# isiXhosa HL Grade 12 P2 2022 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the September Preparatory Exams 2022, 26 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p2-gr12-memo-sept2022/4b4edcf0-840e-4e56-8f8f-622dc966133e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 26

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P2 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p2-gr12-memo-sept2022/4b4edcf0-840e-4e56-8f8f-622dc966133e)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2022. Memorandum, 26 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NATIONAL
                    SENIOR CERTIFICATE

                             IBANGA 12

                        SEPTEMBA 2022

        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL) P2
             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   80

                 Le memorandam inamaphepha angama-26.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2022)

EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
• Le memorandam ilungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo kubakorekishi.
• Le memorandam iza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe
  ukukorekisha kumaziko okukorekisha.
• Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1.   Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha impendulo
     esekuqaleni kuphela. (Umviwa akuvumelekanga ukuba aphendule umbuzo
     osisincoko nombuzo omfutshane kudidi olunye kwijenri enye.)
2.   Xa umviwa ephendule yomine imibuzo kwiCANDELO A (imibongo efundisiweyo),
     korekisha kuphela emibini yokuqala.
3.   Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
     esisincoko kwiCANDELO B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
     kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithathu imibuzo
     (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha
     kuphela impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba
     uphendule umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.

4.   Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga, elandelayo
     ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.

5.   Xa iimpendulo zinonjolwe ngokuchanekileyo, korekisha ngokwendlela ekunonjolwe
     ngayo kwimemorandam.

6.   Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa intsingiselo
     ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo mpendulo.

7.   Imibuzo esisincoko

     Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo ngokwenani
     lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye ngokwakhe. Xa
     impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha ngokwempendulo ayibhalileyo
     wandule ukuyigqithisela kumkorekishi ophezulu. Sebenzisa irubriki yokuhlola
     ekwisihlomelo esinguA nesinguB ukuhlola izincoko zabaviwa.

8.   Imibuzo emifutshane

     Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa ecaphula.

9.   Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
     ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo exhasayo.

10. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/ BUBUXOKI, okanye YINYANI/LULUVO.
    Makisha impendulo exhasayo.

11. Iimpendulo zemibuzo emifutshane mazihlolisiswe ngokupheleleyo kwayanywe
    kwiingxoxo    eziqhubeke   ngexesha   lobekomgangathweni     lwesikhokelo
    sokukorekisha.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                3

 ICANDELO A: ISIHOBE

 IMIHOBE YESIXHOSA – B. Ngombane

 UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 UNOZAKUZAKU – Z.S. Qangule

 Amanqaku ali-10 ewonke kulo mbuzo. Ama-6 ngawomxholo aze ama-4 abe
 ngawolwimi kunye nesimbo.

 Sebenzisa irubrikhi esisihlomelo A.

 • Sebenzisa ezi ngongoma zilandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo
   mbuzo.
 • Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo
   umbongo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-27 ukuhlola lo mbuzo.

 Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
 • Unozakuzaku ngumntu wekhaya, ohambela ubulawu okanye ocela intombi ethe
   yabonelwa ukuba izekwe. Akukho lula ukwenza lo msebenzi kuba mininzi imiceli
   mingeni adibana nayo. Isigama esihlumisa kuso ukuba umsebenzi wakhe
   awululanga sicazululwe ngezantsi;
 • “Abafazi bemhewula, zimkhonkoth izinja.” Imbongi iphuhlisa ukuba
   ngexesha efika uNozakuzaku abafazi baye bangamcengi bayamkhwazela
   befuna okulunge nabo okanye amalungelo abo omcimbi awuhambelayo.
   Baziwa ngokungamniki sithuba. Ikwaphuhlisa ukuba ngexesha emile esangweni
   ecela ukungena exela nento aze ngayo ukhe angahoywa ithutyana ngelo xesha
   izinja nazo zifuna ukumluma. Akubikho mntu umnqandelayo njengoko
   bengekezi kuye ukuza kumphendula.
 • “Kuthenjwe yena ngasemv’ ujongiwe ngaphambili”: Imbongi isebenzise
   uchasaniso ukuphuhlisa ukuba usebenza nzima ukuze angawadanisi omabini
   amakhaya elakulo ntombi nelakulomkhwenyana ngokuthi aqinisekise ukuba
   uzobuya neendaba ezincumisayo xa efika ekhaya kananjalo nalapha athunywe
   khona fanele azikhuphe zonke izibizo abazibizayo ukuze kubonakale ukuba
   ululungiselele uhambo lwakhe.
 • “Iinyawo zakhe ziluvil’ uthuli lwendlela, Nentloko yakh’ ulophu
   lwasehlotjeni, Izithuko zakhe ziviwe ngamathafa nemimango”. Apha
   imbongi iphuhlisa ukuba xa esenza lo msebenzi uyadinwa kuba iba yindlela
   ende ayihamba ngeenyawo, njengoko kumele aqhube neenkomo ezibizwe
   kulontombi,ndlela leyo imana ukubanamathafa iphinde ibe nemimango ekumele
   ayiqabele loo nto imenza adinwe ngakumbi libe nelanga lizenzela kuye njengoko
   kushushu ngexesha lasehlotyeni agqibele sele ekhuphela loo msindo
   wokudinwa kwakhe ngokuthukisela kwiinkomo ezo aziqhubayo.
 • “Izicithi ziwubonile umtsi wakh’ edlula” Ngamanye amaxesha kuye
   kunyanzeleke aleqe ngenxa yokushiywa lixesha okanye ebalekwa ziinkomo
   kunyanzeleke aleqeke emva kwazo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                (EC/SEPTEMBA 2022)

• “Isiqalo ndawonye nesiphelo sendaba nguye” Lo mcimbi iba nguye umqali
  wawo kwaye akawushiyi ulenga esithubeni kunyanzelekile ukuba iphinde ibe
  nguye ogqibezela ezi ngxoxo. Khumbula awuzange waphela umcimbi wobulawu.
• “Ubon’ abafazi nabantwana bezixhwithela kuye” Kumele aphathe izinto
  ezininzi ezahlukeneyo njengoko abantwana nabo benamalungelo abawabiza
  kuye unozakazaku ukanti nabafazi nabo banawabo anjengeebhotile ezikhutswa
  xa kusakhiwa ubuhlobo kunye nebhotile enyanzelekileyo ukuba ayiphathe
  unozakuzaku ukuze kuqalwe iingxoxo malunga nentombi eze kucelwa.
• “Wongen’ ephuma ke ezama ukuzikhusela” Olu chasaniso luphuhlisa ukuba
  uthi kwakufunwa izinto amane ephuma phandle aye kulungisa iimfuno ezo zaba
  bantu aphinde angene abanike abantu iimfuno zabo.

      (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                               [10]

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

INTLIZIYO YAM – C. NQAKULA

2.1      Kukuzanyazanyiswa idutywe zizilingo √ kukutyholwa ngento angayaziyo √             (2)

2.2      Imsa ezindleleni zobulungisa √ ezindleleni ezingendawo. √                         (2)

2.3      Ukuxakwa yintliziyo √√/ ukubhideka √√ / ukungafumani sisombululo
         sentliziyo. √√
         (Nayiphi na kwezi)                                                                (2)

2.4      Ludalwe ngemvano siphelo. √√                                                      (2)

2.5      Esokuba ilunyukelwe kuba intliziyo iyamtyhoba umniniyo √/ iyamenzakalisa
         umniniyo√/iyamlahlekisa umniniyo. √

         (Nasiphi isibini esichanekileyo.)                                                (2)
                                                                                         [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                     5

 UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 UMYOLELO WEXHEGO – S.E.K. MQHAYI

 3.1 (a) Isitanza 1 Makakhethe ngenyameko izihlobo ezinembeko √
     (b) Isitanza 2 Makalulame, abe ngumntu olulamileyo √                                (2)

 3.2 Sesokuba abantu baya kuzivula iintliziyo zabo kuye. √ Sesokuba abantu
     baya kumphakamisela phezulu angaze awe. √                                           (2)

 3.3 Kugqamisa uvakalelo lokuba inexhala √√/ uvakalelo lokuba ixhalabile. √√             (2)

 3.4 Ludalwe ngemvano siphelo. √√ /Ludalwe ngenani lemiqolo elinganayo
     kwisitanza ngasinye. √√
     (Nayiphi na kwezi)                                                                  (2)

 3.5 Kulumkeleni ukunganyaniseki √/ ukuphakama √/ ukungathobelani √/
     ukungancedani √/ ukubala xa nincede umntu. √

       (Nasiphi isibini esichanekileyo)                                                  (2)
                                                                                        [10]

 UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 ITHEMBA – S.E.K. MQHAYI

 4.1 Asinakwenza nto emhlabeni √/ asinakuzuza nto elizweni. √                            (2)

 4.2 Ukulima √ nokufuya imfuyo. √                                                        (2)

 4.3 Zigqamisa uvakalelo lokuba inexhala √/ uvakalelo lokuba ixhalabile. √               (2)

 4.4 Ludalwe ngemvano siphelo. √√ /Ludalwe ngenani lemiqolo elinganayo
     kwisitanza ngasinye. √√                                                             (2)

 4.5 Lumkelani ukungabinathemba kuba akukho kwanto ninokuyenza ngaphandle
     kwalo. √ Aninakufuya √/ aninakulima ningenathemba √/ Nakufa ukuba
     aninathemba. √
     (Nasiphi isibini esichanekileyo)                                                    (2)
                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2022)

ISIHOBE ESINGAFUNDISWANGA

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

IXESHA LEMBALELA – NT NGAMILE

5.1   Iimpawu zokuba lixesha losizi √ zokuba lixesha leembandezelo √/ libonwa
      ngosizi √ neembandezelo. √                                                     (2)

5.2   Indlala yon’ iba bomvu krwe √√                                                 (2)

5.3   Luphindaphindo lwezifanokuthi/ lwezithethantonye. √/ luqaqambisa ukuba
      ixesha lembalela liphelisa ububele nobuntu ebantwini. √                        (2)

5.4   Ngumfanekisontekelelo womhlaba oxwebileyo ophatshileyo. √√                     (2)

5.5   Yokwazisa / yokudlulisa ulwazi ngexesha lembalela √√/ yokulumkisa abantu
      ngeengxaki zexesha lembalela. √√
      (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                              (2)
                                                                                   [10]

                                                   AMANQAKU ECANDELO A:              30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                 7

 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

 INOVELI

 UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 INKAWU IDLIW’ ILILA – S. Kula

 • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
   njengesikhokelo kuphela.
 • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
   bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-28 ukuhlola lo mbuzo.

 Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo ukuxoxela ukuba
 amatyotyombe aseZamokuhle abenegalelo kulwaphulomthetho olukule noveli.
 Umviwa angavelela igalelo elibi nelihle lala matyotyombe kulwaphulomthetho
 oluqhube kule noveli. Amatyotyombe aseZamokuhle ngamatyotyombe athe cebu
 kuhle kwidolophana yaseGcuwa. Nanjengoko amatyotyombe eyindawo yabantu
 abangathathi ntweni, atsho abe neempawu zokuxhaphaka kwabantu abafumaneka
 lula ukuze benze okubi ngemalana engephi nanjengoko iinkonzo zeendawo ezinje
 zibanentlawulo engephi. Ngoko ke amatyotyombe aseZamokuhle adlala indima
 enkulu ekukhuliseni ulwaphulomthetho kule noveli ngezibakala ezingezantsi;
 • Imipu ayiba esipoliseni uMfuneko Mnenga apho kugcinwa izinto ezihluthwe
     ngamapolisa ebantwini olipolisa uyibela ukuyithengisa kumatyotyombe
     aseZamokuhle.
 • Akugqiba uMfuneko uzigqatsela ukuliphanda ngokwakhe ityala lokunyamalala
     kwemipu, ekhomba umnwe kuSajini Zalala ngelithi akukho namnye umntu
     ongayiba ngaphandle kwakhe.
 • UMfuneko sele enonxulumano olunzulu nezigwinta zaseZamokuhle nanjengoko
     nemipu beyifumana kuye. Ubafuna eZamokuhle abafana bokugwinta uMsindisi,
     abafumane bamgwinte ngakwihlathi laseBika.
 • Izigwinta zithatha izinto zikaMSindisi emotweni zizithengisele uMbuzeli ohlala
     kwakumatyotyombe aseZamokuhle, ekwathengisa apho utywala njengoko
     enesirhoxo.
 • UMfezeko ungumcuphi ophambili kwityala lokugwintwa kukaMsindisi
     ukwangumzala kaMbuzeli othengiselwe izinto zikaMsindisi.
 • Ixhwele elinguSiphongo lihlala eZamokuhle, uMfuneko ufuna kulo
     umalingatshoni wokudlisa uMfezeko ngemini yesingcwabo njengoko amapolisa
     esiya esingcwabeni sikaHlomlani Tyhalithemba ongugxa wawo.
 • Xa esinde kumalingatshoni uMfezeko, uMfuneko noNqoza bagqiba kwelokuba
     bambe esibhedlele bamse kwixhwele elihlala eZamokuhle ukuze limtshise
     ngovutha.
 • UNqoza uya esibhedlele ngeliyomvelela amcebise uMapheza ngamayeza
     esintu anokumnceda, uMapheza njengamntu ukholelwa kakhulu kumayeza
     esintu bayavumelana. Uyabuya ngexesha abavumelene ngalo uNqoza uza
     kumncedisa ukuqhwesha esibhedlele umsa kwaseZamokuhle.
 • Usinda uMapheza ngokulunyukiswa lelinye ngomnye wabakhwetha bexhwele
     ogama linguNontsikelelo angatshi uMfezeko kutshe unyana wexhwele
     uSakhiwo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2              (EC/SEPTEMBA 2022)

• Ukuqhubela phambili uphando lwakhe uMfezeko uya kwaMbuzeli
  ngeliyokukhupha unxano njengoko enesirhoxo, anakane iwotshi yodidi
  oluphezulu efakwe nguMbuzeli amaziyo ukuba ulijuda akathandi ukuthenga izinto
  ezibizayo.
• UBanqo owakubona ukusuka nokuhlala ukugwinta kukaMsindisi ulapho, unxilile
  uthetha ephuma ngomnyango esithi amapolisa akakwazi kuphanda yena uyabazi
  ababulali bakaMsindisi usela nabo yonke imihla apho kwaBra Mbu.
• Uyangqina naye uMbuzeli ukuba uyabazi ababulali bakaMsindisi utsho ecenga
  umzala wakhe ukuba angayi kumbhaka emapoliseni.
• UMapheza ucenga uMbuzeli ukuba amnike iwotshi leyo kunye nompu kaMsindisi,
  umthembisa ngebhaso aza kulifumana ngokuncedisana namapolisa,
  ekugqibeleni uyazifumana uhamba nazo uzisa esikhululweni.
• Ngengomso uMapheza uphinda kwaMbuzeli eZamokuhle sele ehamba
  namapolisa. Babamba ooSixaki neqela lakhe.

    (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                              [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)

7.1     Intlekele athetha ngayo uThantaswa kwisicatshulwa kukufa komyeni wakhe
        uMsindisi esifa ngokubulawa. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                            (2)

7.2     Asiyonyani. Laphelela emoyeni ityala kungesosenzo sikaMdali njengoko
        esitsho uNompumelelo koko isisenzo sikaMfuneko oye walidukisa ityala. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                            (2)

7.3     Wazibulala √ / akazange afumane kwilifa likaMsindisi √ / akazange alunge
        umntwana awayeza kumfumana emva kokufa kukaMsindisi. √

        (Nayiphi kwezi)                                                                (1)

7.4     Asiniki lumelo luhle kuba asibobuhle ukungathethi nyani kwaye
        uNompumelelo noThantaswa abathethi nyani bobabini. √√/ Asiniki lumelo
        luhle kuba baphazamisa indlela abonwa ngayo amaKrestu, eli cala labo
        bobabini lokuthemba iNkosi alinanyani , inkosi bayifaka kwinto
        engayaziyo. √√/ asiluniki umelo oluhle kuba benza ngathi abantu
        ababhinqileyo ngabantu bookubalelana nanjengoko bobabini bebalelana,
        uThantaswa uyayazi ukuba uMdali akazange amncede uNompumelelo
        nanjengokuba uNompumelelo ezazi ukuba akazange ancedwe nguMdali. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                   9

7.5    Sesokudukisa ityala okwenze ukuba noThantaswa omelele xa ethenjiswa
       ukuba iyenzeka le nto √√/ Sesokuba imipu emapoliseni ithengiswe elokishini
       kwaze kwenza ukuba imigewu efuna ukudlulisa abantu amafu bayifumane
       lula √√/ sesokufuna ababulali ngamapolisa ababulali abafunwe ngamapolisa
       baqinisekile    ngokhuseleko     ukuba    abangekhe      babanjwe.    √√/
       Sesokuphazamisa umthetho ngoNqoza ebesikhuthaza uThantaswa ukuba
       aye eqhuba kuba esazi ukuba akazi kude afunyanwe. √√
       (Nasiphi na isibini esichanekileyo) [inkcaza yesenzo √√ kunye nendlela
       esikhulisa ngayo ulwaphulomthetho. √√]                                         (4)

7.6    Umkhutyana obadibanisayo ngowokuqinisekisa ukuba uMfuneko wazi
       konke ngophando lwemini √ isiphumo saba kukugxothwa kukaNqoza
       noMfuneko emsebenzini. √ Ngowokuba uNqoza aphazamisane nophando
       lukaMfezeko ukuze uMfezeko angabinampumelelo √ isiphumo sibe
       kukugxothwa kwabo bobabini uMfuneko noNqoza emsebenzini. √
       (Nayiphi kwezi)                                                                (2)
7.7    UThantaswa √ udliwa elila nguMdlambila ngokufuna ukumkhuthuza ilifa
       likaMsindisi. UMfuneko √ udliwa elila nguThantaswa ofuna enze onke
       amayelenqe agqibe amdubule afe. √
       UMsindisi √ udliwa elila ngokubulawa nguThantaswa noMfuneko befuna
       ukudla ilifa lakhe.
       USphongo √ ude afelwe ngunyana wakhe kuba eqhathwe nguMfuneko
       noThantaswa. √
       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                            (2)
7.8    imipu √ ukuphandwa kwetyala √                                                  (2)
7.9    Umxholwana wokungcatshana isicatshulwa siwuvelisa ngoNqoza othunywe
       nguMfuneko ukuba agade, azame, enze amalinge okuba uMfezeko
       angafumani nto kuphando lwakhe ngoko uvela engumngcatshi
       kaMfezeko. √√
       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                            (2)

7.10   UMfuneko uzibonakalisa ukuba yimfuneko kuba nako eza namacebo
       okususa uMapheza. √ Unqanda uThantaswa ukuba angacingi ngokudubula
       uza necebo lokudlisa uMapheza umalingatshoni/ukhumbuza uThantaswa
       ngentlanganiso kaMdlambila/ebesele evume ukunyoba kuMdlambila
       uThantaswa engekayi. √
       UThantaswa isicatshulwa simphuhlisa ukuba ulilandele igama lakhe
       ngokuba uyathantaswa nguMfuneko ngamacebo nokuya kuMdlambila sele
       elungiselelwe akukuninzanga ekufuneka ekwenzile yena buqu. √√                  (2)

7.11   Thantaswa uMfuneko angathi kanti akakuthandi koko ufuna imali yakho
       ngoMsindisi. √√
       Xa sele ezixela ukuba ungumguvela wepolisa elidukisa amadokethi kuwe
       noko rhoxa hleze afake wena engxakini. √√
       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                           (4)
                                                                                    [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2022)

 UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
 • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
    njengesikhokelo kuphela.
 • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
    bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-28 ukuhlola lo mbuzo.

 Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:

 UThole ngumntwana ozinikele ekubeni ngumntwana kaThixo mhla wathatha isigqibo
 sokufuna ukuba ngumfundisi eselula. Ukusukela ngoko indlela yakhe ihamba
 intlaleka akubonakala ehamba indlela ezinxamnye nesigqibo sokubangumfundisi.

 • Utywala obumele ukuba buyamonwabisa uThole kwimoto eya eBhayi ehleli
   nabahlobo bakhe bumlilisa abhomboloze.
 • Ngeli xesha aselayo unoThemba omxhokonxa isazela ngeentshumayelo zakhe
   zamanxila ezithi, “Unako na ukuhamba emalahleni uze ungatshi?”
 • Uzisola abuqalekise utywala akhumbule la mazwi angentla kaThemba
   angawebhayibhile phofu atsho athathe isigqibo sokuba angaphinde abuphathe
   utywala asilandele.
 • “Isigqibo sokuthandana noNomsa ongakholwanga sichithwa xa eza kungena
   kwaNomsa kuvela umfo wakwaSigxabhayi eshumayela” umntu unokuwuthatha
   na umlilo awuse esifubeni sakhe zingatshi na iingubo zakhe kutsho kuthi kriphu
   uvalo kuThole.
 • “Xa eza kuhlangana noNomsa ukhumbula amazwi athi” umoya uvela
   ngaphambili:
 • Umthandazo wesithembiso sokuyisebenzela inkosi
 • Isenzo sokubethwa akasiqalekisi koko uthi “yimisebenzi kaThixo umbuyisa
   kwiindlela zakhe ezitenxileyo”.
 • UThemba olinxila, elincanyiweyo – uyimo-ntlalo ekhoyo-udidi lwabantu ahamba
   nalo amana ukungazazi apho akhoyo ukuya kuthi ga ngeemeko
   ezimnxunguphalisa ngaphakathi zaseKnysna esingenakuzicukaca apha.
   Ikwayimo-ntlalo emfake kwiingxaki zikaJoe-nangona impixano kaJoe yona
   ingaphandle Uthatha isigqibo akonwabi eKnysna ngenxa yamaphupha
   amphethe kakubi. Iimeko zamaphupha angamonwabisiyo zimnyanzelisa ukuba
   alishiye elaseKnysna abheke kowabo.
 • Ufika ekhaya, azimisele ukubuyela esikolweni. Uyise uFikizolo ufuna athathe
   umfazi ngenxa yokuba embona emdala nangenxa yeemeko zobomi agqithe
   kuzo. Akamthembi kwaphela uyise xa esithi uzimisele ukuphinda esikolweni.
 • Ufumana inxaxheba yokufunda elinye ibanga ngaphandle kwemali.
 • Akwahlukana noThemba noSonwabo esesikolweni uzimisela enkonzweni-anikwe
   inkonzo yesiXhosa, uba nguSihlalo weSCA, waba abafundi amabashumayele
   kwaneetitshala, ushumayela agqithe bonke abashumayeli.
 • Ubekwa eGeorge Goch engumntu oshumayela kusiphuke izicithi kude kuvele
   uyise awahlukana naye emncinci. Uzazi zonke iinkolo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                11

•     Uyamenywa nakwezinye iinkolo ngabefundisi.
•     Wavezwa ukuba ungumntu wengxoxo.
•     Zonke izinto ezazisezisifa zavuka ngaye.

(Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                               [25]

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

9.1     Babengooyise kuba ngabo ababedlala indima yobuzali ngexesha
        asesikolweni bemfundisa nangemali yenkonzo. √√/ Bobabini wayehlala nabo
        esikolweni bemfundisa. √√ Ngabo ababemkhulisa bekwampheka kwicala
        lasenkonzweni okanye ekushumayeleni ivangeli. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

9.2     YINYANI kuba kuzo zonke iindawo awayeshumayela kuzo wayegqwesa. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

9.3     Isohlwayo asinikwe ngumbhali uThemba kule noveli sesokufa
        ngokuqwengwa ziingonyama. √                                                 (1)

9.4     Inika umelo oluhle kuba umfundisi uThole awayefuna ukuba nguye
        esemncinci wayesenza okuhle √√/ abefundisi abaphambili ooMaqoma ngabo
        abafundise uThole wakweli bakala akulo. √√/ uThole akubangumfundisi uye
        wangumzekelo omhle ngeentshumayelo nangesimo seenkonzo athe
        wazikhokela esiye satshintsha. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

9.5     Isazela sikaThole sidubule ngakumbi mhla wayesezwa ngoThemba utywala
        wathi endaweni yokuba bumonwabise wabhomboloza. √√/ sidubule ngakumbi
        xa eya kwaNomsa ahlangane nomfo wakwaSigxabhayi lwabetha uvalo √√/
        Sibuye sadubula akungonjwa ngooJoe wade wenza isithembiso
        sokusebenzela inkosi. √√

        (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                           (4)

9.6     UThole ngunyana wexhego elikwisicatshulwa, baphulukana esasandula
        ukuzalwa kodwa baphele bekunye bengunyana noyise emva kobomi obude
        omnye engekho kubomi bomnye. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

9.7     Fikizolo √ Mhla uThole wabuyela ekhaya kuba wayevuyela ukuba
        engaqwengwanga yena ziingonyama njengabahlobo bakhe. √/ uMkwayi mhla
        wafumanisa ukuba uMfundisi ombuyise eGoli ngunyana wakhe. √

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2022)

9.8   Ubukho babefundisi √/ kuyakhunyushwa ngabamnyama √/ umolokazana
      uphatha uyisezala √/ ihempe enxityiweyo. √

      (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                          (2)

9.9   Siwuvelise ngokusuke umguli afane nomfundisi ngomkhango nesiva
      esisebusweni kwatsho kwavela ukuba kanti ixhego nguyise wonyana
      bebengazani. √√                                                               (2)

9.10 UMangaliso ulandele igama lakhe ngokwenza imimangaliso ukusuka ekubeni
     ngunyana weqaba abe ngumfundid ngumfundisi ophume izandla √√/ omnye
     uMangaliso ngowokufunda emdala ade afikelele ekubeni ngugqirhalwazi √
     omnye ngowokuba evela kuba litshijolo sele engumfundisi ophume izandla
     nje. √

      UThozama kwalapha kwisicatshulwa uthozamile wonga umzali angamaziyo
      ekusuke kwathi kanti nguyisezala √√

      (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                          (2)

9.11 Thole! Balumkele ooThemba noSonwabo abanazinjongo ebomini uyakuba
     yimpangampanga nje. √√

      Thole  mlumkele     uNomsa        uhamba    nabantu    abangaqondakaliyo
      abanokubayingozi kuwe. √√                                                    (4)
                                                                                  [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                    13

 UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N. Saule

 • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
   njengesikhokelo kuphela.
 • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
   bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-22 ukuhlola lo mbuzo.

 Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:

 Ukhozi yintaka eyaziwa ngokumelana nemingeni ekubomi bayo ide ithi kwakufika
 iinkqwithela ibenamandla okuntinga ibhabhele phezulu incediswe nangamandla
 oqhwithela olo. Ukhozi aloyiki ngokoyikiswa. Ihamba yodwa iye ngqo kule nto
 iyifunayo ingaphazanyiswa nayenye into. Oku sikubona kuphila ngaphakathi
 kuMfazwe.
 • Umbhali usebenzise le ntaka njengesikweko nesibhekiselele kumlinganiswa
      uMfazwe. Esi sikweko sibonisa ukuba nokuba ungathiyiselwa ngezabatha
      uyakwazi ukuphumelela untingele phezulu emafini kungabikho namnye
      onokufika apho batsho bancame.
 • Ukungavumi kukaMfazwe ukuba abe yimpimpi yamapolisa kwamenza wahlala
      ngentsula enye kwilizwe lakowabo kuQaka. Abalinganiswa abafana nooFriday
      basebenzisa ivili lomzabalazo ukwaneza iimfuno zabo.
 • UFriday wazama ngandlela zonke ukwenza amayelenqe okuba kubekho
      ungquzulwano phakathi kukaMfazwe nabantu bakuQaka mhla kutoyitoywa
      kusilwelwa inkululeko ukuze bambulale. Uba yiloo ntaka elukhozi ehleli enexhala
      esoyika ukubulawa phofu ebulawelwa into engeyiyo.
 • Mhla ebuya etrongweni ebanjelwe uqhankqalazo ufika kutshiswe ikhaya lakhe
      ze yena waphumela kutata uGaba eyokuqonda undonakele. EsekwaGaba njalo
      uFriday wathumela abafana ukuze bamgwinte, ngethamsanqa waye
      akafumaneka wasinda.
 • Uthi sele ethunyelelwe abantu bokumbulala ngoku ahlala eSihlahleni
      kwaninalume engenakhaya asinde.
 • Usinda kwintlanganiso yasekuhlaleni abethwa akhatywe ngenxa yokuthiyiselwa
      nguFriday.
 • Usinda emva kokubaleka abuyele kwamalume wakhe uMfazwe akube efikelwe
      nguSiphiwo noSiphiwo bemxelela ukuba makaphele emehlweni ubomi bakhe
      busemngciphekweni, kanti uza kufikelwa ngamajoni emfuna phantsi naphezulu
      ephethe imipu.
 • Uthe esahleli apho kwamalume wakhe wagaleleka ngenye imini umalume
      ehamba nabazali bakaMfazwe awabagqibela kudala kwathi kanti basinda ngela
      lixa kutshiswa ikhaya lakhe.
 • Usinda kwiteksi ebhukuqa eyikhwele angabi nawo nomkrwelo.
 • Unayo imiqobo kwimpumelelo yakhe, akanikezeli.
 • Usinda kumapolisa, iinyoka nezinye izilwanyana ezinobungozi ngenxa
      kamzingeli omnika amafutha kunye nomqwayito njengomphako wakhe
      wendlela.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2022)

•    Bathi beseMgazi wava isithonga sompu wava ngokonyela komlenze ukuba
     uchaniwe. Wakhupha umpu wakhe naye wadubula. Waphinda wasinda mhla
     inqwelo-moya yaseMzantsi Afrika indanda phezu kwabo yaza yadubula kwanto.
     Ekusindeni kwakhe kwabe sekulixesha lokukhululwa kwabaseluvalelweni,
     bagoduka ooMfazwe nabo basindayo.
•    Ukufika kukaMfazwe ekhaya uFriday wayesematyaleni okubulala, inguMfazwe
     buqu ochophele elo tyala.
•    Oku kubonisa ukuphila kokhozi ngaphakathi kuMfazwe kuye kwafuthela
     ukwenza kwakhe waphumelela njengokhozi waphepha kuzo zonke izabatha
     awayethiyiselwe ngazo nguFriday.                                             [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)

UKHOZI OLUMAPHIKO – N. Saule

11.1   Yayingamapolisa exesha lengcinezelo. √√                                      (2)

11.2   YINYANI kuba la mapolisa ayemhlophe engamadlagusha wona ayebe
       umhlaba wabamnyama. √√

       (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                         (2)

11.3   UFriday ufumene isohlwayo sokuba yena angafundi njengokuba uMfazwe
       wayefundile. √ uFriday ufumene isohlwayo sokuba uMfazwe abeligqwetha
       lejaji elichophele ityala likaFriday owayemngcikiva. √

       (Nayiphi kwezi.)                                                             (1)

11.4   Lumelo oluhle kuba bangumboniso omhle wabantu abalwela okukokwabo
       nempathombi ababeyifumana ngelo xesha. √√

       [Nayiphi na impendulo echanekileyo.]                                        (2)

11.5   Ukubanjwa kwakhe avalelwe etyiswa ngezinja. √√/ ukumzama kwabo ukuba
       angenele ubumpimpi. √√/ ukubulawa kukaMachule esiva. √√

       (Nayiphi kwezi.)                                                            (4)

11.6   UMfazwe uhlangana noMgazi kuba ubhaca kwelakubo ngenxa yokuba
       engasenakhaya, ephantsi koxinzelelo lokuba kufunwa abeyimpimpi. √√          (2)

11.7   NguMfazwe ukhozi olumaphiko √ kuba nguye owayehamba yedwa
       engahambi namntu kanti uzakufumana ukubayintaka enkulu wabuya sele
       eligqwetha lejaji elwela amalungelo oluntu. √

       (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

11.8   UMfazwe udutyulwe √ ubukho be-ofisi √/ idolophu. √

       (Nayiphi na kwezi)                                                          (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                               15

11.9    Ngokwenza uMfazwe acele uxolo kubantu bomlambo ngokubaphazamisa
        ewela umlambo ngexesha labo. √√/ ukuvela kwenja. √√ukusebenzisa izinto
        zokhuselo awayezifumene kumzingeli. √√

        (Nayiphi na kwezi.)                                                        (2)

11.10   Isicatshulwa simphuhlisa ukulilandela igama lakhe uMfazwe ngokumenza
        ahambe phakathi kwemfazwe adutyulwe kwalapha kwisicatshulwa emva
        kokuhamba phantsi komngcipheko. √√                                         (2)

11.11   Mfazwe, mlumkele uFriday angakwenza ungakwazi ukuthatha izigqibo
        ezizezakho kuba ufuna uhambe emva njengaye. √√/ Mlumkele uFriday
        ngungcothoza. √√

        (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                          (4)
                                                                                  [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2022)

 UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – NNN Swana

 Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
 kuphela.
 Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
 bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
 Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-28 ukuhlola lo mbuzo.

 Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
 Ukujongelana phantsi kwezilwanyana kuwukhulisile umxholo wale ntsomi othi
 ungabokuwudela umqulu iyadi ungazibalanga.

UFudwazana ube sisilwanyana esidelekileyo akawunikwa kwangoko umsebenzi
wokugqada ichibi lenyamakazi kanti nguye ozakuba neziphumo ezihle. Oku
kungawunikwa lo msebenzi kubonisa ukuba akathenjwanga kwaphela zezinye
izilwanyana bezisele zincamela kuye nje kuba sele kuhlulakele ezo bezithenjiwe.
• Kule ntsomi kubonakala oku mhla iinyamakazi zalima intsimi, zayishiya zemka zaya
    kuzingela. Zabuya zayihlakula zemka zaya kuzingela kwakhona, zabuya zisiya
    kuhlola.
• Zakuqaphela ukuba ukho umkhonyovu omalunga nokutya okusentsimini, ziqulunqa
    icebo lokubambisa isilwanyana eso sinobungozi.
• Akanikwa thuba uFudwazana kuba kusithiwa mncinci kuqaliswe uMvundla
    ekucingwe ukuba uthembakele kwaye waziwa ngamaqhinga nokuhlakanipha.
• UMvundla obuthenjiwe uthi akuva ilizwi elikhulu lesilo eso, abaleke agqotse.
• Kwagqitywa ukuba kuye omnye othenjwe kakhulu ngenxa yelizwi kunye
    nenkangeleko yakhe kunye namandla, kodwa naye akuliva ilizwi lesilo elikhulu
    loyikekayo naye enze esoMvundla wagqotsa wabaleka, aya ephela ngokuphela
    amathemba.
• Ziyathunyelwa nezinye izilwanyana ngokuthenjwa kwazo kodwa azibuyi nanto, de
    kwashiyeka uFudwazana yedwa kuba engabonelwa ntweni ngenxa yembonakalo
    yakhe.
• Kude kwabakho impikiswano kwakushiyeka uFudwazana, ezinye zisithi makuye
    yena, ezinye zingavumi zimdelile zisithi akunakuthi koyike izilwanyana ezikhulu
    nezihlakaniphileyo, ze yena Fudwazana omncinci nojongelwe phantsi akwazi
    ukumelana neso silo sivakala sisikhulu.
• Zithi zakumbona ezinye ezwabuluka elungiselela ukuya zimnqanda zimsizela zifuna
    ukuqonda ukuba uza kuya kuzibulalisa kuba wayengenawo namendu okubaleka.
• Akabamameli uFudwazana uyaqhubeka nohambo lwakhe athi akuva ilizwi elikhulu
    leso silo, endaweni yokuba agqotse njengezinye izilwanyana, yena abheke
    phambili. Usondela kuso sithi xa sizama ukuphendula okwesibini, akhwele kuso
    asikhame side sife.
• Akubona ukuba usigqibile uvuma ingoma yoloyiso echaza ukuba usibulele, kuba
    edeliwe zange zimkholelwe ezinye izilwanyana, zabaleka zaya entsimini ukuya
    kujonga ukuba unyanisile na.
• Zifika zimncome ngobugorha, zimtyibele ahlonipheke ukuqala loo mini uFudwazana
    kuba yena wasebenzisa ubukrelekrele bengqondo kuba ezazi emncinci akazange
    azithembe ngazigalo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                               17

•   Izilwanyana ziyamvuma ukuba usesona silwanyana sinengqondo ukudlula ezinye.
•   Oku kungqina ukuba wonke umntu ubalulekile ngoko ke makungajongelwana
    phantsi ngenxa yembonakalo.

    INGOMA
•   Ingoma idlala indima enkulu entsomini, iyakwazi ukusetyenziselwa ukuvuselela
    nokugcina umdla kubaphulaphuli.
•   Iyakwazi nokusetyenziselwa ukugqithisa umyalezo othile, njengoko kule ntsomi
    izilwanyana zive ngengoma ukuba uFudwazana uwuqabelise ngempumelelo
    umsebenzi owohlule izilwanyana ezithembakeleyo nebezifudula zithenjiwe.
•   Ingoma kaFudwazana ethi” Mna fudwazana ndimncinane ndinjalo!
    Ndikwazile ukulubulala utshaba obelugqiba umbona wethu!
         Yizani nonke nize kubona isimanga!”
•   Yiyo endulule ezinye izilwanyana ukuza kuzibonela kuba zingakukholelwa oko
    zikuva kwingoma.
•   Ingoma kaFudwazana yingoma yoloyiso kule ntsomi yeenyamakazana kuba
    inamazwi adlulisa umyalezo kwezinye izilwanyana ebezingamthembanga zimdela
    ukuba yena angoyisa. Ikwavakalisa imbilini yakhe malunga nokudelelwa kwakhe,
    kanti ikwadiza uvuyo lokoyisa isilo ebesisoyikiwa zizo zonke izilwanyana.

    (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                 [25]

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)

UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – NNN Swana

13.1    Kukutya kokondl’usapho. √√                                                       (2)

13.2    BUBUXOKI kuba intsomi ithi         kwakusendiselwana   kudaladala   ngoku
        sekwatshintsha konke oko. √√                                                     (2)

13.3    Isikhukukazi sifumana isohlwayo sokulahlekwa sisitshixo √/ esokufelwa
        ngumntwana ngenxa yendlala. √                                                    (2)

13.4    Isikhukukazi silumelo olubi lwabantu ababhinqileyo kuba kwenziwa ngathi
        yinto yangabom le yokuhamba ayobutha xa kusetyenzwa √√/ Silumelo olubi
        xa singakwazi ukwazelelela abantwana ashiywe nabo ngexesha lokulamba. √√         (2)

13.5    Isikhukukazi sisatyelwa amantshontsho nanamhlanje nguKhetshe.          √√
        Isikhukukazi sisakhangela isitshixo emfungumfungwini nanamhlanje. √√             (4)

13.6    Sibhuqe, sabhuqa, sabhuqa sada sancama. √/ Sincokole, sancokola,
        sancokola nesihlobo eso saso kwahamba ixesha √

        (Nayiphi enye kwezi)                                                             (1)

13.7    Yimfundiso yokuba akulunganga ukukhawuleza uthathe isigqibo ngenxa
        yokuqhutywa ngumsindo. √√ Yimfundiso yokuba isigqibo osithathayo
        namhlanje singachaphazela izizukulwana ezilandelayo. √√

        (Nayiphi enye kwezi.)                                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2            (EC/SEPTEMBA 2022)

13.8    Ngamakroza √/ uCanzibe √/ ikhwezi √/ iSilimela. √

        (Nasiphi isibini kwezi.)                                                     (2)

13.9    USilimela uyinkosi yamaNdlambe kobongayo ebonga engumNdlambe
        naye. √√                                                                     (2)

13.10   Kukubala iminyaka yobudoda. √ Sisikhahlelo senkosi yamaXhosa √               (2)

13.11   Kukuqala ngesikhahlelo √ yindlela esiphela ngayo √/ Izitanza azilingani
        ngokwemiqolo. √ uSilimela ulandwa ngomnombo. √

        (Nasiphi isibini kwezi.)                                                     (2)

13.12   Kukungakwazi ukwabelana. √√                                                 (2)
                                                                                   [25]

                                                    AMANQAKU ECANDELO B:             25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                19

 ICANDELO C: IDRAMA

 UMBUZO 14 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

 • Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
   njengesikhokelo kuphela.
 • Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
   bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 • Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
 • Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-28 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:

 Iziphumo zokuqweqwedisa ezikule drama zingabafundisa abantu abasagxile
 ekubambeleleni kwizithethe ezidala kule ncwadi. Abalinganiswa abagqame
 ngokugxagxamisa kule drama ngabazali abanguMaGaba, uZwilakhe.

 UMaGaba noZwilakhe

 •   Isiphumo sokuqweqwedisa kukaMaGaba eqweqwedisa wonke umntu phantsi
     kwenkolelo yokuba kowakhe umzi intombi eya kurhuqa amajalimani nguThobeka
     kaMcothama kuphela sisifundisa ngentlungu abahamba phantsi kwayo abaphile
     phantsi kolo nyanzeliso.
 •   Esokuqala sesokuba uZwilakhe ugqibela ephila ubomi bokungahlalisani kakuhle
     namaHlubi – abantakwabo, eyinkom’edla yodwa, engacebisekiyo, amaHlubi ade
     amane ukumkhalala ngamanye. Sisifundo esi kuba nabani uyabona ngokuye
     kuhamba ibali ukuba ukungacebiseki nokunganqandwa kumenza bambone
     njengenkomo enotshobo.
 •   Sisifundo esingalibalekiyo esokuba umntwana ade aphambane ephantsi
     koxinzelelo lomzali omi phezu kwembono yokungazenzi ixoki nokungalahli isiko.
 •   Impumelelo yokuqweqwediseka kukaZwilakhe nguMaGaba ibonakala xa bede
     bathathe isifungo sokungazenzi amaxoki de bathi kungcono umhtu azisole ngento
     ayenzileyo kunokuba athi hayi ukwenziwa.
 •   Sisifundo ukwahlulelana komzi ngenxa yokuba uZwilakhe evana nenkosikazi
     yakhe ingakumbi kuba kuthe kanti uyabonwa ukuba uZwilakhe uqhutywa
     ngokuqweqwediswa nguMaGaba. Basisipha esisebenza ukuqweqwedisa isiHlubi
     uGugulethu naye wonke umntu oneempawu zokuba ngumqobo ekubeni
     uThobeka atshatiswe noGugulethu.
 •   Sisifundo isiphumo sokunyanzelisa kwabo esibekukutshintsha kwempilo
     kaGugulethu engqondweni athi sele eboniswa yimeko kaGugulethu kunye
     noMzamo ngempazamo abayenzayo yokukhethela uGugulethu umfazi
     angamthandiyo kodwa waqina uZwilakhe sele khala ngokungafuni kuzenza ixoki.
 •   Ibewilakhe ngakumqweqwedisa kwakhe unyana wakhe akakhange ade atshate
     yena kuba usuke wabopha isandla. Esona sifundo sisekuhlazekeni elizweni kuba
     ude wabonwa nangumfundisi uZwilakhe ukuba uyamntlokothisa uGugulethu.
     Kunjalo, umqweqwedisa ngokumsayinela amaphepha omtshato.
 •   Isifundo esikwisiphumo salo mtshato wenkani sisisizothe nakweli khaya kuba
     uGugulethu ulifulathele ikhaya lakhe wahlala eMthatha, wazila ubomi bakhe
     obuseleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2022)

•    Isiphumo sokuhlala kukaGugulethu emva kokunyanzelwa sidla kwauZwilakhe
     kuba ungumzali ongenanyana, uhleli noThobeka ekhaya uGugulethu akagoduki.
     Kufundise nabani ukuba ukunyanzelisa nantoni akunampilo kuba uGugulethu
     akubona efunzwa ngabantwana uthathe izembe wabaxabela abantwana nonina
     ngezembe. Olu qweqwediso lunesiphumo sokuba ubomi bukaThobeka buphelile
     kunye nenzala yakhe.
•    Isiphumo sokuqweqwedisa kwakhe kukuzisola ade enze isicelo sokuba
     kugwetywe yena endaweni kaGugulethu.
•    Sisifundo ukuba naluphi uhlobo lokunyanzelisa alulunganga kuba uMaGaba
     obenyanzelisa ezifihlile uyavela ukuba unegalelo ngokuthi azityise ityhefu
     akubona ukuba iziphumo zonyanzeliso lwakhe.
•    Kwiziphumo zonyanzeliso lwakhe ezimxakileyo besele kujame isiphumo sazo
     sokuba unyana wakhe ejongwe kukuxhonywa. Nabani ojonge ezi ziphumo
     angafunda ukuba ukunyanzelisa akusiso isisombululo.                            [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                 21

 UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

 15.1     UThobeka yintombi kaMcothama. √ uMaGaba uyayithanda ukuba
          ibengumolokazana wakhe. √/Yintombi ethe ngokuthobeka kakhulu kule
          drama yaggibela ilixhoba lokubulawa nguGugulethu ngenxa yokuba eziswe
          kuye enabantwana ekuthiwa ngabakhe. √

          (Nasiphi isibini seengongoma ezichaza uThobeka ngokuchanekileyo.)          (2)

 15.2     Amazwi kaMagaba ayinyani kuba uGugulethu obenyanzelwa ngabazali
          ukuba athathe uThobeka Mcothama akavumanga √√/ Ayinyani kuba
          uNomaMpondomise uzikhuphile iinkomo zikaMcunukelwa. √√

          Abubuxoki kuba uThobeka utshatisiwe noGugulethu engafuni, wasiwa
          kuGugulethu engumntwana weli xesha. √√

          (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                          (2)

 15.3     Unobangela kukungaboni ngasonye ngenkqubo yesiko lokubonela phakathi
          kwabazali nolutsha ngenxa yokutshintsha kwamaxesha. √√ uZwilakhe
          ufuna uGugulethu atshate intombi ethandwe nguye ngeli xesha uGugulethu
          afuna ukutshata intombi ayithande ngokwakhe. √                             (2)

 15.4     Le drama ifundisa ukuba umntu makangenzi abantu benze ngokokuthanda
          kwabo. √ UMaGaba unobuthathaka bokufuna kuviwe kwenziwe into efunwa
          nguye. √ Wanyanzelisa uZwilakhe ukuba anyanzelise uGugulethu ukuba
          atshate uThobeka othandwa nguye. Isohlwayo asifumeneyo sesokufa
          kukaThobeka, nabantwana bakhe/uGugulethu wabulala abantwana
          bakaThobeka/uMaGaba wazityisa ityhefu wafa. √

          (Impendulo mayikhankanye isifundo, √ ubuthathaka bukaMaGaba √
          nesohlwayo asifumeneyo. √)                                                 (3)

 15.5     Imitshato iqhutywa ngabefundisi √/ kuyadutyulwana ngemipu √/ kukho
          iinkundla zamatyala. √/ kubhalelwana iileta ngabalinganiswa. √

          (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                          (2)

 15.6     Ndiyaluchasa olu luvo lukaMaGaba kuba lubaxo ukunika abazali igunya
          elingangelikaThixo kwaye olo luvo lubeneziphumo ezibi kule drama. √√

          (Impendulo echanekileyo yexhaswe ngokuvakalayo ingaphuli imithetho
          yokuhlalisana kakuhle nomGaqo-siseko weli.)                                (2)

 15.7     Lisiko lokubonela apho umfana wayebonelwa intombi ngamakhaya yaze le
          ndlela yaphelelwa lixesha. √√                                              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2022)

15.8    Intetho kaMthetho imbeka kwicala lolutsha likaGugulethu/labatsha √ kuba
        uchasene nokuba umfana makabonelwe intombi. √                                (2)

15.9    Kusengumbuzo eneneni ukuba batyhaphake amehlo na xa bengakwazi
        ukubona ukuba amaxesha ngamanye. √√ / Xa kuthiwa baye phi
        unobumbolombini lo mbuzo kuba inxeba likanyana liviwa ngumzali ongutata,
        nguye olaziyo inxeba alivayo uGugulethu lokuthanda intombi ngokwamava
        akhe yena yise. √√

        (Nayiphi impendulo echanekileyo)                                             (2)

15.10   Uluchasile kuba uGugulethu uyohlwaywa ngumthetho kuba ethathele
        umthetho ezandleni zakhe nangona evakala unobangela wokungena kwakhe
        kolu daka. √√ / uGugulethu wohlwayiwe kwakhona ngokwaphula umthetho
        atyeshele isithembiso, atshate noThobeka endaweni yokutshata
        noNomaMpondomise abemthembisile. √√                                          (2)

15.11   Azizange zihambelane. Uyise waqhubeka wathumela amaHlubi ukuba
        ayekucelela amaHlubi ubulawu. √√                                             (2)

15.12   Zimfundisa ukuba usana olungakhaliyo lufela embelekweni. √√/ Zimfundisa
        ukuba ukwenza into ungayifuni akulunganga/ukuthula wenze into kuba
        kusitsho abazali ungathethi akusoloko kunceda neziphumo zingangabi
        zihle. √√

        (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                         (2)
                                                                                    [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                23

 UMBUZO 16 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 INDLAL’ INAMANYALA – M. Lamati

 Iziphumo zokungakwazi ukuzeyisa kwabalinganiswa kule drama zingayimfundiso
 kubantu abakwiimeko zendlala.

 Le drama iwudlulisa lo myalezo wokufundisa ngeziphumo zezenzo zokungakwazi
 ukuzeyisa zabalinganiswa ababudala bahlukeneyo ezineziphumo ezibi kunye
 neziphumo zezenzo zabazali abanoxanduva lokuthatha izigqibo ezimele ukwakha
 amakhaya abo. Bonke bathi ngokoyiswa yindlala bazibone behendeka kwimikhuba
 yokwenza ulwaphulomthetho.

 •   Isifundo sisekubeni uSiphokazi uyahendeka sele evene noSiqhiwu ukuba
     kungumkhuba ombi okwenziwa nguMaqhikizane ukudlala ngabantwana babantu
     afune ukubenza abafazi phambi kokubanika umsebenzi. USiphokazi akuxakwa
     zizigqibo eziquka ukufuna ukwendela nakuSirhezu angene zwabha kulo mkhuba.
 •   Ukufundisa kwawo kukwisiphumo sokuzisola kukaSiphokazi sele ebonwa exolisa
     kuSiqhiwu.
 •   Isiphumo sokuba uMaGatyeni ayeke ukubambelela kuThixo siyimfundiso
     koomama kuba umama ongekho selukholweni uyaziwa ukuba akabi nasivuno
     ebomini kuba akabafundisi nto nabantwana bakhe.
 •   Kube sisiphumo sokuhendeka ukuba uMaGatyeni alahle ukubangumama webhatyi
     akhonze uMamQhinebe. Ukulahla kwakhe aye kuba ngumama wokuba iintsana
     kumenza aphulukane nesidima sokubangumama.
 •   Isiphumo sokubanjwa kwakhe sibafundisa ngakumbi abantu abebecinga ukuba
     sisisombululo ubusela nobaluphi uhlobo.
 •   Kusisifundo ngakumbi kuba uMagrazula ongumqeshi wabo akabandakanyeki
     nakanye xa sele bebanjwa kubanjwa bona bebesiba iintsana zabantu. Bohlwaywa
     bodwa. Sisifundo esinzima kuba xa bejonga emva akukho mpucuko ize nayo le nto
     bebeyenza.
 •   Isiphumo sokungakwazi ukuzeyisa sibe kukuphulukana nobomi obumnandi
     neentsapho zabo bangabazali abahlala ejele.
 •   UMamQhinebe naye ungomnye ongakwazanga kuzeyisa xa eboniswa indlela
     zobutyebi nguDlezinye. Uthi sele ezibona ukuba akanasibindi abhenele
     ekuqinisweni okukwacetysiwa nguDlezinye. Ukuqiniswa kubenesiphumo sokuba
     athembele kukuqiniswa akwenziweyo enze imikhuba arhumrheke. Ukubanjwa
     kwakhe kudulisa ukuba ibingeyonto yakuthembela le yokubangumama olisela eliba
     ubomi bomntwana. Ezo ziphumo zokubanjwa zifundisa nabani ofuna ukuwuqala lo
     mkhwa azi ukuba ukungakwazi ukuzeyisa kwakukhe kwabetha uMamQhinebe
     wazibona sele ehlala ejele ebecinga ukuba usebenzela umzi oseNorth Crest.
     Lilonke iziphumo zeemeko abantu abazifaka kuzo zifuna ukunikwa umqaphela
     ukuze abantu bangangeni ezingxakini.

     (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
24                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2022)

UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUTSHANE)

INDLALA INAMANYALA – M. Lamati

17.1    UMagrazula lixhwele lakwaBhaca eliphila ngokwenza ukungcola kokuba
        abanye abantu babulale abanye. √√                                               (2)

17.2    Yinyaniso kuba ooMaGatyeni bathei sebebanjwa abalibiza igama lakhe. √√/
        Kuba akakhangelwa kuba akazenzi ngokwakhe izinto ezimbi zokuba
        iintsana, usebenzisa abantu nasekubafuneni abokuba iintsana. √√                 (2)

17.3    Unobangela wempixano kule drama yindlala edala ukungaboni ngasonye
        ngezisombululo zengxaki yendlala egqubayo. √√                                   (2)

17.4    Ifundisa ukuba xa umntu uxhomekeke kuye makangade ayokufika
        ekukuthatheleni izigqibo. √ uMaGatyeni ube nobuthathaka bokoyika indlala
        wangena kumkhuba wokuba iintsana noMamQhinebe √ waza wabanjwa
        kunye noMamQhinebe lowo. √                                                      (3)

17.5    Kukho amanesi, √/ iinkundla zamatyala √/ iikliniki √ /Kukho oomama bebhatyi
        kuhanjwa icawa. √

        (Nasiphi isibini esichanekileyo.)                                               (2)

17.6    Luyachaseka olu luvo kuba iintsana azibeki lula kuba alukho usana
        olufunyanwa luzihlalele kulula ukubhaqeka kwangoko. √√/ Usana
        olungelolwakho lukhala ngokwahlukileyo yiloo nto ooMaGatyeni
        befunyenwe lula. √√                                                             (2)

17.7    Ubuhlwempu nobunzima abathetha ngabo yintsokolo abayifumene
        bengoomama abangenabayeni bekhulisa iintsana zabo bazifundisa zasuka
        azaba namsebenzi. √√                                                            (2)

17.8    Imbeka kwicala lezaphulimthetho ezixhaphaza abantu ukuze zitye zona. √√         (2)

17.9    Intetho kaDlezinye enyebelelayo kuthe kanti imsa kokaThisayo
        uMamQhinebe kuba wenze ngokomyalelo wakhe waphelela ejele. √√                   (2)

17.10   Uluthiyile kuba uMaqhikizane obesenza ulwaphulomthetho ngokunyobisa
        umenze wayonwabela okwethutyana loo nto wabuya wabanjwa wagwetywa
        kanye ngesenzo sokunyobisa. √√                                                  (2)

17.11   Azizange zihambelane zayengeza ngakumbi kuba waphelela ejele eshiya
        ezo ntsana kanye xa ziza kuqala ukuphangela. √√                                 (2)

17.12   Bumfundisa ukuba ukungalukuhleki ungene kulwaphulomthetho kunomvuzo
        omhle onabela nakwabanye abantu. √√ Ukungathuli cwaka xa ubona
        ulwaphulomthetho lusenzeka kunomvuzo omhle. √√                                  (2)
                                                                                      [25]

                                                     AMANQAKU ECANDELO C:               25
                                                        AMANQAKU EWONKE:                80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
 (EC SEPTEMBA 2022)                               ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                                        27

 ICANDELO A: IRUBRIKI YESINCOKO SONCWADI: ISIHOBE [10 AMANQAKU]

    Imiqathango                Egqwesileyo               Esemagqabini             Eyanelisayo              Eyinxalenye        Engaphumelelanga
                                                         neqaqambileyo           nefanelekileyo
UMXHOLO                              5–6                        4                       3                         2                   0–1
                         - Isihloko sitolikwe       - Ubonisa ukuqonda      - Isihloko sitolikwe      - Ayanelisi indlela     - Akanalwazi
Ukuhlalutywa                ngokunzulu.               nokutolika kakuhle      ngokwanelisayo            ekutolikwe ngayo        kwaphela
kwesihloko, ubunzulu     - Iingxoxo ezinomtsalane     isihloko okanye       - Akho amanqaku             isihloko/umbuzo         ngesihloko
bengxoxo indlela            ezixhaswe                 umbuzo                  axhasa isihloko         - Anqongophele          - Impendulo ayikho
azakuzela ngayo             ngokuvokothekileyo      - Impendulo inazo         kakuhle                   kakhulu amanqaku        mxholweni
ingxoxo ukuwulandela     - Kusetyenziswa isihobe      iinkcukacha           - Ezinye iingxoxo           okuxhasa isihloko       wesihobe.
kakuhle umhobe.          - Impendulo ibonisa          ezanelisayo             zixhasiwe nangona       - Impendulo             - Impendulo ibonisa
                            ulwazi olugwesileyo     - Izimvo ezibambekayo     ingezizo zonke            ibonakalisa             ukulambatha
6 AMANQAKU                  lwesihobe.                zinikiwe nangona        ezixhaswe                 ukuqhwalela kulwazi     kulwazi lwesihobe.
                                                      ingezizo zonke nje      ngokwanelisayo            lwesihobe.
                                                      ezixhaswe njengoko    - Impendulo
                                                      bekufanelekile          ibonakalisa ulwazi
                                                    - Impendulo               olusisiseko sesihobe.
                                                      ibonakalisa ulwazi
                                                      lwesihobe.
                                      4                         3                 2                        1                           0–1
ISAKHIWO NOLWIMI         - Isakhiwo siyathungelana. - Isakhiwo sicacile
                                                                      - Bukho ubungqina         - Isakhiwo                    - Isakhiwo sife
                         - -Ingxoxo ixongxwe kuhle    kwaye ingxoxo      besakhiwo                sibonakalisa iziphene         amanqe
Isakhiwo,                  kwaye zikhuliswe           iyathungelana   - Isincoko                  zoyilo.                     - Iziphene zolwimi
ukuthungelana              ngokugqwesileyo          - Ukuthunegelana     sibonakalisa           - Ingxoxo                       ezingamkelekanga
kwezimvo nendlela          nangokucacileyo            kwengxoxo          ukusilela                ayicwangciswanga              konke konke
yokubhala. Ulwimi        - Ulwimi ithoni, nesimbo     kuyalandeleka.     kukuthungelana           ngokukuko.                    nesimbo
ithoni nesimbo             zivuthiwe, zinomtsalane - Ulwimi, ithoni      nokunamathelana        - Bukho ubungqina               esingachanekanga
sokubhala isincoko         zichanekile                nesimbo zichanekile
                                                                      - Kwezimvo.                 beziphene zolwimi.
                         - Igrama, upelo              ubukhulu becala.- Iziphene zolwimi        - Ithoni nesimbo
4 AMANQAKU                 neziphumlisi                                  zimbalwa, ithoni         sokubhala
                           azinaziphene kwaphela.                        nesimbo sokubhala        azichanekanga.
                                                                         zichanekile ikakhulu.
   QAPHELA: Ukuba umviwa akawuchaphazelanga nakancinci umxholo, ubhale nje isincoko makanikwe i-0
               kumxholo, isakhiwo nolwimi.

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                               Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2022/c0c13ec4-1667-495d-b805-e9c8ff9bc859) — isiXhosa HL · Memo · 2022
- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2022/3950d2b4-4f70-45df-bbac-1400b9c0b350) — isiXhosa HL · Memo · 2022
- [ISIXHOSA HL GR12 MEMO P2 SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-gr12-memo-p2-sept-2021/1742e48c-7428-4a7d-909f-c1f402274f0a) — isiXhosa HL · Memo · 2021 · isiXhosa
- [XHOSA HL P2 MEMO GR12 SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr12-sept-2019/5aca9b47-9025-4c6a-a811-f95bec041e41) — isiXhosa HL · Memo · 2019
- [XHOSA HL P2 MEMO GR12 SEPT 2016](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr12-sept-2016/f833ea25-b11d-47c3-b6ca-78f297dfdcc0) — isiXhosa HL · Memo · 2016
- [XHOSA HL GR12 P2 QP SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-gr12-p2-qp-sept-2021/fcc72bad-5f85-461c-8dd4-f61fa3ad473b) — isiXhosa HL · QP · 2021

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
