# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 14 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-memo-gr12-sept-2015/7389b2b6-845e-437f-b3eb-a50d2de7274c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-memo-gr12-sept-2015/7389b2b6-845e-437f-b3eb-a50d2de7274c)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                        IBANGA 12

                  SEPTEMBA 2015

            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO P2
                  IMEMORANDAM

AMANQAKU:   70

                 Le memorandam inamaphepha ali-14.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   (EC/SEPTEMBA 2015)

 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

 1.     Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijanra
        enye.

 2.     Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini ibe le yokuqala ingachanekanga, ize le
        yesibini ibe ichanekile, makisha le yokuqala ungayihoyi le yesibini nokuba yiyo
        ayiphendule kakuhle.

 3.     Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
        ekunonjolwe ngayo kwimemo.

 4.     Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa ukunika
        inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika inqaku
        ngokufanelekileyo.

 5.     Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
        acaphule, makangohlwaywa.

 6.     Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa u-EWE/HAYI okanye u
        NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona
        nto mayinikwe ingqalelo.

 7.     Akukho manqaku aya kwabelwa u-YINYANI/ASIYONYANI okanye LULUVO/
        YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2015)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                          3

 ICANDELO A: INOVELI

 KUSA KUSIHLWA – KS BONGELA

 UMBUZO 1

 ISICATSHULWA A

 1.1    1.1.1        Kubhujiwe/Kuswelekiwe. /Sokusweleka kukaLungile
                     noNomakhwezi /Sokusweleka kwabazali bakaMpumelelo. 
                     [Nayiphi na kwezi.]                                                       (1)

        1.1.2        KuNomakhwezi kunye noLungile.                                           (2)

        1.1.3        Wayengumakhulu kuye kuba wayengudadobawo kamama
                     wakhe.                                                                   (1)

        1.1.4        Sinika intsingiselo ethi zange bajikeleze/zange bathalalise.             (1)

        1.1.5        Ngamaxesha athile wayebonisa ukuphazamiseka
                     ngokwasengqondweni emva kokusweleka kwabazali bakhe /
                     Wayemana ephambana akubona umlilo ngexesha
                     asesikolweni.  Wayephazamiseka ngokwasengqondweni
                     ingakumbi xa ethe wabona into emkhumbuza esa sehlo. 
                     [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

        1.1.6        Kukuba umntwana uyakwazi ukukhula,aphile aze aphumelele
                     abazali bengasekho. /Izizalwana ngabantu abafanele
                     ukuncedana njengoko uThamsanqa noYolisa abazalana
                     noMpumelelo baye balulutho kwimpumelelo yobomi
                     bukaMpumelelo.  Indlovu ayisindwa ngumboko wayo. 
                     Uncedo lukaThixo lubakhona emntwini ngamaxesha onke. 
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                          (2)

        1.1.7        UNozililo akuba engakhange ayifumane ivenkile wagcwala
                     ngumona. /Waphela esenza amayelenqe okuzama
                     ukutshabalalisa yonke into edibene noLungile nevenkile. 
                     Ukuxabanisa uNomaKhwezi kunye noLungile kuba enomona
                     ngevenkile.  Ukuzama ukutshisa ivenkile kaLungile kuba
                     enomona.  Ukuzama ukubulala uMpumelelo ngokumthengela
                     ootsotsi.  Ukuthi bathengisa izinto ezibiweyo evenkileni,
                     kungenjalo.  Ukutshonelwa ziimali kukaNomakhwezi ezama
                     ukufumana ivenkile kaLungile. 
                     [Naziphi eziMbini kwezi zingentla.]                                       (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            (EC/SEPTEMBA 2015)

        1.1.8     Ubelithamsanqa kuba wajonga ivenkile yakuloMpumelelo
                  ngexesha yena esesikolweni /Nguye othe waxhasa
                  uMpumelelo kwizifundo, wadlala nendima yobuzali. /Wagcina
                  ivenkile isebenza engabonakalisi mona.  Ithamsanqa
                  lokususwa egaraji aphele engumphathi nomnini venkile.              (2)

        1.1.9     Uye wazimisela kakhulu ezifundweni zakhe waphela
                  ephumelela /Ube namandla ebomini emva kokuba ethe
                  washiywa ngabazali. 
                  [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                     (2)

        1.1.10    Usifundisa into yokuba amakhaya amabini afanele
                  ukusebenzisana xa kuthe kwehla into embi, angabe esilwa. /
                  Ubunye bubalulekile phakathi kosapho ukulungiselela imini
                  ezinzima. 
                  [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                     (2)

        1.1.11    Sibonakalisa uvuthondaba.                                           (1)

 ISICATSHULWA B

 1.2    1.2.1     Wayengutatomncinci kaMpumelelo. /Wayengumninawa katata
                  wakhe.                                                              (1)

        1.2.2     EMgungundlovu/eThekwini.                                            (1)

        1.2.3     Ngabantu ababethengisele uLungile ivenkile /Ngabantu
                  bevenkile phambi koLungile.  Yayingabanini venkile phambi
                  kokuba uLungile afike /ULungile wathenga ivenkile kubo.            (1)

        1.2.4     Kunjalo uNozililo wajikelwa zizinto zakhe zokungcola apha
                  ebalini. /Okubi uNozililo awayekwenza kwamjikela /
                  Amayelenqe nomona kunye nezinto ezimbi zabuya ngaye /
                  Kuba waphela ebanjwa ephinda etshiselwa nendlu ngabantu
                  awayebabambisile baziphindezela kuye. 
                  [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                     (2)

        1.2.5     Wayeqhutywa ngumona wokuba engazange ayifumane/
                  kukufumana kwevenkile kukaLungile eMlazi akugqiba ukungabi
                  yinzalelwane yaseThekwini. /Wayenomona wevenkile
                  kaLungile kuba ecinga ukuba ililungelo labo.                       (2)

        1.2.6     Imigulukudu ngabantu abazizaphuli mthetho kwaye kudala
                  beyenza loo nto /Ngabantu abanamava nobuchule bokwaphula
                  umthetho. /ngotsotsi /ngonqalintloko.                             (1)

        1.2.7     Waphela etshiselwa indlu yakhe esweleka. /Waphela esifa
                  ngenxa yokutshiselwa endlwini yena nomyeni wakhe.                   (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2015)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   5

        1.2.8        Kubonisa ukuchubeka ngokwasengqondweni /ukuzola
                     kwengqondo /Ukuyibona into engazokumenzelanto /
                     ukungazidinisi ethoba nesidima sakhe ngabenzi bobubi /
                     Ukuyazi ukuba ikhona imini esisidenge. 
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                    (2)

        1.2.9        Luluvo kuba asingabo bonke abantu abathanda imali. /Imali
                     ayingonobangela wengxaki ebantwini bonke.                         (2)

        1.2.10 (a)         Impixano yangaphandle.                                       (1)

                     (b)   Kufe abantu /Kutshe ivenkile/Kudaleke inkedama /
                           Ubunzima bobomi kuMpumelelo /Ingxabano phakathi
                           koLungile noNomakhwezi.                                      (1)

        1.2.11 Ndandingenakubagweba kakhulu ngenxa yokuba babethunywe
               nguNozililo /Ndandiza kubagweba kakhulu kuba benze
               okubi /Ndandiza kubayekela kuYehova andigwebele bona. 
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                    (2)
                                                                                        [35]

 UMBUZO 2

 UMQOL’UPHANDLE – PM NGANI

 ISICATSHULWA A

 2.1    2.1.1        Uncokola kunye noMnumzana uJoe Bumba. /noSipho Bumba /
                     noJola/noJoe.                                                      (1)

        2.1.2        Babencokola beseRhio Cinema.                                       (1)

        2.1.3        Ngumphathi weRio Cinema /Wongamele iRio Cinema.                   (1)

        2.1.4        Wayezekuqhuba uphando malunga nokusweleka kukaEddie Maga
                     noLulama Zuma /wayeze kuphanda malunga nokusweleka
                     kukaEddie noLulama.                                               (2)

        2.1.5        Abonisa ulonwabo kubasebenzi /Ukusebenza ngokuzimisela /
                     Uthando lomsebenzi /Umoya omhle emsebenzini /Impatho
                     entle kumphathi wabo /Ukusebenza kamnandi. 
                     [Naziphi eziMbini kwezi zngentla.]                                  (2)

        2.1.6        Wathetha kakubi egxeka iMoonglow ukuba imdaka kwaye
                     ayingomzekelo wendawo yokonwabisa uluntu. /Lo mbutho
                     awunasidima kugquba amanxila nonopatazana nemigewu.               (2)

        2.1.7        Ukuba ebeligwala le ngongoma ibizakuba sekhosi /Umntu
                     oligwala impawu zokubethwa zibangasemva kuba ethanda
                     ukubaleka /Uyamncoma ukuba akalilo igwala koko ulikroti. 
                     Ufuna akhuthale kumsebenzi wakhe onobungozi.                      (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2015)

       2.1.8    Limfanele kuba linene kwaye ubaphethe kakuhle abaqeshwa
                bakhe.  Ubunjwe kakuhle kuba unobuntu,uthando, inkathalo
                kunye nenyani.  Unxiba kakuhle  Isipho sokuphatha
                imali /Isipho sokucinga phambi kokuba enze /Ukuthetha
                kakuhle nabantu.                                                   (2)

       2.1.9    Waye wamxelela ngenenekazi elaye lafika eRio linxibe idyasi
                emfumamfuma embala uHobe.  Eli nenekazi lemka ngemoto
                laze lafika lemisa kwisinga esikhulu lacima imoto leyo. /
                Wamchazela ngenenekazi elangena eholweni lakhangela ngathi
                lifuna umntu, laphuma lingafumananga ncedo lwamntu. 
                Wachazelwa ngetape-recorder eyayithengiselwe uEddie nguJoe
                Bumba. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                  (2)

       2.1.10 UNongqawuse ngumboniso bhanya-bhanya owawuboniswa ngeli
              thuba uEddie noLulama baswelekayo /Yintombi yomXhosa
              eyalahlekisa amaXhosa kudala ukuze abulale imfuyo nesivuno 
              /uJoe uthi sisihelegu sokusweleka kukaEddie noLulama /Yinto
              engasoze yenzeke.                                                    (2)

       2.1.11 Rhio Cinema                                                           (1)

 ISICATSHULWA B

 2.2   2.2.1    Babephangela bonke eMoonglow.                                       (1)

       2.2.2    Waye wasweleka kwingozi yemoto. /Kodwa okwenze le ngozi
                yimbumbulu eyafunyanwa elukhakhayini entloko kuEddie /
                Wayedutyulwe waze woyiswa kukulawula imoto. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                  (1)

       2.2.3    Kwakurhanelwa uLinda owayesisithandwa sikaEddie. /uLinda
                Monti. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                   (1)

       2.2.4    Wayewuqonda ukuba umqol’uphandle. /Inyani ivelile ngoko
                basengxakini. /Kwaye yayinguye awayezenze uNkosikazi
                Hobe/UMakazi kaEddie.  Uhili uphumile ezingcongolweni. /
                Iliwa libheke umoya. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                  (2)

       2.2.5    Kuthiwa wayengusokadala /wayeyindoda endala
                engenamfazi.                                                       (2)

       2.2.6    Igama lakhe nguThemba Mdoda.                                        (1)

       2.2.7    (a)    Impixano yangaphandle.                                       (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2015)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 7

                     (b)   Ibangele ukurhanelwa kwesithandwa sikaEddie uLinda
                           Monti /Ukubanjwa kukaLinda Monti /Ukufa KukaEddie
                           Maga /Ukuvela kwababulali bakaEddie.                      (1)

        2.2.8        UEddie wayexelele uThembisa ngomakazi wakhe oseKomani /
                     umashini waveza amalungu aseMoonglow efuna ukuthengisa
                     intsangu waze yena uEddie akavuma. /Wawungqina nokuba
                     nyhani ngabo ababulali kuba umhla wencoko nezigqibo zabo
                     ngoEddie zazidibana nomhla wokufa kwakhe.                       (2)

        2.2.9        Ibaveza njengabantu abangalunganga kuba naku uThembisa
                     esebenzisa imfihlelo ewayezixelelwe nguEddie ukuze afumane
                     kwilifa likaEddie. Akwazi ukwenza iyelenqe kumalinge abo
                     okuzama ukufihla ubungqina xa bathe bamsusa esihlalweni
                     ngokumbulala uEddie. 

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.]                   (2)

        2.2.10 Kwabangela ukufunyanwa kwababulali bakaEddie. Kwavezwa
               ukuthengiswa kwentsangu eMooglow.                                     (2)

        2.2.11 Ukwetha kwezinto /isisombululo sengxaki ekhoyo /ukuvela
               kwezinto ebezikade zifihlakele. Uvuthondaba. 
                     [Nayiphi na kwezi.]                                               (1)
                                                                                      [35]

                                                       AMANQAKU ECANDELO A:            35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (EC/SEPTEMBA 2015)

 ICANDELO B: IDRAMA

 UMBUZO 3

 NDIYEKENI – DM JONGILANGA

 ISICATSHULWA A

 3.1 3.1.1      Zazithetha zisendlwini kwaMadala. /Zazisemzini kaMadala.                 (1)

      3.1.2     Nobutho Higher Primary School.                                            (1)

      3.1.3     Wayezokuxela ukuba uMawonga Loni akasaphangeli ekwancwase
                nesihlalo sikaMawonga sobunqununu.  Wayezokuxela ukuba
                uMawonga akawenzi umsebenzi wakhe kwaye makabonelwe icebo.                (1)

      3.1.4     NguMaziko, kuba nguye ontyontyele uMawonga ukuba makwenziwe
                into ngokusela kukaNdila esikolweni.  NguMaziko, kuba
                wayebasela umlilo phakathi koNdila noMawonga kuba yena encwase
                isikhundla sikaMawonga.  NguMaziko, kuba wathi
                makaziphindezele.                                                         (2)

      3.1.5     (a)    Isichasaniso.                                                      (1)

                (b)    Uthetha ukuba kutheni ezenza ngathi akukho nto ayaziyo
                       kodwa unamava kwaye uyazi.                                         (1)

      3.1.6     Ungumntu ongenanyani. /Akathembekanga. /Unyolukile. /
                Uthanda imali.  Ulimenemene. /Uhlohlesakhe. /Akanampawu
                zobunkokheli. 
                [Naziphi eziMbini kwezi zingentla.]                                        (2)

      3.1.7     Bafana ngokuthanda ukwenza izinto ezimdaka /ukungamazi omnye
                umntu /ukucingela iziqu zabo kuphela /ukunyoluka /Ngabantu
                bamayelenqe. 
                [Naziphi eziMbini kwezi zingentla.]                                        (2)

      3.1.8     Akasaphangeli kwaye uyanxila esikolweni. /Iziphumo zabafundi zibi
                kuba akasaphangeli kakuhle.  Akasawenzi umsebenzi wokufundisa
                ngenxa yokunxila.                                                         (1)

      3.1.9     Abanye abafundisi kuba besoloko besilwa /abantwana baye
                bangafundi kakuhle baphela betshona /Abafundi ababinayo
                imbeko /Abanye ootitshala baye bangawuxabisi umsebenzi
                wabo.                                                                    (2)

      3.1.10    Luluvo, abazali abaninzi balulutho esikolweni. 

                                              OKANYE

                Yinyani, abanye abazali bafike badale imilo ezikolweni loo nto
                ibangele ukuhla komgangatho wemfundo.                                    (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2015)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     9

      3.1.11    Kunjalo, kuba nalapha encwadini uMawonga uchanwe nguMaziko,
                yena engayiboni loo nto.                                                (2)
ISICATSHULWA B
3.2 3.2.1       NguZanele.                                                               (1)

      3.2.2     Wayesisithandwa sakhe.                                                   (1)

      3.2.3     Wayengumfundisi-ntsapho/Utitshala.                                       (1)

      3.2.4     Zazidibana qho ngempela-veki ukuza kusela /Yayiyindibano
                abazonwabisa kuyo.  Yayiyindawo yabo yeendibano /
                KwakukwaFuneka apho kwakudliwa khona imali zabantu. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                       (1)

      3.2.5     Makhe basele ubutywala kuqala. /Makhe barhabule kuqala. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                       (2)

      3.2.6     NguMawonga Loni.                                                         (1)

      3.2.7     Iye yabangela ukuba uMawonga Loni axabane nendlu yakhe. /
                uMawonga uye waphelelwa ngumsebenzi. /UMawonga uphela
                esweleka ngokuzibulala.  uMawonga uye aphalale kwenzeke
                njengoko ebefuna uNdila. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      3.2.8     Babesele begqibile ukumphalaza. /Babesele beyenzile le nto
                babefuna ukuyenza kuye. /Wayengasenayo imali. /
                Wayengasenalo ixabiso kubo.                                             (2)

      3.2.9     Inkukhu ingalilisela sukube iqanda ilelayo. /Imbiza iviwa
                ngumpeki.  Zingasuzelana zityebile.                                   (2)

      3.2.10    Buvezwe njengesixhobo sokutshabalalisa umntu /Isixhobo
                esisetyenziswa ngabantu xa belungisa izinto /Ngumlahlekisi
                nombulali wamakhaya /Njengomniki sibindi/Ngomdubi xolo /
                Njengomphixanisi. 
                [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.]                           (2)

      3.2.11    (a)   Ukujiya kwezinto /Ukuyondelelana kwezinto.                        (1)

                (b)   UFuneka noZanele babanjwa /UNdila wagwetyelwa ubomi
                      entolongweni /Usapho lukaLoni noNdila lwashiyeka
                      lunganabazali /Abantwana ababefundiswa zezi titshala baye
                      basokola.                                                          (1)
                                                                                         [35]
                                                        AMANQAKU ECANDELO B:              35
                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2015)

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

 UMBUZO 4

 NDAKUYICEL’UVUTHIWE – LL NGEWU noE. Z. GUQA

 UMHLAHLO NGAMEHLO: LL NGEWU

 ISICATSHULWA A

 4.1 4.1.1      Kwakuxoxwa ityala lokudlwengula kukaNompoxeko nguZolani. /
                Kwakuxoxwa ityala lokudlwengulwa. /Lokuxhatshazwa
                kukaNompoxeko ngokwesondo /Ukuzithathela ngolunya kukaZolani
                kuNompoxeko. /Ukuthotywa kwesidima sikaNompoxeko nguZolani.
                [Nayiphi na kwezi.]                                                    (1)

      4.1.2     Igama lommangali yayinguNompoxeko.                                    (1)

      4.1.3     Igama lomtshutshisi yayinguTshayizule.                                (1)

      4.1.4     Babezithanda kwaye babengamahomba ngokwenkangeleko echazwa
                ngumbhali.                                                           (2)

      4.1.5     UZolani yena wayezolile engashukumi.                                  (1)

      4.1.6     Ukufaneleka kommangalalelwa. /Ukuzola kommangalelwa. /
                Ukuqiniseka kukaZolani. /Ukuthobela umthetho wexhwele lakhe. 
                [Naziphi eziMBINI kwezi zingentla.]                                    (2)

      4.1.7     Saba nefuthe elibi kuba uZolani waphuma etshaya. /UZolani
                wazibona emkhulu kunomthetho. /Waye wabajongela phantsi
                abantu ababhinqileyo. Waqhubekeka nesimo sakhe sokudlwengula
                kuba engazange afumane sigwebo. 
                [Naziphi eziMBINI kwezi zingentla.]                                    (2)

      4.1.8     Ngabantu abangamadoda kuba isininzi sabo sibabona abantu
                basetyhini bafanelwe ukuxhatshazwa ngokwesondo. /Amadoda
                amaninzi ngawona asoloko ethanda ukwaphula umthetho  Bacinga
                ukuba bangenza nantonina kubo benganamandla okuziphindezela
                kubo. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                    (2)

      4.1.9     Igama likaNompoxeko lihambelana nokuphoxeka kwakhe xa
                wayelahlwa lityala emva kokudlwengulwa nguZolani /UNonkanyezi
                yena igama lakhe limfanele kuba uye waphumelela kwelakhe ityala
                lokudlengulwa nguZolani.  UNompoxeko waziphoxa kuba azange
                akwazi ukuzithethelela ngexesha kuxoxwa ityala lakhe
                lokudlwengulwa nguZolani /UNonkanyezi yena waza nobungqina
                obabangela ukufunyanwa kukaZolani enetyala. 
                [Nasiphi na isibini.]                                                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2015)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                11

       4.1.10    Yinyani, bakhona abanye abantu abaye baphume phambili kuba
                 benenkolo yokuba basindiswe ngamayeza esiXhosa. 

                                             OKANYE

                 Asiyonyani kuba nanku uZolani wagwetywa ethembele
                 emayezeni.                                                          (2)

       4.1.11    Umbhali ufundisa ukuba akukho nkanga idubula ingethi  Xa
                 usehlelwa yingxaki enje ngale zama ukuba kubekho ubungqina 
                 Sebenzisa izixhobo zendalo ozinikiweyo nguMdali  Sukuhamba
                 ngobusuku wedwa uyintombi /Izinto ezimbi zibanesiphelo
                 esikwanjalo.  Akukho nto ingenasiphelo sayo. 
                 [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.]                       (2)

 ISICATSHULWA B

 NDAKUYICELA IVUTHIWE: LL NGEWU

 4.2 4.2.1       Esi sibini nguQolwana noNozukile.                                   (2)

       4.2.2     Igama lakhe nguMavumisa. /Isiduko sakhe nguMavumisa.                (1)

       4.2.3     Isibaxo/Ubabazo.                                                      (1)

       4.2.4     UQolwane uthathe umfazi engakhange adlule kumadoda ekhaya /
                 AmaNdlambe athe utyeshele isiko laMandlambe malunga nendlela
                 yokuthatha umfazi.  Khange awahloniphe amaNdlambe engoyise
                 kuye. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                   (2)

       4.2.5     “Akrobe qho emphandeni”                                              (1)

       4.2.6     (a)   Yimpixano yangaphandle.                                         (1)

                 (b)   Wathatha impahla wemka. /Waphela emehlweni. /Waphela
                       umzi. /AmaNdlambe oyisakala.  Washiya abantwana noyise
                       waphela emehlweni./Woyiswa kukwenda.
                       [Naziphina eziMBINI kwezi zingentla.]                           (2)

       4.2.7     Waye wabiza amadoda ekhaya amaNdlambe. Waye wabizela
                 ooyisekazi entlanganisweni. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                   (2)

       4.2.8     AmaNdlambe athi ayavelana noQolwana kodwa amxelela ukuba
                 ayemxelele ayakukhe asibone isiphumo sale nto ayenzayo.  Bathi
                 baya kuyicela ivuthiwe,kwaze kwanjalo /Makazibonele kuba
                 oxhel’eyakhe akabuzwa. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2015)

      4.2.9     Ewe, kunjalo kuba uQolwana noNokwanda zange bafumane
                ngqeqesho yomntu ongutata.  Loo nto yabangela ukuba izinto
                bangazenzi ngendlela ebekumele ukuba zenziwa ngayo /Baye
                baqhela ukuzenzela izigqibo bengacingi nokuba le nto yanele
                amadoda ekhaya xa esekho. 
                [Nayiphi na kwezi.]

                                           OKANYE

                Hayi,umama wabo kwelinye icala wayengumntu ongakhathaliyo /
                Umama oselayo akanalo ithuba lokujonga usapho.                     (2)

      4.2.10    Uvuthondaba.                                                       (1)
                                                                                   [35]

                                                    AMANQAKU ECANDELO C:             35

                                           OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2015)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    13

 ICANDELO D: IMIBONGO

 VUKANI MADODA – A STEMELE

 UMBUZO 5.1 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 IBHABHATHANE: LS NGCANGATHA

 5.1 5.1.1       Imfano zandi.                                                           (1)

       5.1.2     Sisinambuzan’esithand’ukudl’amacwaka.                                    (1)

       5.1.3     Sisinambuzane.                                                          (1)

       5.1.4     Ngamanzi xa ezakubila /Iintombi zakwantu xa zicula kwantonjane
                 ekuseni. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                      (1)

       5.1.5     (a)   Isichasaniso.                                                     (1)

                 (b)   Sibonakalisa ukunganyabi kwebhabhathane /Ukudlamka
                       kwebhabhathane. 
                       [Nayiphi na kwezi.]                                                (1)

       5.1.6     Lithanda indawo ezinezityalo. /amathafa /indawo ezinemithi /
                 Amagcume. 
                 [Naziphi eziMbini kwezi zingentla.]                                      (2)

       5.1.7     Umthathi uyawuzala umlotha.                                             (1)

       5.1.8     Kungokuba ibhabhathane lona alinazinto zigwenxa /Kuba alifani
                 nekhiwane lona lingabonakala lilihle kanti libolile ngaphakathi./
                 Liyanelisa. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                      (2)

       5.1.9     Ibhabhathane liqala libe linyiki/umbungu.                               (1)

       5.1.10    Umbhali ulichaza ibhabhathane elibuka libhabha kwimiqolo yokuqala
                 esibhozo. Kwimiqolo emithandathu ulichaza lihleli phantsi
                 lingabhabhi.                                                             (2)

       5.1.11    Ibhabhathane liphumela ngaphaya kwemeko ezinzima /Zonke
                 imeko ezinzima zibalula kwibhabhathane /Ibhabhathane
                 lomelele. 
                 [Nayiphi na kwezi.]                                                      (2)

       5.1.12    Isonethi                                                                (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 14

14               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (EC/SEPTEMBA 2015)

      5.1.13    Litya ingcongconi ezihluphayo /izinambuzane ezincinci
                ezibhabhayo. 
                [Nayiphi na kwezi]                                                         (1)

 UMBUZO 5.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 INKONJANE: VV SIGONYA

 5.2 5.2.1      Yintaka.                                                                  (1)

      5.2.2     Imiqolo yesitanza sokuqala mine,  Umqolo ngamnye unagama
                amane.  Imvano siqalo. 
                [Nasiphi isibini kwezi.]                                                   (2)

      5.2.3     Yayizotyiwe ngenene ngemini yehlobo. Imbenje-mbeje. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                        (1)

      5.2.4     Esi sitanza siqulathe ukuthabatheka ngaphakathi kombhali, bubuhle
                bale ntaka.                                                              (2)

      5.2.5     Ezinelanga.                                                               (1)

      5.2.6     Yimpixano yangaphakathi.                                                  (1)

      5.2.7     Yimfano zandi /Isifanodumo.                                              (1)

      5.2.8     Kungokuba ibhekisa kuyo. /Ithetha ngendlela ethe yona
                yathabatheka ngayo. ngendlela yona ethe yavakalelwa ngayo. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                        (1)

      5.2.9     Weliso /Wemehlo. 
                [Nayiphi na kwezi.]                                                        (1)

      5.2.10    Imbongi incoma umntu obhinqileyo emthandayo.                             (2)

      5.2.11    Akunjalo,kuba ithi babekhona abanye abantu kodwa yabangathi
                ikhethekile kubanye abantu.                                              (2)

      5.2.12    Hayi kuba uyifanisa nengelosi. /uthi yintaka yasezulwini
                engcwele. /Uthi inyulu. 
                [Naziphi eziMBINI kwezi zingentla.]                                       (2)
                                                                                         [35]

                                                       AMANQAKU ECANDELO D:                35
                                                          AMANQAKU EWONKE:                 70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2015 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2015-memo/a176e0d4-12c8-4268-a430-5d63eb5323ab) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2015/49e95cd9-e336-4823-a266-e14fb99f29ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2021/c13f23a4-01ac-4ab0-be26-7a7e911cd7e7) — isiXhosa FAL · Memo · 2021
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 TRIAL 2018 printready 29.08.18](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-trial-2018-printready-29-08-18/befb02a1-fc86-4524-9c28-0882b38cf9bd) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOSA FAL P2 MEMO SEPT 2017](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-sept-2017/632d8ab0-6f2e-4d44-9dc9-1278e4d32ed3) — isiXhosa FAL · Memo · 2017
- [XHOFAL P3 QP GR12 QP SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-qp-gr12-qp-sept-2015/dcc88a85-6d0b-4a37-b21a-e9dcce541dcb) — isiXhosa FAL · QP · 2015

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
