# isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Trial Exams 2012 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the September Trial Exams 2012, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-2012-memo/21d23583-8861-4276-b102-68cc59bd454f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2012
- Exam period: September Trial Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Trial Exams 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-2012-memo/21d23583-8861-4276-b102-68cc59bd454f)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Trial Exams · 2012. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

               Province of the
               EASTERN CAPE
               EDUCATION

                      NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                        IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2012

   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELWEYO – P1
                    IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

                Le memorandam inamaphepha asi – 7.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1            (SEPTEMBA 2012)

ICANDELO A:         UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1   ISICATSHULWA A

      UKWANELISEKA

      1.1.1   Ukwaneliseka kukungakruthakrutheki yimeko okuyo.                     (1)

      1.1.2   Kubonakala ngokuba umntu lowo angambombi kwaye angabeki
              tyala mntwini.                                                       (2)

      1.1.3   Hayi, umntu kufanele azame ukuyiphucula imeko yakhe.                 (1)

      1.1.4   Banqwenela ukuba bebenomsebenzi ongomnye kunalowo
              bawenzayo/okanye oyindoda abenomfazi ongenguye lo anaye
              nababhinqileyo ngokunjalo./Banqwenela ukuba babenomzi
              ongomnye ongenguwo lo bakuwo.                                        (1)

      1.1.5   Kufuneka siqonde ukuba kukho izinto ezingaphaya kwamandla
              ethu ukuba singaziguqula.                                            (1)

      1.1.6   Kufanele siyixakekise ingqondo yethu ngezinto eziluncedo
              ezinokuba semandleni ethu.                                           (1)

      1.1.7   Siphela sikhathazeka kangokuba singabi savuyela nezinto
              ezisivuyisayo singaboni neentsikelelo ezisingqongileyo.              (1)

      1.1.8   Ngumnqweno ongalawulekiyo wobunye ubunewunewu phezu
              kobunye.                                                             (1)

      1.1.9   Lo mntu unentabalala yobutyebi uvumela usizi lusibekele imihla
              yobomi bakhe ngesithokothoko sobumnyama. Lo ungenanto
              uhlala enovuyo ngaphakathi imihla ngemihla.                          (2)

      1.1.10 (a)    bazibeka elusizini bezihlaza bezihlazisa bona neentsapho
                    zabo.
              (b)   baye baguqukele kwiziyobisi, ukanti abanye bazixhome.          (2)

      1.1.11 Kusenganyanzeleka ukuba anyamezele iimeko zasemsebenzini
             ezikubangela isingqala ngaphezu kweziya zokushiy’isikolo/
             usengancama waneliswe ngumsebenzi ongahlawuli
             ngokwaneleyo.                                                         (2)

      1.1.12 ANCYL/a                                                               (1)

      1.1.13 Ndiyachasa alwaneliseki kangangokuba luphela lugxuphuleka
             kwipolitiki luselula kakhulu.                                         (2)

      1.1.14 Ithemba alibulali koko liyadanisa./Kubulala ubungxamo.                (1)

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2012)    ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1                   3

       1.1.15 Uvumela ububi bugqume imihla yobomi bakho ngentsunguzi
              yobumnyama kungabikho kukhanya nankqubela phambili.                (2)

       1.1.16 Ndingasebenza nzima / Ndingancama ndoneliswe koko
              ndikufumeneyo.                                                     (1)

       1.1.17 Uthi umbhali ukuba umntu wanelisekile uchitha ixesha namandla
              esenza izinto ezikhayo nezibalulekileyo/Abantu mabazifundise
              ukwanela koko banako.                                              (2)
                                                                                [24]

 1.2   ISICATSHULWA B

       1.2.1      Mithandathu                                                    (1)

       1.2.2      Indlovu                                                        (1)

       1.2.3      Igazi elaphalalayo labantu beli lizwe besilwela inkululeko.    (2)

       1.2.4      Bubuxoki liqela leqakamba laseMzantsi Afrika.                  (2)
                                                                                 [6]

                                                       AMANQAKU ECANDELO A:      30

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1         (SEPTEMBA 2012)

ICANDELO B:        ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

Ulwabiwo lwamanqaku:

•     Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7.
•     Amanqaku ama-3 olwimi.
      Amanqaku ewonke: 10

Ulwabiwo lwamanqaku olwimi:

1 – 3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1.
4 – 5 amanqaku: Nika amanqaku ama-2.
6 – 7 amanqaku achanekileyo.

Ngokwezivakalisi, masithungelane siyondelelane

Qaphela:

Ifomathi:
Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe.

Ubalo-magama:

Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani lamagama
asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama alibhalileyo alichanekanga.
Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5 ngaphezulu
kwaqingqiweyo ungawahoyi alandelayo.

UDLOMDLAYO:

•     UDlomdlayo ungumhlobo obungabonakaliyo ubungozi bakhe.
•     Akanqweneleli mntu mpumelelo into ayifunayo kukubhubhisa abulale.
•     Izilumko ziyasinda kulo mgibe kaDlomdlayo.
•     Baninzi abantu abafunyenwe bezizidumbu bebulawa butywala.
•     Utywala budala intlungu emakhayeni, imitshato iyaphela.
•     Abantwana baphelela ezitalatweni ngenxa yabazali abalawulwa butywala.
•     Abanye abantwana abakwazi ukufumana ithuba lokufunda nangona
      bekrelekrele ngoba abazali basela bangazazi.
      Lo monakalo wenziwa butywala uyabonwa kodwa abathengisi,
      oonomathotholo, noomabonakude basabupapasha njengento elungileyo.

                                     OKANYE

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2012)   ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1               5

 UDlomdlayo ungumhlobo obungabonakaliyo ubungozi bakhe.
 Akanqweneleli mntu mpumelelo into ayifunayo kukubhubhisa abulale.
 Izilumko ziyasinda kulo mbulali unguDlomdlayo. Baninzi abantu abafunyanwa
 bezizidumbu bebulawa butywala.
 Utywala budala intlungu emakhayeni, imitshato iyaphela.
 Abantwana baphelela ezitalatweni ngenxa yabazali abalawulwa butywala.
 Abanye abantwana abakwazi ukufumana ithuba lokufunda nangona bekrelekrele
 ngoba abazali basela bangazazi.
 Lo monakalo wenziwa butywala uyabonwa kodwa abathengisi, oonomathotholo,
 noomabonakude basabupapasha njengento elungileyo.

                                                AMANQAKU ECANDELO B:         10

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1         (SEPTEMBA 2012)

ICANDELO C:           UKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3

3.1    SisiNgesi                                                                      (1)

3.2    (a)   NgabeTswana
       (b)   Zilishumi elinanye/11                                                    (2)

3.3    KwaZulu Natal nase Gauteng.                                                    (2)

3.4    Nangona                                                                        (1)

3.5    Ulwimi- ilungu lomzimba.
       Ulwimi- umntu othetha izinto zabantu engazithunywanga.                         (2)

3.6    Umzuzwana                                                                      (1)
                                                                                      [9]

UMBUZO 4

4.1    Isiyaleli/Isenzi esikuhlobo lokuyalela.                                        (1)

4.2    Lakho/ezimbini-isiphawuli/lwethu/asesibayeni-isimnini.                         (1)

4.3    ukuphuphuma                                                                    (1)

4.4    Usisinhanha esingawothiyo.                                                     (1)

4.5    Ancamise ngencasa. Antubululu yingqaka.                                        (1)

4.6    Umondli                                                                        (1)

4.7    Intlutha lilungelo lakho, ukondla luxanduva lwethu.                            (1)

4.8    Useva ubumnandi bethamo lokuqala.                                              (1)

4.9    Ijavu-javu/imbi.                                                               (1)

4.10   ehlotyeni / ekwindla.                                                          (1)

4.11   Isinhanha esingawothiyo umlilo – Isaci.                                        (2)

4.12   yintloya                                                                       (1)

4.13   Esicikweni – esendawo.                                                         (2)

4.14   A Igatya eliyintloko – Bayafuna ukuwatya amasi.
       B Igatya lolwalamano – kuloko banqatyelwe yinyama.                             (2)

4.15   UDobo uthe ebantwaneni bakhe, intlutha lilungelo labo ukanti ukondla
       lilungelo lakhe.                                                               (2)

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2012)     ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1           7

 4.16   bubuhlanti                                                        (1)

 4.17   Isibayiyo                                                         (1)
                                                                         [21]

 UMBUZO 5

 •      abanintshi – abaninzi
 •      yesishumi – yeshumi
 •      bayahlangabezwa – bayahlangatyezwa
 •      kwabazali – ebazalini/kubazali
 •      unongqayi – UNongqayi
 •      zayesiya – wayesiya
 •      kukhamlela – kukhawulela.                                         [7]

 UMBUZO 6

 6.1    Inkqayi ingena ngentlontlo.

 6.2    Ubuso bendoda zinkomo.

 6.3    Akukho mlanjana ungagqumiyo.                                      [3]

                                                  AMANQAKU ECANDELO C:    40

                                                      AMANQAKU EWONKE:    80

## Related documents

- [XHOFA PAPER 2 MEMO SEPT 2012](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-paper-2-memo-sept-2012/8e2a2128-ebb7-4f46-af7f-4860faffa596) — isiXhosa FAL · Memo · 2012
- [XHOSA FA-P3-MEMO-SEP 2012](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fa-p3-memo-sep-2012/e19b5cca-521f-4ff9-a75c-1af05e3767fa) — isiXhosa FAL · Memo · 2012
- [IsiXhosa+FAL+P1+Nov+2012+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2012-memo/c4f10aef-3daf-4cbe-923b-6f68d4977aca) — isiXhosa FAL · Memo · 2012 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2012+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2012-memo/841c5ec6-ce3a-455f-bdb7-b6f78f868328) — isiXhosa FAL · Memo · 2012 · isiXhosa
- [XHOFAL P2 MEMO GR12 SEPT 2014](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-memo-gr12-sept-2014/5944ff2f-c24a-4cb0-8e1b-ff961d16823f) — isiXhosa FAL · Memo · 2014
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2022-mg/a38bf92b-14af-42c8-83f2-6bb25849ab30) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
