# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/2407bf09-8d9d-41fa-8475-045a8d0a4cc4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/2407bf09-8d9d-41fa-8475-045a8d0a4cc4)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                             IBANGA 12

                          SEPTEMBA 2025

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1
           ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   80

                 Esi sikhokelo sokumakisa sinamaphepha ali-10.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1              (EC/SEPTEMBA 2025)

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

Imigaqo yokuMakisha uvavanyo lokuqonda.

1.    Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
      zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba ezo ziphene
      zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.)

2.    Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu
      luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala
      ilungile, musa ukunika isohlwayo. Kanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi
      lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuya kwamkeleka.

3.    Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho
      manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI noNDIYAVUMELANA/
      ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina/nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa
      ingqwalasela.

4.    Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu: YINYANISO/BUBUXOKI,
      noYINYANISO/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
      makuthathelwe ingqalelo.

5.    Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esisivakalisi
      esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa igama
      elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/lingqanyanisiwe.

6.    Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini–
      amathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha
      kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.

7.    Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa
      kweelwimi zengingqi.

8.    Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
      ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE
      impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2025)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                       3

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 1.1    ISICATSHULWA A

        1.1.1        Ngokudala imisebenzi. √                                                   (1)

        1.1.2        Yenza iimpahla zokunxiba √/ zokunxiba izihlangu √/ izikhafu √ / iijezi√
                     / imiqhaphu yokufulela izindlu √/ neengubo zokulala. √

                     [Nasiphi na ISIBINI kwezi]                                                (2)

        1.1.3        Uyibalule √                                                               (1)

        1.1.4        Kubasebenzi bale nkampani √ kuquka noGqr Mahlathi. √/ kuGqr
                     Mahlathi √ nabasebenzi √.                                                 (2)

        1.1.5        Sesokuba ixabiso loboya bayo liphantsi kakhulu. √                         (1)

        1.1.6        Kukususa indlala ingabikho ekhayeni √√/ kukupheliswa kwendlala
                     ekhayeni. √√                                                              (2)

        1.1.7        Zidlulisa ulwazi √ kuba zinika iinkcukacha ngoGqr Mahalthi √/zinika
                     ulwazi ngendawo azalelwe kuyo nokufunda kukaGqr. Mahlathi. √              (2)

        1.1.8        Le nkampani sele iqashe abantu abangaphaya kwamashumi amabini,
                     sisebenzisa uboya bamafama asakhulayo angaphaya kwamakhulu
                     amathathu. √√                                                             (2)

        1.1.9        Ndiyaxhasa ukuchaneka kokubalulwa kokuqeshwa kwabaNtsundu
                     kuba ukuqeshwa kwabo kubeneziphumo zengeniso engummangaliso,
                     oko kubangwa kukuba basebenza ngemveliso yezinto abazithandayo
                     nabakhulele kuzo. √√                                                      (2)

        1.1.10 Isakhono sokumamela √/ isakhono sokubhala √/ isakhono sokuhlela
               uboya √

                     [Nasiphi na ISIBINI kwezi]                                                (2)

        1.1.11 (a) Weliso/ √wokubona √
               (b) Ukuzibophelela ngokusayina. √√                                              (3)

        1.1.12 Yokubonelelwa/yokwenzelwa lula iimeko zengqesho/ yokuncedwa
               kwabasebenzi beIvili baqeshwa ngaphandle kweempepha. √√                         (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1        (EC/SEPTEMBA 2025)

       1.1.13 Iphumelele kuba inika iinkcukacha ngale fama ekwabonisa uninzi
              lwabantu abaxhamle kuyo. √√/ Iphumelele kuba ithetha ngoGqr
              Mahlathi oliqobokazana eliphume izandla kwicandelo lobufama
              nokukhulisa uqoqosho lwamaphandle. √√

                                          OKANYE

                Ayiphumelelanga kuba ingaluluvo lombhali olu bube ubungqina
                bungekho √√/ kusafuneka ndiyokuphanda ngolu lwazi luvezwa apha
                kule tekisi ngale fama yoboya. √√
                [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                             Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                  5

 ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

 1.2    ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

        1.2.1        Iigusha √/ iinkomo √/ amathole √ iihagu. √

                     [Nasiphi na isiBINI kwezi]                                            (2)

        1.2.2        B/ √ dlelweni. √ / B ndlelweni. √                                     (1)

        1.2.3        Yingcinga yokubaluleka kokufuya izilwanyana zasekhaya √/
                     yokukhathalelwa kwezilwanyana zasekhaya. √                            (1)

        1.2.4        Yokuveza ixabiso lokufuya. √√
                     [Nayiphi na impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                    (2)
                                                                                           [6]

                                                           AMANQAKU ECANDELO A:            30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 6

6                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2025)

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 Ukumakisha isishwankathelo:

 Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:

 Ulwabiwo-manqaku:

    • Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7 (inqaku elinye ngengongoma nganye)
    • Amanqaku ama-3 olwimi
    • Amanqaku ewonke: ali-10

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo:

    • 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
    • 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
    • 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

 Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.

 • 6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi.
 • 4–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku eli-1
 • 2–3 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku-2

 Ubalo-magama:

    • Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo.
    • Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani lamagama
      asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
      ngokungachanekanga.
    • Xa udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama
      eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2025)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                 7

  IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO                          IINGONGOMA
                                                        EZISHWANKATHELWEYO
  1. Qaphela iimpawu zobunzima bokufunda                1. Thathela ingqalelo izinto
     ngokukhawuleza, ezifana nobunzima ekufundeni,          ezikwenza ungakwazi
     ekubhaleni, okanye kwizifundo zezibalo. Oku kuya       ukufunda
     kukunceda ukuba ukwazi ukuchonga imingeni              ngokukhawuleza.
     ojongene nayo utsho ubenesakhono sokoyisa
     ubunzima bokufunda ngokukhawuleza.
  2. Zenzele izicwangciso zokufunda ezilungele          2. Wulungise kwangethuba
     amandla kunye nengqondo yakho. Ngolo hlobo            umsebenzi uqaphelisise
     uza kuqinisekisa ukuba iindlela zakho zokufunda       ukuhambelana kwawo
     zihambelana nesitayile sakho sokufunda.               nendlela yakho
                                                           yokufunda.
  3. Yenza kwaye ugcine imisebenzi enobungqina          3. Sebenzisa iindlela
     obubonakalayo, nobumanyelwayo, ugcine nolwazi         ngeendlela zokugcina
     oluchanekileyo. Oku kuyakwenza ukuba woyise           ulwazi kokubhaliweyo
     ubunzima bokufunda ngokuxhomekeka
                                                           kuphela.
     kwiinowuthsi.
  4. Qaphela iindlela ezikhuthaza ukufunda okunzulu,    4. Okufuna ukufundwa
     ezifana nokuphindaphinda isifundo ukuzama             nzulu, kufunde amatyeli
     ukukhumbula. Oku kuphindaphinda kulola imemori        amaninzi kuza kubalula
     nezakhono zokusombulula iingxaki.                     ukukhumbula nokuza
                                                           nezisombululo.
  5. Hlala uzikhuthaza kuba izakhono zinokuphuculwa     5. Vuselela umdla
     ngomzamo kunye nokunyamezela. Nikeza ingxelo          nokuzithemba ngokuthi
     ngomsebenzi ngamnye owenzileyo ubhiyozele             uzincome qho
     impumelelo yakho. Oko kwakukhulisa umdla
                                                           ngempumelelo yakho.
     nokuzithemba.
  6. Khuthalela imisebenzi yeqela ekhuthaza inkxaso     6. Thatha inxaxheba
     nofundo ngokwabelana ukuphucula ukuqonda              kumaqela okufunda,
     kunye nokugcina ulwazi.                               yindlela elula yokugcina
                                                           okufundisiweyo.
  7. Yiba sokolo ukho egumbini lokufundela              7. Yibakho qho eklasini
     ungaphoswa ngumxholo wesifundo kuba                   kuba wakuphoswa
     wakungabikho egumbini lokufundela uphoswa             sisifundo nje esinye
     yinto eninzi uphele ungabaliselwa kakuhle
                                                           ulahlekelwa kokuninzi.
     nangokungachanekanga.
                                                                     [60 amagama]

       QAPHELA: Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
               zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.

                                                        AMANQAKU ECANDELO B:               10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1             (EC/SEPTEMBA 2025)

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

Ukumakisha iCandelo C

1.   Upelo
     • Iimpendulo ezingongoma-nye/eziligama elinye mazimakishwe
       njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
       isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
     • Kwiimpendulo ezi zivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
       kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
     • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezi, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
       iziphumlisi ngokuchanekileyo.

2.   Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
     ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.

3.   Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
     ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
     KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

UMBUZO 3

ISIBHENGEZO-NTENGISO

3.1 Ziggas. √                                                                           (1)

3.2 Ungaya eBeacon Bay E.L. √ ungabatsalela umnxeba ku-04370992357. √
    ungaqhagamshelana nabo kule webhusayiti www.ziggas.com√

     [Nasiphi na ISIBINI kwezi]                                                         (2)

3.3 B/ √ Uyithenga nayo/ √ B √.                                                         (1)

3.4 Hlawula i 50%, ufotelwe umcimbi wakho. √√                                           (2)

3.5 Kuyahambelana kuba ukubhabha/ukundiza/ukuhambela phezulu kweDrone
    kuqinisekisa iifoto ezicacileyo nokufota konke ngokukhawuleza √ Izinga
    eliphezulu lokufota √/ ziinkcutshe ekufoteni√.

     [Nasiphi na isiBINI kwezi]                                                         (2)

3.6 Kuyithengisa ngokuthimbayo kuba ulwimi oluyikhaphayo le ntengiso luveza
    ukufumaneka kwefoto ecacileyo kwamsinyane’. √√/ kuba ukundiza kwesixhobo
    sokufota kwenza ukuba sikuvelele konke okufotwayo kutsho kubenomsebenzi
    omhle. √√

                                        OKANYE

     Akuyithengisi ngokuthimbayo kuba abukho ubungqina obuxhasa oku
     kuthethwa kwesi sibhengezo ntengiso. √√

     [Nayiphi na impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                                   (2)
                                                                                        [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2025)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                      9

 UMBUZO 4

 IKHATHUNI

 4.1      Amanani asebhodini√/ 12345√                                                     (1)

 4.2      Tyhini! √                                                                       (1)

 4.3      Amaqam entetho akhombe emilonyeni kwizithethi.√                                 (1)

 4.4     (a) Uthetha notitshalakazi elele ngesisu √./ emkhomba ngomnwe √/ ebeke
             esinye isandla esidleleni √
         (b) Mamel’apha ... √                                                             (2)

 4.5      C/ √ ukufanisa isikolo sasekhaya sikaLunga nezinye izikolo√/ C. √/
          ukufanisa isikolo sasekhaya sikaLunga nezinye izikolo. √                        (1)

 4.6      ULunga mncinci kuba ngumfundi √ uLizy mdala/ mkhulu kuba
          ngutitshalakazi. √                                                              (2)

 4.7      Ndiyavumelana kuba isenokuba uthetha inyani ekwakhusela nesidima
          selungelo lakhe njengomfundi ofundela ekhayeni. √√

                                          OKANYE

          Andivumelani kuba impendulo kaLunga bekufanele utitishalakazi
          uyifumene kumzali wakhe/ impendulo kaLunga ayibonakalisi mbeko
          akaphenduli le nto ithethwa ngutitshalakazi. √ √                                 (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 10

10                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2025)

 UMBUZO 5

 IPROZI

 5.1      5.1.1   Kakuhle √ isiphawuli √                                                 (2)

          5.1.2   Sesokuba isibizo sandulelwa sisimelabizo sokwalatha. √√                (2)

          5.1.3   ... bhetele. √                                                         (1)

          5.1.4   B √/ isalathandawo √/ B. √                                             (1)

          5.1.5   Sukulishiya ungalihoyi√√                                               (2)

          5.1.6   Sibonisa ukuba isenzo sisezakwenzeka √√/ ixesha elizayo. √ √           (2)

          5.1.7   Umfundi uthe, isichazimagama sisixhobo ekufuneka e√naso kuba
                  siyakum√nceda a√qonde iintsingiselo zamagama.

                  [Nasiphi na isibini kwezi]                                             (2)

          5.1.8   Sisebenze njengesimaphambili √√/ ubonisa isinye. √√                     (2)
                                                                                         [14]

 5.2      UMFANEKISO

          5.2.1   Usapho √ lu √zimisele ukusebenzisana ngalo lonke ixesha.
                  Ifemeli √ i √ zimisele ukusebenzisana ngalo lonke ixesha               (2)

          5.2.2   Abazali bafundisa abantwana ngokuba (ngoba)/ kuba bafuna indlu
                  ecocekileyo. √ √                                                       (2)

          5.2.3   Ingqeqesho iqala ekhaya.√
                  Umntwana ululekwa afundiswe ekhayeni.√                                 (2)
                                                                                         [6]

                                                    AMANQAKU ECANDELO C:                 40
                                                       AMANQAKU EWONKE:                  80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — isiXhosa FAL · QP · 2025
- [Xhosa FAL P1 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo/6b71d0e6-22b4-4f69-8722-e0e144ea283f) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOFAL P1 GR12 SEPT2015 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p1-gr12-sept2015-memo/a176e0d4-12c8-4268-a430-5d63eb5323ab) — isiXhosa FAL · Memo · 2015
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — isiXhosa FAL · QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — isiXhosa FAL · QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — isiXhosa FAL · QP · 2024

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024-mg-doc/7a535b8f-b794-4ed0-85f6-ac6753eadd0c) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2024/57c4e441-407d-4f8a-8a08-449fef3b6990) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
