# isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2024, 14 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2024 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2024. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                               IBANGA 12

                          SEPTEMBA 2024

  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO
                     (FAL)
             IPHEPHA LOKUQALA (P1)

AMANQAKU:   80

IXESHA:     2 liyure

                           Olu viwo lunamaphepha ali-14.

                       Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 2

2                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1       (EC/SEPTEMBA 2024)

IMIYALELO NENGCACISO

1.    Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

      ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda                         (30)
      ICANDELO B: Ushwankathelo (10)                         (10)
      ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi    (40)

2.    Phendula YONKE imibuzo.

3.    Bhala iCANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

4.    Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

5.    Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
      esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

6.    Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

7.    Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

8.    Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

      ICANDELO A: Imizuzu engama-50
      ICANDELO B: Imizuzu engama-20
      ICANDELO C: Imizuzu engama-50

9.    Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                       Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2024)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                  3

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

ISICATSHULWA A

1.1 Fundisisa esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

                                   UTHANDO NEMALI

     1       UDaniswa wayeshiyekelwe ziinyanga ezintandathu kuphela kweso
             sikolo samabanga aphakamileyo ezemfundo esasikwidolophu
             yaseMonti phambi kokuba afumane umhlalaphantsi wakhe. Wayeza
             kuba efinca amashimi amathandathu eminyaka. Wazixelela ukuba uya
             kuwafaka amaphepha wakhe xa kushiyeke iinyanga ezintathu ukuze                5
             athi ehlala phantsi ibe yonke imigaqo yendlela elandelwayo igqityiwe
             angasokoli ukufumana iimali zakhe. Ngalo lonke eli lixa unomhlobokazi
             wakhe uPhumla ababephangela kunye kweso sikolo. Babesoloko
             bebonwa bekunye yayingamaphuth’ahlath’inye achubelana ngazo
             zonke izinto ezidla bona kunye nomsebenzi. Eyona nto yenza baqina            10
             ubuhlobo babo kukuba baqeshwa ngonyaka omnye kodwa ke
             bengezizo iintanga.

     2       Wothuka wabanda uPhumla xa wayefowunelwa ngumfana owathi
             ungubhuti omncinci kaDaniswa owavela wambuza izinto ezininzi
             malunga nolwazi lokuqhawula ingqesho yakhe. Wambuza ukuba                    15
             ‘yimalini aza kuyifumana, ingena nini, ingena kweyiphi ibhanki, zithini
             izicwangciso zakhe’. Wacinga ukuba kudala ekrokra ukuba lukho
             utshintsho olubonakalayo kwisimo somhlokazi wakhe akanguye laa
             Daniswa amaziyo. Oku kusukela mhla wadibana nomfo
             owayekhangeleke emncinci kuye ngeminyaka nosuka kwilizwe                     20
             langaphandle nekwacaca ukuba uthiwe swii luthando lwalo mfana.
             Indlu awayehlala kuyo uDaniswa kwenye yezo zithili ezihlala izinhanha
             kuphela waye sele eyigqibile ukuyibhatala. Imali yakhe
             yomhlalaphantsi yayizakujongana nempilo yakhe afane atefise
             abazukulwana bakhe mhla bemndwendwele ngeeholide zesikolo kuba               25
             unyana wakhe wayesele eziphangelela.

     3       Wayebunqaba kumhlobokazi wakhe malunga neencoko ezidla bona
             okokoko wadibana nalo mfana. Wayembona ukuba uthabathekile
             nguye kananjalo uyamthanda kuba kwakumzuzu engathandani
             ngenxa yokudinwa kukuphoxeka ngamadoda asele edibene nawo.                   30
             Wayemhle uDaniswa, into emzimba utukutuku, amehlo amakhulu
             agqunywe yiloo misebe mide imnyama. Wawungafunga uthi
             uzinyusele iminyaka xa umjongile kuba inkangeleko yayingahlangani
             neminyaka yakhe.

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                               Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 4

4                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                       (EC/SEPTEMBA 2024)

     4      Wagqibela ukumbalisela ngalo mfana mhla esithi wafika kwindlu yakhe                    35
            weva ngevumba elimnandi esangenisa nje imoto egaraji. Kwakucaca
            ukuba unkabi uphekile wathi esangena nje kumnyango osuka egaraji
            osingisa kwigumbi lokuphumla wabona ngamakhandlela avuthayo
            neentyatyambo ezibomvu. Wathi asamangalisiwe wegqi umfana enxibe
            ifaskoti kuphela phezu kwaloo mzimba uze umenyezela kulusu                             40
            olumnyama tshu okwentsikizi. Wavela wamthi funqu emjingisa phezulu
            ebonakalisa uthando lwakhe umfana. Yonke ke loo nto wayithutha
            uDaniswa wayokuyibalisela umhlobokazi wakhe owavela waphendula
            ngokuthi “Andinamona qha ndifuna uqaphele kakuhle ungaziboni
            usisisulu salo mfana, khawuzibuze umbuzo othi ziphi iintanga zakhe                     45
            ufuna ntoni kwixhegwazana elifana nawe. Waphendula ngeliphoxayo
            uDaniswa ngelithi nguwe wedwa ondibona njengexhegwazana yena
            ubona intyantyambo.

     5      Umfana akaphozisanga maseko uzame ukujija ingqondo kaDaniswa
            ngelithi makathathe yonke imali yakhe kuRhulumente kuba                                50
            uyisebenzele nzima angashiyi nepeni kuba kuzakufuneka bevule
            ishishini eGqeberha. Lo mfana wafika ngenj’ixukuxa kwaDaniswa
            ephethe isutikheyisi emyalela ukuba angaze ayivule de kufike imali
            yakhe yakwaRhulumente. Ukungena komfana kwaDaniswa kwabangela
            ukuba umhlobokazi kaDaniswa angaze amfumane kuba qho abekho                            55
            bahla besenyuka kutyiwa imali. Kwacaca mhlophe nakumhlobokazi
            ukuba ngenyani imali ingenile kuba kwakuvakala ukuba esi sibini
            sibonwa mihla le edolophini nakwindawo zolonwabo. Zange kube kudala
            wanomdla uDaniswa ukuba makuvulwe isutikheyisi. Wanikwa
            imiqathango ngumfana esithi xa siza kuyivula kuza kufuneka ube                         60
            uyifakile imali engangesiqingatha semiliyoni ebhankini. Nalapho
            uDaniswa akalibazisa wawa efowunini yakhe watransfera imali. Eneneni
            imali yayingeyongxaki kuDaniswa wayifaka kwangoko. Yavulwa ke itasi
            leyo wayihleka waqikileka esithi ubonwa yintoni imali engaka phezu
            kwale anayo.                                                                           65

     6      Ngalo lonke eli xesha uPhumla engamfumani uDaniswa uzamana
            nabantu bakuloDaniswa kuba evile ukuba uthandana nomgulukudu
            yaye akabonakali tu. Iishorensi ezininzi zifowunela uPhumla azimfumani
            uDaniswa kuba watshintsha inombolo yeselula. Wabona sekugaleleka
            amapolisa agqogqa indlu. Kwafunyanwa imali yomgunyathi wabanjwa                        70
            ngoko nangoko umfana wasala ethe nkamalala uDaniswa isigidi semali
            yakhe simkile umfana esithumelele intombi athandana nayo kwilizwe
            lakhe. Wayefunde isifundo ebudaleni bakhe ahlale atyise imali yakhe
            ngotsotsi. Imali nothando azikwazi kudibana tu enye iya kusoloko
            isodlula enye azisoze zibe ngumonwabisi womntu zombini                                 75
            ngaxeshanye.

              [Sicatshulwe kwincwadi, Zatshintsh’Izinto; nguNomthandazo Mbena-Bilatyi; iphepha
                                                                         71–73 saze sahlelwa]

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                        Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2024)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               5

Jonga kumhlathi wokuqala.

1.1.1    Ngubani lo uza kufumana umhlalaphantsi?                                       (1)

1.1.2    Caphula ibinzana elichaza ukuba eli bali liqhubeka eMpuma Kapa.               (1)

1.1.3    Chaza isizathu sokuba lo umchaze ku1.1.1 afake              amaphepha
         emsebenzini wakhe xa kushiyeke iinyanga ezintathu.                            (2)

1.1.4    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: Umsebenzi
         wesimamva esibhalwe ngqindilili ‘wayengumhlobokazi’ uchaza:

         A     ubukhali
         B     ubukhomokazi
         C     ubukhulu
         D     ubudoda                                                                 (1)

Jonga kumhlathi wesibini.

1.1.5    Dwelisa zibe MBINI izinto ezabuzwa ngulo mfana ezamenza wothuka
         kakhulu uPhumla.                                                              (2)

1.1.6    Uthetha ukuthini umbhali xa esithi ‘umfo welizwe langaphandle’?               (1)

1.1.7    Cacisa ukuhambelana       kwegama    ‘umhlalaphantsi’   nomxholo   wesi
         sicatshulwa.                                                                  (2)

1.1.8    Sebenzisa eli gama ‘ezidla’ linike enye intsingiselo engeyiyo le
         ikwisicatshulwa.                                                              (1)

1.1.9    Ngqina ukuba uDaniswa wayengaqali ukuthandana ngokwalo mhlathi.               (2)

Jonga kumhlathi wesihlanu.

1.1.10 Bhala umzekelo ongumqondiso wothando oluvuthayo oluboniswe ngulo
       mfana kuDaniswa.                                                                (1)

1.1.11 Ingaba impendulo kaPhumla kumhlobokazi wakhe iyamxhasa okanye
       iyamchasa? Xhasa impendulo yakho.                                               (2)

Jonga kumhlathi wesihlanu.

1.1.12 Caphula ibinzana elithetha into enye neli libhalwe ngqindilili kwesi
       sivakalisi silandelayo. ‘Lo mfana wayitshay’ isaqhuma’.                         (1)

1.1.13 Nika icebo elaveliswa ngulo mfana ukwenza uDainswa anqabe.                      (1)

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                            Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 6

6                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1        (EC/SEPTEMBA 2024)

Jonga kumhlathi wesithandathu.

1.1.14 Tolika okuthethwa sesi sivakalisi silandelayo.

        Wabona sekugaleleka amapolisa agqogqa indlu.                                (2)

1.1.15 Nika umyalezo wombhali oziswa sesi sivakalisi sibhalwe ngqindilili kulo
       mhlathi.                                                                     (2)

Jonga kwitekisi yonke.

1.1.16 Chaza injongo yombhali ngale tekisi.                                         (2)

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                        Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2024)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                7

1.2    Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

       ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                                      [Ithatyathwe ku-dreamstime.com]

       1.2.1   Kuqhubeka ntoni kulo mfanekiso?                                            (2)

       1.2.2   Imbonakalo yesenzo somntwana ityhila ntoni ngaye?                          (2)

       1.2.3   Ucinga ukuba kutheni umzobi esebenzise umntwana nemali ezinkozo
               ukubonakalisa ukolondolozwa kwemali. Xhasa impendulo yakho.                (2)

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:                   30

 Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                             Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 8

8                 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                    (EC/SEPTEMBA 2024)

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

ISICATSHULWA C esingezantsi simalunga                    nezinto    ezenziwa      ziimbaleki
eziphumeleleyo ezinokufundwa ngoosomashishini.

Funda esi sicatshulwa silandelayo, wandule usishwankathele ucebise ngeendlela
zokonga imali kumfundi oseyunivesithi. Shwankathela ngokwemo yokudwelisa
iingongoma. Landela le miyalelo xa ushwankathela.

1.   Chonga iingongoma eziphambili ezisi-7 ubude bungadluli kuma 60–70
     amagama.
2.   Zidwelise ngendlela ehambelanayo ngamazwi wakho ungawulahlanga umxholo.
3.   Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ezantsi kwesishwankathelo.
4.   Upelo, iimpawu zobhalo nokusetyenziswa kolwimi maluchaneke.

ISICATSHULWA C

         IINDLELA ZOKONGA IMALI NJENGOMFUNDI OSEYUNIVESITHI

Ukonga kuyimpilo kwaye kufuneka uhlale uthe qwa kuba izinga lemali lehlile kwayona
inqabile. Thenga izinto ezisetyenzisiweyo kuba leyo yindlela entle yokonga imali
njengomfundi, kuba amaxabiso ahlala esezantsi kakhulu kunezinto ezintsha kraca.
Yeka ukuthenga ukutya okuvuthiweyo ezivenkileni kuyabiza kakhulu ziphekele.
Ziphephe iindibano zabahlobo ngakumbi ngeempelaveki kulapho kusetyenziswa khona
imali kungacingwanga. Amakhadi ebhanki anomkhoka otsala nohenda lula abafundi
ekuthengeni bengacinganga ngakumbi xa bethanda ukuzula edolophini. Zama
ukungawasebenzisi amakhadi okuthenga ngetyala (credit cards) akufaka ematyaleni
amakhulu ungaqondanga.

Kulungile ukuba umfundi onwabe eyunivesithi ngexesha lokonwaba kodwa
makakhangele ukuzonwabisa simahla njengoko iintlobo ezininzi zokonwaba
zixhaphakile zifumaneka kuso nasiphi na isixeko. Qasha okanye uthenge iincwadi
zokufunda esele zisetyenzisiwe kunokuba uthenge ezintsha kraca. Ivenkile yeencwadi
yaseyunivesithi ingakuncedisa ukufumana iincwadi esezikhe zasebenza, ukwazi
nokunxibelelana nabathengisi bazo. Xa uthenga bonisa ikhadi lakho lokuba
ungumfundi okanye uxwebhu lwesazisi ngelixa uthenga ukuze ufumane isaphulelo
sepesenti encinci. Iivenkile zempahla, iivenkile zombane, iindawo zokutyela, kunye
neenkampani zemidiya zonke zinesibonelelo ngezaphulelo kubafundi beyunivesithi
apha eMzantsi Afrika.
Ndwendwela ithala leencwadi okanye iwebhusayithi yeyunivesithi yakho ujonge
amaphepha eemviwo ezidlulileyo kunokuya kufota ngemali. Ndwendwela amaziko
ezempilo akufutshane nawe uze xa kuyimfuneko uthenge amayeza afikelelekayo
Generic meds zidla ngokungabizi kakhulu kunezo zaziwa kakhulu.
Endaweni yokuthenga rhoqo impahla yiya xa kukho isaphulelo okanye xa amaxabiso
ethotyiwe, oko kwakwenza wonge kakhulu imali. Ukuthenga okokoko kuchitha imali
kwaye kukuhambisa esithubeni ungaqondanga. Ungakwithamsanqa elikhulu lokonga
imali xa uthe wenza oku kuchazwe ngentla.
                 [Sicatshulwe kuwww.studentachievementcentre.com saze saququlelwa esiXhoseni]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:                  10
Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                     Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2024)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                       9

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

ISIBHENGEZO-NTENGISO

Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA D

                            WOOLWORTHS FOODS

 Bazali yiyani                              Intsha
 ngoku
 ikwixabiso
 eliphantsi
 R39,99
                               100% NATURAL

                                               250 g

              Thenga le Peanut Butter ufumane simahla ipakethi ibenye yeepeanuts

                                                       [Sithatyathwe kuwww.com saze sahlelwa]

3.1    Nika igama lenkampani ethengisa le Peanut Butter.                                        (1)

3.2    Chaza nayiphi indlela abakhuthazwe ngayo abathengi ukuba bathenge le
       mveliso ikwesi sibhengezo.                                                               (1)

3.3    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: Esi sibhengezo sijoliswe ...

       A     Kubantwana.
       B     Kumzali.
       C     Kubazali.
       D     Kumama.                                                                            (1)

3.4    Chaza isizathu sokuba igama ‘uIntsha’ libhalwe ngqindilili.                              (2)

3.5    Lizisa luphi ulwazi igama ‘100% Natural’?                                                (2)

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                   Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 10

10                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1    (EC/SEPTEMBA 2024)

3.6   Chonga igama elenza abathengi bathathe inyathelo lokuya kuthenga le
      mveliso.                                                                  (1)

3.7   Ngqina okanye uchase ukuba uphumelele umthengisi ukucenga abathengi
      ngesivakalisi esibhalwe ngqindilili kwisibhengezo ntengiso.              (2)
                                                                              [10]

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                    Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                 11

UMBUZO 4: IKHATHUNI

Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA E

                                               [Sithathwe kusmbc-comic.com waze wahlelwa]

4.1    Xela ukuba bazalana njani aba balinganiswa bakwisakhelo soku-1.                           (1)

4.2    Chaza isenzo sikaNancy esibonisa ukungabinambeko kule khathuni?                           (1)

4.3    Inika ngcinga ni le nkcaza ikwisakhelo sesi / 2?                                          (2)

4.4    Bhala ngokuphelelyo eli gama ‘utitsha’ okwisakhelo sesi / 2.                              (2)

4.5    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Umxholo wale khathuni
       ungomba:

       A     ... wesizwe.
       B     ... wenkolo.
       C     ... wesikolo.
       D     ... wezemidlalo.                                                                    (1)

4.6    Isixelela ntoni ngomama kaNancy into katitsha yokungagqibi ukuthetha
       kwisakhelo sesithathu?                                                                    (1)

4.7    Ingaba ukuthwalwa kweqhiya nokombatha kwisakhelo / 2 nakwisakhelo / 3
       kunento ekuyichazayo ngomama kaNancy. Xhasa impendulo yakho.                           (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                               Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 12

12                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                  (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 5

IPROZI

5.1 Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo elandelayo.

     ISICATSHULWA F

                                   ULWAZI NGEKAMVA

     Abanye abafundi bazazi bebancinane ukuba bafuna ukuba phi nokuba baya
     njani kuzo. Ayingomfundi wonke oqinisekayo ngesicwangciso sokwakha
     ikamva. Abanye abafundi bakufika ekholejini benza izifundo abacinga ukuba
     bayazithanda ze emvakonyaka bazitshintshe baqale ezinye. Iingcali zithi
     bamalunga neepesenti ezi (70–80%) abafundi abenza njalo. Isikolo asiyondawo
     yokuqeqeshela ukufumana imfundo enomsila (ephakamileyo) nomsebenzi
     obhatala imali entle kuphela, sikwayindawo apho ufunda ukuzazi nangelizwe.
     Ukuba uza kuya ekholejini kubalulekile ukuba wenze izicwangciso
     kwangethuba.

     Kufuneka wazi amandla akho, izinto onomdla kuzo; umzekelo: ezenzululwazi
     okanye ezoshishino. Yenza uphando ngesikolo eso onomdla kuso, ungabuza
     kubafundi   abangaphambili    kuwe.   Eyona   ndlela  ilula   ungajonga
     nakwiwebhusayithi yeso sikolo, emva koko usindwendwele uqiniseke ukuba
     yindawo oya kuyithanda.

                                                    [Sithathwe kwi-Intanethi saze sahlelwa]

     5.1.1    Xela izigaba zentetho zala magama abhalwe ngqindilili kwesi sivakalisi
              singezantsi.

              Abanye abafundi bazazi besebancinane ukuba bafuna ukuba phi
              nokuba baye njani apho.                                                         (2)

     5.1.2    Dibanisa ezi zivakalisi zibini        ngokusebenzisa          isihlanganisi
              esichanekileyo kwezi zikwizibiyeli.

              Abanye abafundi bazazi besebancinane. ( xa / ukuba) Abafundi bafuna
              ukuya phi.                                                                      (1)

     5.1.3    Khetha uhlobo lwesimelabizo esisetyenzisiweyo kwesi sivakalisi
              singezantsi uze uxele nodidi lwaso.

              Ayingomfundi wonke oqinisekayo ngesicwangciso sokwakha ikamva.                  (2)

     5.1.4    Chonga igama elibhekiselele kwisakhi esibhalwe ngqindilili kwesi
              sivakalisi silandelayo.

              Abafundi bakufika     eKholejini   benza   izifundo    abacinga      ukuba
              bayazithanda.                                                                   (1)

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                   Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2024)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1                     13

     5.1.5     Bhala esi sivakalisi singezantsi ngendlela echanekileyo ngokwemigaqo
               yobhalo.

               ... ze emvakonyaka bazitshintshe baqale ezinye.                                 (1)

     5.1.6     Bhala esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo evumayo.

               Isikolo asiyondawo yokuqeqeshela ukufumana imfundo.                             (1)

     5.1.7     Tshatisa uKHOLAM A kunye noKHOLAM B.

                         KHOLAM A                                 KHOLAM B
               A     Ifumaneka ngenxa               (i)       Isiphumo
                     yokuzimisela komfundi
               B     Imfundo enomsila               (ii)      Isixhobo

                                                    (iii)     Isizathu                         (2)

     5.1.8     Bhala ngokutsha igama ‘ukufunda’             sibe   sisibizo   usisebenzise
               ngokuchanekileyo kwisivakalisi.                                                 (2)

     5.1.9     Chonga isibizo esingenalo iceba kwesi sivakalisi silandelayo uze uchaze
               nesizathu soko.

               Eyona ndlela ilula ungajonga nakwi webhusayithi yesikolo.                       (2)

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                   Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 14

14                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1               (EC/SEPTEMBA 2024)

5.2   UMFANEKISO

      Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo esekwe kuwo.

      ISICATSHULWA G

                                         [Uthathwe kuwww.fulcrum.rock.com waze wahlelwa]

      5.2.1 Bhala esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo yesixando sokwenzana.

              Abafundi bayafunda kakuhle.                                                  (2)

      5.2.2 Bhala ngokutsha isivakalisi esilandelayo uqale ngesibizo
            esiyinjongosenzi.

              Mfundi ikamva lakhiwa ngokufunda.                                            (2)

      5.2.3 Lungisa igama elikwizibiyeli kwesi sivakalisi silandelayo.

              Bajonge (iphephana) abafundi.                                                (2)
                                                                                           [6]

                                                      AMANQAKU ECANDELO C:                 40
                                                         AMANQAKU EWONKE:                  80

Akuvumelekanga ukufota eliphepha                                                Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

## Related documents

- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — isiXhosa FAL · Memo · 2024
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2024/57c4e441-407d-4f8a-8a08-449fef3b6990) — isiXhosa FAL · QP · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2020/c0fd7de0-6373-4bc0-a1c0-185f4ce124b7) — isiXhosa FAL · QP · 2020
- [XHOFA P1 GR12 QP SEPT2018 D](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-p1-gr12-qp-sept2018-d/3fc6b4aa-e83c-4e09-b14e-8af875639e54) — isiXhosa FAL · QP · 2018
- [XHOSA FAL P1 GR12 SEPT2016](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-sept2016/b618c56f-17ae-46d0-a914-bf5da6c5a615) — isiXhosa FAL · QP · 2016
- [XHOSA FAL P1 QP-GR12 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-2013/beb9ccb7-4ea2-4bce-8a5b-bb53c664b8a5) — isiXhosa FAL · QP · 2013

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
