# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2014 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2014, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-gr12-memo-2014/71cf9e67-304b-49aa-bb7e-333f2de3b016
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-gr12-memo-2014/71cf9e67-304b-49aa-bb7e-333f2de3b016)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2014. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                  SENIOR CERTIFICATE

                          IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2014

            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO P3
                  IMEMORANDAM

AMANQAKU:   100

                  Le memorandam inamaphepha ali – 12.

### Page 2

2                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3               (SEPTEMBA 2014)

 ICANDELO A: IZINCOKO

 UMBUZO 1

 1.1   Oko ndingazange ndife ngaloo mini ndiyayibulela iNkosi.
       Isincoko esibalisayo/esicamngcayo.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

           Isiganeko esambeka kwimeko yokusinda ekufeni.
           Indlela ekwenzeka ngayo.
           Ukusinda kwakhe, konke okwenzekayo ukuze asinde.
           Umbulelo wakhe eNkosini.
           Nezinye.                                                                   [50]

 1.2   Uthando.
       Isincoko esichazayo.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

           Achaze ukuba yintoni uthando.
           Ukubaluleka kothando.
           Lusebenza njani.
           Ukungabikho kwalo.
           Iziphumo zothando.
           Nezinye.                                                                   [50]

 1.3   Bagcinwe okanye bangagcinwa ezikolweni abantwana abaphatha
       kakubi abanye.

       Isincoko esixoxela amacala omabini.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

           Benza ntoni abantwana abaphatha kakubi abanye.
           Ukuba bayagcinwa, bagcinwa phantsi kweziphi izizathu, umz;
            amalungelo abo.
           Ukuba abagcinwa, abagcinwa phantsi kweziphi izizathu; umz; imithetho,
            amalungelo abanye.
           Nezinye.                                                                   [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                         3

 1.4   Ukubaluleka kwezakhono ekukhuliseni uqoqosho lwelizwe.
       Isincoko esichazayo.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

          Zeziphi izakhono ezibalulekileyo ekukhuliseni uqoqosho.
          Indima enokudlalwa ngurhulumente ekuphuhliseni ezo zakhono.
          Izinto ezinokwenziwa ukuze uluntu lube nomdla wokulandela ezo zakhono.
          Nezinye.                                                                     [50]

 1.5   Ingaba kulungile na ukuba abaqhubi baqhube besebenzisa iiselula-fowuni?

       Isincoko esixoxayo.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

          Makaqaqambise icala elo lingoluvo lwakhe alixoxele kuvokotheke.
          Kutheni ungenakuqhuba/unokuqhuba usebenzisa iselula-fowuni.
          Zinto zini onokugaxeleka kuzo/ezingaluncedo.
          Kwenziwe ntoni kumntu ofunyenwe esebenzisa iselula-fowuni eqhuba.
          Nezinye.                                                                     [50]

 1.6   Eyona holide endayonwabelayo.
       Isincoko esibalisayo/ esicamngcayo.

       Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma:

          Yayichithelwe phi iholide, nini?
          Izinto ezimonwabisileyo.
          Ayithelekise nezinye iiholide aveze ukuba kutheni le iyeyona
           wayonwabelayo kunezinye.
          Nezinye.                                                                     [50]

 1.7   Jonga le mifanekiso ingezantsi uze ubhale isincoko. Sinike isihloko
       isincoko eso.

       1.7.1 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala omabini/
             esicamngcayo.

                     Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.
                     Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi analo
                      oluthile.
                     Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.
                     Makanike isihloko sesincoko.
                     Angabonisa ukuphathwa kakubi kwemikhombe.
                     Zizilwanyana ezibunqaba emazilondolozwe.
                     Ukukhulisa kwazo ezoqoqosho.
                     Nezinye.                                                          [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 4

4                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                  (SEPTEMBA 2014)

              1.7.2   Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala
                      omabini/esicamngcayo.

                          Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.
                          Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi
                           analo oluthile.
                          Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.
                          Makanike isihloko sesincoko.
                          Uhambo ngeGautrain.
                          Ukukhula kwezothutho eMzantsi Afrika.
                          Izinto ezenziwa yithekhnoloji.
                          Nezinye.                                                       [50]

    UKWAKHIWA KWEENDIDI ZEZINCOKO

    Isincoko esibalisayo
    Makwaziswe abalinganiswa nesimo sentlalo/iziganeko ezikhokhelela kwimpixano,
    isisombululo nesiphelo/sibhalwe kumntu wokuqala okanye
    wesithathu/kusetyenziswe ixesha eladlulayo/iziganeko zichazwe ngokulandelelana
    kwazo/izidibanisi ezibonisa ixesha/intetho yababini/ukuzithethela
    kwabalinganiswa/ulwimi olusetyenziselwe ukudala ifuthe kumfundi, umz;
    izihlomelo,izichazi, imifanekiso-ntekelelo.

    Isincoko esicamngcayo
    Uvakalelo lombhali ngomba othile maluvele/uvakalelo olungundoqo ludlala indima
    enkulu/ubukhulu besincoko bungaba sisichazi/izimelabizo zoqobo ezisebenzisa
    umntu wokuqala/isigama esiveza uluvo lwakhe nemvakalelo yakhe.

    Isincoko esichazayo
    Masichaze into ngendlela evakalayo/sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye
    elangoku/kusetyenziswe amagama adala umfanekiso
    wokuchazwayo/kusetyenziswe izichazi nezihlomelo/kusetyenziswe imifanekiso
    ntelekelelo nezafobe.

    Isincoko esivelela amacala omabini
    Masinike ingxoxo engezimvo ezahlukeneyo/ukuxoxela okuthile nokunika ubungqina
    obuxhasayo/ukuxoxela okuthile uchasa nokunika ubungqina obuchasayo/isiphelo-
    isishwankathelo neengcebiso/sikwixesha
    langoku/isizathu,unobangela/ifuthe,izibandakanyi/izinxibelelanisi ngokulandelelana
    kwazo/intshukumo esukela kokuqhelekileyo ukuya kokuntsokothileyo.

    Isincoko esixoxayo
    Masixoxele icala elithile okanye uluvo oluthile ukuzama ukulukuhla umfundi/uthotho
    lweengxoxo- oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile/
    ukubethelela-isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
    lokuvala/kwixesha langoku/ugxininiso lokuqala lukubathathi nxaxheba
    gabalala/isizathu, unobangela/ifuthe, izibandakanyi/ izinxibelelanisi
    ngokulandelelana kwazo.

                                                          AMANQAKU CANDELO A:                  50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 5

(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                                5

 ICANDELO B: IMIHLATHANA EMIDE

 UMBUZO 2

 2.1   ILETA ESESIKWENI

       Fundisisa esi sibhengezo singezantsi somsebenzi uze ubhale ileta yesicelo
       salo msebenzi.

       Okulindelekileyo kumfundi:
           Idilesi yombhali, umhla, idilesi yomamkeli,isibuliso- umz; Mhlekazi
            obekekileyo
           Umcimbi.
           Isakhiwo somyalezo singqamane nokucela umsebenzi
            ngokwesibhengezo ebesinikiwe.
           Isimbo sibe sesisekweni.
           Umyalezo ucace gca.
           Ibe mfutshane kwaye ithi ngqo emxholweni.
           Isiphelo sifaneleke- umz; Ozithobileyo.
           Intsayino-gama.                                                                [30]
 2.2   INGXELO

       Ningabafundi bebanga leshumi elinesibini benikhutshwe sisikolo natyelela
       kweyona ndawo intle eMzantsi Afrika. Bhala ingxelo malunga nohambo olo
       lwenu beniluthabathile.

       Okulindelekileyo kumfundi:
           Mayibhalwe ngexesha elidlulileyo, kusetyenziswe ingxelo-ntetho.
           Kusetyenziswe izihlokwana ngohambo olo.
           Iingongoma ekuthethwa ngazo mazinike ulwazi ngeendawo ebezityelelwe.
           Mayibe negama lombhali wayo aze asayine.
           Umhla ebhalwe ngawo mawuvele.                                                  [30]

 2.3   INQAKU LEPHEPHANDABA

       Bhalela iphephandaba lengingqi yakho inqaku ngomba othe wakuchukumisa
       kwindawo ohlala kuyo.

       Okulindelekileyo kumfundi:
        Isihloko masicace sivakale, songezwe nangezihlokwana xa kukho
         imfuneko.
        Makuqalwe ngokubalulekileyo, umz; ngubani, yintoni, nini, phi.
        Mawuchazwe ngokufutshane umba ekubhalwa ngawo ucace gca.
        Umyalezo ugqithiswe ngokuvakalayo.
        Kushwankathelwe ngokucacileyo ingagqwethwa inyaniso.
        Ulwimi lucace luthi gca, kusetyenziswe umntu wesithathu.
        Kungasetyenziswa izixando kuxhomekeka kugqaliso kwaye nakweyona
         nto icela umngeni kumfundi wenqaku.
        Malibandakanye ucaphulo, iintetho, izimvo neembono ezivela ebantwini
         ababandakanyekayo okanye iingcaphephe kwisihloko eso.                             [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3               (SEPTEMBA 2014)

2.4   INGXOXO YABABINI/IDAYALOGU

      Kusemdlalweni wombhoxo wamaqela esizwe, kudibana abahlobo ekudala
      begqibelene bancokola ngeqela eliza kuphumelela umdlalo. Ngulowo
      uthethelela elakhe. Baveze bexoxa abahlobo abo.

      Okulindelekileyo kumfundi:
         Amagama abalinganiswa mawabhalwe ekhohlo kwiphepha
          kusetyenziswe iikholoni emva kwegama lomlinganiswa othethayo.
         Umxholo ube ngomdlalo wombhoxo walo maqela.
         Umlinganiswa ngamnye alimele iqela lakhe.
         Iingcebiso kubalinganiswa okanye ukwenza intshukumo ethile
          makuboniswe kwizibiyeli phambi kwentetho.
         Kuqukunjelwe ngendlela efanelekileyo.                                       [30]

                                                   AMANQAKU ECANDELO B:                    30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 7

(SEPTEMBA 2014)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                           7

 ICANDELO C: IMIHLATHANA EMIFUTSHANE

 UMBUZO 3

 3.1   ISIBHENGEZO-NTENGISO

       Uvule ivenkile yeziqholo zomzimba, yenza isibhengezo-ntengiso ngeziqholo
       ezifumaneka kwivenkile yakho.

       Okulindelekileyo kumfundi:

          Makasebenzise ubungcaphephe bokwenza isibhengezo-ntengiso.
          Masiyilwe ngendlela etsala ilihlo nengalibalekiyo engqondweni.
          Kusetyenziswe izafobe nezigaba zentetho ezidala ifuthe zenze nolwimi
           luhlale lukhumbuleka, umz; isikweko, isifaniso, uphindaphindo,
           imfanozandi, isingqisho, isingqi.
          Uyilo nolwimi malwenze umthengi aqonde ukuba akanakuphoswa
           ziziqholo zomzimba zale venkile.                                          [20]

 3.2   UNGENISO KWIDAYARI

       Uququzelela ikhonsathi yeemvumi ezaziwayo eza kubanjelwa kwibala lebhola
       iMoses Mabhida eThekwini. Bhala kwidayari yakho ngentsuku eziNTLANU
       ngezinto oza kuzenza phambi kokuba ibe lusuku lwale khonsathi.

       Okulindelekileyo kumfundi:

          Inokubhalwa kwincwadi ekhethekileyo(idayari/ijenali), oko kuboniswa
           ephepheni ngefomathi.
          Ibhalwa ngokungekho sesikweni.
          Umbhali uyazibhalela ebhala izinto aza kuzenza kwezo ntsuku zintlanu
           ezimalunga nekhonsathi.
          Usenokubhala ngale mini agqibe ngayo into ethile ukuba iphumelele
           okanye ayiphumelelnga.                                                    [20]

 3.3   UMYALELO

       Ungukhapteni weqela lakho lomdlalo(nokuba yintenetya, umbhoxo, iimbaleki
       njalo-njalo) niza kuba nokhuphiswano nesinye isikolo. Yalela iqela lakho
       ngendlela eniza kudlala ngayo kolo khuphiswano.

       Okulindelekileyo kumfundi:

           Imiyalelo mayicace.
           Kusetyenziswe isiyaleli ubukhulu becala, imo evumayo.
           Ingasetyenziswa imo elandulayo kodwa hayi kakhulu.
           Abadlali banganikwa amacebo ngezinto ezilindeleke kubo phambi
            kokuba badlale umz; ukuphumla ngosuku oluphambi kokudlala balale
            ngokwaneleyo, ukuzolula phambi komdlalo, ngethuba bedlala,
            awokuziphatha xa kudlalwa.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3        (SEPTEMBA 2014)

          Emabakwenze emva kokudlala; umz; ukubulela kusompempe
           nakubadlali beso sikolo bebedlala naso.
          Ukuzolula emva komdlalo.
          Nezinye.                                                           [20]

                                                  AMANQAKU ECANDELO C:          20
                                                     AMANQAKU EWONKE:          100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                              Tyhila iphepha

### Page 9

(SEPTEMBA 2014)                                 ISIXHOSA ULWIMI OLONGEZELELWEYO – P3                                     9

QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, ICANDELO A).
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, ULwimi NeSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla
  yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

ICANDELO A: IRUBHRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO [50]

Ikhrayitheriya                                                 Balaseleyo                     Enobuchule                 Phakathi                 Buthathaka           Bubhetyebhetye
UMXHOLO                                                            27–30                         22–23                     15–17                     9–11                    3–5
NOCWANGCISO                                       -Impendulo ebalaseleyo                -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ingena     -Impendulo ayikho
                                                  enomtsalane,ngaphaya                  ngobugcisa obukhulu     ngokupheleleyo               iphuma emxholweni     mxholweni konke

                        Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo)                               kobekulindelekile                     -Izimvo zinxulumene     -Izimvo ziyanamathelana      akukho                konke
Ukubekelela izimvo                                -Izimvo zihlakaniphile, zixhokonxa    nomxholo kwaye zinika   noko kwaye                   lunamathelwano        -Izimvo zibondene
ngenjongo                                         iingcinga kwaye zinemfezeko           umdla,bukho ubungqina   zingakuguqula ukucinga       kwizimvo              azigqalanga ntweni
yokucwangcisa                                     -Isincoko sibekelelwe ngobuchule      bemfezeko kwizimvo      kofundayo                    -Izimvo azicacanga    -Azivakali izimvo
Ukubonakalisa ukuyazi                             obungaqhelekanga kwaye                -Iingcamango            -Iingcamango zibekelelwe     kwaye ezinye zazo     kwaye
injongo, abantu                                   intshayelelo, isiqu kwakunye          zibekelelwe             ngokunamatheleneyo           zezemboleko           ziyaphindaphindwa/
ekujoliswe kubo kunye                             nesiphelo zibonakalisa                ngokwakhelanayo         kuquka intshayelelo, isiqu   -Buncinci kakhulu     uthetha into enye
nemeko                                            unamathelwano olunemfezeko            kuquka intshayelelo,    nesiphelo                    ubungqina             -Iingcamango zibekwe
                                                                                        isiqu nesiphelo                                      bobekelelo            xazalala
30 AMANQAKU                                                                                                                                  nonamathelwano        azinalunxibelelwano
                                                                                                                                             lweengcamango
                                                                   24–26                         18–21                    12–14                       6–8                    0–2
                                                  -Impendulo encamisileyo kodwa         -Impendulo ixonxwe      -Impendulo iyanelisa         -Impendulo iphumile   -Impendulo itenxile
                                                  akukho zimpawu zakubalasela           ngobugcisa              nangona kumana kubakho       emxholweni            malunga nomxholo

                        Umgangatho ongezantsi
                                                  kubhekele phi kwisincoko              -Izimvo zisemxholweni   ukungacaci kwiindawo         ubukhulu becala       -Izimvo zitenxile
                                                  -Izimvo zivuthiwe zixhokonxa          kwaye zinika umdla      ezithile                     -Izimvo ziyaqhawu-    zingcwecwela kude
                                                  iingcinga                             -Sibekelelwe            -Kukho ukunamathelana        qhawuka ziyabhidisa   nomxholo
                                                  -Iingcamango zibekelelwe              ngobuchule, kukho       okubonakalayo kwizimvo       -Buyanqaphazeka       -Iingcamango
                                                  zandindaniswa ngobugcisa kuquka       ukunamathelana          kwaye kuyanelisa             ubungqina             ziyingxubevange
                                                  intshayelelo, isiqu kunye nesiphelo   kweengcamango           -Kukho ukubekelelwa          bokubekeleleka        engenamgqalisela
                                                                                        okuquka intshayelelo,   kweengcamango                kweengcamango
                                                                                        isiqu nesiphelo         nonamathelwano               nonamathelwano
                                                                                                                kwintshayelelo, isiqu
                                                                                                                nesiphelo

### Page 10

10                     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                                                         (SEPTEMBA 2014)

IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (continued)

 Ikhrayitheriya                                       Balaseleyo                     Enobuchule                   Phakathi                  Buthathaka                  Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO &                                          14–15                           10–11                        6–7                        2–3                             0
NOKUHLELA                                     -Ithoni, irejista, isimbo,        -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista,        -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ulwimi aluvakali
                                              isigama zifanelene                isigama zifanelene           isimbo, isigama           isigama azifanelananga       -Ithoni, irejista, isimbo,
Ukuhambelana                                  ngokugqwesileyo                   kakhulu nenjongo, abantu     sifanelene nenjongo,      ncam nenjongo, abantu        isigama asifanelananga
kwethoni, irejista,                           nenjongo,abantu ekujoliswe        ekujoliswe kubo kunye        abantu ekujoliswe         ekujoliswe kubo kunye        kwaphela nenjongo, abantu

                        Umgangatho ongentla
isimbo, isigama                               kubo kunye nemeko                 nemeko                       kubo kunye nemeko         nemeko                       ekujoliswe kubo kunye
kunye nemeko                                  -Ulwimi lusetyenziswe             -Ulwimi luchaneke            -Ulwimi                   -Ulwimi lusetyenziswa        nemeko
Ukhetho-magama                                ngokuzithemba,                    ngakumbi kwaye ithoni        olufanelekileyo           ngendlela ebuthathaka        -Ukunqongophala kwesigama
Ukusetyenziswa                                luyathabathekisa                  isetyenziswe                 ludlulisa umyalezo        -Ithoni nochongo magama      kubaxekile kangangokuba
kolwimi nesigama                              -Ithoni enomtsalane nezafobe      ngokuchaneka kwisincoko      -Ithoni ifanelekile       azifanelekanga               ayinasihlahla into ebhaliweyo
Iimpawu zobhalo,                              zentetho eziphumeza injongo       siphela                      -Izafobe zentetho         -Isigama sinqongophele
izakhi zezivakalisi,                          -Phantse kube akukho              -Iziphene zokusetyenziswa    zinonga umxholo
nopelo                                        nasinye isiphene solwakhiwo       kolwimi nopelo
                                              zivakalisi,upelo                  zinqongophele
15 AMANQAKU                                   nokusetyenziswa kolwimi           -Sixonxwe ngobugcisa
                                              -Sixonxwe ngobugcisa              obukhulu
                                              obukhulu
                                                             12–13                            8–9                       4–5                         0–1
                                              -Ulwimi luchanekile kanye         -Ulwimi lunomtsalane         -Kuyanelisa               -Ukusetyenziswa kolwimi

                        Umgangatho ongentla
                                              nezafobe zisetyenziswe            kwaye luyaziphumeza          ukusetyenziswa            kubonisa ububhetyebhetye
                                              ngethoni ephumeza ukudlulisa      iinjongo zokubhala           kolwimi kodwa             -Izivakalisi
                                              umyalezo                          -Ithoni ifanelekile kwaye    asekho amakhwiniba        zinobuthathaka-
                                              -Phantse kube akukho              iyaziphumeza iinjongo        -Ithoni ifanelekile       azitshintsha-tshintshwa
                                              nasinye isiphene solwakhiwo       zokubhala                    kodwa izafobe             -Isigama sinqongophele
                                              zivakalisi,upelo,                 -Zimbalwa iziphene           zentetho                  ngokubalaseleyo
                                              nokusetyenziswa kolwimi           zezakhi zezivakalisi kunye   ezisetyenzisiweyo
                                              -Sixonxwe ngobugcisa              nopelo                       zinqongophele
                                              obukhulu                          -Sixonxwe ngobugcisa
ISAKHIWO                                                        5                              4                        3                           2                             0-1
                                              Isihloko sikhuliswe               -Iinkcukacha ezinengqiqo     -Iinkcukacha              -Zikho iingcamango           -Iingcamango ezifunekayo
Iimpawu zetekisi                              ngokuncamisayo                    zikhuliswe                   ezisemxholweni            ezamkelekileyo               zinqongophele
Ukukhula                                      -Iinkcukacha zibalasele           ngokwakhelanayo              zikhulisiwe               -Isakhiwo sezivakalisi       -Isakhiwo sezivakalisi
kwemihlathi                                   ngokungaqhelekanga                -Izimvo zinamathelene        -Izivakalisi, imihlathi   nesemihlathi                 nesemihlathi sigxoko-gxoko
nokwakhiwa                                    -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe   -Izivakalisi,imihlathi       zakhiwe kuhle             sinamakhwiniba               -Isincoko asinangqiqo
kwezivakalisi                                 zaqiqiqsiswa                      zitshintshatshintshwa        -Isincoko sibunjwe        -Isincoko sisenayo ingqiqo
                                              ngokugqwesileyo                   ngobuchule                   ngengqiqo
5 AMANQAKU                                                                      obuqiqisisiweyo
UMMANDLA
                                                          40–50                           30–39                      20–29                       10–19                           0–9
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                    Tyhila iphepha

### Page 11

(SEPTEMBA 2014)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                                              11
IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]

Ikhrayitheriya              Balaseleyo                  Enobuchule                  Phakathi                    Buthathaka                      Bubhetyebhetye
UMXHOLO,                          16–18                         13–15                   9–12                          6–8                                  0–5
UCWANGCISO            -Impendulo igqwesile         -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa    -Impendulo ibonakalisa ulwazi    -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI             idlule okuqhelekileyo        ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi      olungephi lweempawu zolu didi    ukunqongophala kolwazi
                      -Izimvo ziqiqisisiwe         ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi     lwetekisi                        lweempawu zolu didi lwetekisi
Ukungqala             kwaye zivuthiwe              lweempawu zolu didi          lwetekisi               -Zimbalwa izimvo                 -Intsingiselo ilahleka rhoqo ide
kwempendulo           -Luphangalele ulwazi         lwetekisi                    -Izimvo ziyaphuma       ezisemxholweni kodwa kuninzi     iphume emxholweni
nezimvo               lweempawu zolu didi          -Ingqalile ayiphumi          emxholweni kwaye        ukuphuma ecaleni                 -Akukho ukunamathelana kumxholo
Ukuqoqwa              lwetekisi                    nasemxholweni                kukho nokugqwidiza      -Kunqabile ukunamathelana        nezimvo
kwezimvo              -Umsebenzi ungqalile         -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana         komxholo nezimvo                 -Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
ngenjongo             uhleli emxholweni            zadakancwa                   kumxholo nezimvo        -Zimbalwa iinkcukacha ezixhasa   ezixhasa isihloko
yokucwangcisa         -Kukho ukunamathelana        ngokunamatheleneyo           kufanelekile            isihloko                         -Imigaqo eyimfuneko yobhalo lwale
Injongo yokubhala,    kwizimvo nomxholo            kumxholo nezimvo             -Ezinye iinkcukacha     -Imigaqo yefomathi ephambili     tekisi ityeshelwe
abo kujoliswe kubo,   -Iingcamango                 -Iinkcukacha zixhasa         zixhasa isihloko        isetyenziswe ngokungaqondi
iimpawu/imigaqo       zidakancwe ngobunono         isihloko                     -Ifomathi ifanelekile   -Kutyeshelwe izinto ezininzi
yetekisi, kunye       zonke iinkcukacha            -Ifomathi ifanelekile        kodwa kusekho
nemeko                zixhasa isihloko             ineendawana                  ukungachaneki
                      -Ifomathi ifanelekile        ezingachanekanga
18 AMANQAKU           kwaye ichanekile             ezingephi
ULWIMI ISIMBO                     10–12                          8–9                       6–7                           4–5                                 0–3
SOKUBHALA             -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista,      -Ithoni, irejista, isimbo,       -Ithoni, irejista, isimbo, nesigama
NOKUHLELA             isigama zihambelana          isigama sichaneke            isimbo, isigama         nesigama azingqamani             azingqamani nenjongo,imeko
                      kakhulu nenjongo nabo        kakhulu malunga              sihambelana             nenjongo kwakunye nabantu        kwakunye nabantu ekujoliswe kubo
Ithoni, irejista,     kujoliswe kubo kunye         nenjongo, abantu             nenjongo, abantu        ekujoliswe kubo kunye nemeko     -Izele ziimpazamo ixazalala
isimbo,               nemeko                       ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo         -Izakhi zezivakalisi             -Isigama asifanelananga nenjongo
injongo/ifuthe, abo   -Izakhi zezivakalisi         nemeko                       kwakunye nemeko         zineemposiso ezininzi            -Intsingiselo ilahleke kakhulu
kujoliswe kubo        zisetyenziswe                -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi    eziphazamisa umyalezo
kunye nemeko          ngokuchanekileyo             zichanekile kwaye            zibonakalisa            -Sinqongophele isigama
Ukusetyenziswa        -Phantse kube akukho         umyalezo wakheke             iimposiso               -Kukho amagingxi-gingxi
kolwimi nemigaqo      nasinye isiphene             kakuhle                      -Isigama siyanelisa     kwintsingiselo
Uchongo magama                                     -Isigama sichanekile         -Iimpazamo zobhalo
Iimpawu zokubhala                                  -Ubukhulu becala akukho      ezikhoyo
kunye nopelo                                       zimpazamo                    aziyiphazamisi
                                                                                intsingiselo
12 AMANQAKU                                                                     nomyalezo
UMMANDLA
                                24–30                        18–23                     14–17                        6–13                                0–5
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                    Tyhila iphepha

### Page 12

12                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3                                              (SEPTEMBA 2014)

IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]

  Ikhrayitheriya           Balaseleyo                  Enobuchule                      Phakathi                        Buthathaka                       Bubhetyebhetye
UMXHOLO                       9–12                        7–8                            5–6                              3–4                                0–2
UKUCWANGCISA        -Impendulo igqwesile          -Impendulo ibonakalisa       -Impendulo iyanelisa           -Kubonakala ubunzima malunga     -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI           ibonisa ukuqiqisiswa          ukuchaneka kanobom           ibonakalisa ulwazi             nolwazi lweempawu zolu didi      ukunqongophala kolwazi
                    kwezimvo                      ulwazi olunzulu              lweempawu zolu didi            lwetekisi                        lweempawu zolu didi lwetekisi
Impendulo nezimvo   -Izimvo zihlakaniphile        lweempawu zolu didi          lwetekisi                      -Zimbalwa izimvo                 -Intsingiselo ilahleka rhoqo kukho
Ukubekelelwa        kwaye zivuthiwe               lwetekisi                    -Izimvo azisoloko              ezisemxholweni kodwa kuninzi     Intsingiselo iduke kwisakhiwo
kwezimvo            -Luphangalele ulwazi          -Ingqalile ayiphumi          zisemxholweni kwaye            ukuphuma ecaleni                 esixazalala
Iimpawu zetekisi/   lweempawu zolu didi           nasemxholweni                kukho nokugqwidiza             -Kunqabile ukunamathelana        -Akukho ukunamathelana kumxholo
umgaqo kunye        lwetekisi                     -Izimvo zixonxwe             -Ukunamathelana                komxholo nezimvo                 nezimvo
nemeko              -Umsebenzi ungqalile          zadakancwa                   kumxholo                       -Zimbalwa iinkcukacha ezixhasa   -Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
                    akukho kugqwidiza             ngokunamatheleneyo           nezimvo.kwenzeka               isihloko                         ezixhasa isihloko
12 AMANQAKU         -Kubonakala                   kumxholo nezimvo             ngokufanelekileyo              -Imigaqo yefomathi ephambili     -Imigaqo eyimfuneko yobhalo lwale
                    ukunamathelana kwizimvo       -Iinkcukacha zixhasa         -Ezinye iinkcukacha            ityeshelwe okanye isetyenziswe   tekisi ityeshelwe
                    nomxholo                      isihloko                     zixhasa isihloko               ngokungaqondi
                    -Iingcamango zidakancwe       -Ifomathi ingqalile          -Ifomathi ingqalile
                    ngobunono kwaye zonke         iindawana ezikhoyo           kodwa zikho iindawana
                    iinkcukacha zixhasa           ezingachanekanga             ezingachanekanga
                    isihloko                      aziyiphazamisi injongo
                    -Ifomathi ifanelekile kwaye   yokubhala
                    ichanekile
                                   7–8                        5–6                            4                                    3                                0–2
ULWIMI, ISIMBO      -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ithoni, irejista, isimbo,       -Ithoni, irejista, isimbo, nesigama
NOKUHLELA           isigama zifanelene kakhulu    nesigama sifanelene          isigama sifanelene             nesigama azifanelananga          azifanelananga nenjongo,imeko
                    nenjongo, abo kujoliswe       kakhulu nenjongo,            nenjongo, abantu               nenjongo, abantu ekujoliswe      kwakunye nabantu ekujoliswe kubo
Ithoni, irejista,   kubo kunye nemeko             abantu ekujoliswe            ekujoliswe kubo                kubo kunye nemeko                -Izele ziimpazamo ixazalala iyadida
isimbo, nesigama    -Izakhi zezivakalisi          kubo kunye nemeko            kwakunye nemeko                -Izakhi zezivakalisi             -Isigama asihambelani nenjongo
singqamene          zisetyenziswe                 -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi           zineemposiso ezininzi            -Intsingiselo ilahlekile kakhulu
nenjongo kunye      ngokuchanekileyo              zichanekile kwaye            zibonakalisa iimposiso         eziphazamisa umyalezo
nemeko              -Phantse kube akukho          umyalezo wakheke             -Isigama siyanelisa            -Sinqongophele isigama
Ukusetyenziswa      nasinye isiphene              kakuhle                      -Iimpazamo zobhalo             -Kukho amagingxi-gingxi
kolwimi nemigaqo                                  -Isigama sichanekile         ezikhoyo                       kwintsingiselo
Ukhetho- magama                                   -Ubukhulu becala             aziyiphazamisi
Iimpawu zokubhala                                 azikho iimpazamo             intsingiselo
kunye nopelo

8 AMANQAKU

UMMANDLA
                              16–20                        13–15                         9–12                                6–8                               0–5
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                       Tyhila iphepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2014-memo/1c0f9ef0-b8bf-47d3-8180-fe554e2ded1d) — isiXhosa FAL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2022 (Corr 23 Aug)](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2022-corr-23-aug/08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [Xhosa FAL P3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p3-memo/67114626-4e5f-41e4-8756-80beecf3c814) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2015/49e95cd9-e336-4823-a266-e14fb99f29ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [XHOFAL PAPER3 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-paper3-memo/715e78bb-9fd5-4406-8e24-a7bfc53d6391) — isiXhosa FAL · Memo · 2013

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
