# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2024 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2024, 17 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 17

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2024 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2024. Memorandum, 17 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                     SENIOR CERTIFICATE

                            IBANGA 12

                       SEPTEMBA 2024

             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO (FAL)
                 IPHEPHA LESIBINI (P2)
              ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   70

                 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-17.

                   Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2          (EC/SEPTEMBA 2024)

ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

1.    Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
      enye.

2.    Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga,
      ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le
      yesibini nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.

3.    Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
      ekunonjolwe ngayo kwimemo.

4.    Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa
      ukunika inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika
      inqaku ngokufanelekileyo.

5.    Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
      acaphule, makangohlwaywa.

6.    Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye u-
      NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI.          Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
      yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

7.    Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
      LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
      ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   3

ICANDELO A: INOVELI

UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA

ISICATSHULWA A

 1.1 1.1.1      EMlazi √                                                                 (1)

       1.1.2    UNomakhwezi unyanzelisa ukuba udadobawo wakhe uYolisa aze
                kuncedisa kwivenkile yabo, uLungile yena akayingenanga loo nto. √√
                / ULungile ebefuna ibe ngumntakwabo uThamsanqa oza kuncedisa
                evenkileni yabo kuba efuna umntu oyindoda oza kukwazi
                ukuphakamisa imithwalo esindayo. √√                                      (2)

       1.1.3    Wayefutha ngathi lirhamba. √                                             (1)

       1.1.4    Wayesithi umyeni wakhe uyathandana unentombi ahamba nayo
                ehotele. √/ Wayesithi uthandana nonkosazana Mebhelina Ntuthu √/
                Wayesithi abantu bathi ivenkile yabo iduru baza kuyeka ukuthenga
                kuyo. √/ Wayesithi kuthiwa bathengisa izinto zomgunyathi evenkileni
                yabo. √ /Abanye babenyemba impahla abayithengisayo. √/
                Babesithi ikhona into ayiyelayo kwaMashu, akayi kuSigwali umhlobo
                wakhe owayenevenkile. √
                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                       (2)

       1.1.5    Ingcinga yokuba uLungile ngumntu ongazihluphi ngayo yonke
                imfitshimfitshi. √√ / Ngumntu ongafaki yonke into le engqondweni
                yakhe. √√ / Ngumntu ongayikhathalelenga yonke le nto ithethwa
                nguNomakhwezi. √√                                                        (2)

       1.1.6    Wayefuna ukumtshabalalisa ngokumxabanisa nomyeni wakhe kuba
                wayefuna laa venkile yabo. √√ / Wayefuna itshone ivenkile ukuze
                bafumane isiqinisekiso sevenkile ze bayithengise bona bayithenge. √√     (2)

       1.1.7    Kuba usebenzise amazwi athi: “Ndiyakukrokrela ngathi ikho le ishiya
                ezinye. √√ / Usebenzise amazwi athi, olu gwebu unalo
                luyakuphambanisa. √√                                                     (2)

       1.1.8    Ayichanekanga le nkcazelo. UThamsanqa weza yedwa ukuza
                kuncedisa evenkileni kaLungile, usapho lwakhe wayelushiye
                emzini wakhe. √√ / ULungile wathi kuThamsanqa makalushiye usapho
                lwakhe amane elutyelela lakuvela ithuba. √√ / Wathi uLungile
                angaluthumela emva kowabo eLusikisiki. √√/ ULungile wathi
                angazama ukubafunela indawo apho eLusikisiki. √√
                [Nayiphi na enye kwezi.]                                                 (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2       (EC/SEPTEMBA 2024)

      1.1.9    Zange aphumelele. UNomakhwezi wayenguzwilakhe engazimameli
               neengcebiso zikadadobawo wakhe. √√ / UNomakhwezi wayengafuni
               ukumamela umntu ongatshatanga, wayemjongela phantsi ngenxa
               yaloo nto engenakucetyiswa nguye. √√                               (2)

      1.1.10 Sifundisa ukuba akulunganga ukumamela iindaba ozithuthelwayo
             ngomyeni wakho kuba zingawutshabalalisa umtshato wenu. √√            (2)

                                          KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                      5

ISICATSHULWA B

1.2    1.2.1    Bathenga ootsotsi ukuba batshise ivenkile yakwaNtsibande, baze
                ootsotsi babanjwa. √√                                                       (2)

       1.2.2    Yaphelela emoyeni √√ / zange ihambele ndawo. √√                             (2)

       1.2.3    Linika umfanekiso-ntekelelo wokuba amagqwetha zange abe
                namhlaba wokubathethelela ngenxa yokungabikho kobungqina kuba
                iincwadi zemvumelwano phakathi koSondlo noMosia zazilahlekile. √√           (2)

       1.2.4    Waphela ebanjwa naloo mfazi wakhe, baze bathi bakukhululwa
                ngenxa yokungabikho kobungqina batshiswa naloo mzi wabo
                zizizalwana zootsotsi ababebathengile. √√                                   (2)

       1.2.5    Sityhila inkohlakalo enzulu. √√ / Unentliziyo engcolileyo ebonisa ukuba
                angenza nantoni ukuvisa omnye umntu ubuhlungu. √√                           (2)

       1.2.6    Ukuyondelelana kwezinto. √                                                  (1)

       1.2.7    (a)    (ii) / uThembisa √

                (b)    (iv) / uMalungisa √

                (c)    (iii) / uYolisa √                                                    (3)

       1.2.8    Yinoveli engemiba yentlalo. √                                               (1)

       1.2.9    Ewe saba sisigqibo esifanelekileyo kuba eso sibhedlele saba luncedo
                kubantu bezo lali zeLusikisiki. √√ /
                Hayi yaba sisigqibo esingafanelekanga kuba uMpumelelo zange
                akhulele eLusikisiki, wayengazi mntu phaya, wayenokungafumani
                nkxaso kuluntu lwaphaya. √√                                                (2)
                                                                                          [35]

                                                             AMANQAKU EWONKE:               35

                                                OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2024)

 UMBUZO 2: UMQOL’UPHANDLE – P.M. NGANI

 ISICATSHULWA C

 2.1 2.1.1      7B Ndende Stalato √/ eNdende. √                                         (1)

      2.1.2     Wayeyokuphanda ngokufa kukaEddie noLulama. √√/
                Wayeyokufuna ubungqina obunokuthi bumkhokelele kunobangela
                wokufa kukaEddie noLulama √√                                            (2)

      2.1.3     Ibe ngamasososo. √                                                      (1)

      2.1.4     Umpu oyi 38 Automatic owadubula uEddie ngumpu kaLinda
                owalahlekayo √/Imitshithi yamatayara emoto azi –roadmasters
                eyayishiyeke kwindawo ekwabulawa kuyo uEddie yayifana
                namataya emoto kaLinda. √Idyasi yeminki eyayinxitywe linenekazi
                elalikumboniso bhanyabhanya ngomhla wokubulawa kuka Eddie
                eyayifana nqwa nekaLinda. √/ Ileta eyafunyanwa kwaEddie
                nguHlobo ibhalwe nguLinda ngobusuku bokusweleka kukaEddie.
                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                      (2)

      2.1.5     Ingcinga yokuba amapolisa awafumananga bungqina
                ubungancedisana naye ukufumana ababulali bakaEddie. √√                  (2)

      2.1.6     Wayefuna ukuya kujonga ukuba akekho na omnye umntu owayekhe
                wathenga idyasi yeminki efana nekaLinda apho eFemina House
                emva kokuba exelelwe nguJoe Bumba ukuba ela nenekazi labonwa
                ebhayaskophu lalinxibe idyasi efana nekaLinda. √√                       (2)

      2.1.7     Ukunyamezela kwakhe uHlobo kuvuzwe ngento ephathekayo. √√               (2)

      2.1.8     Ayichanekanga le nkcazelo kuba uEddie wabulawa ngamalungu
                aseMoonglow emveni kokuba bengavumelananga ngomcimbi
                wokuthengiswa kwentsangu eMoonglow. √√                                  (2)

      2.1.9     Ewe waphumelela kuba wafumana ulwazi olwamkhokelela kobona
                bungqina apho yayikhona itape recorder igcinwe eAll Safe Bank. √√       (2)

      2.1.10    Sifundisa ukuba kulumkele ukuphandwa ngosapho lwakho
                kungenzeka ukuba loo mntu umbaliselayo unezinye iinjongo
                ngokufuna olo lwazi. √√                                                 (2)

                                             KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2024)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                   7

ISICATSHULWA D

2.2   2.2.1     Wayefuna ukuba kubekho ubungqina obuphathekayo bengxoxo
                eyayiphakathi kwakhe namalungu aseMoonglow kuba ayesele
                emthembise ngokumbulala ukuba akavumi kuthengiswe iintsangu
                eMoonglow. √√                                                            (2)

      2.2.2     Wayengenalo nosizi oluncinci. √√/ wayengabaqheliseli tu / √√
                wayengahleki nabo. √√                                                    (2)

      2.2.3     Umfanekiso-ntekelelo wabantu abaneentloni ngesenzo sabo. √√/
                Abantu abaxakwe nakukujonga abantu ngenxa yeentloni
                nokuhlazeka. √√                                                          (2)

      2.2.4     Amalungu aseMoonglow aye amgrogrisa ngokumbulala ukuba
                akavumi kuthengiswe intsangu, ade amnika iinyanga ezintathu ukuba
                aphendule,zithe zakuphela ezo nyanga engabaphenduli
                ngohlobo abafuna ngalo bambulala. √√                                     (2)

      2.2.5     Sityhila ukunyaniseka kothando nobuhlobo bakhe kuEddie. √√               (2)

      2.2.6     Uvuthondaba. √                                                           (1)

      2.2.7     (a)   (iv) / uMakheswa √

                (b)   (iii) / uLulama √

                (c)   (ii) / uNkosikazi Hobe √                                           (3)

      2.2.8     Yinoveli engolwaphulo-mthetho. √                                         (1)

      2.2.9     Ewe saba sisigqibo esifanelekileyo kuba lulwazi olufumaneke kwitape
                recorder lwenza ukuba kuviwe zonke iinkcukacha ezikhokelele
                ekubulaweni kwakhe. √√                                                   (2)
                                                                                        [35]

                                                            AMANQAKU EWONKE:              35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 3

UMONWABISI: ZAMA A. JAPHTA

ISICATSHULWA E

3.1   3.1.1     Ibanga lesibhozo. √                                                  (1)

      3.1.2     Wayothuswe kukubona amantombi atshayayo. √√                          (2)

      3.1.3     Ngumsila lo √                                                        (1)

      3.1.4     Waphela etshaya kwaye esela njengazo. √/Watshona ibanga lakhe.
                √ /Wayeka isikolo. √/ Wamitha wemka noJoe. √
                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                   (2)

      3.1.5     Ingcinga yokuba le ntombi izithembile. √√ / Ayoyiki
                ngokoyikiswa √√                                                      (2)

      3.1.6     Iinjongo zakhe yayikukufuna ukukhuselwa zezi ntombi
                ekukhwelweni ngabanye abafundi basesinaleni. √√                      (2)

      3.1.7     Izibilini zehla kuHlubikazi. √√                                      (2)

      3.1.8     Ayichanekanga le nkcazelo kuba uHlubikazi wasiyeka isikolo wemka
                akaziwa nalapho aye kutshona khona kanti kuloko waya kuhlalisana
                notata womntwana uJoe eMlazi √√                                      (2)

      3.1.9     Hayi zange aphumelele, endaweni yokuba abaqeqeshe ngendlela
                yokuziphatha wasuka wagxininisa kwinkangeleko yabo
                yangaphandle. √√                                                     (2)

      3.1.10    Sifundisa ukuba ulutsha malukwazi ukuthi “Hayi” kubahlobo xa
                bebangenisa kwizinto ezingalunganga kuba xa bengenzi njalo
                bangazifumana besengxakini. √√ / Sifundisa ukuba ulutsha
                maluzigcine iimfundiso zabazali nokuba abekho phambi kwabo kuba
                xa lungenzi njalo lungazifumana lusengxakini. √√                     (2)

                                                  KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  9

ISICATSHULWA F

3.2   3.2.1     Kwadilika isakhiwo selinye lamashishini akhe ngenxa yobudala baso,
                kwaza kwenzakala abantu abaliqela ababengaphakathi kuso ngelo
                xesha. √√ / Kwafika amadoda aseburhulumenteni ezokudenda zonke
                izakhiwo zakhe kuba esithi ziyingozi ebantwinini. √√                   (2)

      3.2.2     Waxakwa ukuba makathini. √√/ Wamelwa yingqondo. √√                     (2)

      3.2.3     Umfanekiso-ntekelelo womntu obhebhethayo √√ / womntu ongafuni
                nokuva ngaloo nto kuthethwa ngayo. √√                                  (2)

      3.2.4     Kukuthunyelwa kwamagosa karhulumente ukuba aze kuwadenda
                onke loo mashishini akhe kuba esithi madala kwaye ayingozi
                ebantwini. √√/ Kwafuneka ukuba amelane nesigqibo sikarhulumente
                sokuwathimba      ukuba    akakwazi  ukuwalungisa      ngexesha
                alimiselweyo. √√ /kukuba azame amelane nenkcitho awayengayifuni
                yokwakha ngokutsha loo mashishini akhe kuba ayengenayo
                nengeniso engako. √√                                                   (2)

      3.2.5     Sityhila ukungoyiki kwakhe ukumelana noxanduva nokunyaniseka
                kwakhe kuThandabantu. √√                                               (2)

      3.2.6     Ukuyondelelana kwezinto. √                                             (1)

      3.2.7     A    (ii) / uZangone √

                B    (iv) / uGcinumzi √

                C    (i) / uHlubikazi √                                                (3)

      3.2.8     Yinoveli engemiba yentlalo. √                                          (1)

      3.2.9     Saba sisigqibo esifanelekileyo kuba uThandabantu waye wabona
                amashishini akhe njengobudoda bakhe ngoko wayengenakuvuma
                athengiswe. √√/Saba sisigqibo esifanelekileyo kuba uThandabantu
                waye ewabona njengentsebenzo yakhe yeminyaka loo mashishini
                kungoko kwakunzima ukuba avume athengiswe. √√/

                Saba sisigqibo esingafanelekanga, kuba ukuba wayevumile
                athengiswe loo mashishini akhe ngekwakungadanga kufike
                amagosa kaRhulumente aze kudenda izakhiwo zamashishini
                akhe. √√
                [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                       (2)
                                                                                      [35]

                                                     AMANQAKU ECANDELO A:               35

                                          OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2024)

ICANDELO B: IDRAMA

UMBUZO 4: NDIYEKENI: D.M. JONGILANGA

ISICATSHULWA G

4.1   4.1.1     NguLiziwe. √                                                          (1)

      4.1.2     Ubizelwa ukubuzwa ngale nto esela ngexesha lesikolo / ethuma
                umntwana utywala ngexesha lesikolo. √√                                (2)

      4.1.3     Lungis’umlomo. √                                                      (1)

      4.1.4     Waba linxila njengoNdila efakwa etywaleni nguJerry
                owayesebenzisana noNdila. √ Wagxothwa emsebenzini ngenxa
                yokunxila ngexesha lesikolo. √ Watyelwa mali nguFuneka noZanele
                bamshiya eyimpula kalujaca. √

                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                    (2)

      4.1.5     Ingcinga yokuba uNdila akasoze avume ukuba abe yinto anyuka
                ngayo emsebenzini wakhe uLoni. √√                                     (2)

      4.1.6     Iinjongo zikaNdila yayikukuba atyelwe imali uMawonga nguZanele
                noFuneka bamshiye eyimpula kalujaca. √√/ Yayikukuziphindezela
                kuMawonga ngenxa yokuba esithi umgxothisile emsebenzini. √√           (2)

      4.1.7     Manene sanukuthi nakudinwa ndim kwesi sikolo nindombele
                ingcwaba ndijongile. √√                                               (2)

      4.1.8     Ayichanekanga le nkcazelo kuba uNdila wathenga uMadala
                ongusihlalo wekomiti yesikolo ukuba amthethelele angagxothwa
                emsebenzini. √√                                                       (2)

      4.1.9     Ewe waphumelela kuba uthe akubalinxila uMawonga Loni
                wagxothwa emsebenzini waze uMaziko yaba nguye inqununu
                yesikolo. √√                                                          (2)

      4.1.10    Sifundisa ukuba umntu makawuxabise umsebenzi wakhe angenzi
                izinto ezinxamnye nomthetho kuba angaphulukana nomsebenzi
                wakhe. √√                                                             (2)

                                             KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2024)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            11

ISICATSHULWA H

4.2    4.2.1    Unyanzeliswe ngamalungu ekomiti ukuba arhoxe ngenxa yokunxila
                ngexesha lomsebenzi nokuthuma umntwana wesikolo ukuba
                amthengele utywala ngexesha lesikolo. √√                             (2)

       4.2.2    Wancama √√ / wanikezela. √√                                          (2)

       4.2.3    Makwenziwe into ngale nto ingayekwa nje. √√ / Makubekho
                intshukumo eyenziwayo ngale nto. √√                                  (2)

       4.2.4    UNdila waye wazama icebo lokuziphindezela kuMawonga ngokuthi
                amngenise etywaleni, waza wamdibanisa noZanele, watyelwa imali,
                waphela ephulukana nomsebenzi wakhe kuba ebelinxila eliphangela
                kakubi naye. √√                                                      (2)

       4.2.5    Sityhila ukunyaniseka nokusebenzisana kwakhe nabantu bomthetho. √√ (2)

       4.2.6    Ukuyondelelana kwebali. √                                            (1)

       4.2.7    (a)     (iv) / uZanele √

                (b)     (i) / uNomadinga √

                (c)     (iii) / uZingiwe √                                           (3)

       4.2.8    Yintlekele / siyolisi √                                              (1)

       4.2.9    Ewe saba yimpindezelo eyiyo kuba babanjwa ngenxa
                yokuba balahla isidumbu sikaMawonga emfuleni baza bagwetywa. √√     (2)
                                                                                   [35]

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA: M. MLOKOTI

ISICATSHULWA I

5.1   5.1.1     NguDina √                                                               (1)

      5.1.2     UThambolenyoka wamhluthela ubuntombi bakhe. √√                          (2)

      5.1.3     La mnyiki √                                                             (1)

      5.1.4     Waxuthelwa ubuntombi bakhe nguNyoka. √/watyiswa iziyobisi/
                umgubo omhlophe. √/wamitha, waze wagxothwa nguNyoka. √
                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                      (2)

      5.1.5     Ingcinga yokuba uThambolenyoka ngumntu okhohlakeleyo
                ongenalo nosizi ngomnye umntu. √√ / ongenabuntu ocingela
                yena yedwa. √√                                                          (2)

      5.1.6     Wayefuna ukuba athi xa ebuya, abuye kukho amaxhoba amatsha
                abawafumeneyo okuxhatshazwa kuba esithi eMtata
                amantombazana amsebenzelayo phaya akahlelanga phezu
                kwezinqe zawo ayasebenza akadlali nabo ke ulindele ukufika
                umsebenzi wabo ubonakala. √√                                            (2)

      5.1.7     Wasihlutha ubuntombi bethu sonke laa mnyiki. √√                         (2)

      5.1.8     Ayichanekanga le nkcazelo kuba uNoyongo wamcenga uNyoka
                ukuba angamgxothi uDina kuba esithi akaphilanga kwaye ungenwe
                kakhulu ziziyobisi ufuna uncedo kwaye ukhulelwe wade walila
                uNoyongo xa uNyoka engafuni nokuva ngokugcina uDina kuba
                esithi akasebenzi ngabantu abamithiyo yena. √√                          (2)

      5.1.9     Ewe waphumelela, kuba uzizamile zonke iinzame zokuqeqesha nje
                ngaye nawuphi umzali koko uDina zange amamele. √√/

                Hayi akaphumelelanga kuba noDina watsho ukuba umama wakhe
                uvele ayenze yonke imisebenzi enje ngokucoca igumbi lakhe,
                endwaweni yokuba amenyaneke ukuba azenzele. √√                          (2)

      5.1.10    Sifundisa ukuba ukungamameli abazali kuba neziphumo ezibi kuba
                uDina waphela edlwengulwa, watyiswa iziyobisi waze wamitha. √√          (2)

                                            KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2024)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              13

 ISICATSHULWA J

 5.2 5.2.1      Wayecinga ukuba uDina ufuna ukuziphindezela kuNyoka
                ngokutshabalalisa ikamva lakhe nelamanye amantombazana. √√/
                Wacinga ukuba wayeza kuziphindezela kuNyoka ngenxa
                yokumdlwengula, amtyise neziyobisi, ze athi akumitha amgxothe.         (2)

       5.2.2    Sincokole √√/ sixoxe bucala. √√                                        (2)

       5.2.3    Umfanekiso-ntekelelo wokuba uZanoxolo ngumntu omdala ozaziyo
                izinto engakhange axelelwe ngazo. √√ / Akalindelanga kuxelelwa
                ukuze abe kanti uyayazi into, amava akhe ayamxelela. √√                (2)

       5.2.4    Waye wamitha, waza wabalekwa nguloo mfundisi kwaze kwafuneka
                azikhulisele umntwana ngaphandle koyise. √√                            (2)

       5.2.5    Sityhila ukuba ungumntu ohambisanayo nomthetho kwaye ofuna
                kubanjwe umenzi wobubi ngendlela ehambisana nomthetho. √√ /
                Ungumntu ongoyikiyo ukulwela ulwaphulo–mthetho. √√

                [Nayiphi na impendulo echanekileyo iyakwamkeleka.]                     (2)

       5.2.6    Ukuyondelelana kwebali. √                                              (1)

       5.2.7    (a)    (iii) √ /uMkhefa √

                (b)    (iv) √ / uMacebo √

                (c)    (i) √ / uMbotoloshi √                                           (3)

       5.2.8    Yintlekele siyolisi √                                                  (1)

       5.2.9    Ewe saba sisigqibo esifanelekileyo kuba benza icebo lokwenza
                ngathi bayabulawa abasebenzi bakaNyoka kanti bayabagcina
                kwindawo ekhuselekileyo ngeenjongo zokuba bonke babe
                ngamangqina ngokuxhatshazwa kwabo nguNyoka ukuze uNyoka
                abe uyagwetywa. √√

                Hayi yaba sisigqibo esingafanelekanga kuba akulunganga
                ukunyanzela abantu ukuba babe ngamangqina enkundla, lilungelo
                labo ukuzithathela isigqibo. √√                                       (2)
                                                                                     [35]

                                                        AMANQAKU ECANDELO B:           35

                                               OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 14

14               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2            (EC/SEPTEMBA 2024)

ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

UMBUZO 6: NDAKUYICELA IVUTHIWE – E.Z GUQA

ISICATSHULWA K

6.1   6.1.1     Madam √ / MaDosini √ / Mqhorhana. √                                    (1)

      6.1.2     Kungenxa yokuba wayesenza izimbo zabantu ababhinqileyo, ezinje
                ngokunxiba amacici ayokozelayo, ukoluka iinwele nokuqaba imilebe
                bomvu. √√                                                              (2)

      6.1.3     Uyibethisa ngomoya. √                                                  (1)

      6.1.4     Iintanga zakhe ezingamakhwenkwe zazimtyhilizela kude kuzo zisithi
                ngubafazini. √ Wayephethwe kakubi ngamakhwenkwe elali kuba
                efuna naye enze imikhwa efana neyawo. √ Kwathiwa makahambe
                eSkhobeni kuba uza kufundisa abanye abantwana imikhwa emibi. √
                [Nasiphi isibini kwezi zingentla.]                                     (2)

      6.1.5     Ingcinga yokuba amadoda ayecaphuka √√ / ayenomsindo, ecaphuka
                yimpendulo kaMntuyedwa. √√                                             (2)

      6.1.6     Wayefuna umfundisi athethelele unyana wakhe. √√ / wayefuna
                amcengele kubantu baseSikhobeni ukuba bangamgxothi unyana
                wakhe. √√                                                              (2)

      6.1.7     Indod’empuluswa. √√                                                    (2)

      6.1.8     Ayichanekanga le nkcazelo kuba uMntuyedwa wemka apho
                eSikhobeni kuba nonina emkhuthaza kuba wayesoyikisela ukuba ade
                abulawe ngabahlali. √√                                                 (2)

      6.1.9     Kunjalo zange aphumelele kuba nangona wade waya kumfundisi
                nalapho zange afumane ncedo, umfundisi kwacaca ukuba
                uhambisana nesigqibo samadoda elali sokuba makagxothwe waba
                ke uyemka uMntuyedwa eSikhobeni. √√                                    (2)

      6.1.10    Sifundisa ukuba abantu mababamkele abantu abadalwe
                ngokwahlukileyo kubo ngokwesini bangabagwebi. √√                       (2)

                                             KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  15

ISICATSHULWA L

NDAKUYICELA IVUTHIWE – EZ GUQA

6.2   6.2.1     Unina wayevuya kuba eqonda ukuba ukumka kukaNokwanda
                esiya emzini akushiyanga sikhewu kwikhaya labo. √√                     (2)

      6.2.2     Ukufakwa entweni ebiqalwe ungekho. √√                                  (2)

      6.2.3     Ukucingisisa / ukunambitha loo nto uyixelelwayo, ngelo xesha
                uyixelelwa ngalo. √√                                                   (2)

      6.2.4     Wakhalalwa ngamadoda akwaNdlambe ngesenzo sakhe,
                Waza wathi wakuxakwa yintombi ebezikhethele yona wabuyela
                kwakwaba bantu angazange abafake kwiingxoxo zelobola, efuna
                uncedo kubo. √√                                                        (2)

      6.2.5     Sityhila ukuba akawahoyanga amasiko akhe. √√/ akabaxabisanga
                abantu abadala bekhaya lakhe. √√                                       (2)

      6.2.6     Ukuyondelelana kwebali √                                               (1)

      6.2.7     (a)    (iii) √ / Nozukile √

                (b)    (iv) √ / Nokwanda √

                (c)    (ii) √ / Mluleki √                                              (3)

      6.2.8     Libali elingemiba yentlalo. √                                          (1)

      6.2.9     Ewe yaba sisigqibo esifanelekileyo kuba umfazi ngowakhe, kula
                maxesha siphila kuwo umntu unelungelo lokuzenzela izinto zakhe
                ngohlobo athande ngalo. √√/

                Hayi zange ibe sisigqibo esifanelekileyo kuba amadoda amadala
                ekhaya zange axole sisenzo sakhe kwaye naloo mfazi waziphatha
                ngendlela athanda ngayo waza wamshiya akamazi nokuba waya
                kutshona phi na. √√                                                   (2)
                                                                                     [35]

                                                     AMANQAKU ECANDELO C:              35

                                                OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 16

16               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2024)

ICANDELO D: ISIHOBE

UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S MAPUTI

7.1   7.1.1    Ngubawo. √                                                                 (1)

      7.1.2    Ukudala isingqisho. √√                                                     (2)

      7.1.3    Ngesithomo. √                                                              (1)

      7.1.4    Isitanza 1 sinemiqolo emine, isitanza 2 sinemiqolo emihlanu. √√            (2)

      7.1.5    Ukuhlabanisela ngosiba. √
               Ukuvika ngomthandazo. √                                                    (2)

      7.1.6    Umqolo 24 uthetha ukuthi bedumisa ngokucula iingoma
               zenkonzo. √√                                                               (2)

      7.1.7    Wayilandela √√/ waya kuyikhangela. √√                                      (2)

      7.1.8    (a)   Sisifaniso √                                                         (1)

               (b)   Siphuhlisa ukuba ubawo waleqeka emva kwale ntombi
                     akayiyeka. √                                                         (1)

      7.1.9    Wakha watsholo ezantsi / wasebeza ecela uthando kule ntombi. √√/
               wakhe wazicengela. √√                                                      (2)

      7.1.10 Izama ukuqaqambisa ukufaneleka kwale ntombi xa ixhentsa phakathi
             kwezinye iintombi. √√                                                        (2)

                                             KUNYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 17

(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               17

7.2   7.2.1     Sikubhotisa. √                                                       (1)

      7.2.2     Ithetha ukuthi ilanga laseKwindla alitshisi kakhulu. √√              (2)

      7.2.3     Ukuncoma √                                                           (1)

      7.2.4     Imfano-zandi √                                                       (1)

      7.2.5     Sisaci. √ Kwabo bangonqeniyo ukusebenza. √/ Kwabo
                bangengomavila √                                                     (2)

      7.2.6     Lixesha lokuba umntu atye ngenxa yokusebenza kwakhe. √√/ avune
                iziqhamo zomsebenzi wakhe. √√                                        (2)

      7.2.7     Izisu zabantwana eziyimipatsiya zikhutshwe ngaphandle. √             (1)

                Isigezo siqatsele. √                                                 (1)

      7.2.8     Umxhaxha √ isophu √ ibhaqolo √ neenkobe zombona omtsha. √
                [Nasiphi na isibini kwezi zingentla.]                                (2)

      7.2.9     Luxwesiso. √                                                         (1)

      7.2.10 Ngumbongo oncomayo. √
             Imbongi incoma ixesha laseKwindla. √                                    (2)

      7.2.11 Umoya wembongi wonwabile. √                                             (1)
                                                                                    [35]

                                                        AMANQAKU ECANDELO D:         35
                                                           AMANQAKU EWONKE:          70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

## Related documents

- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — isiXhosa FAL · QP · 2024
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024-mg-doc/7a535b8f-b794-4ed0-85f6-ac6753eadd0c) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isixhosa/043b5e44-9015-4512-8068-83d917978e7e) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2021/c13f23a4-01ac-4ab0-be26-7a7e911cd7e7) — isiXhosa FAL · Memo · 2021
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 TRIAL 2018 printready 29.08.18](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-trial-2018-printready-29-08-18/befb02a1-fc86-4524-9c28-0882b38cf9bd) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOSA FAL P2 MEMO SEPT 2017](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-sept-2017/632d8ab0-6f2e-4d44-9dc9-1278e4d32ed3) — isiXhosa FAL · Memo · 2017

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
