# isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2016, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-sept2016/b618c56f-17ae-46d0-a914-bf5da6c5a615
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-sept2016/b618c56f-17ae-46d0-a914-bf5da6c5a615)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2016. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                     SENIOR CERTIFICATE

                          IBANGA 12

                      SEPTEMBA 2016

           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
             OLONGEZELELWEYO – P1

AMANQAKU: 80

IXESHA:   2 iiyure

                             *XHOFA1*

                      Olu viwo lunamaphepha ali-12.

### Page 2

2                   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1          (EC/SEPTEMBA 2016)

    IMIYALELO NENGCACISO

    1.   Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

         ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda                           (30)
         ICANDELO B: Isishwankathelo                              (10)
         ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi      (40)

    2.   Phendula YONKE imibuzo.

    3.   Bhala Icandelo ngaliNYE kwiphepha ELITSHA.

    4.   Krwela umgca ekupheleni kweCandelo ngaliNYE.

    5.   Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
         esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

    6.   Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

    7.   Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

    8.   Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

         ICANDELO A: 50 imizuzu
         ICANDELO B: 30 imizuzu
         ICANDELO C: 40 imizuzu

    9.   Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha
                                                                           Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                    3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 ISICATSHULWA A

 1.1    Fundisisa esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                        IGORHAKAZI

        1    Phesheya kumazwe amaninzi lonke ulutsha lunyanzelekile ukuba
             lwakufika kwiminyaka elishumi elinesibhozo ubudala luye kungenela
             uqeqesho emkhosini wokhuselo. Oko ke kuthetha ukuba akukhethwe
             mfana nantombi bonke kufuneka baye kungenelela uqeqesho. Loo nto
             ke yenziwa kumazwe amancinane afana neliya lakwaSirayeli. Kaloku
             amadoda ewodwa ambalwa kakhulu angenza umkhosi omncinane
             kakhulu. Le meko izitsho neentombi ezi zakhona zomelela. Zifundiswa
             zonke iintlobo zokulwa, ukuze zibe nokungena nakuyiphina indawo.
             Zifunda ukulwa nokudubula ngezandla, ukudubula ngeenkanunu,
             nangemipu engoomatshini, nokubhabha emoyeni zisebenze
             nasezinqanaweni. Akukho dlakadlakana lenxila lomfana elingalinga
             ukugezela iintombi zakwaSirayeli.

        2    Xa bekunokwenzeka ngokweyam intando nalapha kweli loMzantsi Afrika
             uqeqesho ngelunyanzeliswa khona ukuze kuphele obu bundlobongela
             koomahlalela abathi bakuhlutha butywala bagezele iintsana zethu.
             Kweliya laseMelika apho abantu baninzi ngokungathi ziintubi uqeqesho
             alunyanzeliswa. Umntu uyazithandela ukuya emkhosini, lowo ke uthe
             wathanda ufumana uqeqesho olupheleleyo. Ndikhe ndabaliselwa
             ngomnye umfo ngesibindi somfazi kaSandi ogama linguNomntu.
             Kwakukho nenye intokazi eyayingumhlobokazi kaNomntu egama
             lalinguSindiswa. Ngale mini babeza kutsiba kwintakamoya beza kuhla
             ngento ekuthiwa yiphalashuti umgama oziinyawo ezingama-3000 ukuya
             emhlabeni. Inyukile intakamoya yathi yakuba iphezulu ngokwaneleyo
             lwavulwa ucango olusecaleni. Intakamoya le yakha yabhabha ijikeleza
             le ndawo babezakutsibela kuyo. Ukuzama ukudungudelisa uvalo
             nexhala uNomntu uthe kuSindiswa, “Ukuba kunokwenzeka nantoni na
             kum uyakumthabatha uToki, inja yam.” Akaphendulanga uSindiswa
             usuke wathandaza ukuba kungabikho nto imbi yenzekayo.

        3    Zide zaphuncuka phaya elucangweni iintsontela, waza ke wagibiseleka
             okwelitye ukubheka ezantsi. Uzamile yena ngalo lonke elo thuba
             ukusombulula intsontelo leyo imthandeleyo. “Nomntu! Nomntu!”
             ukhwaze watsho uSindiswa akubona okuhlayo. Ukhawulezile ukuwa oku
             uNomntu esihla ngesantya esi-125 eemayile ngeyure. Eso ke sisantya
             ohla ngaso umzimba owayo. Ubesakhulula eyakhe iphalashuti phantsi
             uSandi weva omnye umfo esithi “Ukho lowo uhlayo ekwengathethekiyo
             yona ingxaki.” Ujikile uSandi wajonga phezulu waqonda ukuba
             ngumkakhe lo uwayo. Wabanda wangumkhenkce xa ebona inkosikazi
             yakhe isiya kunkaleka phantsi, itaka okwebhola. Wabaleka waya kufika,
             ufike sekukho abantu abaninzi abamngqongileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

4                       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                  (EC/SEPTEMBA 2016)

            “Ndipheni indlela ndigqithe yinkosikazi yam le”. Uphawule kwa-oko
            uSandi ukuba zimshiyile uNomntu iingqondo. Kungekudala ifikile
            inqwelo yezigulana yambalekisa esibhedlele, kwafumaniseka ukuba
            akukho thambo lingavikiyekanga, wayenzakele imiphunga, kukho
            neengozi zentloko.

      4     Ugqirha uxelele uSandi ukuba imeko kaNomntu imbi kangangokuba
            angaphila nje kuphela ngamabona ndenzile. Bathi oogqirha bakuliva
            ibali lokwenzakala kukaNomntu yangummamgaliso into yokuba
            usengophefumlayo. Uthe ngoku ugqirha akukho nto anokuyenza
            ngaphandle nje kokuba kusuke kulindwe ngethemba lokuba uNomntu
            uya kukulwa ukufa. Zaqengqeleka iiveki uSandi equqa esibhedlele
            ngamanye amaxesha wayede avunyelwe ukuba angalala apho.
            Ngolunye usuku unina kaNomntu ufike nesipha seencwadi zovelwano
            ezivela kwizihlobo nezizalwana, “Ndinqwenela ukuba mawazi ukuba
            kwiimbombo zone zehlabathi isimbonono semithandazo sitsho sitshilo
            sibongozela ukuphila kwakho.

      5     UNomntu wayenenja awayeyithanda kakhulu egama linguToki. Ngenye
            imini uSandi uthe, “Nomntu uToki uyakukhumbula phaya ekhaya usuke
            akonwaba konke.” Wabonakala ukuba uyeva uNomntu, uyafuna ukuthi,
            “Nam ndiyakuthanda,” koko ingqondo ayikakwazi ukudibanisa
            amagama. Emveni kweveki ezisixhenxe uNomntu wayebukele inesi
            eyayiqoqosha kwigumbi awayelele kulo, uSandi yena wayemi
            ngasefestileni ejonge phandle. Beve ngoNomntu ekhwaza esithi “Owu!”
            bothuka, unesi wabaleka wabiza ugqirha kwangoko wajika uSandi
            ejonge kumkakhe ebuza “Ubuthetha”? Kwa-oko uNomntu ujonge
            kugqirha ngoncumo olukhulu wathi “Heke xhwele lam!” Wothuka wee
            nkamalala ugqirha ekhohliwe ukuba angathini na. Iinyembezi zovuyo
            zehla kuSandi watsiba wamanga unkosikazi wakhe. Wayesele egqibe
            iintsuku ezingama-51 eshiywe ziingqondo. Uthe ke ugqirha, “ngoku ke
            umzamo ngowakho kufuneka uzame ukuba mawuphile.” Into yokuphila
            nokungaphili isentliziyweni nasengqondweni yomntu.

                  [Sicatshulwe kwincwadi ethi, Amabali amafutshane; JD Zeka, Iphepha 8−10 saze
                                                                                      sahlelwa]

Jonga kumhlathi 1

          1.1.1     Yintoni le yenziwa kulutsha lwaphesheya?                                      (1)

          1.1.2     Sinika ntsingiselo ni esi sihloko. Khetha kwezi mpendulo
                    zilandelayo

                    A     Inene.
                    B     Inesi.
                    C     Ikhalipha.
                    D     Ikhazi.                                                                 (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha
                                                                                       Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2016)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         5

        1.1.3        Lunikwa lungelo lini ulutsha olu kwelixabiso le minyaka apha
                     eMzantsi Afrika?                                                      (1)

        1.1.4        Khetha igama libe linye elibonakalisa esi senzo asenzeki apha
                     eMzantsi Afrika.                                                      (1)

        1.1.5        Nika iindidi zibe mbini zezakhono ezifumaneka kuqeqesho
                     lomkhosi?                                                             (2)

        1.1.6        Umbhali uzama ukusizobela mfanekiso mni ngolutsha
                     olungamantombazana xa esithi ‘Akukho dlakadlaka lenxila
                     elingalinga iintombi zakwaSirayeli.’                                  (2)

  Jonga kumhlathi 2

        1.1.7        Chaza unobangela wobundlobongela eMzantsi Afrika.                     (2)

        1.1.8        Ingaba le uyichaze apha kumbuzo 1.1.7 yamkelekile kumgaqo
                     siseko walapha eMzantsi Afrika, xoxa banzi kwimpendulo
                     yakho.?                                                               (3)

        1.1.9        Sebenzisa esi sibizo ‘Uqeqesho’ sibe sisibizo esibhekisele
                     emntwini, wandule ukusifaka kwisivakalisi sinike intsingiselo
                     eyiyo.                                                                (2)

  Jonga kumhlathi 3

        1.1.10       Safobe sini esi wagibiseleka okwelitye ukubheka ezantsi. Nika
                     nentsingiselo yaso njengoko sisetyenzisiwe kwisivakalisi.             (2)

        1.1.11       Myalezo mni ogqithiswa sisantya esichazwe ngumbhali athe
                     wawa ngaso uNomntu?                                                   (2)

  Jonga kumhlathi 4

        1.1.12       Caphula isivakalisi esibonakalisa ukuba ugqirha akanalo iyeza
                     lokunyanga uNomntu.                                                   (1)

        1.1.13       Luthini uluvo lwakho malunga noogqirha ngakumbi xa usiva
                     ingxelo yabo yeziphumo zovavanyo.                                     (1)

  Jonga kumhlathi 5.

        1.1.14       Zithathe wena njengogqirha obunyanga uNomntu ubunokuthini
                     xa usiva lamazwi “Heke xhwele lam”?                                   (1)

        1.1.15       Dibanisa inkolo kamama kaNomntu nendima edlawe nguSandi
                     ukhuphe isivakalisi esinentsingiselo ethwelwe sisihloko
                     sesicatshulwa.                                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 6

6                   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1             (EC/SEPTEMBA 2016)

 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

 1.2     Jonga lo mfanekiso uphendule imibuzo elandelayo.

                                                 [Lo mfanekiso Uthathwe kwi-intanethi]

         1.2.1   Lo mfanekiso ubonisa eyiphi indawo?                                     (1)

         1.2.2   Yeyiphi eyona nombolo unokuyitsalela xa usengxakini ube
                 useNtshona koloni. Xhasa impendulo yakho.                               (2)

         1.2.3   Ewe / Hayi. Eli nenekazi lisemfanekisweni ngunkosikazi walo
                 tata? Xhasa impendulo yakho.                                            (1)

         1.2.4   Udlulisa myalezo mni umbhali ngesingxobo esijinga entla
                 kwebhedi?                                                               (2)

                                                   AMANQAKU ECANDELO A:                  30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha
                                                                              Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2016)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                               7

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
 UMBUZO 2

 Funda esi sicatshulwa silandelayo, wandule usishwankathele unike iindlela
 zokushukumisa nokulolonga umzimba. Shwankathela ngokwemo yokudwelisa
 iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela:

 1.      Chonga iingongoma eziphambili ezisi -7 ubude bungadluli kuma 60-70
         amagama.
 2.      Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi akho ungawulahlanga
         umxholo.
 3.      Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi
         kwesishwankathelo.
 4.      Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.

         SHUKUMISA UMZIMBA

         Abadlali bomboniso weqonga basoloko beqala ngokwenza imithambo
         bashukumise imizimba. Oku kuthetha ukuba bayazolula ngobunono
         baphinde baziyekelele ngelinge lokuphelisa ixhala nokukhulula umzimba.
         Nathi masizifudumeze phambi kokuba siqhubeke ngomsebenzi omiselwe
         thina. Utitshala wakho uza kufundisa akuyalele ukuba umamele imiyalelo
         yokuzilolonga.
         Ngcotsha usebenzise iinzwane, yihla usebenzise izithende, phinda uqale
         ekuqaleni wenze ngale ndlela ubuqale ngayo. Nyusa igxalaba lakho liye
         ngasezindlebeni zakho liyeke lihle, uphinde uqale ekuqaleni wenze
         kwangale ndlela ubusenza ngayo. Thoba intloko ngobunono uyise
         esifubeni sakho, ube sele uyijikelezisa kancinci iye kwelinye icala, yiphinde
         uyise kwelinye icala. Yima okomzuzwana omncinci ube sele uhlisa isandla
         sakho ube busitshebelezisa apha emlenzeni wakho emva koko xhuma-
         xhuma ngobunono ukuya phambili, zolule wenze elinye icala.
         Tsalela umphefumlo ngaphakathi, ungcotshe ngeenzwane uze wolule
         iingalo zakho zibheke phambili. Wukhuphele ngaphandle umphefumlo
         ugobele phambili, ugcine imilenze ime nkqo. Jingisela ezantsi wonke
         umzimba wangasentla, kufuneka uve kutsaleka apha ngasemva
         kwemilenze. Nyusa idolo lakho ulitsale liye ngasesinqeni sakho, xhathisa
         emva koko yenza elinye icala.
         Jikelezisa izihlahla zakho, wandule ujikelezise amaqatha kumacala
         omabini. Shukumisa iingalo nemilenze wenze ngathi uyazilahla, utsalele
         umphefumlo ngaphakathi kancinci ungangxami, uze uhlale phantsi. Inene
         wowubona umahluko wokufudumeza nokushukumisa umzimba. Utitshala
         wakho ngoyena mntu unokubaza iindlebe, umamele zonke iingcebiso
         akunika zona. Abadlali bomboniso weqonga nabo babaza iindlebe
         kootitshala babo phambi kokuba benze umdlalo. Injongo yoko kukufuna
         ulwazi malunga nomdlalo abajonge ukuwulungisa. Hlala usempilweni
         ngokuzilolonga ushukumise umzimba rhoqo phambi kokuba usebenze.
         [Icatshulwe kwincwadi ethi-Simnandi isiXhosa, M.C Hoza noN.Ntusikazi. Iphepha 107
         saza sahlelwa]

                                                           AMANQAKU ECANDELO B:                 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 8

8                   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1              (EC/SEPTEMBA 2016)

    ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

    UMBUZO 3

    ISIBHENGEZO − NTENGISO

    Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                         [Sicatshulwe kwiBona, Novemba 2014; iphepha 51]

    3.1   Xela igama le nto ethengiswa kule ntengiso.                                      (1)

    3.2   Nika igama lejelo elipapasha le ntengiso.                                        (1)

    3.3   Sijoliswe koobani esi sibhengezo-ntengiso?                                       (1)

    3.4   Yinyani / Asiyonyani kukho neenkqubo zamahala. Xhasa impendulo
          yakho.                                                                           (2)

    3.5   Nika iindawo zibe mbini apho ifumaneka khona le nto ithengiswa apha
          ngentla.                                                                         (2)

    3.6   Umfanekiso waba saziwayo udlala eyiphi indima kwesi sibhengezo?                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha
                                                                                Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2016)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                9

  3.7    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo:
         ‘Iyashisa Daai Ding’

         A     Ulwimi oluchukumisayo.
         B     Ulwimi olunyanzelayo.
         C     Ulwimi olurheshayo.
         D     Ulwimi oluqhathayo.                                            (1)
                                                                             [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                Tyhila iphepha

### Page 10

10                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1         (EC/SEPTEMBA 2016)

  UMBUZO 4: IKHATHUNI

  Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

  4.1    Ithathwe kweliphi ikhasi le ngxelo yezemfundo?                             (1)

  4.2    Inkangeleko yobuso bomfundi obeke izandla ebusweni bakhe ichaza
         ntoni ngekamva lakhe?                                                      (2)

  4.3    Qikelela ubhale phantsi ngokweepesenti inani labafundi
         abangaphumelelanga imatriki ube sele uchaza izizathu ezibini
         ezinokuba ngunobangelo woko.                                               (2)

  4.4    Ucinga ukuba kutheni umfundi onyuka ileli ejonge kwaba bakwibhokisi-
         A?                                                                         (2)

  4.5    Khetha igama elifanelekileyo elikwizibiyeli.
         (Umntana / Umntwana) ozimiseleyo uyaphumelela.                             (1)

  4.6    Yinyani / Luluvo amantombazana aphuma phambili ezifundweni
         kunamakhwenkwe. Xhasa impendulo yakho.                                     (2)
                                                                                   [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha
                                                                          Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2016)              ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                         11

 UMBUZO 5

 IPROZI

 5.1     Funda lo mhlathana ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

         Kudala sibukele abantu bephumelela, izolo oku ibingabafundi beli
         laseMpuma- Koloni benikwa izambuku zemali zokuya kufunda Phesheya
         yiNkulumbuso yeli phondo. Yintoni le banayo singenayo thina? Sifunda
         kwizikolo ezifanayo, sibala linye kanti nokuzalwa siphuma kumakhaya
         afanayo. Mna ndiphumile kwelo qumrhu lingayi ndawo. Andifuni
         nokulinda unyaka ozayo, ndifuna ukuqala kanye kwezi mviwo
         ndiphumelele emagqabini. Ndiyayazi ukuba kukhe kwakhankanywa
         igama lam, ophulaphuleyo impendulo yakhe ithi ‘Yhoo !’ Uyawatheni
         lowo? Ndifuna khe nditshise laa Ntokozo waziwayo.

         Xa kucaca ukuba andiyifumani kwizifundo ndakuzama phaya
         kwezemidlalo, ukuba aphanzile lawo andinakubuya nemband’esikhova
         noko phaya ekuphekeni. Impumelelo isezinkwenkwezini neembasa
         ziyafuneka zona ukuqala ngoku. Andifuni nambasakazi inkulu ndisafuna
         imbasana nje oku kokuqala.

                         [Icatshulwe kwincwadi yemviwo, Pearson 2014. Iphepha 44 yaze yahlelwa]

         5.1.1       Yakha isibizo esimbaxa ngala magama akwizibiyeli.
                     (Ukukhula + umbuso)                                                           (1)

         5.1.2       Khetha isichazi kwesi sivakalisi silandelayo uze uxele udidi
                     lwaso Kudala abantu bephumelela.                                              (2)

         5.1.3       Xela ukuba isenzi esikwizibiyeli sikoluphi udidi lwesixando.
                     Kudala abantu (bephumelela.)                                                  (2)
         5.1.4       Khetha isihlomelo kwesi sivakalisi singezantsi unike nodidi
                     lwaso.
                     Izolo oku ibingabafundi baseMpuma-Koloni.                                     (2)

         5.1.5       Sigaba sini sentetho uYhoo! Khetha kwezi zilandelayo.                         (1)

                     A      Isifaniso.
                     B      Isikweko.
                     C      Isikhuzo.
                     D      Isisbizo.

         5.1.6       Zisetyenziselwe ukuphuhlisa ntoni izimamva ezibhalwe ngqindilili
                     kwiindawo ezikuzo.                                                            (2)

         5.1.7       Sebenzisa eli gama: QALA sibe sisibizo wandule usifake
                     kwisivakalisi ngokuchanekileyo.                                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

### Page 12

12                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                (EC/SEPTEMBA 2016)

         5.1.8     Bhala esi sivakalisi sibe kwingxelo ntetho.

                   “Mna ndiphumile kweli qumrhu”                                            (2)

 5.2     UMFANEKISO

         Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

                             [Lo mfanekiso uthathwe kwiBona: Februwari 2015; iphepha 28]

         5.2.1 Bhala isithetha-ntonye segama elikwizibiyeli:
               (Ibhinqa) elinestayile liyalibamba ixesha.                                   (1)

         5.2.2 Lungisa iziphene kwesi sivakalisi singezantsi.
               Eli phephana linewotshi ezintle.                                             (2)

         5.2.3 Lishiywe kweyiphi imeko iceba kwesi sivakalisi singezantsi.
               Ezi wotshi ziyabukeka kakhulu.                                               (1)

         5.2.4 Yakha iqhalo / isaci ngegama: Ixesha.                                        (2)
                                                                                           [20]

                                                       AMANQAKU ECANDELO C:                 40
                                                          EWONKE AMANQAKU:                  80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha
                                                                                  Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2020/c0fd7de0-6373-4bc0-a1c0-185f4ce124b7) — isiXhosa FAL · QP · 2020
- [XHOFA P1 GR12 QP SEPT2018 D](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p1-gr12-qp-sept2018-d/3fc6b4aa-e83c-4e09-b14e-8af875639e54) — isiXhosa FAL · QP · 2018
- [XHOSA FAL P1 QP-GR12 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-2013/beb9ccb7-4ea2-4bce-8a5b-bb53c664b8a5) — isiXhosa FAL · QP · 2013
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2016-memo/a9d302a1-3166-4152-9105-5698a944090a) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa
- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2016 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2016-memo/ef6eabc5-2639-46f3-94c0-c734bc503302) — isiXhosa FAL · Memo · 2016
- [IsiXhosa FAL P1 Feb-March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-feb-march-2016-memo/f7652bab-58c3-494b-9626-5e61c9995d71) — isiXhosa FAL · Memo · 2016 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
