# isiXhosa FAL Grade 12 P2 September Trial Exams 2014 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 question paper from the September Trial Exams 2014, 25 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-qp-gr12-2014/62faabb4-0128-4b4c-ba47-603f04a3ddfb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2014
- Exam period: September Trial Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 25

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 September Trial Exams 2014 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-qp-gr12-2014/62faabb4-0128-4b4c-ba47-603f04a3ddfb)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Trial Exams · 2014. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                               IBANGA 12

                        SEPTEMBA 2014

            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO P2

AMANQAKU:   70

IXESHA:     2 iiyure

                                *XHOFA2*

                       Olu viwo lunamaphepha angama – 24.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (SEPTEMBA 2014)

IMIYALELO NENGCACISO

1.    Funda le miyalelo ngenyameko phambi kokuba uphendule imibuzo.

2.    Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha. Yiya kwisiqulatho kwiphepha
      elilandelayo uze uphawule amanani emibuzo esetwe kwiincwadi
      ozifundileyo
      kulo nyaka. Emva koko, yifunde le mibuzo uze ukhethe ofuna
      ukuyiphendula.

3.    Eli phepha linamacandelo amaNE:
      ICANDELO A:              Inoveli                   (35)
      ICANDELO B:              Idrama                    (35)
      ICANDELO C:              Amabali amafutshane       (35)
      ICANDELO D:              Imibongo                  (35)

4.    Landela imiyalelo ngononophelo ekuqaleni kwecandelo ngalinye.

5.    Phendula imibuzo ibe miBINI iyonke, umbuzo ube mNYE nakweliphi
      icandelo kula: A, B, C noD.

      ICANDELO A: INOVELI
      Phendula umbuzo kwincwadi yenoveli oyifundileyo.
      ICANDELO B: IDRAMA
      Phendula umbuzo kwincwadi yedrama oyifundileyo.
      ICANDELO C: IDRAMA
      Phendula imibuzo kumabali omabini abuziweyo.
      ICANDELO D: IMIBONGO
      Phendula imibuzo ebuziweyo yomibini.

6.    Uluhlu lokukhangela lakukunceda.

7.    Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
      esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.
8.    Qala icandelo NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

9.    Bhala ngokucacileyo nangokucocekileyo.

10.   Ingcebiso yokulawula ixesha: Sebenzisa imizuzu engama-60 kwicandelo
      ngalinye.

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    3

 IPHEPHA LESIQULATHO

 Eli phepha liza kukunceda ukuba ukwazi ukukhetha imibuzo ofuna ukuyiphendula
 ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

 ICANDELO A: INOVELI

 Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.

        INANI LOMBUZO                       UMBUZO          AMANQAKU     INOMBOLO
                                                                         YEPHEPHA
 1.      Kusa kusihlwa                  Umbuzo omfutshane        35          5
                                           OKANYE
 2.      Umqol’uphandle                 Umbuzo omfutshane        35              9

                                            OKANYE

 ICANDELO B: IDRAMA

 Phendula umbuzo ube mNYE kweli Candelo.

 3.      Ndiyekeni                      Umbuzo omfutshane        35             13

                                           OKANYE

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE: Ndakuyicel’ivuthiwe

 Phendula yomiBINI imibuzo kweli Candelo.

                                                                       INOMBOLO
      INANI LOMBUZO                     UMBUZO          AMANQAKU
                                                                       YEPHEPHA
 4.1 Umntu akalahlwa           Umbuzo omfutshane            18            17

 4.2 Kanti andizenzanga        Umbuzo omfutshane            17              19

                                           OKANYE

 ICANDELO D: IMIBONGO: Vukani Madoda

 Phendula imibuzo yomiBINI kweli Candelo.

 5.1 Bafana bafana             Umbuzo omfutshane            17              21
                                        OKANYE
 5.2 Intaba kaNdoda            Umbuzo omfutshane            18              23

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   (SEPTEMBA 2014)

ULUHLU LOKUKHANGELA

Kunyanzelekile ukuba ujongisise olu luhlu lulandelayo ukuze uqiniseke ukuba
ukhethe imibuzo ngendlela eyiyo.

       ICANDELO               AMANANI         INANI LEMIBUZO        PHAWULA
                              EMIBUZO         EPHENDULWAYO
A   iNoveli                     1-2                  1
    (Umbuzo omfutshane)
                                       OKANYE
B   Idrama                         1                   1
    (Umbuzo omfutshane)
                                       OKANYE
C   Amabali amafutshane            2                   1
    (Imibuzo emifutshane
    yomibini)
                                       OKANYE
D   IMIBONGO                       2                   2

QAPHELA: Phendula imibuzo ibe miBINI nakweliphi na icandelo kula: A, B, C, noD.

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                        5

ICANDELO A: INOVELI

Khetha inoveli ibe NYE kweli candelo

UMBUZO 1 (UMBUZO OMFUTSHANE)

KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA

ISICATSHULWA A

1.1    Funda ngocoselelo esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

“Hayi yihlo le nto kaNtsibande andinabunzulu bayo kodwa ngathi kokwam ukubona
asimntu uliqharhaqharha lokuthetha kuba usoloko ekhangeleka ngokomntu
onesizungu nomvandedwa. Nokuba sewuzama ukumncokolisa wophendula nje loo
nto uyibuzayo, athule. Akulula ukumngcambazisa umntu ololo hlobo ngengulo
yakhe. Ndingathi mna into ebalaseleyo phaya kuye yonke le mihla kukusoloko
wakhala ebusuku xa elele, ngathi ngumntu lo omaphupha mabi. Uyabona ke uthi
nokuba sewuzama ukuqonda ukuba uphuphe ntoni na angakuniki nto inasigxina.”
“Uyiqale nini le nto?”Ubuzile uZimalisile.
“Ndingathi wafika nayo kuba sekulithuba eyenza, naxa akhe abonise isiqabu
ngezinye iimini. Kodwa ke ithi yakuvuka le nto emva kwezo ziqabu, ixake.”
“Uthini kanye? Xa nditshoyo ndizama ukubuza ukuba usuka avukwe liqwakaza
elele, okanye wothuswa yinto ebuthongweni kusini?”
“He Mfondini, andiyazi kakuhle le nto. Kodwa imini endamqaphelisisa kakuhle
ngayo kumhla waqala walala kunathi. Phofu wayengene nje phezu komandlalo
esanxibe izihlangu ngathi ngumntu lo othe qwaka nje kuba esaza kugqitha. Sada
salala sonke esalale olo hlobo. Ethubeni izibane zicinyiwe, ndothuswe kukungena
komphathi-makhwenkwe ephethe isikhanyiso saphandle wathi ngokukhanyisa oku
endlwini ilitha lesibane latsolisa kuNtsibande. Uye wamshukumisa ngenjongo
yokumvusela ukuba alale kakuhle angene ezingubeni zakhe.”

       1.1.1      Ngubani lo uthetha noZimasile apha kwesi sicatshulwa singentla?          (1)

       1.1.2      Chonga igama elibonakalisa ukuba ezi zithethi zibhekisa
                  kuMpumelelo?                                                             (1)

       1.1.3      Ezi zithethi zilapha kwesi sicatshulwa zazincokola ziphi?                (1)

       1.1.4      Kwakutheni ezi zithethi zikuMBUZO 1.1.3 zezifikelele ekuthetheni
                  ngoMpumelelo?                                                            (2)

       1.1.5      Xa esithi ‘yihlo’ kulo athetha naye, uthetha ukuthini?
                  Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi:

                  A     Umntu oyinkwenkwe namhloniphileyo
                  B     Umhlobo wakhe
                  C     Umntu ongamxabisanga
                  D     Abantu abangamadoda abazalanayo okanye abalekelenayo.              (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     (SEPTEMBA 2014)

    1.1.6     Ngokolwazi lwakho lwebali ingaba wayegula nyani uMpumelelo?
              Xhasa impendulo yakho.                                                   (2)

    1.1.7     Ibinzana elibhalwe ngqindilili kwesi sicatshulwa singentla likunika
              yiphi intsingiselo ngesimo sikaMpumelelo?                                (1)

    1.1.8     Ngaphandle kokubonakala engonwabanga emini, yeyiphi enye into
              eyayibonakalisa ukungonwabi kulo mfo?                                    (1)

    1.1.9     Uyavumelana okanye awuvumelani nombhali xa esithi ‘akulula
              ukumngcambazisa umntu ololo hlobo’? Nika isizathu sempendulo
              yakho.                                                                   (2)

    1.1.10    Isimo sempilo kaMpumelelo sabuphazamisa njani ubomi bakhe
              basesinaleni?                                                            (2)

    1.1.11    Ibinzana elikrwelelwe umgca ngaphantsi lisizobela umfanekiso
              onjani ngalo mlinganiswa kuthethwa ngaye?                                (2)

    1.1.12    Nika izinto zibe MBINI awathi uMpumelelo wabalasela kuzo
              esikolweni newayenconywa ngazo esinaleni.                                (2)

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                         7

 ISICATSHULWA B

 1.2 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

       Kungentsuku zingaphi ivakele indumasi yokungena kukagqirha omtsha.
       Abantu babemxakile bebaninzi. Loo nto yenza ukuba akhawuleze ahlume
       ngakumbi kuba babencedisana noGqirha Sanqela.            Phofu uGqirha
       Ntsibande wayenendlu yakhe eyodwa yokuxilongela kwelinye lalaa
       manxowa wayewathengelwe nguThamsanqa. Kungeminyaka mingaphi
       batsho ngesixeko somzi omkhulu odibene nalaa mashishini.
       Kaloku kuthe kuphela unyaka zabe sezivakele iindaba zokuba uGqirha
       Ntsibande utshate nogqirha Sanqela ngomtshato wase-ofisini. Abazange
       bathande kwenza theko likhulu koko kwadibana amaJwarha namaBhele
       ukuphonononga indaba yobulawu; kwalotyolwa njengesiko lakwaNtu.
       UTitshala uNgxowankulu wayengunozakuzaku walo mcimbi kweli cala
       lamaBhele. Ukhe wathi ngenye imini xa abakhozi bagqibezela ikhazi
       kuqosheliswa umcimbi ewuphosa kuyise wentombi, owayezolile, emhle
       mfondini yimpahla yasemLungwini, wamqhula ngelithi:
       “He, Khuboni, usakhumbula ngokuya wawufuna ukundiqwengela lo
       mntwana kuba usithi ndiza kumenza isishumane sentombi ngokumfundisa,
       kufuneka enye kwezi nkomo ibe yeyam, ngokundithuka okuya wathi
       ndiqinise imihlathi ndakuba ndisilwela imfundo yalo mntwana njengetitshala
       yakhe.”
       UKhuboni lo wayengasafuni nokuba ezi mazithethwe ngenxa yeentloni.
       Uphendule ngelithi: “Hayi kaloku Goqolo yayizizinto nje zakudala ezo:
       azinakuba salandwa. Kaloku le nto ingumlomo ayisindwa yimpumlo
       ngamanye amaxesha.”

       1.2.1      Impumelelo kaMpumelelo iye yabonakala njani?                             (1)

       1.2.2      Yayingubani inkosikazi kaMpumelelo?                                      (1)

       1.2.3      Loluphi olunye udidi lomtshato olwaziyo, ngaphandle kowase-
                  ofisini?                                                                 (1)

       1.2.4      Ukutshata umtshato wase-ofisini kutolika ntoni ngoMpumelelo?             (1)

       1.2.5      Zinto zini ezenziwa nguMpumelelo ukuphucula ilali yakowabo?              (2)

       1.2.6      Chaza inxaxheba katitshala uNgxowankulu ebomini bomfazi
                  kaMpumelelo?                                                             (1)

       1.2.7      Utshaba lwabazali bakaMpumelelo khange luphumle bakusweleka
                  abazali bakaMpumelelo. Ngqina le ntetho ngokuthi ucaphule
                  impendulo yakho ebalini.                                                 (2)

       1.2.8      Ingaba uMpumelelo wayifezekisa iminqweno kayise? EWE okanye
                  HAYI. Xhasa impendulo yakho.                                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 (SEPTEMBA 2014)

    1.2.9     Gqibezela eli qhalo ngokuthi ufakele impendulo echanekileyo.
              Umlomo usindwe yimpumlo. Kuthetha ukuba …                            (1)

    1.2.10    Ucinga ukuba ingxaki athe wadibana nazo uMpumelelo ebomini,
              zimenze wangumntu onjani?                                            (2)

    1.2.11    Wayedibene phi uMpumelelo nenkosikazi yakhe?                         (1)

    1.2.12    Ngokokwazi kwakho ibali uMpumelelo nenkosikazi yakhe zintoni
              ezithe zabenza banempumelelo ebomini?                                (2)
                                                                                  [35]

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                             9

 UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 UMQOL’UPHANDLE- P.M. Ngani

 ISICATSHULWA A

 2.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

       Wayesisicicibala ke khona umntwan’asemzini- ULinda Monti. Wayezicuthe
       waluluthi phambi kwesipili.     Wena wakha wambona uthekwana.
       Wayezibhencabhenca, eziphathaphatha, eziqhola ngapha nangapha
       ngemigubo yaseMlungwini. Lalifudumele kamnandi elo gunjana lakhe,
       kungekho nenkongo emkhathazayo. Nditsho kuba wayebetha ngogaga.
       Ngesibheshwana awayesithe bhije, wayesenzela nje ukuba kungathiwa
       ubetha mnqini okwenyoka.
       Intwazana le yayilufafakazi olutsobhileyo, intw’emehlo azingqanda
       yakuwathi balulu. Kambe ke ayekholise ukucubhuka ngathi aza kuthi
       “ndithande”. Izidlele zentwazana zaziphalala, zibomvu ngathi ziza kopha.
       Zazifanelwe ke bethu, zizinxonxo ezazimana zifonqoka futhi ngathi kuxa
       kucudiswa ibhola ebuphelelwa ngumoya. Iindlebe zazingamabhakubhaku
       achasele phaya ngathi alungiselele ukunqakula ulwimi.
       “Lubhelukazi lwasemaphupheni am,” wayegwagwisa atsho uEddie Maga xa
       seleqhayisa ngale nzwakazi koogxa bakhe.     Wayefanele ke bethu.
       Wayengekho umfana ongenakungaqhayisi enesithandwa esifana noLinda.
       Kwakungangxanywanga mhla yayidalwa loo nkazana,
       Ngelinini, wada wagqiba ukuziqhola uLinda. Ukusuka apho, wathi khwasu
       wasinga ngakwicala elalinomnweba abekholisa ukuwunxiba xa avukayo.
       Uthe akuwuthi wambu, wagqiba ukufaneleka.
       Wadwanguza ngawo ukusinga kwicala elalinesihlalo esimfumamfuma.
       Wafika waziphosa kuso. Sathi ukumganga, senza amahlandinyuka naye
       ngokungathi sivuyela inyhweba yokuhlwalwa ngumzimba onjalo
       ukufaneleka.
       Izibhijabhije apho intwazana yakwaMonti, sekungathi ityiwa zizibawu.
       Yaphatha kulala ngesisu, yabe yaguquka yalala ngomqolo. Kuyo yonke le
       nto, yayinengonyana yayo eyiculela phantsi. Kwakucacile ukuba yonwabile
       emphefumlweni.

       2.1.1      Ingaba le nto wayezilungiselela yona uLinda yade yenzeka?                    (1)

       2.1.2      ULinda ufaniswa nasiphi isilwanywana?                                        (1)

       2.1.3      Chonga ibinzana elibonakalisa ukuba uLinda wayeyinzwakazi entle?             (1)

       2.1.4      Umbhali umzobe njani uLinda ngokwenkangeleko?                                (2)

       2.1.5      Ibinzana elikrwelwe umgca ngaphantsi linika yiphi intsingiselo?              (1)

       2.1.6      Ingaba kutheni umbhali emnike le fani amnike yona lo mlinganiswa
                  umchaze kuMBUZO 2.1.4?                                                       (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (SEPTEMBA 2014)

     2.1.7    Ngokokulazi kwakho ibali. Ingaba zinto zini ezabangela ukuba
              uLinda arhaneleke?                                                   (2)

     2.1.8    Abanye abantu xa bexakwe zingxaki zobomi babhenela kwiziyobisi.
              Ngqina oku ngokucaphula imizekelo ebalini.                           (2)

     2.1.9    Ucinga ukuba uLinda wayelinenekazi elifanelwe kukuthandana
              nomlinganiswa ewayethandana naye?                                    (2)

     2.1.10   Ukungahambi kukaLinda neqabane lakhe emva kokuzilungisa
              kwamnceda: EWE okanye HAYI. Nika isizathu sempendulo
              yakho.                                                               (2)

     2.1.11   Nika igama nefani lomntu owaye wahamba noEddie akuba yena
              uLinda aye walandula?                                                (2)

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                      11

 ISICATSHULWA B

 2.2 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

       UHlobo wabuyela eofisini yamapolisa ngentsimbi yeshumi ngaloo ntsasa-
       efike ehlaziyekile enkangelekweni. Wangena ibhatyi yesuthu awayeyinxibile
       iyokozela ziimbasa awayesele ejizwe ngazo kwinkonzo yakhe yobucuphi.
       Wafika engalindelwe koko elangazelelwe ligquba lamapolisa. Ekhwapheni,
       wayethe khu umshini wetape recorder. Uwuthe thaca phezu kwetafile, wathi,
       “Ncedani nindizisele amabanjwa aphezolo, ndahlukane nawo. Sendingxamile
       ukwenza amalungiselelo okuya ekhefini lam lonyaka.”
       Uthe ephuma owayesiya kuwalanda, yabe indlu yonke inxakama: “Uyifanele
       loo holide, Dick”. Uncumele ecaleni unkabi.
       Emzuzwini, angene amabanjwa selenyoshoza. Anikwe izitulo ahlala-amehlo
       abhekiswa kuHlobo ngumntu wonke. Umf’omkhulu utyede ibhatyi, wafinyeza
       imikhono yehempe. Uthe akuthetha, kwenzwanga endlwini:
       “Phakathi kwethu”, uqale ngelo, sinenyhweba yokubona le nzwakazi kunye
       nala manene mathathu. Mhlawumbi ke nina anibazi. Into eniyaziyo inye -
       yeyokuba babanjelwe ukuqhuba ishishini elingekho mthethweni,
       ngokuthengisa intsangu. Yivani ke ndini-xelele nangaphezulu koko”.
       “Le nzwakazi nguThembisa Ntlokonkulu. Osecaleni kwayo nguThemba
       Mdoda, ibenguKhulile Dungana noWelile Nzulube. Bonke ke ngabaphathi
       bombutho esiwaziyo nesiwuhloniphileyo; umbutho ovunyiweyo
       ngabasemagunyeni-iMoonglow Night Club.
       “Njengokuba benzile nje, bonke ke zizihlobo zikamfi Eddie Maga- laa Eddie
       wayeyintsika yaseMoonglow, laa Eddie wafa ngendlela eyaziwa nguye wonke
       ubani olapha. Ezi ke zizihlobo zikaEddie, ndiyaphinda nditsho.”

       2.2.1      Sasiyintoni isikhundla sikaHlobo emsebenzini wakhe?                   (1)

       2.2.2      Iimbasa awazifumanayo kumsebenzi wakhe zazibonisa ntoni?              (2)

       2.2.3      La mabanjwa kuthethwa ngawo kwisicatshulwa sasiyintoni isono
                  sawo?                                                                 (2)

       2.2.4      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi: Ipolisa
                  ebelincedisana noHlobo kuphando lwakhe ngu …

                  A     Sajini Khumalo
                  B     Mnumzana Ngqondi
                  C     Mnumzana Nzulube                                                (1)

       2.2.5      Nika iimpawu ezibonakalisa ubuncutshe bukaHlobo ebucuphini?           (2)

       2.2.6      Ukuthengiswa kwentsangu eMoonglow bube nafuthe lini apha
                  ebalini?                                                              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    (SEPTEMBA 2014)

     2.2.7   Yaba luncedo njani i-tape recorder ekuphandweni kwetyala lokufa
             kukaEddie noLulama?                                                      (2)

     2.2.8   Ii’Night Clubs’ zindawo nje zokuthengisa iziyobisi: Ngqina olu luvo
             ngokucaphula ebalini.                                                    (2)

     2.2.9   Tshatisa amagama abantu akuKHOLAM A kunye nabantu
             abadibana nabo ebalini kuKHOLAM B.

                   KHOLAM A                           KHOLAM B
             (a) Thembisa Ntlokonkulu      A    Lulama Zuma

             (b) Duma Hlelo                B    Nkosikazi Hobe

             (c) Eddie Maga                C    Sipho Bumba

                                           D    Linda Monti                           (3)

                                                   AMANQAKU ECANDELO A:                35

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                         13

 ICANDELO B: IDRAMA

 UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 NDIYEKENI – D.M. Jongilanga

 ISICATSHULWA A

 3.1 Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo.

       (Kungena uMaziko elandelwa nguMnu. Ndila kwiofisi kaMnu. Loni
       Bengene):

       Ndila:          Ukuba ufuna ukundibeka ityala undise ngaphambili, qhuba
                       ngoku indlela ingekazali ziimbovane. What is the charge
                       preferred against me?

       Loni:           Drunkeness during school hours, alternatively, corruption of
                       school children.

       Ndila:          Kanti abantu abangaseliyo banje ukuf’ingqondo?

       Loni:           Second charge. Insurbordination and inefficiency.

       Ndila:          Ungawacula nje onke loo matyala. Andisayi kuze ndibe
                       yintsika yakho njengooSammy aba. Udaka olutyatyekwe
                       phezu kwesamente luxobuka zingekakhali nokukhala ezesibini
                       iinkukhu.

       Maziko:         Yinile! Utheni kakade! Utywala buz’entloko ngoku?

       Ndila:          Andinaxesha leencede Sammy xa ndijongene nesangxa.

       Maziko:         Kwedini akubazi abantu. Ndingakusonga ube yifadukhwe
                       ngoku.

       Ndila:          Ingakhonkotha isiny’amazinyo. Kufayayo.

       Loni:           Maziko, hayi khona. Manene sisikolo esi.
                       Nicinga ukuba niphi (ebetha itafile ngamandla, bee gogololo).
                       Kuyacaca ukuba sibhutya-bhutyana nesango nenkohla. Ke
                       amade ngawetyala. Lo mcimbi ndiyawudlulisa ndaye andisayi
                       kubuya mva. Xa uNdila ekholwa lolukaBenya ulungile.

       Maziko:         Ndicinga ukuba chief, uDicksie akaqondi kakuhle.

       Loni:           Asiyoyam leyo indima yeyekomiti. Kwanele ngoku. Ukuba
                       akarhoxi kwesi sithuba sakhe andikhwelele, ndazi mhlophe
                       ukuba unomasinana ukholwa ngamanz’ashushu.

       3.1.1      Aba balinganiswa bathetha apha ngasentla babethetha bephi?               (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     (SEPTEMBA 2014)

     3.1.2    UMnumzana uLoni sasiyintoni isikhundla sakhe emsebenzini?                 (1)

     3.1.3    Leliphi eli tyala athi UNdila ubekwa lona?                                (1)

     3.1.4    Tolika la mazwi kaLoni ngesiXhosa.
              Insurbodination and inefficiency                                          (2)

     3.1.5    Indlela uNdila aphendula ngayo kule ntlanganiso, ikuxelela ntoni
              ngesimo sakhe?                                                            (1)

     3.1.6    Xela izinto zibeMBINI ezibonisa ukuba uNdila ityala abekwa lona
              kuMBUZO 3.1.3 ziyinyani.                                                  (2)

     3.1.7    Chonga isivakalisi kwintetho kaNdila esithetha ukuba isilonda
              kufuneka usicoce phambi kokuba usibophe.                                  (1)

     3.1.8    Amazwi kaNdila athi “uMaziko yincede” abonisa ukumhlonipha:
              EWE okanye HAYI. Nika isizathu sempendulo yakho.                          (2)

     3.1.9    Isafobe esisetyenziswe nguMaziko esibhekisela kuNdila kwintetho
              yakhe, sinika eyiphi intsingiselo?                                        (1)

     3.1.10   Kutheni uMaziko eyiququzelela nje into yokuba uNdila
              makagxothwe emsebenzini?                                                  (2)

     3.1.11   Ucinga ukuba xa wawunokuba ngumphathi kaNdila,
              wawunokuyisombulula njani ingxaki akuyo apha ebalini?                     (2)

     3.1.12   Ingaba uMawonga uyidlale ngokuncomekayo indima yokuba
              yinqununu yesikolo? Xa uqwalasela indlela awusombulule ngayo
              umcimbi kaNdila?                                                          (2)

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                      15

 ISICATSHULWA B

 3.2   Funda isicatshulwa esingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

       (Kuthe kusithi chapha ilanga sabe sesiboniwe isidumbu sikaMawonga kuba
       abarhuqi ababanganakho ukufikelela emfuleni kukothuswa yimoto. Abizwa
       amapolisa, asithabatha isidumbu, sasiwa emapoliseni. Kuthe
       kwakungabikho nxeba, saqhaqhwa kwafumaniseka ukuba umfi ubulewe
       yityhefu. Sibona oontamnani abanumzana D.Njobe no-S. Maqhinga
       kwaLoni.)
       Njobe:         Nkosikazi masikucele okokuba usinyamezele. Size apha
                      ngophando lokusweleka komyeni wakho.
       Maqhinga:      Siza kubuza nje imibuzo embalwa ngomfi lo.
       Thandiwe:      Kulungile. Ingaba kukho kukrokreleka na kule nto?
       Njobe:         Hayi nkosikazi siqhuba isiko loburhulumente. Umyeni wakho
                      ebeginya?
       Thandiwe:      Kakhulu.
       Njobe:         Ziziphi iindawo abethanda ukubutha kuzo.
                      (Cwaka)
       Maqhinga:      Sithetha iindawo ebesela kuzo.
       Thandiwe:      Ubekholisa ukusela kwaThulethu, kodwa indawo ebesehlala
                      kuyo kukwaFuneka.
       Njobe:         UFuneka lo uyintoni kuye?
       Thandiwe:      Kulapho kuhlala uZanele owandihlutha umfi lo.
       Madoda khanigubhulule le ndlu, ngoku! (Phantsi komatrasi kaZanele
       kwafunyanwa incwadi yesazisi kaLoni. Kwidrowana yewodrophu kaFuneka
       kwafunyanwa imvulophu ende ithe puqa yityhefu ibhalwe uMnu D. Ndila
       nedilesi yakhe. Bafakwa evenini kwa oko ooFuneka. Kwafunwa uNdila
       wafunyanwa, naye wasiwa emapoliseni. Ekuphandeni amapolisa
       afumanisa ukuba oyena mntu unesilandu ngakuMawonga nguNdila.
       Wagwetyelwa ukuxhonywa. UFuneka noZanele bagwetywa ishumi
       leminyaka emnye.)
       “Ithambo lenyoka lihlab’elimzondayo.”

       3.2.1      Yintoni ebangela ukuba uFuneka noZanele bazibone sele befakwa
                  evenini?                                                             (1)

       3.2.2      UNdila yena wayefunelwa ntoni?                                       (1)

       3.2.3      Kwesi sicatshulwa singentla, chonga amazwi abonakalisa ukuba
                  uMawonga ebebuthanda utywala.                                        (1)

       3.2.4      UFuneka noZanele bangunobangela wesihelegu esithe sehla apha
                  ebalini Ewe okanye Hayi. Nika isizathu sempendulo yakho.             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 (SEPTEMBA 2014)

     3.2.5   Ingaba umbhali ufuna ukusifundisa ntoni ngesigwebo esithe
             safunyanwa sesi sithathu: uNdila, uFuneka noZanele?                   (2)

     3.2.6   Ingaba isigwebo esafunywanwa sesi sithathu sibafanele? Xhasa
             impendulo yakho.                                                      (2)

     3.2.7   Chaza indawo esafunyanwa kuyo isidumbu sikaLoni?                      (1)

     3.2.8   Amazwi kaMawonga athi “ithambo lenyoka lihlaba elimzondayo”,
             ayebhekisa kubani?                                                    (1)

     3.2.9   Umntu ujikelwa, alandelwe zizinto azenzayo ebomini: YINYANI
             okanye ASIYONYANI. Xhasa impendulo yakho ngokucaphula
             iziganeko ezithe zehla apha ebalini.                                  (2)

     3.2.10 Ingaba uNdila wayenokusifumana isigwebo sentambo kuMzantsi
            Afrika okhululekileyo? Cacisa.                                         (2)

     3.2.11 Isenzo sikaMawonga sokuthatha umphefumlo wakhe akuba
            ezifumana esengxakini. Sasilungile okanye sasingalunganga? Nika
            isizathu sempendulo yakho?                                             (2)

                                                 AMANQAKU ECANDELO B:               35

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                        17

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

 NDAKUYICELA IVUTHIWE – L.L. NGEWU noE. Z. GUQA

 UMBUZO 4 (IMIBUZO EMIFUTSHANE)

 UMNTU AKALAHLWA – E.Z. GUQA

 ISICATSHULWA A

 4.1    Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo.

 UMathidala ubeyenye yamadoda afuyileyo kuloo lali yaseThembeni kuQumbu.
 Kubantwana bakhe abathandathu, iintombi ezintlanu nonyana omnye, bekufunde
 iintombi ezintathu kuphela, nazo nzima, kuba umfo lo ubeligqolo
 elalingazimiselanga kuthengisa nkomo afundise abantwana bakhe. Nabo bade
 baziititshalakazi nje imbali yokufunda kwabo yehlekisayo kuba ubeboleka imali,
 aze yena abolekise ngenkomo emxelele umninimali lowo ukuba umntwana
 ofundiswayo uya kuthi akugqiba ukufunda, ayibuyise imali leyo yemboleko
 nenkomo ke ibuyele ekhaya.
 UMathidala ke ubeneenkomo ezityaliweyo kuyo yonke loo lali yaseThembeni.
 Imali yona ebengayikhathalelanga nganto kuba ubengawuqondi kakuhle
 umsebenzi wayo. Ubelima umbona, imbotyi namazimba ngeenkomo zakhe kanti
 ekwasenga kwalapha kuzo. Izinto ezithengwa evenkileni bezinqabile kweli khaya
 kangangokuba abantwana bakhe babethande ukudlakazela nokuhleleleka
 phakathi kwabanye abantwana.
 Unobangela wokuba iintombi zakhe ezimbini nonyana bangafundi kukuba
 bebesolusa loo mhlambi kuloo mathambeka aseThembeni. Ibiluvuyo
 olungathethekiyo kunkabi ukuba neentombi ezingaka kuba eqonda ukuba
 umhlambi wakhe uza kuya ukhula ngokukhula. Ithemba lakhe letha mhla
 kwamitha uThandile intombi yakhe yamazibulo. Le ntombi yehlelwe sesi siwo xa
 igqibezela izifundo zayo zobutitshalakazi eBhencuthi. UMathidala wambetha loo
 mntwana walutywantsi emxelela ukuba soze aphindele kweso sikolo, phofu
 enziwa kukungaqondi ukuba intombi le sele iyigqibile imfundo yayo.

       4.1.1      Le ndoda kuthethwa ngayo apho yayihlala kwesiphi isithili?              (1)

       4.1.2      Chonga ibinzana elicacisa ukuba uMathidala wayefuyile?                  (1)

       4.1.3      Yayiyintoni eyayibangela ukuba abanye babantwana bakaMathidala
                  bangayi esikolweni?                                                     (1)

       4.1.4      Iintombi ezintathu zona zafunda njani?                                  (2)

       4.1.5      Yintoni eyayibangela ukuba ezi ntombi zifunde ngolu hlobo uluchaze
                  kuMBUZO 4.1.4.                                                          (1)

       4.1.6      Ukufunda komntwana ngemali yemboleko yinto elungileyo: EWE
                  okanye HAYI. Xhasa impendulo yakho.                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (SEPTEMBA 2014)

     4.1.7    Le ndlela uMathidala wayefundisa ngayo abantwana bakhe, ichaza
              ntoni ngesimo sakhe?                                                (2)

     4.1.8    Indlela awabohlwaya ngayo uMathidala abantwana bakhe
              bakukhulelwa ayibonisi buzali. Ngqina olu luvo ngokucaphula
              ebalini.                                                            (2)

     4.1.9    Nika igama likamafungwashe kaMathidala.                             (1)

     4.1.10   Isohlwayo sikaMathidala kubantwana bakhe abangamantombi
              abathe bamitha, Ingaba sifanelekile okanye asifanelekanga? Nika
              isizathu sempendulo yakho.                                          (2)

     4.1.11   Ukukhulelwa kwentombi zikaMathidala kubonakalisa eliphi
              inqanaba apha ebalini?                                              (1)

     4.1.12   Umbhali ufundisa ntoni kweli balana?                                (2)

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                      19

 ISICATSHULWA B

 “KANTI ANDIZENZANGA!” (E.Z. GUQA)

 4.2    Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo.

        UMntuyedwa wathiywa eli gama ngabazali bakhe kuba wavela
        sekuncamekile ukuba bangaze bavuzwe ngomntwana. Le nkewu ke
        ikhule iyodwa kowayo kucaca ukuba eli gama layo lamenza wakhalala
        nalowo wayenokubavuza ngomnye umntwana abazali bayo. Umntwana
        ke okhula yedwa kowabo ubanzo izinto ezininzi ezimphosayo
        nezimphuncukayo koko kukhula kwakhe. Ukhula engayazi into
        yokuxabana axambulisane nabantakwabo bade balwe ngohlobo
        olunokumenza umntu acinge ukuba lonke elo dabi lisuka kwintiyo, kanti
        phantsi kwayo yonke loo nto kukho uthando olwandeleyo
        nolungenakuqotywa bani.
        Into yokukhula yedwa kukaMntuyedwa kwenze ukuba abenobuhlobo
        nobudlelwana nje obubodwa nonina uMadam. UMntuyedwa izinto
        ebezifuna ukumqhokra apha ebomini ubezibalisela uMqhorhana, nomnye
        angamqhwule ngentsini koko amqhebule kwindlela elula yokusombulula
        loo ngxaki. UMaDosini ke ubesoloko elungele ukusombulula nasiphina
        isishiqi unyana wakhe asibona njengento engxamel’ukuxaka intendele. Xa
        kutshawuza imibane, uMntuyedwa ubenethemba lekhusi elingunina. Xa
        kusiwa amachaphaza andulela isichotho, unkabi ubengaziva evikivekile
        kuba ebesazi ukuba akanakuba licham kuba unina eyintonga yokumvikela.
        Ukhule njalo ke lo mfo ekhulela ekhusini elingunina.

        4.2.1     UMntuyedwa ulifumene njani eli gama lakhe?                          (1)

        4.2.2     Nika isiduko sikanina walo mntu umchaze ngentla
                  kuMBUZO 4.2.1.                                                      (1)

        4.2.3     Eli bali liqhubekeka kwindawo ezimbini. Zeziphi ezo ndawo?          (2)

        4.2.4     Ubomi bukaMntuyedwa abuhambanga kakuhle. Zinto zini ezimbi
                  ezithe zamehlela?                                                   (2)

        4.2.5     Chonga ibinzana elibonakalisa ukuba umama kaMntuyedwa
                  ubemxhasa ngamaxesha onke unyana wakhe.                             (1)

        4.2.6     Ingaba uyavumelana okanye awuvumelani nempatho mbi
                  kaMntuyedwa ngenxa yemeko athe wazifumana ekuyo? Nika
                  isizathu sempendulo yakho.                                          (2)

        4.2.7     Inxaxheba kamfundisi, ingaba yaba luncedo kuMaDosini. Ewe
                  okanye Hayi Nika isizathu sempendulo yakho.                         (2)

        4.2.8     Ngawaphi amalungelo athe acinezelwa kweli balana
                  ngokubhekisele kuMntuyedwa? Nika abe maBINI.                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (SEPTEMBA 2014)

     4.2.9     Ukuzalwa wedwa ‘ngumlu wanyama’. Veza intsingiselo yeli
               qhalo/saci ngokubhekisele kubomi bukaMntuyedwa.                     (2)

     4.2.10    Ukuba wawunokuzifumana ukule meko kaMntuyedwa,
               wawunokuyisombulula njani le ngxaki wayekuyo?                       (2)

                                                AMANQAKU ECANDELO C:                35

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  21

 ICANDELO D: ISIHOBE

 VUKANI MADODA – A. STEMELE:

 Phendula yonke imibuzo yomiBINI kweli candelo.

 MBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 5.1    Funda lo mbongo ungezantsi wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

        BAFANA BAFANA – XAYIMPI S
        1.   Bafana Bafana!
        2.   Bafana Bafana!
        3.   Ndizani bafana bafana, ndizani!
        4.   Ndizani bafana bafana, ndizani
        5.   Ngamayeyeye, yimincili!
        6.   Yintshwahla-a-a-a!
        7.   Bawinil’abafana bafana, bawinile!
        8.   Bawinil’abafana bafana, bawinile!
        9. Laduma bafana bafana, laduma!
        10. Bafana bafana!
        11. Bafana bafana!
        12. Uyabulel’uMzantsi Afrika
        13. Ngezi nguqu nizenze kweli lizwe;
        14. Uthi: Phambili makhwenkwe kaRholihlahla, phambili!
        15. Phambili makhwenkwe ka-Rholihlahla, phambili!
        16. Yiyo loo nto sisithi: ndizani bafana bafana, ndizani,
        17. Ndizani Bafana Bafana, ndizani,
        18. Niye phesheya niy’okuphumelela indebe yehlabathi.
        19. Huntshu Bafana bafana huntshu!
        20. Huntshu Bafana bafana huntshu!
        21. Hee!! Hee!! Hee!!
        22. Aa! Rholihlahla!
        23. Aa! Rholihlahla!
        24. Uyabulela uMzantsi Afrika
        25. Ngokuphuhlisa uqoqosho apha kule Afrika.
        26. Sithi phambili Mandela!
        27. Phambili Rholihlahla!
        28. Huntshu Bafana Bafana huntshu!
        29. Huntshu Bafana Bafana huntshu!
        30. Yagqum’ingonyama yoMzantsi Afrika, yagquma.
        31. Hee! Hee!
        32. Yagqum’ingonyama kaDoctor Khumalo,
        33. Yagqum’ingonyama kaMark Fish,
        34. Yagqum’ingonyama kaTshipha Masinga,
        35. Yagqum’ingonyama kaMark Williams,
        36. Ndee gram, nonke grum!!
        37. Qongqololo!

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   (SEPTEMBA 2014)

     5.1.1     Iqela iBafana Bafana lidlala wuphi umdlalo?                             (1)

     5.1.2     IBafana Bafana yaphumelela itumente ngonyaka ka:

               A    1995
               B    2010
               C    1996

               Khetha ibeNye echanekileyo kwezi zingentla.                            (1)

     5.1.3     La mabinzana: Ngamayeye, Yimincili! Yintswahla-a-a!, abonisa
               ntoni?                                                                 (1)

     5.1.4     Eli gama lithi ‘laduma’ lichaza ntoni kulo mdlalo uwuchaze
               kuMBUZO 11.1?                                                          (1)

     5.1.5     Kumqolo we-14 iBafana Bafana yenze inguqu. Zeziphi ezo
               nguqu. Nika zibe MBINI?                                                (2)

     5.1.6     Imbongi ithi, “Phambili makhwenkwe kaRholihlahla. Phambili.”
               Eli gama likrwelelwe umgca ngaphantsi lidibana njani neli lithi
               Bafana Bafana?                                                         (2)

     5.1.7     Aa Rholirharha! Kutheni uMandela enguRholihlahla nje? Cacisa.          (2)

     5.1.8     Yintoni le abantu boMzantsi Afrika bathi enkosi ngayo
               kuMandela?                                                             (2)

     5.1.9     Sesiphi esi silwanyana abafaniswa naso abadlali beBafana
               Bafana? Kutheni imbongi izekelise ngaso nje?                           (2)

     5.1.10    Imbongi ithi iBafana Bafana mayindize. Kukuthini ukundiza?
               Yintoni esetyenziswa luluntu edla ngokudityaniswa negama
               ‘ukundiza’?                                                            (2)

     5.1.11    Indebe yehlabathi edlalwe ngaBafana Bafana, yokugqibela
               yayingonyaka …
               Gqibezela.                                                             (1)

     5.1.12    Lunjani uvakalelo lwembongi kulo mbongo?                               (1)

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               23

 UMBUZO 5.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 Funda lombongo ungezantsi wandule ukuphendula imibuzo.

 Intaba kaNdoda – Ngangata LS
 1. Ngxatsho-o-o-o-ke, mzi waseMaxhoseni!
 2. Ngxatsho-o-o-o-ke, hlanga lwakwaluhlanga!
 3. Ndithetha nani, zidwesha namagqiyakazi.
 4. Ndibhekisa nakuni, mlisela nomthinjana.
 5.    YiNtaba KaNdoda intaba yeentaba.
 6.    Yintab’encoph’isondel’ezulwini.
 7.    Yintab’ezinyaswe ngamahlath’akwaHoho,
 8.    Inge ithozamel’ukuthandazel’mvula.
 9. Kulapho kutsholo’iintaka neenyamakazi,
 10. Ngokungathi zidumis’uQamata ngesihomo;
 11. Zimzukisa ngokudala le Ntaba kaNdoda;
 12. Zimbamba ngazibini ngobukho nobunjani bayo.
 13. Sinelunda isizwe sikaXhosa ngale ntaba.
 14. Yintab’esiya kuqhayisa ngayo ezizweni.
 15. Asinakuba manyonywana zisakuyikhankany’iintlanga,
 16. Kuba yintab’engundoqo weembali zakwaRharhabe.
 17.    Ntabandini ukuba ubukho la ngendithetha ndophele.
 18.    Ndithi ngendityibela, ndityondyotha, ndityatyadula.
 19     Ngendisithi khul’ud’ukhuluphale kodwa ungakhokhobi.
 20.    Ngendisithi khul’ud’ufike khon’ezulwini.
 21. Uthume’izijoli zize kusidlel’amathol’eendaba;
 22. Zisibalisele ngezinto zalapho kwikhaya lolangazelelo;
 23. Zisichazele ngezinto ezenzek’ezulwini;
 24. Zisixelele ngamaXhos’ababalwe ngobomi baphakade.
 25. Ngemihla yantlandlolo, nditsho mandulo,
 26. Kwez’uRharhabe nehlokondiba labalandeli.
 27. Bafika babek’ubilo kuyo le ntaba’
 28. Bevela kwaPhalo, phesheya komlambo.
 29. Babeqephuke kuGcaleka baziph’amathafa,
 30. Kuba ezi nkunzi zazingooxholovane zombini.
 31. Nangona zaziphuma kuPhalo, yena ncakasana,
 32. Zingathandi ukukhonya buhlantini bunye.
 33.    Wamisa kule ntab’uRharhabe wavul’umlomo.
 34.    Wathetha ebhekisa kwiindwalutho ezazimlandela,
 35.    Wathi, “Madoda, kudala sixhinkxa, kwanele.
 36.    Eli likhaya lethu ukususela namhla.”
 37. Ayembazel’iindlebe amaXhos’akowabo.
 38. Ephambi kwawo waphinda wathetha kwakhona,
 39. “Masakhe imizi apha, silime nokulima,
 40. Kule mimandla erhangqe le Ntaba kaNdoda.”

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
24             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    (SEPTEMBA 2014)

5.2   5.2.1     Khetha impendulo ibeNye kwezi zilandelayo: Udidi lwalo mbongo
                singathi:

                A     Yisonethi
                B     Ileji
                C     Umbongo-mbali                                                     (1)

      5.2.2     Kwisitanza sokuqala imbongi ithetha naluphi uhlanga?                    (1)

      5.2.3     Isimamva u-kazi sibonisa ukuba imbongi ibhekisa koobani?                (1)

      5.2.4     Kwisitanza sesibini kukho isafobe. Sikhuphe uze unike udidi
                lwaso?                                                                  (2)

      5.2.5     Khetha ibeNYE echanekileyo kwizibiyeli. Intaba kaNdoda
                ikwaGcaleka, kwaRharhabe, kwaNgqika.                                    (1)

      5.2.6     Chonga umqolo kwisitanza sesine ochaza ukuba amaXhosa
                ayazidla ngale ntaba.                                                   (2)

      5.2.7     Zinto zini ethi imbongi mazenziwe kule ntaba? Chaza zibe MBINI.         (2)

      5.2.8     Nika amagama eenkosi eziMBINI ezikhankanyiweyo kulo
                mbongo.                                                                 (2)

      5.2.9     Ngubani igama lenkosi exatyisiweyo yamaXhosa ekuthethwe
                ngayo apha embongweni?                                                  (1)

      5.2.10    Yakha iqhalo ngegama “ubuhlanti” elikumqolo wama-32.                    (1)

      5.2.11    Zeziphi ezinye iintlanga amaXhosa afika zikhona kule ntaba.             (1)

      5.2.12    Ngubani ongcono kunomnye phakathi koQamata noThixo. Nika
                isizathu sempendulo yakho.                                              (2)

                                                   AMANQAKU ECANDELO D:                  35
                                                      AMANQAKU EWONKE                    70

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [XHOFAL P2 MEMO GR12 SEPT 2014](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-memo-gr12-sept-2014/5944ff2f-c24a-4cb0-8e1b-ff961d16823f) — isiXhosa FAL · Memo · 2014
- [XHOFAL-P3-GR12 QP-SEP 2014 LATEST](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-gr12-qp-sep-2014-latest/47f87bac-d799-42e6-8199-e979517d6c80) — isiXhosa FAL · QP · 2014
- [IsiXhosa SAL P2 2014 Rubrics](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-sal-p2-2014-rubrics/6b54a12a-3fc3-43ba-85d4-04aa4bd1241e) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014/bb8b162d-51b9-439b-a044-2ab97f5369c5) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Feb-March 2014](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-feb-march-2014/2cce8054-ef2f-4dbd-93cb-ba161a509b63) — isiXhosa FAL · QP · 2014 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2014-memo/b81977ee-154e-4420-a4ae-adb6ea66e76d) — isiXhosa FAL · Memo · 2014 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
