# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2015-memo/a176e0d4-12c8-4268-a430-5d63eb5323ab
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2015-memo/a176e0d4-12c8-4268-a430-5d63eb5323ab)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
               SENIOR CERTIFICATE

                      IBANGA 12

                SEPTEMBA 2015

           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
             OLONGEZELELWEYO – P1
                 IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

               Le memorandam inamaphepha asi-8.

### Page 2

2                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1             (EC/SEPTEMBA 2015)

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 Imigaqo yokuMakisha uVavanyo lokuqonda

 1.    Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga
       neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba
       ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba
       iziphene zibonakaliswe).

 2.    Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi
       olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba
       impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama
       elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa
       impendulo, oku kuya kwamkeleka.

 3.    Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
       akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
       noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina/
       nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.

 4.    Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
       noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa
       kukona makuthathelwe ingqalelo.

 5.    Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo
       esisivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo
       kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/
       ligqanyisiwe.

 6.    Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini-
       mathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,
       makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana
       nombuzo.

 7.    Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
       kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.

 8.    Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
       ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
       KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhilaiphepha
                                                                           Tyhila   iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 ISICATSHULWA A

 1.1    1.1.1     IsiNgesi. √                                                             (1)

        1.1.2     B/Ulwimi umntwana azalwa nalo. √                                        (1)
        1.1.3     Babasa kwizikolo zabucala / Model C, ukuze bafumane imfundo
                  ephakamileyo, bazi ngcono neSingesi. √√                                 (2)
        1.1.4     Umhlala phantsi. √                                                      (1)
        1.1.5     Uthi ezi zikolo zifaka uxinzelelo ebantwaneni zibenza bayeke
                  ukuthetha ulwimi lwabo √                                                (2)
        1.1.6     Utitshala/ utitshalakazi/ umntu ofundisa abanye abantu. √               (1)
        1.1.7     Bangalahlekana nemvelaphi yabo. √                                       (1)
        1.1.8     Ibangela abantwana baphulukane nolwimi lwasekhaya. √                    (1)
        1.1.9     Kufuneka abantwana bakhuthazwe bathethe ulwimi lwabo. √
                  Kufuneka bazithembe ngenkcubeko nemvelaphi yabo. √                      (2)
        1.1.10    Ewe-iziseko zolwimi zinceda abantwana balwazi ulwimi lwabo
                  lwasekhaya/ bazi nenkcubeko kunye neziseko. √                           (1)
        1.1.11    Hayi alusekho uninzi lwabantwana luyalumela / luyaxuba/
                  alusakwazi ukugqiba intetho lungakhange lusebenzise ulwimi
                  lwasemzini./ bazibona bephantsi kakhulu xa benokuthetha ulwimi
                  lwabo / impakamo, inkululeko zibe nefuthe kulwimi lwethu. √√            (2)
        1.1.12    Andihambisana / ndiyayicaphukela into yokuthethwa kwesiNgesi
                  ngabantwana phakathi kwabantu abangafundanga, kuba loo nto
                  idala umsantsa, baphela bebajongela phantsi abanye abantu/
                  bazibone bebhetele. √√
                                             OKANYE
                  Kulungile / akukho gxeke kuloo nto kuba loo mntu uya kutsho
                  akhuthazeke kubekho nto ayifundayo naye.                                (2)
        1.1.13    Yiba nexesha lokufunda ngolwimi lwakho nabantwana.
                  Yiba neencwadi ezibhalwe ngolwimi lwasekhaya.
                  Yisa abantwana ezindaweni apho luzakusetyenziswa khona ulwimi
                  umzekelo: emigidini √√
                  [Nasiphi na isibini]                                                    (2)
        1.1.14    Zilishumi elinanye / 11. √                                              (1)
        1.1.15    Ulwimi ngalunye lunamasiko nezithethe zalo / lubalulekile liveza
                  inkcubeko. √√                                                           (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

4                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2015)

        1.1.16    Kunyanzelekile / kuyimfuneko ukuba silusebenzise, silugcine
                  ulwimi lwethu kunye nenkcubeko yalo. √√                                   (2)

 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

 1.2    1.2.1     Umbhoxo- udidi lwebhola/ ibhola iba sesandleni ixesha elininzi. √         (1)

        1.2.2     Abancinci kunye nabadala, amakhwenkwe amancinci awuqala lo
                  mdlalo kwimidlalwana yasekhaya kanti nasezikolweni zamabanga
                  aphantsi bayawufundiswa lo mdlalo/ kunjalo nakwaba badala
                  nabo bayalolongwa kulo mdlalo umntu awudlale de aziyekele. √√             (2)

        1.2.3     D/Ebusika. √                                                              (1)

        1.2.4     Unomdla kakhulu ujonge indlela edlalwa/elawulwa ngayo ibhola
                  kulo mdlalo/umele kufutshane nabadlali kunye nebhola.                     (2)
                                                                                           [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhilaiphepha
                                                                              Tyhila   iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                      5

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 Ukumakisha isishwankathelo:

 Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

 Ulwabiwo-manqaku:

    Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7 (inqaku elinye ngengongoma nganye)
    Amanqaku ama-3 olwimi.
    Amanqaku ewonke: 10.

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engachapulanga ngqo.

    1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1.
    4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
    6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.

    6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi.
    1–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.

 Ubalo-magama:

     o   Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
         asetyenzisiweyo.
     o   Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani
         lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
         ngokungachanekanga.
     o   Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
         lamagama eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
         sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 6

6                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1             (EC/SEPTEMBA 2015)

        IINGONGOMA EZICATSHULWE                    IINGONGOMA EZINOKUBHALWA
             NJENGOKO ZINJALO.                              NGUMFUNDI.
 1.    Idrama kanomathotholo                1.   Impumelelo yomdlalo wereyido
       ixhomekeke kwisandi siso                  uxhomekeke kwisandi sayo.
       esibalulekileyo kule drama noxa
       siphelelwa ngenxa kamabonakude.

 2.    Isandi sereyido sisebenzisa izandi   2.   Isandi sereyido sahlukile kwaye
       ezahlukeneyo sidala ihlombe               sivuselela umxhelo kubaphulaphuli.
       nomxhelo kubaphulaphuli.

 3.    Kubalulekile wazi indlela            3.   Qonda ukuba isandi sereyido
       esisebenza ngayo isandi                   sisebenza njani kwabamameleyo.
       kubaphulaphuli.

 4.    Amagama asetyenziswayo               4.   Izimvo, amagama omdlalo wereyido
       kwireyido yimiqondiso yezinto             mawabe mnandi kubaphulaphuli.
       okanye imvakalelo avuselela
       abaphulaphuli.

 5.    Amagama asetyenziswayo               5.   Kuchongwa ngobuchule amagama
       achongwa ngobuchule khonukuze             khonukuze avakale kamnandi
       avakale kamnandi ezindlebeni              kubaphulaphuli.
       zabaphulaphuli.

 6.    Inkcutshe zomdlalo wereyido          6.   Lifutshane ixesha elisetyenziswayo
       ziqingqe ixesha elifutshane kuba          kwirediyo yimizuzu eli-15 ukuya
       inkcazelo ende itya ixesha.               kwimizuzu engama-30.

 7.    Umdlalo kamabonakude ukhuthaza 7.         Umabonakude wenza ababukeli
       ababukeli babengamavila                   amavila kuba bayambukela kakhulu.
       ngengqiqo okanye ngokucinga
       kuba bayabukela ixesha elide.
                                     (70)                                        (50)

       QAPHELA:        Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
                       zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.

                                                          AMANQAKU ECANDELO B:                10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhilaiphepha
                                                                           Tyhila   iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         7

  ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

  Ukumakisha iCandelo C

  1.   UPELO

        Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
         njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
         isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
        Kwiimpendulo ezi zivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
         kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
        Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
         iziphumlisi ngokuchanekileyo.

  2.   Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
       ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.

  3.   Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
       ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
       KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

  UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

  3.1 Kuthengiswa umbane kunye neenkonzo zebhanki nebhanki iNedbank. √√                   (2)

  3.2 Kuye wonke umntu onomdla, oomama, abantu abanezindlu. √√                            (2)

  3.3 Kutsalwa umdla wabathengi, abantu bayibone bekude. √                                (1)

  3.4 MAKE THINGS HAPPEN. √                                                               (1)

  3.5 Akukho mrhumo. √                                                                    (1)

  3.6 Utsala abathengi, kuba u Zahara yintandane, indumasi wonke umntu
      uzakufuna ukuza kule ndawo akuyo. √√                                                (2)

  3.7 D/Ulwimi oluqhathayo. √                                                             (1)
                                                                                         [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 8

8                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                (EC/SEPTEMBA 2015)

 UMBUZO 4: IKHATHUNI

 4.1    Umakhulu ujonge amakhasi asetafileni-uzakufundisa abazukulwana
        bakhe. √√                                                                      (2)

 4.2    Ulungele ukuqalisa umdlalo. √/ unomdla √/ wonwabile √/ uyayithanda. √          (1)

 4.3    Ibonisa ukungabinambeko, ukuqaqadeka kunye nokungalawuleki. √                  (1)

 4.4    Siyacaphuka/bonakalisa ukuba uzakumbethisisa. √√                               (2)

 4.5    Ubenolwazi ngamakhasi wade wafumana nebhaso. √                                 (1)

 4.6    Hayi- akanalwazi lwamakhasi, akanaso nesipho. √                                (1)

 4.7    Zibonisa ubunye/ubuhlobo obububo nobuxhasanayo. √√                             (1)
                                                                                      [10]

 UMBUZO 5

 5.1    5.1.1    Ntu. √                                                                (1)

        5.1.2    Wam √- isimnini. √                                                    (2)

        5.1.3    Isikhankanyi. √√                                                      (2)

        5.1.4    Wena- isimelabizo soqobo. √√                                          (2)

        5.1.5    C.√ / into ekude.√                                                    (1)

        5.1.6    Olu- udidi lokuqala. √√ / isikhombisi sodidi lokuqala. √√             (1)

        5.1.7    Umbuzo-buciko. √                                                      (1)

        5.1.8    Ukunyemba / ukudikwa. √                                               (1)

        5.1.9    Icetyana. √                                                           (1)

        5.1.10   Andiyazi into endiza kuyenza.                                         (1)

 5.2   5.2.1     Ubuhle. √                                                             (1)

       5.2.2     Intloko- injongosenzi. √√                                             (2)

       5.2.3     Emva kwisalathisi/ kwisimelabizo sokukhomba iceba
                 liyashiywa. √                                                         (1)

       5.2.4     Inenekazi lithe lihle, liyabukeka malifotwe. √√                       (2)
                                                                                      [20]

                                                      AMANQAKU ECANDELO C:              40
                                                         AMANQAKU EWONKE:               80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhilaiphepha
                                                                              Tyhila   iphepha

## Related documents

- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2015/49e95cd9-e336-4823-a266-e14fb99f29ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015-memo/8b98c93b-eee6-48d0-b518-f548ca6961e4) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [Xhosa FAL P1 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo/6b71d0e6-22b4-4f69-8722-e0e144ea283f) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOFAL P3 QP GR12 QP SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-qp-gr12-qp-sept-2015/dcc88a85-6d0b-4a37-b21a-e9dcce541dcb) — isiXhosa FAL · QP · 2015
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2015/5b0c8b63-1dff-4ac0-9811-df2db4cbbb4f) — isiXhosa FAL · QP · 2015 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — isiXhosa FAL · QP · 2025

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
