# isiXhosa FAL Grade 12 P1 2020 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the September Preparatory Exams 2020, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2020/1a399e29-303f-487d-a216-89912828987f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2020/1a399e29-303f-487d-a216-89912828987f)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2020. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                            IBANGA 12

                         SEPTEMBA 2020

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1
           ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   80

                 Esisikhokelo sokumakisa sinamaphepha ali-9.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1            (EC/SEPTEMBA 2020)

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 Imigaqo yokuMakisha uvavanyo lokuqonda.

 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
    zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba ezo ziphene
    zitshintsha intsingiselo / ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.)

 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu
    luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala
    ilungile, musa ukunika isohlwayo. Kanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi
    lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuya kwamkeleka.

 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho
    manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE / HAYI noNDIYAVUMELANA /
    ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina/nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa
    ingqwalasela.

 4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu: YINYANISO/BUBUXOKI,
    noYINYANISO / LULUVO. Ukunika isizathu / ukunika ubungqina / ukuxhasa
    kukona makuthathelwe ingqalelo.

 5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esisivakalisi
    esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama
    elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/lingqanyanisiwe.

 6. Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini –
    amathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,makisha
    kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.

 7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa
    kweelwimi zengingqi.

 8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
    ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE / OKANYE
    impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2020)                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                    3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 1.1 ISICATSHULWA A

       1.1.1         Ibhayibhile. √                                                                  (1)

       1.1.2         C / Ulutsha. √                                                                  (1)

       1.1.3         Abantu abaninzi bayibiza ngokuba ingumlomo obomvu abanye bathi
                     ngumqulu weendaba zokholo. √√                                                   (2)

       1.1.4         Itestamente entsha ineencwadi ezingamashumi amabini anesixhenxe √
                     ize endala ibe neencwadi ezingamashumi amathathu anesithoba. √                  (2)

       1.1.5         Liyindlela √ / libubomi √ / likukutya sakulamba √ / libubomi xa sifayo. √

                     [Nasiphi isibini kwezi]                                                         (2)

       1.1.6         Ibhayibhile iqulathe ilizwi leNkosi. √√                                         (2)

       1.1.7         Bubuxoki kuba abukho ubungqina obuxhasa oku. √                                  (1)

       1.1.8         Abayixhasi kwaphela incwadi engelizwi ize imfundiso yayo ichasane
                     nebhayibhile. √                                                                 (1)

       1.1.9         Ikhampasi sisixhobo esisetyenziselwa ukunika izalathiso, √ eli gama
                     liveza ukuba ibhayibhile isikhombisa indlela ebomini. √                         (2)

       1.1.10        ... ubuqhophololo √ / ubugwinta √ / umona. √

                     [Nayiphi kwezi]                                                                 (1)

       1.1.11        Siphuhlisa ukuba ayinye / zininzi izinto esizixelelwe yibhayibhile. √√ /
                     Ayiphelelanga ekusilumkiseni ngosathana, isixelela nangezinye izinto
                     ezilixabiso kubomi bethu kwakunye nezinto ezibonisa ukuhlonipha /
                     udumo / imbeko. √√                                                              (2)

       1.1.12        UYobhi ukholelwa ekuthandazeni unokholo olude √ / ngelixa uHerode               (2)
                     ebonisa inkohlakalo. √

       1.1.13        Isitiya. √                                                                      (1)

       1.1.14        Ukwakha indlu yakho ngezitena zodaka. √√                                        (2)

       1.1.15        1.    (b)      Isiphumo. √

                     2.    (a)      Ingxaki. √                                                       (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2020)

 1.2 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

      1.2.1     Bangabefundisi √ banxibe izipeksi √ / banxibe ikhola √ / bancumile,
                bava kamnandi √ / ngabantu abamhlophe / abeLungu. √
                [Nasiphi na isibini kwezi]                                                      (2)

      1.2.2     D √ / D umnqamlezo. √ / Umnqamlezo. √                                           (1)

      1.2.3     Yikhola. √                                                                      (1)

      1.2.4     Bukhona kuba xa ungumfundisi usebenzisa ibhayibhile njengesixhobo
                sokuvuselela ithemba kunye nokholo ebantwini. √√                            (2)
                                                                                           [30]

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:                   30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2020)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                 5

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 Ukumakisha isishwankathelo:

 Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

 Ulwabiwo-manqaku:

  Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7(inqaku elinye ngengongoma nganye)
  Amanqaku ama-3 olwimi
  Amanqaku ewonke: ali-10

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo:

  1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
  4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
  6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.

  6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi.
  1–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.

 Ubalo-magama:

  Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo.
  Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani lamagama
   asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
   ngokungachanekanga.
  Xa udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama
   eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1              (EC/SEPTEMBA 2020)

 Iingongoma ezicatshulwe njengoko zinjalo.                Iingongoma
                                                          ezinokubhalwa
                                                          ngumfundi.
 1.   Gcina ithobi nocango luvaliwe emva kokusebenzisa 1. Vala ucango lwendlu
      indlu yangasese. Loo nto ibonisa indlela ozixabise      yangasese xa ugqibile
      ngayo kunye nendalo.                                    ukuyisebenzisa.
 2.   Musa ukulahla phantsi amaphepha endlwini            2. Gcina indlu yangasese
      yangasese, yingcine icocekile, kuba ucoceko             icocekile
      yimpilo. Sebenzisa iphepha lokusula hayi sandla         ungasisebenzisi isandla
      sakho, khumbula ukuba isandla sakho sesi uza            xa usosula, usebenzise
      kusisebenzisa xa usitya. Xa usenza njalo ukhusela       iphepha.
      iintsholongwane emzimbeni wakho.
 3.   Hlamba izandla ngesepha xa uphuma kwindlu           3. Coca izandla ungafaki
      yangasese. Sukugalela amatye, iiplastiki kunye          iiplastiki nenkukuma
      nenkunkuma kwindlu yangasese.                           ethoyilethi.
 4.   Xa indlu yangasese iqala ukuba nevumba, galela      4. Xa ithoyilethi inuka faka
      uthuthu kangange nkonkxa ugqume kuba ivumba             uthuthu ugqume
      lingcolisa umoya esiwuphefumlayo lenze kunuke.
 5.   Qinisekisa ukuba iventileyitha ivaliwe ngamaxesha 5. Vala iventileytha ngalo
      onke. Gcina isiciko seventileyitha sivaliwe             lonke ixesha .
      ngamaxesha onke.
 6.   Musa ukutyela endlini yangasese kuba loo nto        6. Sukutyela ethoyilethi
      iyakudala amathuba ezifo kunye nokugula.                kuba uyakuba nezifo.
 7.   Umgodi wenzelwe kuphela ukulahla ilindle. kwaye     7. Ithoyilethi yindawo
      uyindawo ekhuselekileyo. Ngalo lonke ixesha             ekukhutshelwa kuyo
      ungaphakathi kwindlu yangasese zama ukuyishiya          ilindle, mayihlale
      icocekile. Umntu owenza kakuhle ebomini                 icocekile ngalo lonke
      usisibane esikhanyisela nabanye ukuba benze             ixesha.
      njalo.
                                                    (122)                 (48 amagama)

       QAPHELA: Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
                zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.

                                                        AMANQAKU ECANDELO B:               10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2020)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                    7

 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

 Ukumakisha iCandelo C

 1.    Upelo

        Iimpendulo ezingongoma-nye/eziligama elinye mazimakishwe
         njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
         isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
        Kwiimpendulo ezi zizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
         kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
        Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezi, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
         iziphumlisi ngokuchanekileyo.

 2.    Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
       ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.

 3.    Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
       ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE /
       OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

 UMBUZO 3

 ISIBHENGEZO-NTENGISO

 3.1 Nesquik hot chocolate. √                                                             (1)

 3.2 Nestle. √                                                                            (1)

 3.3 C / Bayayibawela. √                                                                  (1)

 3.4 ... abaziva iintambo ngayo. √                                                        (1)

 3.5 Vitamin D √ / Zink √ / Iron √

       [Nasiphi isibini kwezi]                                                            (2)

 3.6 www.nestle.com. √√                                                                   (2)

 3.7 Luyixhasile ngokupheleleyo kuba zonke izixhobo zokubhengeza zivelisiwe
     kwesi sibhengezo. √√

       Aluyixhasanga ngokupheleleyo kuba awubhalwanga umnxeba
       woqhagamshelwano, kuthiwe ziluthotho izakha mzimba kanti zintathu kuphela
       kwaye azifakwanga iinkcukacha zokuba iphelelwa nini. √√                            (2)
                                                                                         [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1           (EC/SEPTEMBA 2020)

 UMBUZO 4

 IKHATHUNI

 4.1    Basegumbini √ / ekhayeni √ kuba bayacaphukisana abazali bangenelela. √         (2)

 4.2    Sukungxola. √                                                                  (1)

 4.3    Liyayala / lilumkisa umntu ngesenzo. √                                         (1)

 4.4    ... rum √                                                                      (1)

 4.5    D √ / D ukucaphuka √ / Ukucaphuka. √                                           (1)

 4.6    Kwisakhelo 3 ujonge qinisekileyo kuba unomsindo √ aze kwisakhelo 4
        awathobe amehlo ebonakalisa uthando nokuzithoba. √                             (2)

 4.7    Luyijikile kuba ubonakalisa uthando nokuthobeka. √√

        Aluyijikanga kuba ithoni yengxabano isaqhuba. √√                               (2)
                                                                                      [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2020)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                     9

 UMBUZO 5

 IPROZI

 5.1    5.1.1        Imibane. √                                                               (1)

        5.1.2        C / Isihlanganisi. √                                                     (1)

        5.1.3        Yenza umzi ube shushu. √√                                                (2)

        5.1.4        Sebenzisa √ isixando sokwenzisa. √                                       (2)

        5.1.5        Umsasazi √ usasaze iindaba kakuhle namhlanje. √√                         (3)

        5.1.6        ... omkhulu √ isiphawuli. √                                              (2)

        5.1.7        ... zikude. √                                                            (1)

        5.1.8        ... kwenzekile ukuba ucime umbane. √

                     [Nasiphi isvakalisi esichanekileyo sakwamkeleka]                         (1)

        5.1.9        Isibane masisoloko siku √ futshane kuwe.                                 (1)

 5.2    UMFANEKISO

        5.2.1        Ndiwine umgrugra √ webhaso lemoto. √                                     (2)

        5.2.2        “Le mini iyeza nakum”, √√ utshilo.                                       (2)

        5.2.3        Emva kwesikhombisi / isalathisi iceba liyashiywa. √√                     (2)
                                                                                             [20]

                                                            AMANQAKU ECANDELO C:              40
                                                               AMANQAKU EWONKE:               80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2020/aaaec51c-11de-4e53-8118-1663bf2f53cf) — isiXhosa FAL · Memo · 2020
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2022/8c59f7f2-af90-499d-a420-ce2a3a9d1e6a) — isiXhosa FAL · Memo · 2022
- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2016 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2016-memo/ef6eabc5-2639-46f3-94c0-c734bc503302) — isiXhosa FAL · Memo · 2016
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2020/c0fd7de0-6373-4bc0-a1c0-185f4ce124b7) — isiXhosa FAL · QP · 2020
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2020/431e8dec-d9eb-4b02-b984-0d992bacad14) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 GR12 QP SEPT2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-qp-sept2019/dde83a11-b28f-4e2e-8329-c695a8432578) — isiXhosa FAL · QP · 2019

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
