# isiXhosa FAL Grade 12 P2 2019 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the September Preparatory Exams 2019, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-gr12-memo-trial-2019/c6f8102a-1c4a-48f3-851a-daef8c9425a1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P2 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-gr12-memo-trial-2019/c6f8102a-1c4a-48f3-851a-daef8c9425a1)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2019. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                      SENIOR CERTIFICATE

                               IBANGA 12

                        SEPTEMBA 2019

ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2
           ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   70

                 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

 1.   Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
      enye.

 2.   Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga,
      ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le yesibini
      nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.

 3.   Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
      ekunonjolwe ngayo kwimemo.

 4.   Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa ukunika
      inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika inqaku
      ngokufanelekileyo.

 5.   Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
      acaphule, makangohlwaywa.

 6.   Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye
      u-NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
      yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

 7.   Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
      LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
      ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2019)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   3

 ICANDELO A: INOVELI

 UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

 ISICATSHULWA A

 1.1    1.1.1        ELusikisiki. √                                                               (1)

        1.1.2        D √/ D ukungevani √/ ukungevani √/ iyantlukwano. √

                     [Nasiphi na kwezi]                                                           (1)

        1.1.3        Akuchanekanga kuba abantu ababini abanguThamsanqa noYolisa
                     abanakude babizwe njengesipani kuba abalilo inani elikhulu. √√               (2)

        1.1.4        (a)    Ngowendlebe. √                                                        (1)

                     (b)    Ngowomntu othetha ngokungavakalisiyo eveza ukukhalaza
                            nokunganeliseki. √√                                                   (2)

        1.1.5        Hayi wayekhona inguNozililo noNtongana kuba babesithi le venkile
                     iselungelweni labo kuba uLungile wayifumana ngamaqhinga
                     kutatomncinci wabo uMosia. √√                                                (2)

        1.1.6        Ukuba ababoni ngasonye √√/ ukruthakruthwano phakathi kwabo. √√               (2)

        1.1.7        Umona kaNozililo ubangele ukuba asoloko ethuthela uNomakhwezi
                     iindaba ezimchithela umzi wakhe √/ umona kaNozililo ubangele ukuba
                     athenge ootsotsi ebathuma ukuba batshise ivenkile √/ umona kaNozililo
                     ubangele ukuba bathi sebefile ooLungile noNomakhwezi, ashiyeke
                     etshutshisa unyana wabo uMpumelelo amfune efile naye √/ ubangele
                     isiphelo esibi kubomi bukaNozililo nomyeni wakhe √/ ukujikelwa
                     kukaNozililo zizihlobo nabantu ebebasebenzise ukutshutshisa
                     uMpumelelo. √

                     [Nasiphi isibini kwezi.]                                                     (2)

        1.1.8        Wayethengisa i-inshorensi. √                                                 (1)

        1.1.9        UMpumelelo ngumlinganiswa oyintloko √ kuba zonke iziganeko zebali
                     zingqonge yena ukuqala ekuqaleni de kuye ekugqibeleni √/ isihloko
                     sebali sibhekiselele kuye √/ unabachasi abangabakwaMakhwetshu
                     kunye nabaxhasi abalusapho lwakhe √/ unenjongo afuna
                     ukuyiphumeza, ekukufunda nokugcina umzi wakwaNtsibande.

                     [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi.]                                       (3)
                                                                                              [17]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISICATSHULWA B

 1.2    1.2.1   Sesokuba wayesaqumbile ke ngoko kwakungekho lula ukuthetha
                naye. √√                                                                      (2)

        1.2.2   Ngokuthi uLungile aphuphe isikhova-intaka ekukholelwa ukuba izisa
                ilishwa phakathi kwekhaya √√/ ngokuthi uLungile aphuphe betshile
                bengalufumananga uncedo xa bekusitsha. √√

                [Nayiphi na kwezi]                                                            (2)

        1.2.3   (a)     Lolokuba nolwimi. √                                                   (1)

                (b)     Uncedakele ngokuthi uNomakhwezi ayikholelwe yonke into
                        amxelela yona kanti lonke elo xesha uyamlahlekisa ukuze
                        kufezeke eyakhe injongo. √√                                           (2)

        1.2.4   (a)     (iv) √/ ingabula-zigcawu √

                (b)     (i) √/ uvuthondaba √

                (c)     (iii) √/ inqanaba lojiyo √                                            (3)

        1.2.5   Bubukho bemoto nevenkile √√                                                   (2)

        1.2.6   Luzobo ngqo √ nozobo olumayana. √                                             (2)

        1.2.7   Saba kukufa ngokutshiswa. √√                                                  (2)

        1.2.8   Yinoveli engemiba yentlalo √ kuba kuthethwa ngemiba yokuhlala
                kwabantu. √                                                                (2)
                                                                                          [18]

                                                              AMANQAKU EWONKE:                35

                                                     OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2019)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                       5

 UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – PM Ngani

 ISICATSHULWA C

 2.1    2.1.1        KuseMoonglow Night Club. √                                                (1)

        2.1.2        D √/ D wayesoyika √/ wayesoyika. √

                     [Nayiphi na kwezi]                                                        (1)

        2.1.3        Kuchanekile ngokuba apha akukho mkhondo, zonke izinto zibheke
                     ecaleni, abantu benza isiwiliwili sento engacacisekiyo yiyo loo nto
                     kuchanekile ukuyichaza njengomdudo wamasele. √√                           (2)

        2.1.4        (a)   Owempumlo √                                                         (1)

                     (b)   Ivumba elinganyamezelekiyo √√/ivumba elinuka kakubi
                           kakhulu elitsarhayo. √√

                           [Nayiphi na kwezi]                                                  (2)

        2.1.5        Kungenxa yokuba umququzeleli wale ndibano nguMdoda omnye
                     wamalungu aseMoonglow. UEddie sele eswelekile ngeli xesha. √√             (2)

        2.1.6        Ubuchule nokuzinikela axolele ukungena kwiindawo
                     ezingaqondakaliyo kuba efuna ukuqiniseka ukuba akashiyeleli nto
                     kuphando lwakhe. √√                                                       (2)

        2.1.7        Ukunyoluka kwamalungu aseMoonglow Night Club kubangele ukuba
                     afune ukuthengisa intsangu ukuze enze imali eninzi. √ Ukunyoluka
                     kwamalungu aseMoonglow Night Club kubangele ukuba abulale
                     uEddie Maga owayebanqanda. √                                              (2)

        2.1.8        Wayesisicaka esithembakeleyo sikaLinda Monti √/wayengumsebenzi
                     wakwaLinda othembakeleyo. √                                               (1)

        2.1.9        UHlobo ungumlinganiswa oyintloko √ kuba zonke iziganeko zebali
                     zingqonge yena ukuqala ekuqaleni de kuye ekugqibeleni √√/
                     unabachasi abakwiqela laseMoonglow kunye nabaxhasi, uLizzie,
                     uSajini Ngqondi noJoe Bumba √√/unenjongo afuna ukuyiphumeza
                     yokufumana abona babulali bakaEddie Maga noLulama Zuma. √√
                     [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi.]                                       (3)
                                                                                              [17]

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISICATSHULWA D

 2.2    2.2.1 Kukuza kukhangela naziphi na iinkcukacha ezazinokumkhokelela
              kubungqina obaneleyo obubophelela ULinda Monti kwityala
              lokugetyengwa kukaEddie Maga. √√ itape recorder kuba eyiqonda ukuba
              inganobungqina ebuthweleyo obabuzakumnceda kuphando lwakhe
              malunga nokugetyengwa kukaEddie Maga. √√

               [Nayiphi na kwezi]                                                              (2)

        2.2.2 Ngokwenza ukuba iTape Recorder le ayilangazelelayo uHlobo ibe ayaziwa
              ukuba iphi na. Loo nto iyanxunguphalisa kuba wonke umntu unqwenela
              ukuva ukuba yintoni le ishicilelwe kule tape recorder. √√                        (2)

        2.2.3 (a) Lolokuba nembeko √/ lolokuthobeka. √

                    [Nayiphi na kwezi]                                                         (1)

               (b) Wathi mhla wayendwendwele eFemina House uHlobo
                   wafika wazithoba wada walufumana uncedo awayelufuna
                   lwenenekazi lesibini elathenga iMink Coat kuloo venkile. √√                 (2)

        2.2.4 (a) (iv) √ / ingabula-zigcawu √

               (b) (i) √ / uvuthondaba √

               (c) (iii) √ / inqanaba lojiyo √                                                 (3)

        2.2.5 Bubukho beTape Recorder. √√                                                      (2)

        2.2.6 Luzobo ngqo√ kunye nozobo olumayana. √                                           (2)

        2.2.7 Saba kukugwetywa iminyaka avalelwe entolongweni. √√                              (2)

        2.2.8 Yinoveli yophando √ kuba kuphandwa isishiqi setyala lokugetyengwa
              kukaEddie Maga noLulama Zuma. √                                               (2)
                                                                                           [18]

                                                              AMANQAKU EWONKE:                 35

                                                 KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2019)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  7

 ISICATSHULWA E

 3.1    3.1.1 ENtshiqo. √                                                                    (1)

        3.1.2 D √/ D uyathakatha √ / uyathakatha. √

                [Nayiphi na kwezi]                                                           (1)

        3.1.3 Kuchanekile kuba uThandabantu wayemonelwa ngabahlali ababembona
              njengegqwirha kungoko kuchanekile ukubabiza ngokuba baziintshaba
              zakhe kuba babengamnqweneleli nto intle. √√                                    (2)

        3.1.4 (a)     Oweliso √/ owokubona √                                                 (1)

                (b)   Kukuphatha impahla eninzi yevenkile eyilayishe emotweni
                      yakhe. √√                                                              (2)

        3.1.5 Unyana kaThandabantu, uGcinumzi wafumana ingozi ebhasini yesikolo
              awayekhwele kuyo yamtyekeza wasweleka. √√                                      (2)

        3.1.6 Ubuchule bokuzinikela nokuthanda exabise abantu. √√                            (2)

        3.1.7 Ukunyamezela kukaMonwabisi impatho-mbi kaMamTolo kwenze ukuba
              akhule omelele ngokwasengqondweni. √ Ukunyamezela kukaMonwabisi
              impatho-mbi kaMamTolo kwenze ukuba uMonwabisi afunde isakhono
              sokuqhuba amashishini agqibele sele ewongamela. √                              (2)

        3.1.8 Wayeligqwetha. √                                                               (1)

        3.1.9 UThandabantu ungumlinganiswa oyintloko √ kuba zonke iziganeko zebali
              zingqonge yena ukuqala ekuqaleni de kuye ekugqibeleni √/ uchaswa
              yimeko yokuba uMamTolo engamfuni lo mntwana ungengowesizalo sakhe
              aze axhaswe ziimeko zokuba abakhe abantwana bengaphumeleli
              ebomini √√ unenjongo afuna ukuyifezekisa, eyokukhulisa nokuqhuba
              amashishini akhe. √√

                [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi.]                                       (3)
                                                                                         [17]

                                               KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISICATSHULWA F

 3.2    3.2.1     (a)   Lobubele. √                                                            (1)

                  (b)   UMamTolo wangena kwenkulu ingxaki akuba ebenzele ububele
                        obukhulu abantwana bakhe ngokungabaqeqeshi ababonise
                        indlela eyiyo. Bafika esinaleni baziphatha kakubi baphela
                        beduke nelizwe. √√                                                     (2)

        3.2.2     Wayefuna ukuqinisekisa ukuba bahlala benomahluko kwabanye
                  abantwana, babekwiqondo eliphucukileyo, ngabula yena √√                      (2)

        3.2.3     Ngokwenza ukuba abantwana bakaMamTolo baphathwe ngendlela
                  eyahlukileyo nebangela ixhala kuba unina ebabekela imiqathango
                  yendlela amababuphile ngayo ubomi babo. √√                                   (2)

        3.2.4     (a)    (iv) √/ ingabula-zigcawu√

                  (b)    (i) √/ uvuthondaba√

                  (c)    (iii) √/ inqanaba lojiyo √                                            (3)

        3.2.5     Kuthethwa ngesibhedlele √√ / kuthethwa ngemishini. √√

                  [Nayiphi na kwezi]                                                           (2)

        3.2.6     Luzobo ngqo√ kunye nozobo olumayana. √                                       (2)

        3.2.7     Saba kukuziphatha kakubi betshaya besela utywala bade basiyeka
                  isikolo, bazendisa bade bafumana nabantwana. √√                              (2)

        3.2.8     Yinoveli engemiba yentlalo √ kuba kuthethwa ngeemeko zokuhlala
                  zoluntu. √                                                                (2)
                                                                                           [18]

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:                  35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2019)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   9

 ICANDELO B: IDRAMA

 UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga

 ISICATSHULWA G

 4.1    4.1.1        Endlwini kaFuneka eMdantsane kwaNU 3. √                                     (1)

        4.1.2        D √/ D akasabonakali √/ akasabonakali √

                     [Nayiphi na kwezi]                                                          (1)

        4.1.3        Kuchanekile kuba uNdila uncedwe nguFuneka lo ungazalaniyo naye
                     kwiyelenqe lakhe lokuziphindezela kuMawonga. √√                             (2)

        4.1.4        (a)   Ngoweliso √/ ngowokubona √                                            (1)

                     (b)   Ukuzifaka kwindawo ngethemba lokuba ukhuselekile kuyo. √√             (2)

        4.1.5        UNdila wathi akugxothwa eNobutho wabuya wafumana umsebenzi
                     wokufundisa eNxarhuni. √√                                                   (2)

        4.1.6        Ukuba ungumntu onyolukileyo nonokwenza nantoni na ukuze azuze
                     imali √√/ ngumntu ongcolileyo ongenabuntu ocingela yena yedwa. √√

                     [Nayiphi na kwezi]                                                          (2)

        4.1.7        UNdila xa esungula impindezelo yakhe kuMawonga ufaka uFuneka
                     noZanele ziye zinwenwa iziganeko zebali. √ UMaziko naye upheka
                     iyelenqe lokugxothisa uMawonga ngenxa yempindezelo ebangele ukuba
                     iziganeko zikhule kwakhona. √                                               (2)

        4.1.8        Wayengutitshala olisekela-nqununu eNobutho.√                                (1)

        4.1.9        UMawonga ngumlinganiswa oyintloko √ kuba zonke iziganeko zebali
                     zingqonge yena √√/ unezinto ezimenza athandeke √√/ ukwindawo
                     ebalulekileyo ebomini bakhe njengoko eyinqununu yesikolo √√/ ube
                     nesikhwasilima sokusela esithe samkhokelela kwisiwo sakhe √/
                     impixano ijikeleze yena √√/ ube nokuzisola kanye xa kuza kuphela
                     ibali √√/ akufa ibali liye laphela. √√

                     [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi]                                       (3)
                                                                                             [17]

                                                   KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISICATSHULWA H

 4.2    4.2.1   (a)    Lolweenkani √                                                         (1)

                (b)    Kude kwafikelela ixesha lokuba ancanywe uMawonga kwimeko
                       yakhe yokuziphalaza waphelelwa ngumsebenzi, wajika waba
                       linxila elincanyiweyo. √√ Uqabuke sele kophulwe ukuba kanti
                       lonke eli xesha ebeneenkani nje ebezibulala okanye kanti lonke eli
                       xesha ebesithi wonakele nje kanti wonakalisiwe. √√                        (2)

        4.2.2   Kuziwe kuthethwa noMawonga acetyiswe ukuba atshintshe indlela enza
                ngayo izinto. √√                                                                 (2)

        4.2.3   Ngokuthi kuhlawe nguNomasoka, unina kaMawonga ekunye noRay
                nosapho lukaMawonga kulindwe uMawonga ongaziwayo ukuba wofika
                nini √√/ ngokuthi uMawonga avakale eseza ukuba unxilile kungekho
                mntu waziyo ukuba uzakubaphatha njani abo babemlinde endlwini. √√

                [Nayiphi kwezi]                                                                  (2)

        4.2.4   (a)    (iii) √/ ingabula-zigcawu √

                (b)    (i) √/ uvuthondaba √

                (c)    (iii) √/ inqanaba lojiyo √                                                (3)

        4.2.5   Kukuhlalwa kweentlanganiso zamakhaya nabantu basetyhini. √√                      (2)

        4.2.6   Luzobo ngqo√ kunye nozobo olumayana. √                                           (2)

        4.2.7   Wabanjwa wagwetywa wavalelwa iminyaka engama-25
                entolongweni. √√                                                                 (2)

        4.2.8   Yidrama eyintlekele√ kuba kukho indyikityha yokufa kwabalinganiswa. √         (2)
                                                                                             [18]

                                                                AMANQAKU EWONKE:                 35

                                                    OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2019)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    11

 UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – M. MLOKOTI

 ISICATSHULWA I

 5.1    5.1.1        E-ofisini kaThambolenyoka √/ kukwaThambolenyoka. √

                     [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

        5.1.2        D √/ D balobe amantombazana √/ balobe amantombazana √

                     [Nayiphi na kwezi]                                                     (1)

        5.1.3        (a)   Ngoweliso √/ ngowokubona√                                        (1)

                     (b)   Ngowabantu abahleli ngokungakhathali, bapholile. √√              (2)

        5.1.4        Kuchanekile kuba uThambolenyoka uyabacenga ngoko ke
                     kufanelekile ukuba ababize ngokuba ziinzwakazi kuba uncedo
                     lwabo uyalufuna √√/ ufuna bazive bebalulekile kwaye bephetheke
                     kakuhle ukuze bakhuthale ukwenza lo msebenzi umdaka
                     bawenzayo. √√

                     [Nayiphi na kwezi]                                                     (2)

        5.1.5        Kungenxa yokuba nguNoyongo owaye wabalingqina enkundleni
                     ukuze uThambolenyoka abanjwe. √√                                       (2)

        5.1.6        Ukuba ungumntu onyolukileyo nonokwenza nantoni na ukuze azuze
                     imali. √√                                                              (2)

        5.1.7        Ukuxhatshazwa kwamabhinqa angooNoyongo kubangele ukuba lo
                     mkhwa ungapheleli kubo koko ugqithele nakwabanye abafana
                     nooDina √ ukuxhatshazwa kukaDina kubangele ukuba akhulelwe ade
                     afikelwe   nangumsindo     nesixhiba  afune    ukuziphindezela
                     kuThambolenyoka √ kukhulise umsindo kuKuku wade wabe ubetha
                     uNyoka ngebhotile emhlaba. √

                     [Nasiphi isibini kwezi]                                                (2)

        5.1.8        Wayelipolisa. √                                                        (1)

        5.1.9        UThambolenyoka ngumlinganiswa oyintloko √ kuba zonke iziganeko
                     zebali zingqonge yena√impixano ijikeleze yena √/ unento ayifunayo
                     naxolele ukujing’iliso kunokuba angayifumani. √√

                     [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi]                                     (3)
                                                                                           [17]

                                                  KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2019)

 ISICATSHULWA J

 5.2 5.2.1     (a)    Lolwendelelo√/ lolokujongela phantsi abantu ababhinqileyo. √       (1)

                      [Nayiphi na kwezi]

               (b)    Uthe akuyiqhela le ndlela abaphatha ngayo abantu basetyhini,
                      waqhubela phambili kanti ufumene uDina, ongakhange amyeke,
                      uye waqinisekisa ukuba uyabanjwa avalelwe
                      uThambolenyoka. √√                                                 (2)

      5.2.2    UThambolenyoka ubabizele ukuba bamthathele iinkcukacha
               zentombazana enxibe impahla emnyama emana ukubonakala kule
               hotele yakhe. √√                                                          (2)

      5.2.3    Ngokuthi kubekho le ntombazana ingaziwayo ukuba ingubani na.
               Ubukho bayo bumbangela ukuba uThambolenyoka angqunge
               enexhala kuba engayazi ukuba iphezu kwantoni le ntombazana inxibe
               mnyama √√/ ngokuthi kuvakale iindaba zokuba kukho abantu
               abamsebenzelayo ababuleweyo esitophini bengaziwa ukuba babulewe
               ngubani na. √√/ukufungelwa kwabo bonke nguKuku kuyaxhalabisa
               kuba wakwazi ukubetha uNyoka ngebhotile. √√

               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      5.2.4    (a)    (iii) √/ ingabula-zigcawu √

               (b)    (i) √/ uvuthondaba √

               (c)    (iii) √/ inqanaba lojiyo √                                         (3)

      5.2.5    Kuthethwa ngeemoto √√/ kuthethwa ngamadoda aqeshelwe ukugada
               uThambolenyoka. √√

               [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

      5.2.6    Luzobo ngqo √ kunye nozobo olumayana. √                                   (2)

      5.2.7    Wabanjwa wagwetywa wavalelwa iminyaka engama-25
               entolongweni. √√                                                          (2)

      5.2.8    Ngumdlalo ongemiba yentlalo √ kuba kuxovulwa imiba yasekuhlaleni
               koluntu. √                                                                (2)
                                                                                        [18]

                                                            AMANQAKU ECANDELO B:         35

                                                   OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2019)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   13

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

 UMBUZO 6: NDAKUYICELA IVUTHIWE – LL Ngewu & EZ Guqa

 6.1 ISICATSHULWA K: ‘Ndakuyicela ivuthiwe’ – LL Ngewu

       6.1.1         Wayeswelekelwe ngumyeni. √                                                   (1)

       6.1.2         D √ lalithandwa ngunina wentombi √/ lalithandwa ngunina wentombi √

                     [Nayiphi na kwezi]                                                           (1)

       6.1.3         (a)   Ngoweliso √/ ngowokubona √                                             (1)

                     (b)   Ukubhebhetha ubonakalisa ungayifuni into ethile √√/ ukwala
                           uphikisana nalo onto ifunwayo. √√                                      (2)

       6.1.4         Ichanekile kuba ngokwesiXhosa uQolwana ebefanele ukuba wawazisa
                     amadoda amaNdlambe ngeenjongo zakhe zokuzeka umfazi ukuze
                     baphume bengoonozakuzaku baye kumcelela loo ntombi. √√
                     Kuchanekile ukuba kuthiwe wazithathela kuba yiloo nto kanye
                     awayenzayo etyeshela isithethe. √√

                     [Nayiphi na kwezi]                                                           (2)

       6.1.5         UMaVumisa nomolokazana wakhe uNozukile babengafunani babesoloko
                     bexabana. √√                                                                 (2)

       6.1.6         Ukuba amadoda akwaNdlambe ngabantu abayixabisileyo inkcubeko
                     yabo kwaye bafuna izinto zihambe ngendlela ethe ngqo. √√                     (2)

       6.1.7         UQolwana uzithathele umfazi wathi akunqandwa wawabhekisela kude
                     amadoda akwaNdlambe ewaphoxa, loo nto ibangele ukuba azenzele
                     yonke into kanti ekugqibeleni uzakuxakwa zizenzo zakhe. √√                   (2)

       6.1.8         NguNozukile. √                                                               (1)

       6.1.9         UQolwana ungumlinganiswa oyintloko, √ kuba zonke iziganeko zebali
                     zingqonge yena √√/ unabachasi kunye nabaxhasi √/ unenjongo afuna
                     ukuyifezekisa. √√

                     [Nasiphi isibini esixhasayo kwezi]                                        (3)
                                                                                              [17]

                                                   KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 14

14               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2019)

 6.2    ISICATSHULWA J: 'Kanti andizenzanga' – LL Ngewu

        6.2.1   (a)     Lolobuhomba √                                                     (1)

                (b)     Kungethuba ezidibanisa namantombazana esebenza
                        nemisebenzi yawo, loo nto yamgxekisa ngamakhwenkwe
                        awayesoloko esezindle wona lo gama yena ehamba
                        namantombazana acocekileyo. √√                                    (2)

        6.2.2   Amadoda ayefuna ukumkhethisa icala akulo kukho ubudoda
                nobufazi. √√                                                              (2)

        6.2.3   Ngokuthi kubekho amadoda alindele ukuba aza kumjika uMntuyedwa
                abe yinto efunwa ngabo abe noMntuyedwa ebonakala ebambelele
                kwinto afuna ukuba yiyo. √√                                               (2)

        6.2.4   (a)     (iii) √/ ingabula-zigcawu √

                (b)     (i) √/ uvuthondaba √

                (c)     (iii) √/ inqanaba lojiyo √                                        (3)

        6.2.5   Kukuqatywa kwemilomo ebomvu ngamakhwenkwe √√/ kukunxitywa
                kwamacici ayokozelayo. √√

                [Nayiphi na kwezi]                                                        (2)

        6.2.6   Luzobo ngqo √ kunye nozobo olumayana. √                                   (2)

        6.2.7   Saba kukugxothwa kwakhe aye kusebenza emnyameni nalapho athe
                wagxothwa khona. √√                                                       (2)

        6.2.8   Libali elingemiba yentlalo √ kuba kuxovulwa imiba yasekuhlaleni
                yoluntu. √                                                                 (2)
                                                                                          [18]

                                                        AMANQAKU ECANDELO C:              35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2019)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     15

 ICANDELO D: ISIHOBE

 UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – Sibongile Maputi nabanye

 7.1    KONAKELE PHI NA MZ’ONTSUNDU?

        7.1.1        Ikhathazekile √ kuba isebenzisa umbuzo-buciko isavula kumqolo
                     wokuqala ibuza ukuba yimbudumbudu yantoni na le …, ukuphalala
                     kwegazi, ukuphangwa njalo njalo. √                                      (2)

        7.1.2        Kukuvuselela nokuchukumisa izazela zabantu, bakhwetywa
                     ngenjongo yokufuna ukuba bathathe inxaxheba ekulungiseni iimeko
                     ezimbi. √√                                                              (2)

        7.1.3        (a)   UMzantsi Afrika uyalila √

                     (b)   Isimntwiso √                                                      (2)

        7.1.4        Kuthi sonke singabemi boMzantsi Afrika. √                               (1)

        7.1.5        Owendlebe √/owokuva. √                                                  (1)

                     [Nayiphi na kwezi]

        7.1.6        Ngumbongo-sikhalazo √ kuba imbongi ikhalazela imeko embi okuyo
                     uMzantsi Afrika. √                                                      (2)

        7.1.7        Wakhiwe ngemiqolo engama-41 engalinganiyo, eminye inamagama
                     aliqela eminye inamagama ambalwa. √√                                    (2)

        7.1.8        Ngoonomathotholo √/ ngamaphephandaba √

                     [Nayiphi enye kwezi]                                                    (1)

        7.1.9        Imibutho yezopolitiko ayivani, ithetha izinto ezichaseneyo
                     kangangokuba kuyaliwa epalamente kule mihla. √√

                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                        (2)

        7.1.10       Malindini, √ tywalandini √                                              (2)
                                                                                            [17]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 16

16               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2019)

 7.2    UMNQAYI

        7.2.1     Eyokudala undindwano √√/ eyokudala isingqisho √√

                  [Nayiphi na kwezi]                                                           (2)

        7.2.2     Yenjani le ntonga yenza ukuba kuthethwathethwane kuxoxwe kuviwane
                  ngabantu? √√                                                                 (2)

        7.2.3     D √/ D isidima √/ isidima. √

                  [Nayiphi na kwezi]                                                           (1)

        7.2.4     Ngabafazi √ ngamakhwenkwe. √                                                 (2)

        7.2.5     Awufaka ngobunono ekhwapheni ahamba ejonge phantsi ecotha √√/
                  bagcina inkangeleko nokuxabiseka. √√                                         (2)

        7.2.6     Ukubaluleka nokuhlonipheka kwale nduku ingumnqayi. √√                        (2)

        7.2.7     Yimfanozandi. √                                                              (1)

        7.2.8     Intonga umnqayi ikhiwa emthini √ kanti nesiphingo √ kunye
                  nombhongisa zihambelana nendalo. √

                  [Nasiphi isibini kwezi]                                                      (2)

        7.2.9     Sisiqhamo sasendle √ ngabelusi nabantu abahamba endle
                  abanokuxhamla kuso. √                                                        (2)

        7.2.10    Ungokubaluleka nokuxabiseka komnqayi kwaXhosa.                            (2)
                                                                                           [18]

                                                         AMANQAKU ECANDELO D:                  35
                                                            AMANQAKU EWONKE:                   70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

## Related documents

- [ISIXHOSA FAL QP P2- GRADE 12 TRIAL 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-qp-p2-grade-12-trial-2019/4ed02c84-0664-45df-bd4e-28e1bdabf8f9) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa
- [XHOFAL P3 MEMO GR12 SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p3-memo-gr12-sept-2019/6b109394-f2a0-45cf-b9d1-6ca3fb118d22) — isiXhosa FAL · Memo · 2019
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2019-memo/ac9551f4-0c82-4193-a47d-70a2e4332dd9) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2019-memo/ee26f268-8394-4df4-9c83-4c4bfca1a063) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2020/aaaec51c-11de-4e53-8118-1663bf2f53cf) — isiXhosa FAL · Memo · 2020
- [XHOSA FAL P1 GR12 QP SEPT2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-qp-sept2019/dde83a11-b28f-4e2e-8329-c695a8432578) — isiXhosa FAL · QP · 2019

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
