# isiXhosa HL Grade 11 P1 Eastern Cape November 2013 QP

> Grade 11 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the Eastern Cape November 2013, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p1-qp-nov-2013-final/52e0b72f-caec-4ea0-9fd6-04b43daea27b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 11
- Document type: Question paper
- Year: 2013
- Exam period: Eastern Cape November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 11 P1 Eastern Cape November 2013 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p1-qp-nov-2013-final/52e0b72f-caec-4ea0-9fd6-04b43daea27b)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 11 · Eastern Cape November · 2013. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NATIONAL
                    SENIOR CERTIFICATE

                            IBANGA 11

                        NOVEMBA 2013

          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1

AMANQAKU:    150

IXESHA:      3 iiyure

                         Olu viwo lunamaphepha ali – 12.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                  ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1              (NOVEMBA 2013)

IMIYALELO NENGCACISO

1.   Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:

     ICANDELO A: Uvavanyo Lokuqonda                    (30)
     ICANDELO B: Isishwankathelo                       (10)
     ICANDELO C: Ulwimi                                (30)

2.   Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.

3.   Phendula yonke imibuzo.

4.   Qala icandelo ngalinye kwiphepha elitsha.

5.   Nombola impendulo nganye kanye ngokwendlela enonjolwe ngayo
     kwiphepha
     lemibuzo.

6.   Shiya umgca emva kwempendulo nganye.

7.   Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.   Yaba ixesha lakho ngolu hlobo:

     ICANDELO A: Malunga nama-50 emizuzu
     ICANDELO B: Malunga nama-25 emizuzu
     ICANDELO C: Malunga nama-45 emizuzu.

9.   Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(NOVEMBA 2013)                    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                          3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 ISICATSHULWA A

 Funda ISICATSHULWA A KUNYE NESICATSHULWA B (OKUBONWAYO) wandule
 ukuphendula imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA A
                               ULUTSHA NOTYWALA
 1.    Usomlomo we-Industry Association for Responsible Alcohol Use (ARA) u-Adrian
       Botha uthi amava okuqala omntwana oneshumi elivisayo otywala adla
       ngokuqala ekhaya, kulapho baye babone khona ukuselwa kotywala
       ngokugqithisileyo. Ukusela utywala nokunxila kolutsha kuyingozi enkulu kulo.
       Ubudala obusemthethweni bokuqala ukusela utywala kweli yiminyaka eli-18,
       kodwa inyaniso kukuba abantwana badibana notywala besekude kakhulu
       kwiminyaka esemthethweni, abanye besene-11 kuphela. Kubalulekile ukubonisa
       ulutsha ukuba ngoku lusondela ebudaleni kwaye kufuneka lubonakalise ukuba
       lukhule ngokwaneleyo ukuba lungakwazi ukujongana nemeko efanele abantu
       abadala. Kunzima ke ukucacisa le nto xa nabantu abadala bengenankathalo.

 2.    Xa abantwana bengena kunyaka webanga leshumi elinesibini (Grade 12),
       lixesha lamatheko ematriki, bahamba iindawo zokujuxuza, imibhiyozo yokugqiba
       iminyaka eli-18, bafumana iimpepha zokuqhuba, basela ngokusemthethweni.
       Lukho noxinzelelo olusuka kubahlobo okanye koontangandini nanjengoko
       befikelela kwinqanaba apho bengasela ngokusemthethweni. Zonke ezi zinto
       zenza ubomi bungazinzi kumntu oqala ukungena ebudaleni.

 3.    Kutheni ulutsha lusela kangaka utywala nje? Ulutsha lusela ngenxa yezizathu
       ezithile,ukusukela kwiingxaki zomphefumlo ukuya kwiinzame zokwamkeleka
       kubahlobo. Ulutsha olunabazali abanxilayo nalo luba secicini lokuqalwa zezi
       ngxaki ngenxa yokubona abazali. Utywala sisiyobisi esinamandla esehlisa
       uxinzelelo.    Ngenxa     yokuba     ukukhula    kubandakanya      iimvakalelo
       zokukhathazeka, ukungonwabi ekuhlaleni, uxinzelelo nomsindo, ulutsha ludla
       ngokubalekela etywaleni ngenxa yezi ngxaki. Ulutsha olungaqatshelwanga
       ukuba lunengxaki yoxinzelelo lulo oluba sengozini yokusebenzisa utywala
       njengendlela yokuzikhupha kule ngxaki. Isithukuthezi nabahlobo nazo
       zinganendima enkulu eziyidlalayo ekuseleni. Abanye abantwana abananto
       yokwenza yiyo loo nto befuna nantoni na eza kubonwabisa. Ngoko basebenzisa
       utywala ukuzonwabisa nabahlobo. Ukungazithembi nako kunegalelo kuba
       abanye bazama ukuba banxile phambi kokuba baye kumatheko athile ukuze
       babe nesibindi sokwenza izinto. Xa lufuna ukuqhanqalaza emakhaya lukhetha
       utywala kuba xa lusele luyakhululeka lukwazi ukuba nephike. Iphike elo yindlela
       yokulwa imithetho yabazali.

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                               (NOVEMBA 2013)

4.   Utywala buba neziphumo ezingathandekiyo kuba xa umntu esele ingqondo
     ayikwazi kuzinza. Akakwazi ukuqwalasela kakuhle kwaye baphazamiseka lula.
     Balibala lula kuba abakwazi ukugcina nokulawula ulwazi ukuze benze
     umsebenzi othile njengokuqiqa nokusombulula iingxaki. Oko kuba zizinto
     ezinzima xa utywala busetyenziswa kakubi. Bazibona begaxeleke kulwaphulo-
     mthetho nobundlobongela kuba ingqondo ayizinzi ze baqabuke sele bezifake
     kwiimeko ezinobungozi amaxesha amaninzi. Utywala abukhuthazi uxinzelelo
     lwengqondo nje kuphela, ekuhambeni kwexesha benza ulutsha lwenze izinto
     ezinjengokuzibulala xa kusithi qatha ezo ngcinga. Ukuba umoni,ixhoba okanye
     bobabini aba bantu basele, maninzi amathuba okuxhatshazwa ngesondo kuba
     umntu onxilileyo uba ndlongondlongo omnye kunciphe namandla okuzikhusela.
     Kanti ke ukunxila kolutsha kubandakanya ukwabelana ngesondo ngaphandle
     kokuzikhusela, loo nto yandise ukukhulelwa nokosulelana ngezifo zesondo.

5.   Kungayinto exhalabisayo emzalini xa efumanisa ukuba umntwana wakhe
     uxhaphaza utywala. Xa kusenzeka oku, kubalulekile ukungaphaphazeli kanti
     nokwenza ngathi ayenzeki akufuneki. Uphando lubonisa ukuba nawuphi na
     umntwana oneshumi elivisayo uza kubusebenzisa utywala kwixesha elithile
     ebomini bakhe. Musa ukucingela ukuba umntwana wakho unengxaki yotywala,
     ufanele uthethe naye ngotywala ngomoya ophantsi.           Xa uthetha naye
     kubalulekile ukuba umbuze ukuba usela kangakanani, noobani, nini, phi,
     siyintoni isizathu sokusela kwakhe. Mcacisele ukuba kutheni unexhala nje.
     Mkhumbuze umntwana wakho ukuba kulindeleke ntoni na kuye njengelungu
     losapho lwakho kunye nemithetho malunga notywala.            Qiniseka ukuba
     uyamlandelela umxelele izohlwayo amakazilindele xa esophula imithetho.
     Mkhuthaze enze izinto eziphuhlisa izakhono zakhe.         Ezi zinto zifanele
     ukumnceda azithande ngaphandle kotywala. Imisebenzi yokuzonwabisa,
     amatheko esikolo, ezemidlalo, ubudlelwane obuhle nokuvolontiya kugcina
     ulutsha luxakekile lukude notywala.Ukwenza izinto niyimbumba nilusapho
     njengokubukela imidlalo, iifilim kuquka neengxoxo nemithetho efikelelekayo
     kunganceda ukudibanisa usapho. Nawe mzali yiba ngumzekelo. Ukuba
     uyasela, kwenze oko ngenkathalo. Ukuba unengxaki yotywala, khawuleza ufune
     uncedo lweengcali. Ukuba iinzame zokuthetha nomtwana wakho azilungisanga
     nto, mfunele naye uncedo lweengcungela ngokukhawuleza.             Ukuthetha
     nabantwana benu ngotywala yinto efanele iqalwe nini bazali. Nangona izikolo
     zikhona zibanika olu lwazi kodwa bona abazali bafanele baluthathele ezandleni
     zabo uxanduva kwaye babe yimizekelo ephilayo.

          [Sicatshulwe kwiBona kaDisemba 2012: iphepha lama-54 ukuya kuma-55, saza sahlelwa]

Jonga kumhlathi 1.

1.1 Nika igama lomntu onika imfundiso ngobungozi botywala kulutsha.                            (1)

1.2 Yinyani okanye Asiyonyani ukuba uvumelekile ukuba usele xa une-11
    leminyaka. Zixhase ngokucaphula umqolo apha kwisicatshulwa.                                (2)

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(NOVEMBA 2013)                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                    5

 1.3 Ngokwakwisicatshulwa igama “usomlomo” linika intsingiselo yomntu:

        A        Onomlomo omkhulu
        B        Othethela umbutho
        C        Onomlomo othanda ukuthetha                                         (2)

 Jonga kumhlathi 2.

 1.4 Ngokwakwisicatshulwa zikho izintoni ezenza ubomi bolutsha bungazinzi xa
     bengena kwibanga leshumi elinesi-12. Xela ibe nye.                             (1)

 Jonga kumhlathi 3.

 1.5 Yakha isaci esingqinelana nale ntetho ngoncedo lwegama elikwizibiyeli
     “Ulutsha olunabazali abanxilayo nalo luyanxila” (umvundla)                     (2)

 1.6 Xela iimvakalelo zibe MBINI eziza nokukhula kulutsha.                          (2)

 1.7 Ngokolwakho uluvo kulungile okanye akulunganga ukusela kuba uzama
     isibindi sokukhalazela oko unganeliseki kuko esikolweni. Xhasa uluvo lwakho.   (2)

 Jonga kumhlathi 4.

 1.8    Ngaphandle kokosulelana ngezifo xa nabelana ngesondlo ngaphandle
        kwezikhuseli, yeyiphi enye ingxaki eningazibona nijongene nayo
        ngokwakwisicatshulwa.                                                       (1)

 Jonga kumhlathi 5.

 1.9    Ngokubona kwakho kulungile na ukuvolontiya xa ungekafumani msebenzi.
        Xhasa umbono wakho.                                                         (2)

 1.10   Xa abazali basekuhlaleni beze kukucela ubancedise ekulweni nengxaki
        yomntwana wabo olikhoboka lotywala, ungabanceda njani?                      (2)

 1.11   Ingaba yinyani okanye bubuxoki ukuba xa nisenza izinto kunye nilusapho
        ningakwazi ukujongana nawo nayiphi na imiceli-mingeni? Chonga isivakalisi
        ukuzixhasa.                                                                 (2)

 1.12   Chonga umqolo othetha into enye nale ntetho: “Ingqeqesho iqala ekhaya.”     (1)

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                               (NOVEMBA 2013)

ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                             [Sicatshulwe kwimagazini iMove kaJulayi 2012; iphepha lama-24]

1.13 Kwenzeka ntoni apha kulo mfanekiso?                                                      (1)

1.14   Le mibhobho bayiphetheyo inantoni ngaphakathi?                                         (1)

1.15   Xa ucinga inokuba olu lutsha luphumelele ibanga: Khetha
       okungangqinelaniyo.

       A     Ibanga le-12
       B     Idiploma
       C     Isidanga                                                                         (2)

1.16   Wena ufundela ukuba yintoni? Kuba kutheni?                                             (2)

1.17   Yinyani okanye bubuxoki ukuba okuxele apha ngasentla kufuneka
       ukulungiselele xa sele ufumene iziphumo zakho zebanga leshumi elinesibini.
       Zixhase.                                                                               (2)

1.18   Ngokokwakho ukucinga ulutsha esixelelwa ngalo kwisicatshulwa A nendlela
       oluziphethe ngayo, lungafikelela okanye alunakufikelela kweli nqanaba
       lolutsha olukulo mfanekiso? Xhasa impendulo yakho.                                     (2)

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:                  30

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(NOVEMBA 2013)                   ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                       7

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2: SHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO

 Funda ngononophelo nangocoselelo esi sicatshulwa silandelayo wandule
 ukusishwankathela ngawakho amazwi ulandela le miyalelo:

     Shwankathela ngawakho amazwi ngezivakalisi ezipheleleyo,ngamagama
      angama-70 ukuya kuma-80
     Uvumelekile ukushwankathela ngokomhlathi okanye ngokweengongoma.               (7)
     Iingongoma zakho mazibe si-7.
     Qaphela ukusetyenzisa kolwimi, iimpawu zobhalo nococeko.                       (3)

                          “YAVEL’ INKANYA-A-MBA-A!”

 1.    Zange buhle ubuthongo kuChuleza.           Wayethe wambu ingubo efane
       wangqengqa engcangcazela okomntu onedumbe.            Esacinga nzulu weva
       uNompi enkqonkqoza esebeza, “Uyabona ke, ngoku yintsimbi yesithathu yaye
       uza kumva enkqonkqoza. Uzumvulele ungabi nabuso bubi ngakuye. Uza
       kukuntantazelisa yonke loo nto uzuyenze. Kanti nokuba ungamthobela uza
       kwenza indlela ethile yokuzixabanisa nawe.         Uzuzenze umntu obiwe
       bubuthongo engakhululanga kanti ngaloo ndlela ufuna ukumzimela. Le bhegi
       yakho inempahla ndiza kuyinyengeza phaya ngasesangweni. Uzuphume
       ubengoya kwindlu yangasese ukuze ubaleke. Uzuhambe ngohola wendlela
       oya esitishini. Ungakhweli kwiimoto eziya kukumisela kuba uya kugetyengwa.
       Uya kufika zininzi iibhasi eziya eThekwini, ungaphozisi maseko ukhwele
       koyibone kuqala. Mna ndiza kumangaliswa kukungabikho kwakho. Nalaa nto
       yokuyakukucela ngama-R30 ebefuna nixabane ukuze akubulale.

 2.    Wabuyela egumbini uNompi. Esaduduzela uChuleza webiwa bubuthongo waza
       weva umntu okhwazayo esemaphupheni: “Yavel’inkanya-a-mba-a! Bonke
       abagezayo mabaqoshele ngapha koko bakuwushiya umhlaba. Mna andoyiki
       ngokoyikiswa yaye ndiyakwazi ukuqengq’ugodo.” Waphaphama uChuleza
       waqiniseka ukuba elo lilizwi likaJoel. Wakhaba ucango ebhodlela phezulu.
       Engena nje emnyango wazibika ukulamba, uChuleza wamenzela isidlo.
       Wayenxile etshicela esifubeni naloo suti wayeyinxibile ilinqatha. Wayesitya
       ecimele ukutya kuphalalela esifubeni naphantsi. UChuleza weva isithonga
       sokuwa kwepleyiti wabe umfana elele obentlombe esofeni. Wafumana ithuba
       lokubaleka. Ephawula ukuba umfana akanamandla woyisakele butywala,
       wacima isibane waphuma echwechwa wadlula ngebhegi yakhe esangweni.

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                               (NOVEMBA 2013)

3.   Wahamba ngohola wendlela oya edolophini. Akubona isithatha semoto
     wayephumela ecaleni engafuni kubonwa. Wayezinikezele nakwintoni na
     awayenokudibana nayo kuloo matyholo.         Xa wayekwindawo enyukayo
     wothuswa yibhasi eyamisela kufutshane naye. Xa wayezama ukubaleka weva
     ukukhala kwehutara kukho nowayekhwaza, “Sisi, sukusibaleka. Le yibhasi
     yakwaZulu eza kudlula edolophini eThekwini. Sincedana nabasendleleni ukuze
     bangagetyengwa.” Ephethwe luvalo wafane wazicenga wakhwela. Kwangoko
     umqhubi wavala ucango yaqhuqha ibhasi. Wasuka wanomfanekiso kaJoel
     uChuleza, yabangathi uza kusuke ambone. Kwakufikwa emalikeni wakhwela
     eziya kwaGijima wafika uBulelwa esaziphumlele ngentsimbi yesixhenxe
     ekubeni bebegqibelene ngezolo.

      [Sicatshulwe kwincwadi, Soze kubenje ngakuqala, ngokubhalwa ngu A.S. Dazela: amaphepha
                                                                        45–47 saza sahlelwa]

                                                           AMANQAKU ECANDELO B:                 10

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(NOVEMBA 2013)                    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                        9

 ICANDELO C: ULWIMI

 UMBUZO 3

 Funda lo mhlomlo wandule ukuphendula imibuzo esekwe kuwo.

 ISICATSHULWA D

                           Imali-mboleko yabafundi (NSFAS)

 Ukuba ungummi weli kwaye ufunda kwelinye lamazikokazi emfundo ephakamileyo eli
 ungayifumana imali-mboleko kwiNational Student Financial Aid Scheme (NSFAS) I-
 NSFAS ixhaswa liSebe loQeqesho neMfundo ePhakamileyo kwaye libonelela
 ngemali-mboleko yokufunda kubafundi abaqhuba kakuhle ezifundweni zabo kodwa
 abasweleyo ngokwasemalini. Isebenza njani? Iindleko zokufunda zihlawulwa ngqo
 kwiziko elo. Imali ayibolekiweyo ingabuyiswa xa umntwana wakho efumene isidanga
 kwaye esebenza umsebenzi awufundeleyo. Imali-mboleko yeNSFAS iphakathi kwe
 R2000-R30 000, ungafaka isicelo nakweyiphi i-ofisi yezimali yeziko.         Iindaba
 ezimnandi: ukuba umntwana wakho uneziphumo ezihle, intwana yemali-mboleko iza
 kutshintshwa ukuba ibe yibhasari, oko kuthetha ukuba awuzukusihlawula esi sixa.

                              [Sicatshulwe kwiBona kaJanuwari 2013: iphepha lama-56]

 3.1 Ingaba igama NSFAS sisifinyezi okanye yiakhronim?                                     (1)

 3.2 Asetyenziswe njani amagama akrwelelwe umgca kwezi zivakalisi?

       A     Iindleko zokufunda zihlawulwa ngqo kwiziko elo.                               (2)

       B     Oko kuthetha ukuba awuzukusihlawula esi sixa.                                 (2)

 3.3 Bhala ngendlela eyamkelekileyo oku: kwe R2 000.                                       (1)

 3.4 Libonisa ntoni igama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi:
     Libonelela ngemali-mboleko yokufunda kubafundi abaqhuba kakuhle
     ezifundweni zabo                                                                      (1)

 3.5 Isimamva esikrwelelwe umgca ngaphantsi sibonisa ntoni:

       A     Ukuba ungummi weli kwaye ufunda kwelinye lamazikokazi                         (1)

       B     Imali ayibolekiweyo ingabuyiswa xa umntwana wakho efumene isidanga            (1)

 3.6 Tshatisa uKHOLAM A noko kukuKHOLAM B ukubonisa ulwazi lwakho
     lwamagatya.

                   IKHOLAM A                                 IKHOLAM B
       1    Umntwana imali angayibuyisa     A   Igatya elibalulayo
       2    Ayibolekiweyo                   B   Igatya sihlomelo lexesha
       3    Xa ephumelele isidanga          C   Igatya eliyintloko                      (3)
                                                                                       [12]

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                   ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                               (NOVEMBA 2013)

UMBUZO 4

Yonwabela le ncoko yezi zihlobo, uze uphendule imibuzo engezantsi.

ISICATSHULWA E

                           [Sicatshulwe kwimagazini iBona kaAgasti 2008 iphepha lama-98]

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(NOVEMBA 2013)                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                              11

 4.1    Nika isifanokuthi segama elibhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi singezantsi:
        Zuzu, uqaphele ukuba singqongwe ngamanani?                                             (1)

 4.2    Lisetyenziswe njani igama elinomgca ngaphantsi:
        Ndibona imithi emithathu.                                                              (2)

 4.3    Nika isichasi segama elibhalwe bukekela kwesi sivakalisi
        Uchanile, Zuzu.                                                                        (1)

 4.4    Chonga isenzi esikuhlobo lokuyalela kule ncokwana.                                     (1)

 4.5    Lenze msebenzi mni igama elinomgca ngaphantsi kwesi sivakalisi:
        Ndibona mna kunye nawe.                                                                (2)

 4.6    Isimamva esibhalwe ngqindilili sibonisa ntoni kweli gama: UNeno ubalisa
        uZuzu imithi.                                                                          (2)

 4.7    Nika imo elandulayo yesi sivakalisi:
        Jonga kule ndawo ukuyo Zuzu.                                                           (1)
                                                                                              [10]

 UMBUZO 5

 Funda esi sicatshulwa silandelayo uze uphendule imibuzo engezantsi.

 ISICATSHULWA F

                            INKWENKWE IYAFANA NENYE

 Malunga nesi sikhindi kubanjenwe ngaso, uLizo noMabhozo banike inkcazo
 efanayo. Ecacisa ngesi sikhindi uLizo uthe esakhe silatshiwe apha ezimpundwini
 ngesiziba sekaki.     Utitshala uMakhwela ucele uSikhephe ukuba akhulule
 ibhulukhwe ukuze babone ukuba isikhindi asinxibileyo asisiso na eso sidukileyo.
 USikhephe uye wafumana wee phuhlu amehlo, ezula, kubonakala ukuba
 uphelelwe ziinyani.     Utitshala uMakhwela uye wayixhuzula kwakanye loo
 bhulukhwe laqhawuka iqhosha ebibhinqwe ngalo. Kwathi gqi isikhindi esigrabhuke
 sonke ngemva apha, iimpundu ezixhwebileyo zenkwenkwe zingcangcazela.
 Okunene kwacaca ukuba isikhindi eso sesikaLizo. Endaweni yokohlwaywa,
 utitshala uSiko warhola iirandi ezimbini wanika uSikhephe ukuba aye kuzithengela
 isikhindi kuba noko izinto zazingalulanga kuSikhephe kuba nebhulukhwe yakhe
 yesikolo yayinye. Esi sikhindi yayisesokubhoxa qha apha kuLizo, ngoko ke
 sanikwa yena sigrabhuke sinjalo. Intlondi yenkwenkwe iyafana neyenye nokuba
 yeyesikolo nokuba yeyomtshotsho; kunye nje kuyafana.

    [Sicatshulwe kwincwadi, Uzungatsho, ngokubhalwe ngu W.N. Mbovane: amaphepha 27–28 saza
                                                                                  sahlelwa]

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                   ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1                         (NOVEMBA 2013)

5.1   Guqula esi sivakalisi sibe kwixesha langoku:
      Utitshala uSiko warhola iirandi ezimbini wazinika uSikhephe.                    (2)

5.2   Igama ‘umtshotsho’ lithetha

      A    Indibano yabantu bebhiyoza ngokuhlwa
      B    Indibano yabafana neentombi ngokuhlwa
      C    Indibano yeentombi zodwa ngokuhlwa                                         (2)

5.3   Nika intsingiselo evezwa ligama elikrwelelwe umgca ngaphantsi
      ngokwakwisicatshulwa, ube sele unika enye intsingiselo oyaziyo yohluke
      kule. ULizo esakhe sasilatshiwe apha ezimpundwini ngesiziba.                    (2)

5.4   Yakha isaci esithetha into enye nale ntetho ngoncedo lwegama
      elikwisibiyeli: Inkwenkwe iyafana nenye nokuba yeyesikolo nokuba
      yeyomtshotsho (umcephe).                                                        (1)

5.5   Lungisa isiphene esikweli gama libhalwe ngqindilili kweli binzana:
      Iimpundu ezixhwebileyo zenkwenkwe                                               (1)
                                                                                      [8]

                                                     AMANQAKU ECANDELO C:             30
                                                        AMANQAKU EWONKE:              70

## Related documents

- [XHOHL-P1-MEMO-NOV 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p1-memo-nov-2013/6c328eff-02dd-4176-a65f-9ce0a4ea1b8e) — isiXhosa HL · Memo · 2013
- [XHOSA HL P3 QP-GR11 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-qp-gr11-2013/4ad1a83c-cf52-4a37-9a2e-b22bfe7f9ed1) — isiXhosa HL · QP · 2013
- [XHOSA HL P1 QP GR11 NOV 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr11-nov-2020-d/42a8a8a7-8db6-498c-8580-487c3f4806e6) — isiXhosa HL · QP · 2020
- [XHOSA HL P1 GR11 NOV 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-nov-2020/811df38e-2d93-4837-bfac-daff12bce07e) — isiXhosa HL · QP · 2020
- [XHOSA HL P1 GR11 QP NOV 2019 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-qp-nov-2019-d/dd624c83-07a8-4242-82d3-6c42708483eb) — isiXhosa HL · QP · 2019
- [Xhosa HL P1 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp/e3cb87a9-9803-4126-84bb-dce0f6e1b880) — isiXhosa HL · QP · 2018

## More from Grade 11 isiXhosa HL

- [Gr 11 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-isixhosa-hl-atp-2023-24/b7cfd541-5754-4cf9-9f4c-72ef7cbf82f4) — ATP
- [XHOHL GRADE 11 MEMO NOV 22 CHANGES ACCEPTED](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-grade-11-memo-nov-22-changes-accepted/39c80709-57f4-4b9b-a434-542d16242d8a) — Memo · 2022
- [XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOV. 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-memo-nov-2022/12f1103f-3289-4b9f-bc2d-7a2becab0c71) — Memo · 2022
- [XHOSA HL P3 MEMO GR11 NOV 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr11-nov-2022/ac79bb28-836f-4aa9-9ff5-b88dc1f4f4cd) — Memo · 2022
- [XHOHL GRADE 11 MEMO NOV 22 CHANGES ACCEPTED](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-isixhosa-hl-2022-exemplar-november-exam-memorandum/7e26eed6-60ba-44ff-bf89-c0c1d2fcde46) — Memo · 2022
- [XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOV. 2022](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-isixhosa-hl-2022-exemplar-november-exam-memorandum-paper-1/702276ea-6ebb-4452-8619-e1ec5e67a000) — Memo · 2022

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
