# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2015/49e95cd9-e336-4823-a266-e14fb99f29ca
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2015/49e95cd9-e336-4823-a266-e14fb99f29ca)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                  SENIOR CERTIFICATE

                        IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2015

            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO P3
                  IMEMORANDAM

AMANQAKU:   100

                  Le memorandam inamaphepha ali-11.

### Page 2

2                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                 (EC/SEPTEMBA 2015)

 ICANDELO A: ISINCOKO

 UMBUZO 1

 1.1   Bhala isincoko esiphela ngamazwi athi, “Ndavakala ndikhwaza ndisithi
       kwakhe kwanje phi na?”
       Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
       esicamngcayo.

       Umfundi angachankcatha kule mixholo.

        Umfundi angabhala ngento exhokonxa umphefumlo eveza iimvakalelo
         zobumnandi, umz; uthweso zidanga.
        Umfundi angabhala ngento exhokonxa umphefumlo eveza iimvakalelo
         ezilusizi, umz; izenzo zobundlobongela, impatho gadalala.
         [Nayiphi eminye imixholo echanelekileyo iya kwamkeleka].                         [50]

 1.2   Ikamva lomntu ngamnye lisezandleni zakhe.
       Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
       esicamngcayo.

       Umfundi angachankcatha kule mixholo.

          Ukuthobela ingqeqesho.
          Ukuzixabisa.
          Ukunyamezela isikolo.
          Ukusebenza nzima.
           [Nayiphi eminye imixholo echanelekileyo iya kwamkeleka].                       [50]

 1.3   Umzali endinqwenela ukuba nguye ebantwaneni bam.

       Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
       esicamngcayo.

        Umfundi unokubonakalisa ukukwazi ukutolika imibono yakhe
         ngamazwi/ngamagama.
        Unokutyhila ukucinga nzulu nokuqiqa ngokuzithatha azibeke kwinqanaba
         elingentla kuneli akulo ngokweengcinga.
        Unokuchaza izinto angazenza xa engangumzali.
        Unokuveza indlela aza kuzenza ngayo ezo zinto.
        Makabhale kwixesha elizayo.                                                      [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                        3

 1.4    Bhala isincoko esinesihloko esithi: Ubumnandi.
        Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
        esicamngcayo.

         Umfundi angachaza ukuba yintoni ubumnandi.
         Unokubonakalisa ubuchule bokuthelekisa ubumnandi kwakunye
          neziphumo eziza nezo ndidi.
         Ukuxola komphefumlo okuza nobumnandi.
          [Nayiphi eminye imixholo echanelekileyo iya kwamkeleka].                      [50]

 1.5    Ukuphucuka kwemfundo elizweni lethu kuxhomekeke kuthi sonke
        Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
        esicamngcayo.

         Umfundi angabeka uluvo lwakhe ngesincoko aluxoxele azixhase
          ngemizekelo.
         Angathatha icala, axhase okanye achase ezathuza.
         Angabonisa indlela ukuphucuka kwemfundo ekuxhomekeke
          ngayo ebantwini okanye ekungaxhomekekanga ngayo.
         Abeke izizathu zokuba axhase okanye achase ezo zimvo zakhe.
          [Nayiphi eminye imixholo echanelekileyo iya kwamkeleka].                      [50]

 1.6    Ndaqonda loo mini ukuba ilizwi lomntu omdala alidliwa nja.
        Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
        esicamngcayo.

        Umfundi angachankcatha kule mixholo.

         Umfundi angaveza izinto ezibangela ukuba awakholelwe la mazwi
          ngale mini.
         Makasebenzise ixesha elidlulileyo.
         Abalule oko kwakusenzeka ukuze ayiqonde inyaniso ethethwa ngala
          mazwi.
         Aveze ukuba kutheni engenakuze ayilibale nje le mini.
         Asebenzise ulwimi oluza kunika umfanekiso-ngqondweni kulowo oza
          kufunda.
          [Nayiphi eminye imixholo echanelekileyo iya kwamkeleka].                      [50]

 1.7    Jonga le mifanekiso ingezantsi uze ubhale isincoko. Sinike isihloko
        isincoko eso.
        Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
        esicamngcayo.

             Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.
             Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi analo oluthile.
             Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.
             Makanike isihloko sesincoko.                                              [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 4

4                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3               (EC/SEPTEMBA 2015)

    1.8   Jonga lo mfanekiso ungezantsi uze ubhale isincoko.

          Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esivelela amacala omabini/
          esicamngcayo.

             Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.
             Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi analo oluthile.
             Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.
             Makanike isihloko sesincoko.                                               [50]

                                                          AMANQAKU CANDELO A:                 50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                       5

 ICANDELO B: UMHLATHI OMDE

 UMBUZO 2

 2.1   ILETA YOBUHLOBO

       Bhalela umalume wakho ileta uphendula ebe kubhalele yona, esithi kuwe
       mxelele ukuba ufuna esiphi isipho xa ubhiyozela ukugqiba iminyaka eli-18.

           Idilesi yombhali nomhla.
           Isibuliso.
           Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
           Makabhale ecacisela umalume malunga nesipho eso asinqwenelayo,
            abulele nokubulela ukunikwa kwakhe elo thuba.
           Isiphelo (sibe seseleta yobuhlobo: Umtshana wakho negama lodwa).           [30]

 2.2   IOBHITSHUWARI

       Abamelwane bakho bashiywe ngumtshana wabo, bacele wena ukuba
       ubabhalele iobhitshuwari yakhe. Bhala iobhitshuwari leyo.

        Igama elipheleleyo, umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo, abazali
         bakhe.
        Ukukhula umz: ukufunda, ukusebenza kwakhe (ukuba ebesebenza)
        Ukuqalwa yingulo, umhla wokusweleka.
        Usapho alushiya ngasemva (iqabane, abantwana, abantakwabo)
         namagama abo.
        Amazwi amkhaphayo anokuquka neziduko zakhe.                                   [30]

 2.3   IAJENDA NEMIZUZU

       Ungunobhala weqela lakho lezemidlalo, benibambe intlanganiso ebimalunga
       nokulungiselela ukuya kudlala kwitumente yephondo lakho. Bhala iajenda
       nemizuzu yaloo ntlanganiso.
       Iajenda: Ukunika indlela eza kuqhuba ngayo intlanganiso.

          Igama leqela.
          Umhla, ixesha nendawo yentlanganiso.
          Ulwamkelo nezingxengxezo.
          Imivuka.
          Imiba eza kuxoxwa.
          Eminye imiba.
          Uvalo.                                                                      [30]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

6                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                  (EC/SEPTEMBA 2015)

      Imizuzu: Ukunika ubungqina bokuhlala kwentlanganiso.

         Igama leqela.
         Umhla, ixesha nendawo yentlanganiso.
         Ukudwelisa amagama abantu abakhoyo nezingxengxezo.
         Imizuzu ephunyeziweyo evela kwintlanganiso yangaphambili.
         Ukubhala ingxoxo, izigqibo/inyathelo elithatyathiweyo nomntu
          oza kuthabatha uxanduva.
         Ixesha ephele/evalwe ngalo intlanganiso
         Intsayino.                                                                       [30]

 2.4 INTETHO

      Njengomfundi okwibanga le – 12, bhala intetho oza kuyenza ubulele
      iititshala zakho xa kusenziwa itheko lenu lokuthi ndlela-ntle kuni bafundi
      bebanga le-12.

         Umviwa makasazi isimbo sokuthetha aza kusisebenzisa, abaphulaphuli
          naza kuthetha ngako.
         Intetho mayiqale ngendlela etsala umdla.
         Makabulise abantu ngokohluka kwabo andule ukwazisa ngentetho yakhe.
         Amanqaku aphuhliswe kakuhle.
         Izincomo nezigxeko mazilungelelaniswe.
         Isiphelo sibalulekile kwaye ayisosishwankathelo sokuthethiweyo.                  [30]

                                                       AMANQAKU ECANDELO B:                     30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2015)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                         7

 ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE

 UMBUZO 3

 3.1   IKHADI LESIMEMO

       Kwingingqi yakho kuza kubakho umnyhadala wekhonsathi yokuvala unyaka.
       Njengomququzeleli wezolonwabo, bhala isimemo umeme iingingqi
       eziningqongileyo ukuze zizimase le khonsathi.

          Imo yomnyhadala.
          Indawo, umhla nexesha.
          Sinokuquka nendlela yokunxiba.
          Igama lommemi.
          Umntu emakuphendulwe kuye.                                                   [20]

 3.2   IPOSIKHADI

       Uthunyelwe eMelika yinkonzo yakho uye kumela ulutsha. Bhalela umama
       wakho iposikhadi umbalisele ngale ndawo ukuyo.

           Umhla nendawo umbhali akuyo.
           Isitampu, igama nedilesi yombhalelwa ekunene.
           Umxholo (kungasetyenziswa ulwimi olungekho sikweni).
           Isiphelo (igama lodwa).                                                     [20]

 3.3   IZALATHISI

       Udibana nomzali osuka eVicky fields ofuna ukuya eForest Fields emi
       ngakwisango elikwisitalato iTrafalgar. Lo mzali akayazi indlela eya khona,
       mncede umalathise lo ndlela.

           Phuma esangweni ujike ngasekhohlo.
           Nyuka ngesitalato iTrafalgar ude ufike kwisitalato iFrost.
           Jika ekhohlo uhambe ngqo uwele isitalato iDriver, xa ujonge ekunene uza
            kubona isikolo samantombazana sidlule.
           Qhubeka uhamba ngesitalato iFrost, ngena ekunene eCollege avenyu.
           Qhubeka uhamba ngqo, ekhohlo uza kubona iWilkinson Field, hamba
            njalo ude ufike eHaig avenyu ujike ekhohlo.
           Hamba kancinci ekunene uza kubona iParry Davies Field.
           Usahamba njalo uza kudibana nesango laseForrest Field elingenela
            ngasepulini.
           Ufikile ke ngoku eForrest Field.                                            [20]

                                                       AMANQAKU ECANDELO C:              20
                                                          AMANQAKU EWONKE:              100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 8

8                                                          ISIXHOSA ULWIMI OLONGEZELELWEYO P3                                                         (EC/SEPTEMBA 2015)

QAPHELA:
     Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, ICANDELO A).
     Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
     Kwiikhrayitheriya yoMxholo, ULwimi NeSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla
      yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
     Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

ICANDELO A: IRUBHRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO [50]

Ikhrayitheriya                                              Balaseleyo                       Enobuchule                  Phakathi               Buthathaka             Bubhetyebhetye
UMXHOLO                                                       27–30                             22–23                     15–17                    9–11                      3–5
NOCWANGCISO                                     - Impendulo ebalaseleyo               - Impendulo ixonxwe       - Impendulo iyanelisa      - Impendulo ingena     -   Impendulo ayikho
                                                  enomtsalane,ngaphaya                  ngobugcisa obukhulu.      ngokupheleleyo.            iphuma                   mxholweni konke-

                        Umgangatho ongentla
(Impendulo nezimvo)                               kobekulindelekile.                  - Izimvo zinxulumene      - Izimvo ziyanamathelana     emxholweni               konke.
Ukubekelela izimvo                              - Izimvo zihlakaniphile, zixhokonxa     nomxholo kwaye zinika     noko kwaye                 akukho               -   Izimvo zibondene
ngenjongo                                         iingcinga kwaye zinemfezeko.          umdla, bukho              zingakuguqula ukucinga     lunamathelwano           azigqalanga ntweni
yokucwangcisa.                                  - Isincoko sibekelelwe ngobuchule       ubungqina bemfezeko       kofundayo.                 kwizimvo.            -   Azivakali izimvo
Ukubonakalisa ukuyazi                             obungaqhelekanga kwaye                kwizimvo.               - Iingcamango              - Izimvo azicacanga        kwaye
injongo, abantu                                   intshayelelo, isiqu kwakunye        - Iingcamango               zibekelelwe                kwaye ezinye zazo        ziyaphindaphindwa/
ekujoliswe kubo kunye                             nesiphelo zibonakalisa                zibekelelwe               ngokunamatheleneyo         zezemboleko.             uthetha into enye.
nemeko.                                           unamathelwano olunemfezeko.           ngokwakhelanayo           kuquka intshayelelo,     - Buncinci kakhulu     -   Iingcamango
                                                                                        kuquka intshayelelo,      isiqu nesiphelo.           ubungqina                zibekwe xazalala
30 AMANQAKU                                                                             isiqu nesiphelo.                                     bobekelelo               azinalunxibelelwano.
                                                                                                                                             nonamathelwano
                                                                                                                                             lweengcamango.
                                                              24–26                            18–21                      12–14                     6–8                    0–2
                                                - Impendulo encamisileyo kodwa        - Impendulo ixonxwe       - Impendulo iyanelisa      - Impendulo iphumile   - Impendulo itenxile
                                                  akukho zimpawu zakubalasela           ngobugcisa.                nangona kumana            emxholweni             malunga nomxholo.

                        Umgangatho ongezantsi
                                                  kubhekele phi kwisincoko.           - Izimvo                     kubakho ukungacaci        ubukhulu becala.     - Izimvo zitenxile
                                                - Izimvo zivuthiwe zixhokonxa           zisemxholweni              kwiindawo ezithile.     - Izimvo ziyaqhawu-      zingcwecwela kude
                                                  iingcinga.                            kwaye zinika umdla.     - Kukho ukunamathelana       qhawuka                nomxholo.
                                                - Iingcamango zibekelelwe             - Sibekelelwe                okubonakalayo             ziyabhidisa.         - Iingcamango
                                                  zandindaniswa ngobugcisa              ngobuchule, kukho          kwizimvo kwaye          - Buyanqaphazeka         ziyingxubevange
                                                  kuquka intshayelelo, isiqu kunye      ukunamathelana             kuyanelisa.               ubungqina              engenamgqalisela.
                                                  nesiphelo.                            kweengcamango            - Kukho ukubekelelwa        bokubekeleleka
                                                                                        okuquka ntshayelelo,       kweengcamango             kweengcamango
                                                                                        isiqu nesiphelo.           kwintshayelelo, isiqu     nonamathelwano.
                                                                                                                   nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                 Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2015)                                                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                                  9
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (continued)

 Ikhrayitheriya                                     Balaseleyo                    Enobuchule                      Phakathi                   Buthathaka                  Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO &                                        14–15                          10–11                           6–7                         2–3                             0
NOKUHLELA                                    - Ithoni, irejista, isimbo,    -   Ithoni, irejista, isimbo,   -   Ithoni, irejista,      - Ithoni, irejista, isimbo,   -   Ulwimi aluvakali.
                                               isigama zifanelene               isigama zifanelene              isimbo, isigama          isigama azifanelananga      -   Ithoni, irejista, isimbo,
Ukuhambelana                                   ngokugqwesileyo nenjongo,        kakhulu nenjongo,               sifanelene               ncam nenjongo, abantu           isigama asifanelananga
kwethoni, irejista,                            abantu ekujoliswe kubo           abantu ekujoliswe kubo          nenjongo, abantu         ekujoliswe kubo kunye           kwaphela nenjongo,
isimbo, isigama                                kunye nemeko.                    kunye nemeko.                   ekujoliswe kubo          nemeko.                         abantu ekujoliswe kubo

                       Umgangatho ongentla
kunye nemeko.                                - Ulwimi lusetyenziswe         -   Ulwimi luchaneke                kunye nemeko.          - Ulwimi lusetyenziswa            kunye nemeko.
Ukhetho-magama.                                ngokuzithemba,                   ngakumbi kwaye ithoni       -   Ulwimi                   ngendlela ebuthathaka.      -   Ukunqongophala
Ukusetyenziswa                                 luyathabathekisa.                isetyenziswe                    olufanelekileyo        - Ithoni nochongo                 kwesigama kubaxekile
kolwimi nesigama.                            - Ithoni enomtsalane               ngokuchaneka                    ludlulisa umyalezo.      magama                          kangangokuba
Iimpawu zobhalo,                               nezafobe zentetho                kwisincoko siphela.         -   Ithoni ifanelekile.      azifanelekanga.                 ayinasihlahla into
izakhi zezivakalisi,                           eziphumeza injongo.          -   Iziphene                    -   Izafobe zentetho       - Isigama sinqongophele.          ebhaliweyo.
nopelo.                                      - Phantse kube akukho              zokusetyenziswa                 zinonga umxholo.
                                               nasinye isiphene                 kolwimi nopelo
15 AMANQAKU                                    solwakhiwo zivakalisi,           zinqongophele.
                                               upelo nokusetyenziswa        -   Sixonxwe ngobugcisa
                                               kolwimi.                         obukhulu.
                                             - Sixonxwe ngobugcisa
                                               obukhulu.
                                                          12–13                           8–9                           4–5                        0–1
                                             - Ulwimi luchanekile kanye     -   Ulwimi lunomtsalane         - Kuyanelisa               - Ukusetyenziswa kolwimi

                       Umgangatho ongentla
                                               nezafobe zisetyenziswe           kwaye luyaziphumeza           ukusetyenziswa             kubonisa
                                               ngethoni ephumeza                iinjongo zokubhala.           kolwimi kodwa              ububhetyebhetye.
                                               ukudlulisa umyalezo.         -   Ithoni ifanelekile kwaye      asekho amakhwiniba.      - Izivakalisi
                                             - Phantse kube akukho              iyaziphumeza iinjongo       - Ithoni ifanelekile         zinobuthathaka-
                                               nasinye isiphene olwakhiwo       zokubhala.                    kodwa izafobe              azitshintsha-tshintshwa.
                                               zivakalisi, upelo,           -   Zimbalwa iziphene             zentetho                 - Isigama sinqongophele
                                               nokusetyenziswa kolwimi.         zezakhi zezivakalisi          ezisetyenzisiweyo          ngokubalaseleyo.
                                             - Sixonxwe ngobugcisa              kunye nopelo.                 zinqongophele.
                                               obukhulu.                    -   Sixonxwe ngobugcisa.
ISAKHIWO                                                      5                            4                            3                           2                             0-1
                                             - Isihloko sikhuliswe          -    Iinkcukacha                - Iinkcukacha              - Zikho iingcamango           -   Iingcamango
Iimpawu zetekisi.                                ngokuncamisayo.                 ezinengqiqo zikhuliswe       ezisemxholweni             ezamkelekileyo.                 ezifunekayo
Ukukhula                                     - Iinkcukacha zibalasele            ngokwakhelanayo.             zikhulisiwe.             - Isakhiwo sezivakalisi           zinqongophele.
kwemihlathi                                      ngokungaqhelekanga.        -    Izimvo zinamathelene.      - Izivakalisi, imihlathi     nesemihlathi                -   Isakhiwo sezivakalisi
nokwakhiwa                                   - Izivakalisi, imihlathi       -    Izivakalisi, imihlathi       zakhiwe kakuhle.           sinamakhwiniba.                 nesemihlathi sigxoko-
kwezivakalisi.                                   zakhiwe zaqiqiqsiswa            zitshintshatshintshwa      - Isincoko sibunjwe        - Isincoko sisenayo               gxoko.
                                                 ngokugqwesileyo.                ngobuchule                   ngengqiqo.                 ingqiqo.                    -   Isincoko asinangqiqo.
5 AMANQAKU                                                                       obuqiqisisiweyo.
UMMANDLA
                                                        40–50                          30–39                         20–29                       10–19                            0–9
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                               Tyhila iphepha

### Page 10

10                              ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                                (EC/SEPTEMBA 2015)

IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]

Ikhrayitheriya               Balaseleyo                    Enobuchule                     Phakathi                     Buthathaka                     Bubhetyebhetye
UMXHOLO,                           16–18                          13–15                        9–12                            6–8                               0–5
UCWANGCISO            -   Impendulo igqwesile         - Impendulo ibonakalisa       -   Impendulo iyanelisa    - Impendulo ibonakalisa ulwazi   - Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI                 idlule okuqhelekileyo.        ukuchaneka kanobom              ibonakalisa ulwazi       olungephi lweempawu zolu         ukunqongophala kolwazi
                      -   Izimvo ziqiqisisiwe           ulwazi olunzulu                 lweempawu zolu           didi lwetekisi.                  lweempawu zolu didi lwetekisi.
Ukungqala                 kwaye zivuthiwe.              lweempawu zolu didi             didi lwetekisi.        - Zimbalwa izimvo                - Intsingiselo ilahleka rhoqo ide
kwempendulo           -   Luphangalele ulwazi           lwetekisi.                  -   Izimvo ziyaphuma         ezisemxholweni kodwa kuninzi     iphume emxholweni.
nezimvo.                  lweempawu zolu didi         - Ingqalile ayiphumi              emxholweni kwaye         ukuphuma ecaleni.              - Akukho ukunamathelana
Ukuqoqwa                  lwetekisi.                    nasemxholweni.                  kukho                  - Kunqabile ukunamathelana         kumxholo nezimvo.
kwezimvo              -   Umsebenzi ungqalile         - Izimvo zixonxwe                 nokugqwidiza.            komxholo nezimvo.              - Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
ngenjongo                 uhleli emxholweni.            zadakancwa                  -   Ukunamathelana         - Zimbalwa iinkcukacha             ezixhasa isihloko.
yokucwangcisa.        -   Kukho                         ngokunamatheleneyo              kumxholo nezimvo         ezixhasa isihloko.             - Imigaqo eyimfuneko yobhalo
Injongo yokubhala,        ukunamathelana                kumxholo nezimvo.               kufanelekile.          - Imigaqo yefomathi ephambili      lwale tekisi ityeshelwe.
abo kujoliswe kubo,       kwizimvo nomxholo.          - Iinkcukacha zixhasa         -   Ezinye iinkcukacha       isetyenziswe ngokungaqondi.
iimpawu/imigaqo       -   Iingcamango                   isihloko.                       zixhasa isihloko.      - Kutyeshelwe izinto ezininzi.
yetekisi, kunye           zidakancwe ngobunono        - Ifomathi ifanelekile        -   Ifomathi ifanelekile
nemeko.                   zonke iinkcukacha             ineendawana                     kodwa kusekho
                          zixhasa isihloko.             ezingachanekanga                ukungachaneki.
18 AMANQAKU           -   Ifomathi ifanelekile          ezingephi.
                          kwaye ichanekile.
ULWIMI ISIMBO                      10–12                           8–9                        6–7                               4–5                               0–3
SOKUBHALA             -   Ithoni, irejista, isimbo,   - Ithoni, irejista, isimbo,   - Ithoni, irejista,        - Ithoni, irejista, isimbo,      - Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA                 isigama zihambelana           isigama sichaneke             isimbo, isigama            nesigama azingqamani             nesigama azingqamani
                          kakhulu nenjongo nabo         kakhulu malunga               sihambelana                nenjongo kwakunye nabantu        nenjongo, imeko kwakunye
Ithoni, irejista,         kujoliswe kubo kunye          nenjongo, abantu              nenjongo, abantu           ekujoliswe kubo kunye            nabantu ekujoliswe
isimbo,                   nemeko.                       ekujoliswe kubo kunye         ekujoliswe kubo            nemeko.                        - kubo.
injongo/ifuthe, abo   -   Izakhi zezivakalisi           nemeko.                       kwakunye nemeko.         - Izakhi zezivakalisi            - Izele ziimpazamo ixazalala.
kujoliswe kubo            zisetyenziswe               - Izakhi zezivakalisi         - Izakhi zezivakalisi        zineemposiso ezininzi          - Isigama asifanelananga
kunye nemeko.             ngokuchanekileyo.             zichanekile kwaye             zibonakalisa               eziphazamisa umyalezo.           nenjongo.
Ukusetyenziswa        -   Phantse kube akukho           umyalezo wakheke              iimposiso.               - Sinqongophele isigama.         - Intsingiselo ilahleke kakhulu.
kolwimi nemigaqo.         nasinye isiphene.             kakuhle.                    - Isigama siyanelisa.      - Kukho amagingxi-gingxi
Uchongo magama                                        - Isigama sichanekile.        - Iimpazamo zobhalo          kwintsingiselo.
Iimpawu zokubhala                                     - Ubukhulu becala akukho        ezikhoyo
kunye nopelo.                                           zimpazamo.                    aziyiphazamisi
                                                                                      intsingiselo
12 AMANQAKU                                                                           nomyalezo.
UMMANDLA
                                 24–30                          18–23                        14–17                         6–13                                0–5
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2015)                                        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3                                                                        11

IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]

  Ikhrayitheriya              Balaseleyo                    Enobuchule                  Phakathi                     Buthathaka                        Bubhetyebhetye
UMXHOLO                          9–12                          7–8                        5–6                           3–4                                 0–2
UKUCWANGCISA         -   Impendulo igqwesile          - Impendulo                -    Impendulo            -   Kubonakala ubunzima           -   Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI                ibonisa ukuqiqisiswa           ibonakalisa                   iyanelisa                malunga nolwazi lweempawu         ukunqongophala kolwazi
                         kwezimvo.                      ukuchaneka                    ibonakalisa ulwazi       zolu didi lwetekisi.              lweempawu zolu didi lwetekisi.
Impendulo nezimvo.   -   Izimvo zihlakaniphile          kanobom ulwazi                lweempawu zolu       -   Zimbalwa izimvo               -   Intsingiselo ilahleka rhoqo kukho
Ukubekelelwa             kwaye zivuthiwe.               olunzulu lweempawu            didi                     ezisemxholweni kodwa              intsingiselo iduke kwisakhiwo
kwezimvo.            -   Luphangalele ulwazi            zolu didi lwetekisi.          lwetekisi.               kuninzi ukuphuma ecaleni.         esixazalala.
Iimpawu zetekisi/        lweempawu zolu didi          - Ingqalile ayiphumi       -    Izimvo azisoloko     -   Kunqabile ukunamathelana      -   Akukho ukunamathelana
umgaqo kunye             lwetekisi.                     nasemxholweni.                zisemxholweni            komxholo nezimvo.                 kumxholo nezimvo.
nemeko.              -   Umsebenzi ungqalile          - Izimvo zixonxwe               kwaye kukho          -   Zimbalwa iinkcukacha          -   Zimbalwa kakhulu iinkcukacha
                         akukho kugqwidiza              zadakancwa                    nokugqwidiza             ezixhasa isihloko.                ezixhasa isihloko.
12 AMANQAKU              Kubonakala                     ngokunamatheleneyo       -    Ukunamathelana       -   Imigaqo yefomathi ephambili   -   Imigaqo eyimfuneko yobhalo
                         ukunamathelana                 kumxholo nezimvo.        -    kumxholo                 ityeshelwe okanye                 lwale tekisi ityeshelwe.
                         kwizimvo nomxholo.           - Iinkcukacha zixhasa           nezimvo.kwenzeka         isetyenziswe ngokungaqondi.
                     -   Iingcamango                    isihloko                      ngokufanelekileyo.
                         zidakancwe                   - Ifomathi ingqalile       -    Ezinye iinkcukacha
                         ngobunono kwaye                iindawana ezikhoyo            zixhasa isihloko.
                         zonke iinkcukacha              ezingachanekanga         -    Ifomathi ingqalile
                         zixhasa isihloko.              aziyiphazamisi                kodwa zikho
                     -   Ifomathi ifanelekile           injongo yokubhala.            iindawana
                         kwaye ichanekile.                                            ezingachanekanga.
                                    7–8                           5–6                          4                              3                                 0–2
ULWIMI, ISIMBO       -    Ithoni, irejista, isimbo,   -   Ithoni, irejista,      -   Ithoni, irejista,     - Ithoni, irejista, isimbo,       - Ithoni, irejista, isimbo, nesigama
NOKUHLELA                 isigama zifanelene              isimbo, nesigama           isimbo, isigama         nesigama azifanelananga           azifanelananga nenjongo,imeko
                          kakhulu nenjongo, abo           sifanelene kakhulu         sifanelene              nenjongo, abantu ekujoliswe       kwakunye nabantu ekujoliswe
Ithoni, irejista,         kujoliswe kubo kunye            nenjongo, abantu           nenjongo, abantu        kubo kunye nemeko.                kubo.
isimbo, nesigama          nemeko.                         ekujoliswe kubo            ekujoliswe kubo       - Izakhi zezivakalisi             - Izele ziimpazamo ixazalala
singqamene           -    Izakhi zezivakalisi             kunye nemeko.              kwakunye nemeko.        zineemposiso ezininzi             iyadida.
nenjongo kunye            zisetyenziswe               -   Izakhi zezivakalisi    -   Izakhi zezivakalisi     eziphazamisa umyalezo.          - Isigama asihambelani nenjongo.
nemeko.                   ngokuchanekileyo.               zichanekile kwaye          zibonakalisa          - Sinqongophele isigama.          - Intsingiselo ilahlekile kakhulu.
Ukusetyenziswa       -    Phantse kube akukho             umyalezo wakheke           iimposiso.            - Kukho amagingxi-gingxi
kolwimi nemigaqo.         nasinye isiphene.               kakuhle.               -   Isigama siyanelisa.     kwintsingiselo.
Ukhetho- magama                                       -   Isigama sichanekile.   -   Iimpazamo zobhalo
Iimpawu zokubhala                                     -   Ubukhulu becala            ezikhoyo
kunye nopelo.                                             azikho iimpazamo.          aziyiphazamisi
                                                                                     intsingiselo.
8 AMANQAKU
UMMANDLA
                                 16–20                         13–15                      9–12                           6–8                                  0–5
WAMANQAKU

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                               Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOFAL P3 QP GR12 QP SEPT 2015](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-qp-gr12-qp-sept-2015/dcc88a85-6d0b-4a37-b21a-e9dcce541dcb) — isiXhosa FAL · QP · 2015
- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2015 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2015-memo/a176e0d4-12c8-4268-a430-5d63eb5323ab) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [IsiXhosa FAL P3 Feb-March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-feb-march-2015-memo/86ac03d4-c9f0-4706-9869-2a90896e31ca) — isiXhosa FAL · Memo · 2015 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2022 (Corr 23 Aug)](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2022-corr-23-aug/08268c23-92d0-41e7-ad72-e102f1782957) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [Xhosa FAL P3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p3-memo/67114626-4e5f-41e4-8756-80beecf3c814) — isiXhosa FAL · Memo · 2018

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
