3.1.3    Zazisebenzisana kakuhle/Zazivana/Zazincedisana kakuhle/
              Zazihloniphana
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

     3.1.4    Dlamini ubuxhwane kuwe bendele okweengcambu zomdiliya ude
              ungayiboni nengozi esemnyango                                         (1)

     3.1.5    UMaziko wayebangelwa kukuba wayezama ukuqalisa ingxabano
              phakathi kwabo/Wayefuna uMawonga axabane noNdila ukuze
              azokufumana ithuba lokufumana isikhundla sakhe sobunqununu/
              Wayefuna ukungabonwa ukuba uyinyoka abonakale engumntu oxhasa
              uMawonga
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.6    Umveza njengomntu oyimpimpi/Njengomntu ongumphixanisi
              Ilokonya/ Umxabanisi/Inyoka
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.7    Apha encwadini uNdila uphele egwetyelwa intambo ngenxa
              yokubandakanyeka kwiyelenqe lokuthatha inxaxheba kwintshabalalo
              kaLoni/uFuneka noZanele nabo izinto ezimbi abazenze apha
              encwadini zibuyele kubo/ UNdila uphelelwa ngumsebenzi ngenxa
              yokungawuxabisi umsebenzi/ Ukusela emsebenzini.
              [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

     3.1.8    Kwakulungile,kuba engumntwana ethobele ukuthunywa ngumntu
              omdala nokwangutitshala wakhe. /Wayengayiqondi into yokuba
              akuvumelekanga ukuba kuselwe utywala esikolweni kuba
              engumntwana. 

                                          OKANYE

              Kwakungalunganga kuba wayefanele ukuqonda ukuba utywala
              abuvumelekanga emasangweni esikolo nakubanina. /Umntu
              omdala nokuba ngutitshala akavumelekanga ukuba athume umntwana
              utywala ngakumbi esikolweni/Umntwana omncinci ongaphantsi
              kweminyaka elishumi elinesibhozo, umthetho awuvumi ukuba angene
              athenge utywala kwindawo zotywala. / Umntwana wayenophela
              ebusela naye utywala
              [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  7

      3.1.9     Umntwana uye aqale ukusela esemncinci. /Umntwana uye abe
                linxila xa emdala /Umntwana uye azibandakanye kwizenzo ezimbi
                ezimosha ubomi bakhe / Uye ayibone njengento elungileyo
                ingakumbi xa eyenziswa ngumntu omdala 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.1.10    Ibonisa ukuqala kwencwadi                                             (1)
      3.1.11    UNdila sele ebhityile/eluswazi ngenxa yotywala 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
                                                                                      [18]

ISICATSHULWA B
3.2 3.2.1       Babehlala eMdantsane kwaN.U.3                                         (1)
      3.2.2     Bobabini babengabongikazi.                                            (1)
      3.2.3     Babehlobene ngezinto ezingalunganga. /Babehlobene
                ngokuphalaza nokutya iimali zamadoda /Babezincukuthu ezitya
                amagazi abantu / Babengenabuntu 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.2.4     Umntu owayephambili nguNdila/ nguMawonga 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)
      3.2.5     (a) Impixano yangaphakathi                                             (1)
                (b) Abonisa ukuzigxeka ngokuba izinto ezimehlelayo zibangelwe
                    ngabanye abantu. /Unobangela wengxaki ezithe zamehlela
                    ubangwe ngabanye abantu. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)
      3.2.6     Kule ncwadi kukho umkhuba ombi wokutyelwa kwamadoda imali. 
                /Kukho ukusetyenziswa kotywala ngenjongo yokuzuza izinto
                ezingalunganga. /Ukukrexeza okuchitha imizi yabantu.  /
                Ukubonakalisa uthando olungelulo / Ukukhohlisana 
                [Nezinye iimpendulo ezichanekileyo zivumelekile]                       (2)
      3.2.7     Uphumelele kuba uZanele ubonakalise ububhetyebhetye. /
                Ukungabi namava ngobomi bokutyela amadoda imali. / Ukuba
                nothando. /Ukulunga. /Ukonelisa abahlobo/
                Ukusebenziseka lula
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
      3.2.8     Khange abenalo iliso elibanzi ukuze akwazi ukubona injongo ezimbi
                zikaMaziko/Ubonakalise umonde nokukwazi ukunyathela onke
                amanqanaba xa kusohlwaywa umntu emsebenzini/ Ubonakalise
                ukuba wanomqolo ekuthatheni isigqibo ngenxa yendlela aziphethe
                ngayo uNdila emsebenzini. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2         (EC/SEPTEMBA 2016)

     3.2.9     Ndiyavelana, kuba uphele ephelelwa ngumsebenzi nabubomi bakhe.
               /Ndiyavelana naye kuba uphele ephatha usapho lwakhe ngendlela
               engeyiyo ngenxa yokulahlekiswa yena engaqondi. 

                                          OKANYE

               Andivelani, kuba xa wayecetyiswa wasuka wathi makayekwe 
               Andivelani naye kuba ubonakalise ukungabi nangqondo
               ngokuzidibanisa nomntu ayaziyo ukuba akafanele kuba ngumhlobo
               kuye uNdila. /Wavuma ukusela utywala wabonakalisa ukungabi
               namqolo. 
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                    (2)

     3.2.10    Ndiyangqina, kuba uMawonga wenzelwe amayelenqe zezinye
               izifundiswa apha encwadini. /UMawonga wenzelwe ububi
               nguMaziko. / UMawonga wenzelwe iyelenqe nguNdila. /
               UFuneka noZanele nabo bebekhona kwiyelenqe lokutshabalalisa
               uMawonga. 

                                          OKANYE

               Ndiyachasa kuba ayingabo bonke abantu abafundileyo abenza
               amayelenqe/ Nabantu abangafundanga kuyaphi bayenzelana
               amayelenqe emsebenzini. 

               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                   (2)
                                                                                   [17]

                                                    AMANQAKU ECANDELO B:             35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   9

ICANDELO C
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NDAKUYICEL’IVUTHIWE – L.L. NGEWU noE. Z. GUQA
UMNTU AKALAHLWA – E.Z. GUQA
ISICATSHULWA A
4.1 4.1.1      Nondyebo.                                                              (1)
      4.1.2    Kungokuba wazalwa ngexesha kukho yonke into esisivuno ininzi.          (1)
      4.1.3    NguKhuthala.                                                           (1)
      4.1.4    UMaKhumalo ungumamazala kaMaNdlangisa.  UMaNdlangisa
               ungumolokazana kaMaKhumalo                                            (2)
      4.1.5    Lithetha ukunqanda ithole lingancanci kunina ngexesha esengwa          (1)
      4.1.6    Yinto elungileyo, kuba uye afundiswe izinto ezibalulekileyo zobomi.
               
               Umntwana ufundiswa indlela eyiyo yokukhula. /Umntwana
               ufumana isandla esihle 
                                           OKANYE
               Yinto engalunganga, kuba abantwana abakhuliswe ngoomakhulu
               bathanda ukuba ethe- ethe ngenxa yokutefiswa. /Baphela
               bengenaluthando lwaneleyo kubazali babo bokwenene. /
               Kungekho nxibelelwano lunzulu phakathi kwabo nabazali
               bokwenyani 
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                      (2)
      4.1.7    Hayi kuba yaxokisa amadoda aseGqaqhala ngokunuka
               amaxhegokazi amabini aselalini malunga nokusweleka kwabafana
               kwingozi kaloliwe.                                                    (2)
      4.1.8    Umbhali uzama ukubonakalisa ukuba inkolelo kwizinto zakwaNtu
               ayikho ngaphezulu kwenkolelo yobuKrestu. / Ingulo yomntu
               kumaxesha amaninzi yenziwa yingxaki esentloko hayi inkolo. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (2)
      4.1.9    Wayegula ngokwasengqondweni /Wayexokisa abantu /
               Uphalaza igazi labantu abamsulwa
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (2)
      4.1.10 Ndicinga ukuba wabuyela ecaweni kule ndawo wayekhulele kuyo/
             Waqhubekeka nobugqirha bakhe kuba umntu ngelinye ixesha
             akantshintshi. /Wahlala akenza nto akaya ecaweni, wayeka
             nobugqirha obo. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (2)
      4.1.11 Umthathi uyawuzala umlotha                                              (1)
                                                                                     [17]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2016)

ISICATSHULWA B

Ngumnt’Onjani lo: L.L . Ngewu

4.2 4.2.1      Igama layo yayinguManduleli/ uMkhiwa.                               (1)

     4.2.2     Wayenengxaki yamehlo waza wanxiba amacici.                          (1)

     4.2.3     Yibhayibhile.                                                       (1)

     4.2.4     Kuthiwa yayifundile kuba yayikhe yaya edyunivesithi yabuya
               iwongwe
               ngediploma.                                                        (2)

     4.2.5     Umngcwabo wawungalawuleki. / Ibhokisi yayingakwazi ukuphuma
               endlwini.  /Kwakukho ingxabano malunga nokukhululwa komzimba
               kwindawo yabangcwabi. /Ingxabano phakathi kwabafazi
               bakamfi. 
               [Naziphi ezimbini kwezi]                                             (2)

     4.2.6     UManduleli wayengenamkhondo ebomini. /zange azicwangcise
               izinto zakhe kwangethuba ngexesha wayesaphila /
               Wayengumntu ongakhathalele nto eyenziwa ngabanye abantu
               engazibandakanyi nabantu                                           (2)

     4.2.7     Zazintandathu.  / 6.                                               (1)

     4.2.8     Ewe isidima asisekho kuba abantu benza imingcwabo into
               engenaxabiso. 
                                           Okanye
               Bubuxoki kuba eminye imingcwabo indilisekile kwaye ixabisekile.
               
               [Nayiphi na kwezi]                                                   (2)

     4.2.9     KwaXhosa umntu oyindoda wayengcwatywa ebuhlanti ukuze ajonge
               kwaye akhusele ikhaya lakhe  / kukukholelwa ukuba uza kujonga
               ikhaya nangona engasaphili 
               [Nayiphi na kwezi]                                                   (2)

     4.2.10    Ukuba umntu akanamkhondo ebomini nobomi bakhe kunye
               nomngcwabo wakhe uyakuba njalo / Ubomi bomntu bufana
               nezenzo zakhe emhlabeni  Imoto ilandelwa luthuli lwayo.
               [Nayiphina impendulo echanekileyo]                                   (2)

     4.2.11    Umhlambi ngabantu abazimase umngcwabo / Umhlambi ngulo
               wemfuyo eninzi emzini othile.                                     (2)
                                                                                  [18]

                                                  AMANQAKU ECANDELO C:              35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 11

ICANDELO D: ISIHOBE

VUKANI MADODA – A STEMELE

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

BAFANA BAFANA – XAYIMPI S

5.1 5.1.1       Ithetha namaXhosa.                                                    (1)

      5.1.2     Ndibhekisa nakuni. Mlisela nomthinjana.                               (1)

      5.1.3     Kungokuba le ntaba iqulathe imbali yamaXhosa /Inembali
                ngemvelaphi yenkosi zamaXhosa. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

      5.1.4     ETranskei                                                             (1)

      5.1.5     NgoHoho.                                                              (1)

      5.1.6     Akukho nkunzi zikhonza buhlantini bunye.                              (1)

      5.1.7     Labona into engumangaliso engaqhelekanga. /Lalama                    (1)

      5.1.8     Afika alwa imfazwe neentlanga ezazilapha kule ntaba.                 (2)

      5.1.9     Imbongi yonwabile kulo mbongo /Ivakalisa ukuzingca /Ukuzidla
                / Iyancoma 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

      5.1.10    Imbongi ifuna ukwazisa nesizululwana ngembali yamaXhosa
                nokubaluleka kwale ntaba                                              (1)

      5.1.11    Lo mbongo unemvano siqalo / Izitanza zinemigca emine / Isitanza
                sesithoba (9) sinemiqolo elishumi elinanye(11) /Isitanza seshumi
                neseshumi elinesihlanu sinemiqolo emihlanu kanti eseshumi elinanye
                sinemiqolo emithandathu 
                [Naziphi eziMbini kwezi]                                               (2)

      5.1.12    Ubonakalisa amava okunxulumana nohlanga lwabelungu
                ngokukhupha into ukuze ufumane enye. /Ukuthanda uhlanga
                lwakhe ngokuthi aluzamele indawo yokuhlala. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

      5.1.13    UQamata ligama elinikwa uThixo owayekhonzwa ngamaXHosa, kanti
                uMdali ligama elinikwa uThixo wamaKrestu.                            (2)
                                                                                      [17]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2016)

UMBUZO 5.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

UManyano: Qangule Z.S

5.2 5.2.1      Ngumbongo onemiqolo elishumi elinesine / Ngumbongo
               onemihlathi emibini, umhlathi wokuqala unemiqolo esibhozo uze
               owesibini ube nemiqolo emithandathu. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (1)

     5.2.2     Isebenzisa isivumelanisi somntu wokuqala u-ndi xa ithethayo            (1)

     5.2.3     KwisiNgesi/ KwisiLungu                                                 (1)

     5.2.4     Ikhathazakile.  / C                                                    (1)

     5.2.5     Singabakhonzi.                                                         (1)

     5.2.6     Imbongi ikhuthaza uluntu ukuba malusebenzele isizwe ngaloo nto
               luyiphiwe nguThixo                                                    (2)

     5.2.7     Ndiyangqina, kuba imbongi ishumayeza abantu ukuba mabasenzele
               isizwe ngeziphiwo abanazo / Yona ikhathazekile kuba yona
               ingekho into eyenzele ilizwe layo 
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (2)

     5.2.8     Kwimiqolo yokuqala esibhozo,imbongi ibhelisa kuyo, kanti
               kwemithandathu yokugqibela ibhekisa eluntwini ngokubanzi.             (2)

     5.2.9     Imfano- zandi,  iqaqambisa inkqubela kunye noloyiso
               ngokwemisebenzi yabantu elizweni                                       (2)

     5.2.10    1. (b)
               2. (c)
               3. (a)                                                                  (3)

     5.2.11    Umntu ngumntu ngabantu  Isandla sihlamba esinye/ Intaka
               yakha
               ngoboya benye. 
               [Nayiphi na kwezi]                                                      (1)

     5.2.12    Sisikweko                                                              (1)
                                                                                      [18]

                                                    AMANQAKU ECANDELO D:               35
                                                       AMANQAKU EWONKE:                70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2016-memo/1949979e-0f85-41b3-87dc-0ad7862ee6e8) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2021/c13f23a4-01ac-4ab0-be26-7a7e911cd7e7) — isiXhosa FAL · Memo · 2021
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 TRIAL 2018 printready 29.08.18](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-trial-2018-printready-29-08-18/befb02a1-fc86-4524-9c28-0882b38cf9bd) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOSA FAL P2 MEMO SEPT 2017](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-sept-2017/632d8ab0-6f2e-4d44-9dc9-1278e4d32ed3) — isiXhosa FAL · Memo · 2017
- [XHOSA FAL P1 GR12 SEPT2016](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-sept2016/b618c56f-17ae-46d0-a914-bf5da6c5a615) — isiXhosa FAL · QP · 2016
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2016/8826b7b5-f1d1-44f5-9232-5769c31cabb5) — isiXhosa FAL · QP · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
